Hemofilia A – szczegółowe dane epidemiologiczne i częstość występowania

Hemofilia A, znana również jako klasyczna hemofilia, stanowi najczęstszą postać dziedzicznego zaburzenia krzepnięcia krwi. Jest to najczęstsze genetyczne schorzenie sprzężone z chromosomem X i drugie co do częstości zaburzenie czynników krzepnięcia po chorobie von Willebranda¹. Dokładne dane epidemiologiczne są niezbędne dla planowania opieki zdrowotnej i oceny potrzeb terapeutycznych populacji.

Częstość występowania hemofilii A w populacji

Światowa częstość występowania hemofilii A wynosi około jednego przypadku na 5000 męskich urodzeń¹². W przeliczeniu na ogólną populację mężczyzn, hemofilia A dotyka około 10-12 przypadków na 100000 mężczyzn³⁴. Te statystyki czynią hemofilię A znacznie częstszą niż hemofilię B, która występuje tylko u około 3 na 100000 mężczyzn⁴.

Szacuje się, że około jedna trzecia wszystkich przypadków hemofilii A to przypadki sporadyczne, które pojawiają się u osób bez wcześniejszego wywiadu rodzinnego¹. Oznacza to, że nawet w rodzinach bez historii zaburzeń krzepnięcia mogą pojawić się nowe przypadki w wyniku spontanicznych mutacji w genie kodującym czynnik VIII.

Różnice w częstości występowania między populacjami są stosunkowo niewielkie. Hemofilia A występuje we wszystkich grupach rasowych i etnicznych, a jej częstość generalnie odzwierciedla rozkład rasowy danej populacji⁵. W Stanach Zjednoczonych częstość występowania wśród białych, Afroamerykanów i Latynosów jest podobna⁵.

Rozkład według stopnia ciężkości

Analiza epidemiologiczna hemofilii A pokazuje charakterystyczny rozkład przypadków według stopnia ciężkości choroby. Około 50-60% wszystkich pacjentów z hemofilią A ma postać ciężką, charakteryzującą się poziomem czynnika VIII poniżej 1% normy¹. Ta grupa pacjentów doświadcza najcięższych objawów krwotocznych i wymaga najbardziej intensywnego leczenia.

Postać umiarkowana, z poziomem czynnika VIII między 2-5% normy, dotyczy około 25-30% pacjentów¹. Pacjenci ci zazwyczaj doświadczają krwawień po niewielkich urazach, ale rzadko mają spontaniczne epizody krwotoczne. Najmniej liczną grupę stanowią pacjenci z łagodną postacią hemofilii A (poziom czynnika VIII 6-30% normy), którzy stanowią 15-20% wszystkich przypadków¹. U tych pacjentów krwawienia występują głównie po poważnych urazach lub zabiegach chirurgicznych.

Interesujące różnice w rozkładzie ciężkości obserwuje się między różnymi regionami świata. Badanie z 2018 roku obejmujące osiem głównych rynków farmaceutycznych wykazało, że w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Włoszech, Japonii i Chinach dominuje postać ciężka hemofilii A, podczas gdy we Francji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii przeważają przypadki łagodne⁶.

Dane regionalne i krajowe

Stany Zjednoczone dysponują jednymi z najbardziej kompletnych danych epidemiologicznych dotyczących hemofilii A. Badania przeprowadzone w latach 2012-2018 w ramach sieci ośrodków leczenia hemofilii wykazały częstość występowania hemofilii A na poziomie 12 przypadków na 100000 mężczyzn³. Szacunkowa liczba mężczyzn z hemofilią A w USA wynosi około 25000-27000⁷.

Szczególnie interesujące dane pochodzą z badania przeprowadzonego w stanie Indiana, gdzie odnotowano znacznie wyższą niż średnia krajowa częstość występowania hemofilii A – 12,7 przypadków na 100000 mężczyzn w 2013 roku⁸. To o 45% więcej niż wcześniejsze szacunki krajowe, co może wskazywać na lepszą diagnostykę w tym regionie lub lokalne czynniki genetyczne.

W Kanadzie szacuje się, że około 2500 osób żyje z hemofilią A⁹, co przy populacji około 38 milionów mieszkańców daje częstość występowania porównywalną z danymi światowymi. Podobnie w Australii, gdzie zdiagnozowano ponad 3200 osób z różnymi postaciami hemofilii, przy czym hemofilia A stanowi zdecydowaną większość przypadków¹⁰.

Hemofilia A u kobiet

Chociaż hemofilia A występuje głównie u mężczyzn ze względu na sposób dziedziczenia sprzężony z chromosomem X, kobiety również mogą być dotknięte tym schorzeniem. Badania wskazują, że łagodna hemofilia A może być częstsza u nosicielek niż wcześniej sądzono⁵. W jednym z badań pięć z 55 pacjentów z łagodną hemofilią A (poziom czynnika 5-50%) stanowiły dziewczęta⁵.

Kobiety będące nosicielkami hemofilii A i B krwawią częściej niż kobiety nienosicielki, szczególnie po zabiegach medycznych, takich jak ekstrakcja zęba czy tonsillektomia¹¹. Obniżone poziomy czynników krzepnięcia u nosicielek korelują z łagodnym fenotypem hemofilii, a zmienność poziomów czynników przypisuje się zjawisku lionizacji¹¹.

Nabyta hemofilia A

Oprócz dziedzicznej postaci hemofilii A istnieje również forma nabyta, spowodowana wytwarzaniem autoprzeciwciał przeciwko czynnikowi VIII u osób z wcześniej prawidłową hemostazą. Nabyta hemofilia A występuje z częstością około jednego przypadku na milion mieszkańców rocznie⁵. Jest to zaburzenie obserwowane głównie u starszej populacji, zazwyczaj powyżej 60 roku życia⁵¹².

Nabyta hemofilia A charakteryzuje się dwoma szczytami zachorowalności – jednym związanym z ciążą u młodych kobiet i drugim u osób starszych¹². Dane z różnych rejestrów, w tym europejskich EACH2, SACHA i GTH oraz amerykańskiego HTRS, pokazują, że śmiertelność w nabyłej hemofilii A waha się od 9% do 33%¹³¹⁴.

Trendy epidemiologiczne i prognozy

Prognozy epidemiologiczne wskazują na stały wzrost liczby diagnozowanych przypadków hemofilii A w nadchodzących latach. Ten wzrost wynika głównie z poprawy metod diagnostycznych, zwiększonej świadomości medycznej oraz wydłużenia średniej długości życia pacjentów dzięki lepszemu leczeniu¹⁵.

Szczególnie w krajach rozwijających się obserwuje się zwiększoną liczbę diagnozowanych przypadków w miarę poprawy dostępności opieki medycznej i metod diagnostycznych. W Chinach, na przykład, analiza danych z 17779 pacjentów z 166 szpitali członkowskich Hemophilia Treatment Center Collaboration Network between 2007-2019 pokazała znaczące luki w dostępie do profilaktycznego leczenia¹⁶.