Chemioterapia i terapie systemowe w leczeniu raka krtani

Leczenie systemowe raka krtani obejmuje chemioterapię, terapie celowane oraz immunoterapię¹. Te metody terapeutyczne wykorzystują leki, które docierają do całego organizmu przez układ krwionośny, umożliwiając leczenie zarówno guza pierwotnego, jak i potencjalnych przerzutów². Leczenie systemowe może być stosowane samodzielnie, w połączeniu z radioterapią (chemoradioterapia) lub jako terapia uzupełniająca po zabiegu chirurgicznym³.

Chemioterapia w leczeniu raka krtani

Mechanizm działania i wskazania

Chemioterapia to leczenie wykorzystujące leki przeciwnowotworowe do niszczenia komórek nowotworowych lub zatrzymywania ich podziału⁴⁵. W leczeniu raka krtani chemioterapia może być stosowana w różnych celach: zmniejszenia guza przed zabiegiem chirurgicznym lub radioterapią, w połączeniu z radioterapią dla zwiększenia jej skuteczności, oraz w leczeniu paliatywnym zaawansowanych przypadków⁴.

Chemioterapia może zwiększyć wrażliwość komórek nowotworowych na radioterapię, dlatego te terapie mogą być stosowane jednocześnie w leczeniu raka krtani⁶. Kiedy chemioterapia i radioterapia są łączone, onkolodzy kliniczni i onkolodzy radiacyjni współpracują w celu określenia spersonalizowanego harmonogramu leczenia⁶.

Główne leki chemioterapeutyczne

Najczęściej stosowanym lekiem chemioterapeutycznym w leczeniu raka krtani jest cisplatyna⁶. Inne powszechnie używane leki chemioterapeutyczne obejmują:⁷⁸

• Karboplatyna (Paraplatin)
• Fluorouracyl (5-FU)
• Docetaksel (Taxotere)
• Paklitaksel (Taxol)
• Metotreksat (Trexall)
• Kapecytabina (Xeloda)

Chemioterapia oparta na platynie jest często stosowana jako leczenie pierwszej linii u pacjentów z nawrotowym lub przerzutowym płaskonabłonkowym rakiem głowy i szyi⁹¹⁰. Odpowiedź o zmiennym czasie trwania może zostać osiągnięta po chemioterapii systemowej⁹.

Chemoradioterapia

Jednoczesna chemoradioterapia

Jednoczesna chemoradioterapia jest standardową opcją leczenia dla pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem krtani (III i IV stopień)¹¹¹². Może być podawana jako główne leczenie w przypadku miejscowo zaawansowanego nowotworu lub po zabiegu chirurgicznym¹³.

Istnieją różne sposoby planowania cyklu chemoradioterapii⁶. Na przykład, lek chemioterapeutyczny może być podawany raz w tygodniu przez cały sześcio- lub siedmiotygodniowy kurs radioterapii. Alternatywnie, lek może być podawany raz na początku, w środku i na końcu radioterapii, łącznie w trzech cyklach⁶.

Skuteczność chemoradioterapii

Badania wykazały, że chemoradioterapia może być bardziej skuteczna niż monoterapia¹⁴. Leczenie chemioterapią i radioterapią razem często działa lepiej niż stosowanie ich osobno¹⁴. Chemoradioterapia może być stosowana zamiast chirurgii w celu zachowania krtani¹⁵.

Dodanie chemioterapii do pooperacyjnej radioterapii dla płaskonabłonkowego raka krtani wykazuje korzyści w zakresie kontroli miejscowo-regionalnej i całkowitego przeżycia w porównaniu z samą radioterapią u pacjentów z wysokim ryzykiem czynników patologicznych¹¹.

Terapie celowane

Cetuksymab

Cetuksymab jest lekiem terapii celowanej, co oznacza, że atakuje komórki nowotworowe bezpośrednio na podstawie ich charakterystyk⁷. Jest to przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko białku nazywanemu receptorem naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR)¹⁷. Wysokie poziomy EGFR znajdują się na powierzchni niektórych komórek raka krtani¹⁷.

Cetuksymab może być stosowany w połączeniu z radioterapią jako leczenie pierwszej linii wczesnych stadiów raka krtani¹⁷. Może być również używany w zaawansowanych rakach krtani lub tych, które nawracają po leczeniu¹⁷. W takim przypadku jest stosowany wraz z chemioterapią¹⁷.

