Zaawansowany nowotwór przełyku charakteryzuje się znacznym nasileniem objawów oraz pojawieniem się powikłań wynikających z rozprzestrzenienia choroby na inne narządy1. W tym stadium choroba często jest nieoperacyjna, a leczenie skupia się na kontroli objawów i poprawie jakości życia pacjenta2.
Całkowita niedrożność przełyku
Jednym z najpoważniejszych powikłań zaawansowanego nowotworów przełyku jest całkowita niedrożność tego narządu3. W tym stadium pacjenci nie mogą połykać nie tylko pokarmów stałych i płynów, ale nawet własnej śliny4.
Mechanizm powstania niedrożności
Niedrożność przełyku powstaje w wyniku wzrostu guza, który stopniowo zwęża światło narządu5. Gdy średnica przełyku zmniejsza się poniżej 13 mm, pojawią się znaczące trudności w połykaniu nawet płynów6. Całkowita niedrożność może rozwinąć się w ciągu kilku miesięcy od pojawienia się pierwszych objawów7.
Objawy niedrożności
Pacjenci z całkowitą niedrożnością przełyku doświadczają nagromadzenia wydzielin w jamie ustnej, co może być bardzo męczące i niepokojące4. Niemożność połykania śliny prowadzi do ciągłego ślinienia się i konieczności częstego wyplucia nagromadzonych wydzielin. W niektórych przypadkach konieczne może być założenie rurki odżywczej lub gastrostomii8.
Przerzuty do wątroby
Wątroba jest najczęstszym miejscem przerzutów nowotworów przełyku1. Przerzuty do tego narządu powodują charakterystyczne objawy, które mogą być pierwszymi oznaki rozprzestrzenienia choroby.
Objawy przerzutów wątrobowych
Pacjenci z przerzutami do wątroby mogą doświadczać dyskomfortu lub bólu w prawej części brzucha10. Często występują również nudności, pogorsznie apetytu i dalsze pogłębienie utraty masy ciała10.
W zaawansowanych przypadkach może rozwinąć się wodobrzusze (ascites) – nagromadzenie płynu w jamie brzusznej, które powoduje powiększenie brzucha i uczucie rozpierania1011. Wodobrzusze może utrudniać oddychanie, szczególnie w pozycji leżącej, i ograniczać możliwość poruszania się11.
Żółtaczka i świąd skóry
Gdy przerzuty zajmują znaczną część wątroby lub uciskają drogi żółciowe, może rozwinąć się żółtaczka – żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu10. Żółtaczce często towarzyszy intensywny świąd skóry, który może być bardzo męczący dla pacjenta10.
Przerzuty do płuc
Płuca są drugim co do częstości miejscem przerzutów nowotworów przełyku112. Przerzuty płucne powodują charakterystyczne objawy ze strony układu oddechowego.
Objawy ze strony układu oddechowego
Pacjenci z przerzutami do płuc często doświadczają uporczywego kaszlu, który nie ustępuje pomimo leczenia10. Może również występować duszność, która początkowo pojawia się podczas wysiłku, a następnie również w spoczynku13.
Częste zapalenia płuc mogą być wynikiem przerzutów lub przetok między przełykiem a drogami oddechowymi10. W niektórych przypadkach może wystąpić wykrztuszanie krwi, co jest objawem zaawansowanego procesu nowotworowego10.
Wysięk opłucnowy
Przerzuty do płuc mogą prowadzić do nagromadzenia płynu między ścianą klatki piersiowej a płucami (wysięk opłucnowy)10. Wysięk powoduje nasilenie duszności i może wymagać okresowego odprowadzania płynu w celu poprawy oddychania.
Przerzuty do węzłów chłonnych
Węzły chłonne są często zajmowane przez przerzuty nowotworów przełyku, szczególnie te położone w okolicy szyi, klatki piersiowej i brzucha1.
Objawy powiększenia węzłów chłonnych
Najczęstszym objawem przerzutów do węzłów chłonnych jest ich powiększenie i stwardnienie10. Węzły chłonne można wyczuć pod skórą jako twarde, niebolesne guzki. Szczególnie niepokojące jest powiększenie węzłów chłonnych w okolicy szyi, które mogą być widoczne lub wyczuwalne15.
Powiększone węzły chłonne w okolicy szyi mogą dodatkowo utrudniać połykanie10. W niektórych przypadkach mogą uciskać na sąsiadujące struktury, powodując dodatkowe objawy.
Przerzuty do kości
Przerzuty do kości, choć rzadsze niż do wątroby czy płuc, mogą powodować bardzo uciążliwe objawy1016.
Ból kostny
Ból związany z przerzutami do kości ma charakterystyczny charakter – jest ciągły i często opisywany jako „gryzący”10. Może nasilać się w nocy i nie ustępuje po odpoczynku. Szczególnie częsty jest ból pleców, który może wskazywać na przerzuty do kręgosłupa10.
Osłabienie kości i złamania
Przerzuty do kości mogą prowadzić do ich osłabienia, co zwiększa ryzyko złamań patologicznych10. Nawet niewielkie urazy mogą prowadzić do złamań w miejscach zajętych przez przerzuty.
Podwyższony poziom wapnia we krwi
Przerzuty do kości mogą prowadzić do podwyższenia poziomu wapnia we krwi (hiperkalcemia)10. Hiperkalcemia powoduje odwodnienie, zaburzenia świadomości, nudności, ból brzucha i zaparcia10.
Krwawienie w zaawansowanym stadium
Krwawienie z nowotworów przełyku może mieć różny charakter – od stopniowego, niezauważalnego przez pacjenta, po nagłe i obfite3.
Przewlekłe krwawienie
Przewlekłe, stopniowe krwawienie z guza prowadzi do niedokrwistości z niedoboru żelaza17. Pacjenci mogą zauważyć ciemne, smoliste stolce (melena) lub obecność krwi w wymiotach13. Niedokrwistość objawia się narastającym zmęczeniem, osłabieniem i bladością skóry16.
Ostre krwawienie
W niektórych przypadkach może dojść do ostrego, obfitego krwawienia w wyniku przerwania dużego naczynia krwionośnego przez guz17. Szczególnie niebezpieczne jest przerwanie tętnicy aorty lub tętnic płucnych, co może prowadzić do śmierci w ciągu kilku minut17.
Objawy neuropsychiatryczne
W końcowym stadium nowotworów przełyku mogą pojawić się objawy neuropsychiatryczne wynikające z przerzutów do mózgu lub ogólnego wpływu choroby na organizm13.
Przerzuty do mózgu
Przerzuty do mózgu mogą powodować bóle głowy, zaburzenia świadomości i drgawki13. Mogą również wystąpić objawy ogniskowe, takie jak porażenia czy zaburzenia mowy, w zależności od lokalizacji przerzutów.
Ogólne objawy neuropsychiatryczne
Pacjenci mogą doświadczać zmian nastroju, zaburzeń świadomości i orientacji14. Może wystąpić również pogorszenie funkcji poznawczych i zmniejszenie aktywności życiowej.
Opieka w końcowym stadium choroby
W końcowym stadium nowotworów przełyku głównym celem staje się kontrola objawów i zapewnienie jak najlepszej jakości życia414. Leczenie ma charakter paliatywny i skupia się na łagodzeniu bólu, duszności oraz innych uciążliwych objawów4.
Szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniego odżywiania, które może wymagać założenia rurki odżywczej do żołądka lub jelita cienkiego8. Kontrola bólu wymaga często zastosowania silnych leków przeciwbólowych, w tym opioidów8.
















