Objawy zapalenia nerwu przedsionkowego – charakterystyka i przebieg

Zapalenie nerwu przedsionkowego jest jedną z najczęstszych przyczyn zawrotów głowy pochodzenia obwodowego, zaraz po łagodnych napadowych zawrotach głowy pozycyjnych¹. Charakteryzuje się ono bardzo specyficznym obrazem klinicznym, który pozwala na stosunkowo łatwe rozpoznanie tego schorzenia.

Nagły początek i faza ostra

Zapalenie nerwu przedsionkowego zwykle rozpoczyna się bardzo nagle – objawy mogą pojawić się w ciągu kilku minut do godzin¹. Często pacjenci opisują, że objawy wystąpiły podczas rutynowych codziennych czynności lub gdy obudzili się rano².

Faza ostra choroby charakteryzuje się¹:

• Rotacyjnym zawrotem głowy – pacjenci opisują intensywne uczucie wirowania, które jest stałe niezależnie od pozycji ciała
• Niemożnością chodzenia – nie z powodu braku koordynacji, ale z powodu poważnych problemów z równowagą
• Brakiem towarzyszących objawów neurologicznych – nie występuje osłabienie kończyn, omdlenia nie są główną cechą
• Charakterystycznym wzorem zawrotu głowy – może być odczuwany jako oscylacje z boku na bok, przód-tył lub wirowanie

W początkowej fazie zawrót głowy jest stały, niezależnie od pozycji ciała³. Jakikolwiek szybki ruch ma tendencję do nasilania objawów³. W ciągu godzin do dni zawrót głowy w spoczynku ustępuje, ale każdy szybki ruch nadal prowokuje objawy przez dni do tygodni, czasem znacznie dłużej, a niekiedy trwale³.

Objawy towarzyszące w fazie ostrej

Oprócz głównego objawu, jakim jest zawrót głowy, pacjenci doświadczają wielu innych dolegliwości³:

• Nudności, wymioty i odbijanie są bardzo częste
• Biegunka lub parcie na stolec mogą wystąpić
• Intensywne pocenie się jest powszechne w początkowej fazie
• Zaburzenia widzenia – wzrok może być opisywany jako mglisty z trudnościami w skupieniu

Obserwatorzy najczęściej zauważają poziomy, ale w pewnym stopniu rotacyjny oczopląs jako samoistny oczopląs, występujący bez prowokacji³. Wczesny oczopląs może początkowo być skierowany w stronę dotkniętego ucha w fazie ostrej, ale stosunkowo szybko, zazwyczaj przed pierwszą oceną medyczną, zmienia kierunek od dotkniętego ucha³.

Przejście do fazy przewlekłej

Po kilku dniach intensywnych objawów ostrych pacjenci wchodzą w fazę przewlekłą, która może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy⁴. Objawy w tej fazie obejmują⁴:

• Oszołomienie
• Łagodne zawroty głowy przy ruchach głowy i ciała
• Łagodne nudności
• Pewne trudności z chodzeniem, szczególnie w zatłoczonych miejscach

Charakterystyczne cechy diagnostyczne

Zapalenie nerwu przedsionkowego ma kilka charakterystycznych cech, które pomagają w jego rozpoznaniu⁶:

• Objawy są zazwyczaj stałe, w przeciwieństwie do epizodycznych objawów innych przyczyn obwodowych, takich jak łagodne napadowe zawroty głowy pozycyjne czy choroba Ménière’a
• Objawy rozwijają się przez kilka godzin, osiągają szczyt w ciągu pierwszych 24-48 godzin
• Zazwyczaj trwają kilka dni przed ustąpieniem bez interwencji
• Brak utraty słuchu – gdy występuje dodatkowo jednostronna utrata słuchu, diagnoza przesuwa się w kierunku zapalenia błędnika

Objawy przewlekłe i powikłania

Przewlekła faza zapalenia nerwu przedsionkowego może znacząco wpływać na jakość życia pacjentów⁷. Wiele osób z przewlekłym zapaleniem nerwu przedsionkowego ma trudności z opisaniem swoich objawów i często frustruje się, ponieważ chociaż mogą wyglądać na zdrowe, nie czują się dobrze⁷.

Bez konieczności rozumienia przyczyny mogą zauważać, że codzienne czynności są męczące lub nieprzyjemne, takie jak⁷:

• Chodzenie po sklepie
• Korzystanie z komputera
• Przebywanie w tłumie
• Stanie pod prysznicem z zamkniętymi oczami
• Obracanie głowy podczas rozmowy z inną osobą przy stole

Niektórzy ludzie mają trudności z pracą z powodu utrzymującego się uczucia dezorientacji lub zamglenia, a także trudności z koncentracją i myśleniem⁷.

Rokowanie i powrót do zdrowia

Powrót do zdrowia po zapaleniu nerwu przedsionkowego jest spontaniczny, ale może być wspomagany przez zastosowanie sterydów⁵. Obwodowa funkcja błędnikowa odzyskuje się w pewnym stopniu u około 60% pacjentów w ciągu 12 miesięcy⁵.

Nawroty ostrego wirusowego zawrotu głowy były uważane za rzadkie, zazwyczaj z częstością występowania w starszych publikacjach poniżej 5% przy obserwacji poniżej 10 lat⁵. Nowsze badanie wykazało, że zapalenie nerwu przedsionkowego ma prawie 11% ryzyko nawrotu według wywiadu telefonicznego⁵.

Większość pacjentów odzyskuje pełną sprawność w ciągu kilku tygodni, ale objawy mogą utrzymywać się u niektórych osób⁸. Jeśli objawy nie poprawiają się, warto skonsultować się z lekarzem w sprawie dodatkowych opcji leczenia⁸.