Niektóre raki krtani zawierają wysokie poziomy białka zwanego receptorem naskórkowego czynnika wzrostu¹⁸. To białko sygnalizuje komórkom nowotworowym, aby rosły i dzieliły się. Cetuksymab, który jest podawany dożylnie około raz w tygodniu, zakłóca funkcję tego białka¹⁸. W rezultacie guzy mogą się zmniejszać¹⁸.

Inne terapie celowane

Terapia celowana wykorzystuje leki, które celują w specyficzne cząsteczki (zwykle białka) zaangażowane w wzrost komórek nowotworowych, jednocześnie ograniczając szkody dla normalnych komórek¹. Terapia celowana może być również nazywana molekularną terapią celowaną¹.

Leki terapii celowanej są zaprojektowane tak, aby zatrzymać lub spowolnić wzrost lub rozprzestrzenianie się nowotworu na poziomie komórkowym¹⁹. W przypadku raka krtani inhibitory punktów kontrolnych immunologicznych są obecnie zatwierdzone tylko dla nowotworu IV stopnia²⁰.

Immunoterapia

Mechanizm działania

Immunoterapia to leczenie wykorzystujące system odpornościowy pacjenta do walki z nowotworem¹⁵. Czasami nazywana jest terapią biologiczną¹²¹. Immunoterapia pomaga wzmocnić lub przywrócić zdolność układu odpornościowego do walki z nowotworem¹.

Inhibitory punktów kontrolnych immunologicznych są rodzajem immunoterapii²⁰. Zatrzymują one system odpornościowy przed wyłączeniem się, zanim nowotwór zostanie całkowicie wyeliminowany²⁰.

Leki immunoterapeutyczne

Główne leki immunoterapeutyczne stosowane w leczeniu raka krtani to pembrolizumab i niwolumab²²²³²⁴. Pembrolizumab jest przeciwciałem monoklonalnym i inhibitorem szlaku programowanej śmierci-1 (PD-1)²⁵.

Immunoterapia (inhibitor szlaku programowanego liganda śmierci-1 [PD-L1]) może być stosowana po niepowodzeniu leczenia opartego na platynie u pacjentów z przerzutową lub miejscowo nawrotową chorobą⁹¹⁰.

Wskazania do immunoterapii

Immunoterapia jest czasami stosowana w leczeniu raka krtani¹. Leczenia immunoterapeutyczne są generalnie zarezerwowane dla osób z zaawansowanym rakiem krtani, który nie odpowiada na standardowe leczenie²⁶. Może być użyta, jeśli rak krtani nawraca lub rozprzestrzenia się po otrzymaniu chemioterapii²⁷.

Leczenie paliatywne

Chemioterapia może być podawana w przypadku zaawansowanego raka krtani w celu spowolnienia wzrostu nowotworu i kontrolowania objawów (chemioterapia paliatywna)¹³. Chemioterapia sama może być stosowana do niszczenia guzów, które rozprzestrzeniły się do innych części ciała, takich jak płuca¹⁸.

W cyklu leki są zwykle podawane w ciągu jednego dnia lub kilku dni, po których następuje okres odpoczynku i regeneracji trwający od jednego do trzech tygodni¹⁸. Onkolog kliniczny może określić czas trwania i liczbę cykli, które są najlepsze dla pacjenta¹⁸.

Skutki uboczne leczenia systemowego

Skutki uboczne chemioterapii

Najczęstsze skutki uboczne chemioterapii w leczeniu raka krtani obejmują zmęczenie, utratę apetytu, nudności, wymioty oraz owrzodzenia w jamie ustnej i gardle²⁸. Chemioterapia zazwyczaj powoduje różnorodne skutki uboczne, w zależności od stosowanego leku²⁹.

Skutki uboczne terapii celowanych

Stosowanie cetuksymabu może prowadzić do wysypki skórnej powodującej swędzenie i dyskomfort²⁸. Ta wysypka zwykle znika po zakończeniu leczenia²⁸.

W celu zmniejszenia skutków ubocznych tych leków lekarz może dostosować dawkę, przepisać inny lek lub zalecić usługi wsparcia²⁸.

Monitorowanie i dostosowywanie leczenia

Leczenie może się zmieniać w czasie, szczególnie w zależności od tego, jak nowotwór reaguje na początkowe leczenie³⁰. Regularne kontrole onkologiczne są kluczowe dla oceny odpowiedzi na terapię i wykrycia ewentualnych skutków ubocznych.

Pacjenci z rakiem krtani, którzy nadal palą i piją, są mniej skłonni do wyleczenia i bardziej narażeni na rozwój drugiego guza³¹. Palenie tytoniu i picie alkoholu zmniejszają skuteczność leczenia raka krtani³¹.