Zrośnięcie warg sromowych u kobiet dorosłych – epidemiologia i czynniki ryzyka

Epidemiologia zrośnięcia warg sromowych u dorosłych kobiet znacznie różni się od tej obserwowanej w populacji dziecięcej. U kobiet dorosłych schorzenie to występuje bardzo rzadko, szczególnie w wieku reprodukcyjnym, gdzie prawidłowy poziom estrogenów naturalnie zapobiega rozwojowi zrostów¹². Częstość występowania u starszych kobiet pozostaje nieznana, a w literaturze medycznej opisywane są jedynie pojedyncze przypadki³.

Charakterystyczną cechą epidemiologiczną zrośnięcia warg sromowych u dorosłych jest jego związek z niedoborem estrogenów. Dlatego też schorzenie to obserwuje się głównie w dwóch grupach: kobiet w okresie pomenopauzalnym oraz rzadko u kobiet po porodzie¹. W obu przypadkach wspólnym mianownikiem jest przejściowy lub trwały spadek poziomu hormonów płciowych.

Występowanie w wieku reprodukcyjnym

Zrośnięcie warg sromowych u kobiet w wieku reprodukcyjnym jest zjawiskiem wyjątkowo rzadkim, opisywanym w literaturze jako „niezwykle rzadkie”⁴. Gdy już występuje w tej grupie wiekowej, wymaga szczególnie dokładnej diagnostyki, ponieważ przy prawidłowym funkcjonowaniu osi podwzgórze-przysadka-jajniki nie powinno się rozwijać⁵.

Przypadki zrośnięcia warg sromowych u młodych kobiet często wymagają oceny integralności osi hormonalnej oraz poszukiwania czynników predysponujących. W opisywanych przypadkach pacjentki zgłaszały się z powodu niemożności odbycia stosunku płciowego, przewlekłych problemów z oddawaniem moczu, bolesnego miesiączkowania oraz innych objawów związanych z zaburzeniami anatomicznymi⁴.

Zespół moczowo-płciowy menopauzy

W okresie pomenopauzalnym zrośnięcie warg sromowych stanowi jeden z elementów zespołu moczowo-płciowego menopauzy, który dotyka około 40-54% kobiet po menopauzie⁶. Zespół ten obejmuje zbiór objawów i zmian anatomicznych związanych ze spadkiem poziomu estrogenów i innych hormonów płciowych, wpływających na wargi sromowe większe i mniejsze, łechtaczkę, przedsionek, pochwę, cewkę moczową i pęcherz moczowy.

Niski poziom estrogenów w okresie pomenopauzalnym sprawia, że okolica narządów płciowych staje się bardziej podatna na podrażnienia i stany zapalne, co może prowadzić do rozwoju zrośnięcia warg sromowych⁶. Całkowite zrośnięcie warg sromowych jest rzadką manifestacją zespołu moczowo-płciowego menopauzy⁶.

Czynniki predysponujące u dorosłych

U kobiet w okresie pomenopauzalnym główne czynniki predysponujące do rozwoju zrośnięcia warg sromowych obejmują triadę: niedobór estrogenów, przewlekłe choroby skóry oraz brak aktywności seksualnej³. Ten ostatni czynnik ma szczególne znaczenie, ponieważ regularna aktywność seksualna może zapobiegać rozwojowi zrostów poprzez mechaniczne rozciąganie tkanek.

Wśród chorób dermatologicznych najczęściej związanych z rozwojem zrośnięcia warg sromowych u dorosłych wymienia się liszaj twardzinowy i liszaj płaski⁷. Inne czynniki nabyte, które mogą predysponować do rozwoju zrostów, obejmują urazy, chorobę Behçeta, zespół Stevensa-Johnsona, pemfigoid błon śluzowych oraz chorobę przeszczep przeciwko gospodarzowi⁸.

Objawy kliniczne u dorosłych

W przeciwieństwie do dzieci, u których zrośnięcie warg sromowych jest zwykle bezobjawowe, u dorosłych kobiet może powodować znaczące problemy kliniczne. Głównym objawem są trudności z oddawaniem moczu, które mogą manifestować się jako opóźnione rozpoczęcie mikcji, kapanie moczu po mikcji czy nawet zatrzymanie moczu⁹.

Kobiety w wieku reprodukcyjnym z zrośnięciem warg sromowych mogą zgłaszać niemożność odbycia stosunku płciowego, bolesne miesiączkowanie oraz przewlekłe problemy z układem moczowym⁴. W przypadku całkowitego zrośnięcia może dojść do gromadzenia się moczu i płynów pochwowych, w tym krwi menstruacyjnej, co stanowi stan nagły wymagający pilnej interwencji medycznej¹⁰.

Podejście diagnostyczne i terapeutyczne

Diagnostyka zrośnięcia warg sromowych u dorosłych kobiet opiera się głównie na badaniu klinicznym, jednak w niektórych przypadkach może być wskazane badanie endoskopowe w celu precyzyjnej oceny anatomii przed planowanym zabiegiem chirurgicznym¹¹. Pierwszym tego typu opisanym przypadkiem było użycie cystoskopii u pacjentki z zrośnięciem warg sromowych i zatrzymaniem moczu.

Leczenie u dorosłych kobiet różni się od podejścia stosowanego u dzieci. W przypadku kobiet w okresie pomenopauzalnym miejscowe leczenie kremami estrogenowymi może być nieskuteczne, dlatego często konieczne jest leczenie chirurgiczne⁹. U kobiet w wieku reprodukcyjnym z prawidłowym funkcjonowaniem osi hormonalnej chirurgia jest logicznym wyborem terapeutycznym⁵. Po zabiegu chirurgicznym zaleca się stosowanie miejscowych kremów estrogenowych w celu przywrócenia integralności błony śluzowej i zmniejszenia ryzyka nawrotu¹².