Drogi transmisji wirusa HCV – jak można zakazić się WZW-C

Transmisja wirusa zapalenia wątroby typu C (HCV) następuje głównie przez kontakt z zakażoną krwią¹². Zrozumienie różnych dróg zakażenia jest kluczowe dla skutecznego zapobiegania rozprzestrzenianiu się tej infekcji. Wirus może przenosić się na kilka sposobów, przy czym niektóre z nich niosą ze sobą znacznie większe ryzyko niż inne.

Używanie narkotyków dożylnie – główna droga transmisji

Wspólne używanie igieł i sprzętu do iniekcji narkotyków stanowi obecnie najczęstszą drogę transmisji HCV w krajach rozwiniętych³⁴. Osoby przyjmujące narkotyki dożylnie znajdują się w grupie najwyższego ryzyka zakażenia wirusem HCV². Ryzyko to dotyczy nie tylko regularnych użytkowników narkotyków, ale również osób, które użyły narkotyków dożylnie nawet tylko raz, wiele lat temu⁵.

Zakażenie może nastąpić przez wspólne używanie różnego rodzaju sprzętu związanego z przyjmowaniem narkotyków, w tym igieł, strzykawek, łyżeczek, słomek do wciągania narkotyków, a także innych akcesoriów²⁶. Nawet jednorazowe użycie zakażonej igły może być wystarczające do zakażenia⁷. W Wielkiej Brytanii szacuje się, że około połowa osób przyjmujących narkotyki dożylnie ma zakażenie HCV⁸.

Transfuzje krwi i przeszczepy narządów

Przed wprowadzeniem skutecznych testów przesiewowych w 1992 roku transfuzje krwi i przeszczepy narządów stanowiły znaczące źródło zakażeń HCV²⁹. Osoby, które otrzymały transfuzję krwi, produkty krwiopochodne lub przeszczep narządu przed czerwcem 1992 roku, mają zwiększone ryzyko zakażenia HCV⁵¹⁰.

Szczególnie narażone były osoby, które otrzymywały koncentraty czynników krzepnięcia przed 1987 rokiem¹¹. Od czasu wprowadzenia obowiązkowych badań przesiewowych krwi dawców ryzyko zakażenia HCV przez transfuzję znacznie spadło w krajach rozwiniętych⁶.

Transmisja w placówkach medycznych

Zakażenia HCV mogą występować w placówkach medycznych na skutek przypadkowego ukłucia się zakażoną igłą¹². Ryzyko zakażenia po takim zdarzeniu wynosi około 1 na 50¹². Pracownicy służby zdrowia, w tym pielęgniarki, technicy laboratoryjni i lekarze, są szczególnie narażeni na tego typu ekspozycję¹³.

Zakażenie może również nastąpić podczas zabiegów medycznych lub dentystycznych przeprowadzanych za granicą, gdzie sprzęt medyczny może nie być odpowiednio sterylizowany¹²¹⁴. W krajach o ograniczonych zasobach, gdzie praktykuje się niebezpieczne metody iniekcji, ryzyko transmisji HCV jest znacznie wyższe¹⁵.

Transmisja wertykalna – z matki na dziecko

Zakażony wirus HCV może zostać przeniesiony z matki na dziecko podczas porodu¹²¹⁶. Ryzyko transmisji wertykalnej wynosi około 5-6% i jest stosunkowo niskie¹⁴¹⁷. Obecnie nie istnieje żadne leczenie, które mogłoby zapobiec transmisji HCV podczas porodu¹⁷.

Wirus HCV nie przenosi się przez karmienie piersią¹⁷. Dzieci urodzone przez matki zakażone HCV powinny być monitorowane i badane w kierunku obecności wirusa, ponieważ wczesne wykrycie zakażenia umożliwia odpowiednie postępowanie medyczne.

Transmisja drogą płciową

Przenoszenie HCV drogą płciową jest możliwe, ale ryzyko jest uważane za bardzo niskie²¹⁴. Szacuje się, że około 2% partnerów monogamicznych, gdzie jedna osoba ma zakażenie HCV, rozwinie infekcję w ciągu całego życia¹⁸.

Ryzyko transmisji płciowej jest wyższe w określonych grupach, szczególnie wśród mężczyzn mających stosunki seksualne z mężczyznami, osób z wieloma partnerami seksualnymi oraz osób zakażonych HIV⁶¹⁹. Ryzyko może wzrastać, gdy dochodzi do kontaktu z krwią podczas stosunków seksualnych¹⁶.

Tatuaże i piercing

Wykonywanie tatuaży i piercingu niesterylnym sprzętem stwarza ryzyko zakażenia HCV¹²²⁰. Ryzyko jest szczególnie wysokie w przypadku tatuaży wykonywanych w nieregulowanych miejscach, takich jak więzienia czy przez nieprofesjonalnych tatuażystów²¹. Wirus może znajdować się zarówno na igłach, jak i w tuszu do tatuażu¹⁹.

Wspólne używanie przedmiotów osobistych

Istnieje potencjalne ryzyko przeniesienia HCV przez wspólne używanie przedmiotów osobistych, które mogą mieć kontakt z krwią¹². Do takich przedmiotów należą maszynki do golenia, szczoteczki do zębów, nożyczki do paznokci i inne przedmioty higieny osobistej¹⁹²¹. Choć ryzyko jest stosunkowo niskie, zaleca się unikanie wspólnego używania takich przedmiotów z osobami zakażonymi HCV.

Inne rzadkie drogi transmisji

Do innych, rzadszych dróg transmisji HCV należy wciąganie kokainy przez wspólnie używane słomki czy inne akcesoria¹⁸²¹. Ryzyko zakażenia istnieje również podczas długotrwałej hemodializy u pacjentów z niewydolnością nerek, gdzie sprzęt do dializy może być skażony krwią zakażoną HCV²².

Czynniki zwiększające ryzyko zakażenia

Niektórzy ludzie mają wyższe ryzyko zakażenia HCV niż inni. Do głównych czynników ryzyka należą: używanie lub wcześniejsze używanie narkotyków dożylnie (nawet jednorazowe), bycie pracownikiem służby zdrowia narażonym na kontakt z krwią, posiadanie partnera seksualnego zakażonego HCV, zakażenie HIV, otrzymanie transfuzji krwi lub przeszczepu narządu przed 1992 rokiem¹¹²⁴.

Osoby urodzone w latach 1945-1965 (tzw. baby boomers) również mają zwiększone ryzyko zakażenia HCV, co może wynikać z aktywności tej generacji oraz faktu, że wirus nie był identyfikowany aż do 1989 roku²⁵²⁶. Szacuje się, że 80% wszystkich osób obecnie zakażonych HCV w Stanach Zjednoczonych urodziło się w tym okresie²⁶.