Mikrobiota jelitowa w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego

Mikrobiota jelitowa stanowi kolejny ważny czynnik mogący mieć znaczenie w patogenezie mikroskopowego zapalenia jelita grubego¹². Flora bakteryjna okrężnicy jest istotnym czynnikiem jelitowym, który bezpośrednio lub pośrednio oddziałuje z nabłonkiem okrężnicy, dlatego jej zaburzenia mogą przyczyniać się do patogenezy mikroskopowego zapalenia jelita grubego³.

Charakterystyka dysbioty w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego

Chociaż mikroskopowe zapalenie jelita grubego jest uważane za niezakaźne zapalenie okrężnicy, najnowsze postępy w analizie sekwencjonowania wykazały zmiany w składzie bakteryjnym jelit, określane jako dysbioza³. Najnowsze badanie sekwencjonowania wykazało, że mikrobiota u pacjentów z mikroskopowym zapaleniem jelita grubego jest znacznie mniej różnorodna i kompozycyjnie odrębna od zdrowych osób kontrolnych z powodu zubożenia w przedstawicieli rzędu Clostridiales³.

Mikrobiota u pacjentów z mikroskopowym zapaleniem jelita grubego jest wzbogacona w bakterie z rodzaju Prevotella i częściej zdominowana przez ten rodzaj³. Dodatkowo obserwuje się zubożenie w bakterie Akkermansia muciniphila, co zostało potwierdzone w badaniu z wykorzystaniem techniki PCR⁴.

Rola Campylobacter concisus

Szczególnie interesujące są najnowsze odkrycia dotyczące roli Campylobacter concisus w patogenezie mikroskopowego zapalenia jelita grubego. Zespół badaczy stwierdził wyższe długoterminowe ryzyko rozwoju mikroskopowego zapalenia jelita grubego u pacjentów, których stolce zawierały Campylobacter concisus⁴.

Campylobacter concisus jest związany z dysfunkcją nabłonkowego kanału sodowego i dysfunkcją bariery zależnej od klaudyny-8, co sugeruje ich udział w patogenezie mikroskopowego zapalenia jelita grubego⁴. Co istotne, przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej i palenie wpływa na florę bakteryjną, przy czym te pierwsze mogą szczególnie zwiększać liczbę drobnoustrojów jamy ustnej, takich jak C. concisus⁴. To sugeruje, że dysbioza może być mechanizmem, poprzez który te czynniki powodują mikroskopowe zapalenie jelita grubego⁴.

Specyficzne zmiany w składzie mikrobioty

Mikrobiom został również implykowany w patogenezie mikroskopowego zapalenia jelita grubego, ze zidentyfikowanym wzrostem prozapalnej rodziny bakterii redukujących siarkę Desulfovibrionales oraz zmniejszeniem Coriobacteriaceae, które występują obficie w zdrowym przewodzie pokarmowym⁶.

Te zmiany w składzie mikrobioty mogą mieć bezpośredni wpływ na funkcjonowanie nabłonka jelitowego i rozwój stanu zapalnego. Bakterie redukujące siarkę mogą produkować związki toksyczne dla nabłonka, podczas gdy zmniejszenie bakterii korzystnych może osłabiać naturalne mechanizmy ochronne jelit.

Mechanizmy wpływu dysbioty na patogenezę

Hipoteza, że mikrobiota jelitowa odgrywa rolę w patogenezie mikroskopowego zapalenia jelita grubego jest interesująca, jednak jak dotąd słabo zbadana⁷⁸. Ogólnie rzecz biorąc, są to wszystkie małe badania, które mogą dać wskazówkę na temat możliwej roli mikrobioty w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego, ale znacznie większe badania są konieczne, aby rozwikłać rolę mikrobioty jelitowej w tej chorobie⁷⁸.

Jednym z proponowanych mechanizmów jest to, że zaburzona mikrobiota może zwiększać przepuszczalność bariery jelitowej, co prowadzi do większej ekspozycji na antygeny bakteryjne i wyzwalania nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej. Dysbioza może również wpływać na produkcję metabolitów bakteryjnych, które mogą mieć prozapalne lub przeciwzapalne właściwości.

Wpływ zakażeń na rozwój choroby

Organizmy zakaźne również zostały zasugerowane jako odgrywające rolę w rozwoju mikroskopowego zapalenia jelita grubego⁵. Ogólnokrajowe badanie przypadków i kontroli w Szwecji analizowało związek między zapaleniem żołądka i jelit a rozwojem późniejszego mikroskopowego zapalenia jelita grubego u dorosłych pacjentów zdiagnozowanych między 1990 a 2016 rokiem⁵.

Badanie to wykazało, że zakażenie żołądkowo-jelitowe stwarzało prawie trzykrotnie zwiększone ryzyko rozwoju mikroskopowego zapalenia jelita grubego w porównaniu z grupą kontrolną, przy czym Clostridium difficile zwiększało ryzyko o 4,39%⁵. Z powodu głębokich zmian, jakie zakażenie Clostridium difficile może wywołać w mikrobiocie jelitowej, sugeruje się, że późniejsza dysregulacja i prozapalne zmiany w jelicie po zakażeniu mogą wyzwalać odpowiedź immunologiczną powodującą mikroskopowe zapalenie jelita grubego⁵.

Inne drobnoustroje związane z chorobą

Oprócz Clostridium difficile, inne organizmy takie jak Yersinia enterocolitica i Helicobacter pylori zostały skorelowane z przypadkami mikroskopowego zapalenia jelita grubego, chociaż związek pozostaje niejasny⁵. Niektóre eksperci uważają, że określone bakterie mogą wyzwalać zapalenie okrężnicy limfocytowego u niektórych ludzi⁹.

Pierwszy epizod choroby może wystąpić po zachorowaniu spowodowanym przez bakterie, które mogą obejmować Campylobacter jejuni i Clostridium difficile⁹. Toksyny w tych bakteriach mogą uszkadzać wewnętrzną powierzchnię jelita grubego, co może powodować stan zapalny⁹. Niektórzy eksperci uważają, że określone wirusy mogą również odgrywać rolę w zapaleniu okrężnicy limfocytowym⁹.

Wpływ leków na mikrobiom

Ważnym aspektem związku między mikrobiomem a mikroskopowym zapaleniem jelita grubego jest wpływ leków na skład bakteryjny jelit. Inhibitory pompy protonowej, które są jednymi z najczęściej implykowanych leków w rozwoju mikroskopowego zapalenia jelita grubego, mogą szczególnie zwiększać liczbę drobnoustrojów jamy ustnej w jelitach⁴.

Ten mechanizm może wyjaśniać, dlaczego inhibitory pompy protonowej są tak silnie związane z rozwojem mikroskopowego zapalenia jelita grubego. Zmiana pH żołądka może prowadzić do przeżycia i kolonizacji jelit przez bakterie, które normalnie byłyby eliminowane przez kwas żołądkowy.

Przyszłe kierunki badań

Obecne badania nad rolą mikrobioty w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego są obiecujące, ale wymagają znacznego rozszerzenia. Potrzebne są większe, wieloośrodkowe badania, które lepiej scharakteryzują zmiany składu mikrobioty w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego i określą ich znaczenie kliniczne⁵.

Szczególnie ważne będzie zrozumienie mechanizmów, poprzez które dysbioza przyczynia się do rozwoju i utrzymywania stanu zapalnego w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego. Takie badania mogą prowadzić do opracowania nowych strategii terapeutycznych opartych na modulacji mikrobioty jelitowej, w tym zastosowania probiotyków, prebiotyków lub transplantacji mikrobioty kałowej.