Sezonowość krupu i czynniki etiologiczne

Krup wykazuje charakterystyczne wzorce sezonowe występowania, które ściśle korelują z aktywnością poszczególnych wirusów odpowiedzialnych za rozwój schorzenia. Zrozumienie tej sezonowości ma kluczowe znaczenie dla planowania opieki zdrowotnej i przygotowania systemu na okresowe wzrosty liczby zachorowań.

Główny sezon występowania krupu

Krup najczęściej występuje w okresie jesienno-zimowym, z najwyższą częstością zachorowań przypadającą na jesień i wczesną zimę¹². Szczyt zachorowań obserwowany jest zwykle od września do grudnia, przy czym hospitalizacje z powodu krupu osiągają najwyższy poziom właśnie w tym okresie³⁴.

Główny szczyt zachorowań przypada na październik i jest związany z okresem największej aktywności wirusa paragrypy typu 1⁵. Po tym głównym szczycie obserwuje się mniejsze wzrosty zachorowań później w sezonie, które związane są z aktywnością innych wirusów, takich jak RSV (respiratory syncytial virus) i wirusy grypy⁵.

W Ameryce Północnej szczyt aktywności wirusów paragrypy przypada na późną jesień⁶, co bezpośrednio przekłada się na wzrost liczby przypadków krupu w tym okresie. Klinicyści powinni spodziewać się wzrostu liczby przypadków krupu podczas miesięcy szczytowej aktywności wirusów paragrypy⁶.

Wirusy paragrypy jako główna przyczyna krupu

Wirusy paragrypy stanowią dominującą przyczynę etiologiczną krupu, odpowiadając za ponad 75% wszystkich przypadków schorzenia⁷. Wśród wirusów paragrypy, typ 1 jest najczęstszą przyczyną krupu⁸⁹, podczas gdy typy 2 i 3 również przyczyniają się do rozwoju schorzenia.

Badania pokazują, że wirus paragrypy typu 2 może być szczególnie związany z ciężkimi przypadkami krupu wymagającymi hospitalizacji¹⁰. W jednym z badań obejmującym 302 pacjentów hospitalizowanych z powodu ciężkiego krupu wirusowego, wirus paragrypy typu 2 był jedynym wirusem wykazującym znacząco wysokie ryzyko ciężkiego przebiegu choroby¹⁰.

Wirusy paragrypy przyczyniają się znacząco do obciążenia chorobami układu oddechowego u dzieci. W Stanach Zjednoczonych odpowiadają za 9% wszystkich wizyt ambulatoryjnych związanych z chorobą grypopodobną u dzieci, a w okresie szczytu sezonowego może to być nawet 33% wizyt¹¹. Wśród dzieci poniżej 5. roku życia wirusy paragrypy odpowiadają za 12% chorób grypopodobnych wymagających opieki medycznej¹².

Inne przyczyny wirusowe krupu

Choć wirusy paragrypy dominują jako przyczyna krupu, około 80% przypadków ma etiologię wirusową, co oznacza, że inne wirusy również mogą wywoływać schorzenie¹³¹⁴. Do innych wirusów powodujących krup należą adenwirus, RSV, odra, wirusy Coxsackie, rinowirus, echovirus, reowirus oraz wirusy grypy A i B¹³.

W niektórych przypadkach krup może być również spowodowany przez infekcje bakteryjne, takie jak Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae czy Corynebacterium diphtheriae¹⁴, choć są to przypadki rzadsze.

Nowy czynnik etiologiczny – COVID-19

Pandemia COVID-19 wprowadziła nowy, znaczący czynnik etiologiczny krupu. Szczególnie wariant Omikron SARS-CoV-2 okazał się być istotną przyczyną krupu u dzieci. W badaniach prowadzonych w Korei Południowej podczas okresu dominacji wariantu Omikron, SARS-CoV-2 stał się najczęstszą przyczyną krupu, odpowiadając za 26,9% przypadków¹⁶.

W okresie pandemii Omikron obserwowano znaczący wzrost przypadków krupu związanych z SARS-CoV-2 – do 7,11 przypadków tygodniowo, z wysokim wskaźnikiem wykrywalności wynoszącym 97,2% (35 z 36) wśród przypadków krupu z zidentyfikowanym patogenem¹⁷¹⁸.

Interesującym zjawiskiem było to, że podczas okresu przed-Omikron, pomimo intensywnego nadzoru nad SARS-CoV-2 w Korei Południowej, nie zgłoszono ani jednego przypadku krupu spowodowanego przez SARS-CoV-2. Dopiero po szybkim rozprzestrzenieniu się wariantu Omikron, bez jednoczesnego rozprzestrzeniania się wirusów paragrypy czy innych koronawirusów, przypadki krupu spowodowane przez SARS-CoV-2 wykazały wyraźny wzrost¹⁸.

Sezonowe wzorce a planowanie opieki zdrowotnej

Znajomość sezonowych wzorców występowania krupu ma kluczowe znaczenie dla planowania opieki zdrowotnej. Izby przyjęć i oddziały pediatryczne mogą przygotować się na zwiększoną liczbę pacjentów w okresie jesienno-zimowym, szczególnie w październiku i listopadzie.

Przypadki krupu wykazują również charakterystyczny rozkład w ciągu doby – wizyty w izbach przyjęć są najczęstsze między godziną 22:00 a 4:00 w nocy⁵¹⁹. To zjawisko prawdopodobnie związane jest z tym, że objawy krupu często nasilają się w godzinach nocnych.

Sezonowość krupu oznacza również, że dzieci prezentujące się od września do grudnia mogą potrzebować dłuższego czasu na ustąpienie objawów w porównaniu z tymi, które chorują od stycznia do maja²⁰. Ta obserwacja może mieć znaczenie dla planowania leczenia i informowania rodziców o spodziewanym czasie trwania choroby.