Diagnostyka bólu pięty – jak rozpoznać przyczyny dolegliwości

Ból pięty stanowi jedną z najczęstszych dolegliwości stopy, która może znacząco ograniczać codzienne funkcjonowanie pacjentów. Prawidłowa diagnostyka tego schorzenia wymaga systematycznego podejścia, obejmującego dokładny wywiad medyczny, kompleksowe badanie fizykalnie oraz w niektórych przypadkach zastosowanie badań obrazowych¹. Kluczową rolę w procesie diagnostycznym odgrywa lokalizacja bólu, która może wskazywać na konkretną przyczynę dolegliwości².

Podstawy diagnostyki klinicznej

Diagnostyka bólu pięty rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego, podczas którego lekarz zbiera informacje o charakterze bólu, czasie jego wystąpienia oraz czynnikach nasilających lub łagodzących dolegliwości¹. Pacjenci są pytani o rodzaj aktywności fizycznej, zmiany w sposobie chodzenia, oraz o inne towarzyszące schorzenia³. Istotne znaczenie ma również ocena obuwia oraz stylu życia pacjenta, ponieważ mogą one wpływać na rozwój problemów ze stopą⁴.

Badanie fizykalnie obejmuje inspekcję stopy zarówno w spoczynku, jak i podczas obciążenia¹. Lekarz ocenia obecność obrzęków, zaczerwienienia, deformacji oraz bada zakres ruchu w stawie skokowym i stopie. Szczególnie istotna jest palpacja miejsc bolesnych, która pozwala na precyzyjne określenie lokalizacji problemu⁴. Podczas badania wykonywane są również specjalne testy diagnostyczne, które pomagają w różnicowaniu przyczyn bólu pięty Zobacz więcej: Specjalne testy diagnostyczne w bólu pięty - metody badania.

Charakterystyka objawów w zależności od przyczyny

Zapalenie powięzi podeszwowej, będące najczęstszą przyczyną bólu pięty, charakteryzuje się specyficznymi objawami⁵. Pacjenci opisują ostry, kłujący ból w przyśrodkowej części pięty, który jest najintensywniejszy podczas pierwszych kroków po przebudzeniu lub po dłuższym odpoczynku. Ból ten zwykle zmniejsza się po kilku minutach chodzenia, ale może powracać po dłuższym obciążeniu stopy⁶.

Złamania stresowe kości piętowej charakteryzują się postępującym nasilaniem bólu po zwiększeniu aktywności fizycznej lub zmianie podłoża na twardsze⁷. Początkowo ból występuje tylko podczas aktywności, ale z czasem może pojawiać się również w spoczynku. Badanie fizykalnie może wykazać obrzęk lub siniaki w okolicy złamania, a pozytywny test ucisku kości piętowej sugeruje tę diagnozę⁷.

Znaczenie lokalizacji bólu w diagnostyce

Ból w tylnej części pięty najczęściej związany jest z tendinopatią ścięgna Achillesa⁸. Charakteryzuje się on tępym, czasami ostrym bólem, który nasila się podczas zwiększonej aktywności lub ucisku w danym obszarze. Ból może być zlokalizowany w miejscu przyczepu ścięgna lub w jego części środkowej. Badanie fizykalnie często wykazuje tkliwość wzdłuż ścięgna oraz czasami jego pogrubienie⁸.

Ból w przyśrodkowej części śródstopia, szczególnie nasilający się podczas długotrwałego obciążenia, może wskazywać na zespół kanału stępu⁹. Jest to schorzenie spowodowane uciskiem nerwu piszczelowego tylnego. Z kolei zespół zatoki stępu objawia się bólem w bocznej części śródstopia oraz uczuciem niestabilności, szczególnie podczas zwiększonej aktywności lub chodzenia po nierównym terenie⁹.

Różnicowanie neuropatycznych przyczyn bólu

Ból pięty o charakterze neuropatycznym charakteryzuje się obecnością uczucia pieczenia, mrowienia lub drętwienia¹⁰. Może być spowodowany uwięźnięciem nerwów w wyniku nadmiernego używania, urazu lub poprzednich zabiegów chirurgicznych. Neuropatyczny ból pięty zazwyczaj dotyczy gałęzi nerwu piszczelowego tylnego, nerwu podeszwowego bocznego lub nerwu do mięśnia odwodziciela palca małego¹⁰.

Należy również rozważyć radikulopatię lędźwiową na poziomie L4-S2, niezależnie od obecności towarzyszącego bólu kręgosłupa¹⁰. Neuropatyczny ból pięty jest zwykle jednostronny, a w przypadku objawów obustronnych należy wykluczyć choroby systemowe. Diagnostyka może wymagać zastosowania rezonansu magnetycznego lub badania ultrasonograficznego w celu wizualizacji uwięźniętego nerwu Zobacz więcej: Badania obrazowe w diagnostyce bólu pięty - RTG, USG, MRI.

Przygotowanie do konsultacji medycznej

Przed wizytą u specjalisty pacjenci powinni przygotować się do szczegółowego omówienia swoich objawów. Warto prowadzić dziennik bólu, w którym odnotowuje się intensywność dolegliwości w różnych porach dnia oraz ich związek z aktywnością fizyczną¹¹. Istotne jest również przygotowanie informacji o wcześniejszych urazach stopy, stosowanych lekach oraz innych schorzeniach współistniejących.

Podczas wizyty lekarz może zalecić przyniesienie obuwia, które pacjent najczęściej nosi, aby ocenić wzór zużycia podeszwy¹². Może to dostarczyć cennych informacji o sposobie chodzenia i potencjalnych problemach biomechanicznych. Pacjenci powinni również być przygotowani na wykonanie prostych ćwiczeń podczas badania, takich jak chodzenie na palcach czy piętach, które pomagają w ocenie funkcji mięśni i ścięgien stopy.