Zaburzenia rytmu serca stanowią częste powikłanie kardiomiopatii rozstrzeniowej i mogą występować na każdym etapie choroby1. Diagnostyka elektrokardiograficzna odgrywa kluczową rolę nie tylko w rozpoznaniu DCM, ale także w ocenie ryzyka powikłań i planowaniu leczenia2.
Charakterystyczne zmiany w EKG
Chociaż nie istnieją specyficzne cechy EKG charakterystyczne wyłącznie dla kardiomiopatii rozstrzeniowej, badanie to rzadko bywa całkowicie prawidłowe2. Najczęstsze nieprawidłowości obejmują cechy przerostów przedsionków i komór, przy czym zazwyczaj dominują zmiany po stronie lewej, choć mogą występować także objawiające się przerost obu przedsionków lub komór2.
Zaburzenia przewodzenia śródkomorowego, takie jak blok lewej odnogi pęczka Hisa (LBBB), występują w wyniku rozstrzenienia serca2. Nieprawidłowe załamki Q najczęściej obserwuje się w odprowadzeniach V1-V4 i mogą naśladować obraz zawału mięśnia sercowego (wzorzec pseudozawałowy)2. W zapisie EKG można również zaobserwować niespecyficzne zmiany odcinka ST i załamka T oraz niskie napięcie3.
Arytmie przedsionkowe i komorowe
Migotanie przedsionków z blokiem lewej odnogi pęczka Hisa to kolejny typowy wzorzec EKG obserwowany w kardiomiopatii rozstrzeniowej4. Arytmie komorowe są bardzo częste u pacjentów z DCM i obejmują dodatkowe skurcze komorowe, pary komorowe oraz nieutrwalony częstoskurcz komorowy5. Częstość występowania nieutrwalonego częstoskurczu komorowego wzrasta wraz z nasileniem objawów niewydolności serca5.
Zagrażające życiu arytmie komorowe są powszechne u pacjentów z kardiomiopatią rozstrzeniową6. Szczególnie pacjenci z mutacjami genu LMNA wykazują bardzo wysokie ryzyko arytmii komorowych, niezależnie od stopnia dysfunkcji lewej komory6. DCM przebiegająca z omdleniami, nieutrwalonym częstoskurczem komorowym czy częstymi dodatkowymi skurczami komorowymi określana jest jako arytmogenna DCM6.
Długotrwały monitoring EKG
Monitor Holtera, rejestrujący aktywność elektryczną serca przez 24 godziny lub dłużej, jest szczególnie wartościowy w wykrywaniu przejściowych zaburzeń rytmu7. Badanie to pozwala na rejestrację rytmu serca podczas codziennych aktywności pacjenta i może ujawnić arytmie, które nie zostały wykryte podczas standardowego EKG7.
W przypadku niektórych ras psów, takich jak dobermany i boksery, monitoring Holtera jest standardową metodą skriningu, ponieważ pojedynczy zapis EKG może nie wykazać nieprawidłowości ze względu na przejściowy charakter arytmii89. Podobne podejście może być stosowane u ludzi z podejrzeniem DCM, szczególnie w przypadkach rodzinnych.
Testy wysiłkowe
Testy wysiłkowe, często obejmujące chodzenie na bieżni lub jazdę na rowerze stacjonarnym przy jednoczesnym monitorowaniu serca, pomagają ocenić odpowiedź serca na aktywność fizyczną7. U pacjentów, którzy nie mogą wykonywać ćwiczeń, można zastosować leki naśladujące wpływ wysiłku na serce7.
Testy te są szczególnie przydatne w ocenie wydolności fizycznej pacjenta oraz w wykrywaniu arytmii wywołanych wysiłkiem. Mogą również pomóc w monitorowaniu postępu choroby i skuteczności leczenia przeciwarytmicznego.
Znaczenie prognostyczne arytmii
Wartość predykcyjna dodatnia spontanicznych arytmii komorowych jest stosunkowo niska i wynosi 20-50%, jednak wartość predykcyjna ujemna sięga aż 95,5%5. Oznacza to, że brak arytmii komorowych wiąże się z bardzo niskim ryzykiem nagłych zdarzeń sercowych, podczas gdy ich obecność nie zawsze oznacza wysokie ryzyko.
Mikrowoltowa alternacja załamka T (MTWA) odnosi się do obecności zmian amplitudy załamka T między kolejnymi uderzeniami serca, które nie są wykrywalne w standardowym EKG5. Ujemna wartość predykcyjna MTWA jest bardzo wysoka (98% w okresie obserwacji 2-3 lat) niezależnie od etiologii kardiomiopatii5.
Wpływ na wybór leczenia
Obecność bloku lewej odnogi pęczka Hisa w kardiomiopatii rozstrzeniowej wiąże się z gorszym rokowaniem10. Szerokość kompleksu QRS ma znaczenie w kwalifikacji pacjentów do terapii resynchronizującej serca (CRT), przy czym największe korzyści odnoszą pacjenci z blokiem lewej odnogi i szerokością QRS ≥150 ms11.
Identyfikacja wysokiego ryzyka arytmii komorowych może wpływać na decyzje dotyczące implantacji kardiowertera-defibrylatora (ICD) w pierwotnej prewencji nagłego zgonu sercowego12. Szczególnie mutacje genu LMNA wiążą się z wysoką częstością zaburzeń przewodzenia, arytmii komorowych i nagłego zgonu sercowego, co może obniżać próg dla profilaktycznej implantacji ICD12.

















