Objawy kardiomiopatii u dzieci i niemowląt – przewodnik dla rodziców

Kardiomiopatia u dzieci to rzadkie, ale poważne schorzenie, które może dotknąć niemowlęta i dzieci w każdym wieku¹². Objawy u najmłodszych pacjentów mogą znacznie różnić się od tych obserwowanych u dorosłych, co czasami utrudnia wczesne rozpoznanie choroby. Niektóre dzieci mogą nie wykazywać żadnych oznak choroby w początkowym okresie, podczas gdy inne mogą być poważnie dotknięte objawami już od urodzenia.

Objawy u niemowląt

U niemowląt z kardiomiopatią objawy mogą być subtelne i często błędnie interpretowane jako typowe problemy noworodkowe³⁴. Rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę na następujące symptomy:

• Problemy z karmieniem – niemowlę może mieć trudności z ssaniem, karmienie trwa dłużej niż zwykle⁴⁵
• Nadmierne pocenie się – szczególnie podczas karmienia⁴⁶
• Szybkie i ciężkie oddychanie – zarówno w spoczynku, jak i podczas karmienia⁴⁵
• Zwiększone zmęczenie lub brak aktywności – dziecko wydaje się nietypowo spokojne lub ospałe⁴⁶
• Słaby przyrost masy ciała – pomimo pozornie prawidłowego karmienia⁴⁷
• Drażliwość i płaczliwość – dziecko może być niepocieszalne³⁷
• Nadmierna senność – dziecko śpi więcej niż zwykle³⁶

Objawy u starszych dzieci i młodzieży

U starszych dzieci objawy kardiomiopatii mogą być bardziej podobne do tych obserwowanych u dorosłych⁴⁶. Jednak często pierwszymi symptomami są duszność podczas aktywności i uczucie większego zmęczenia niż zwykle⁵.

Najczęstsze objawy u starszych dzieci obejmują:

• Duszność podczas zabawy lub aktywności – dziecko może nie nadążać za rówieśnikami⁶⁸
• Nietypowe zmęczenie – uczucie wyczerpania przy niewielkim wysiłku⁵⁶
• Ból w klatce piersiowej – może występować podczas wysiłku lub w spoczynku⁷⁸
• Kołatania serca lub nieregularne bicie – dziecko może skarżyć się na dziwne uczucia w klatce piersiowej⁵⁸
• Zawroty głowy – szczególnie podczas wstawania lub wysiłku⁶⁸
• Omdlenia – szczególnie niepokojące są omdlenia podczas wysiłku fizycznego⁷⁸
• Zmniejszony apetyt – dziecko może jeść mniej niż zwykle⁸
• Obrzęki – szczególnie twarzy, brzucha lub kończyn⁶⁸

Objawy specyficzne dla różnych typów kardiomiopatii u dzieci

Podobnie jak u dorosłych, różne typy kardiomiopatii mogą wywoływać nieco odmienne objawy u dzieci⁹¹⁰.

Kardiomiopatia rozstrzeniowa u dzieci może powodować objawy niewydolności serca, takie jak bladość skóry, chłodna i spocona skóra, szybkie bicie serca, duszność, zmęczenie, drażliwość, ból w klatce piersiowej i słaby wzrost¹⁰.

Kardiomiopatia przerostowa u dzieci może manifestować się dusznością podczas wysiłku, zawrotami głowy, omdleniami, bólem w klatce piersiowej i nieprawidłowymi rytmami serca¹¹. U młodych pacjentów z tym typem kardiomiopatii istnieje szczególne ryzyko nagłego zatrzymania krążenia.

Kardiomiopatia restrykcyjna u dzieci może powodować duszność podczas wysiłku, ból w klatce piersiowej, osłabienie i obrzęki kończyn¹¹.

Kardiomiopatia u dzieci – różnice w przebiegu

Kardiomiopatia u dzieci może mieć bardzo różny przebieg¹. Objawy mogą być różnorodne, a progresja choroby nieprzewidywalna. Niektóre dzieci mogą mieć niewiele objawów lub nie mieć ich wcale na początku, podczas gdy inne mogą być poważnie dotknięte dusznością, zawrotami głowy i innymi symptomami już wkrótce po urodzeniu.

Szczególnie niepokojące jest to, że w bardzo rzadkich przypadkach nagłe zatrzymanie krążenia związane z nieprawidłowym rytmem serca może być pierwszym objawem problemu z sercem u dziecka⁴. Dlatego tak ważne są regularne badania profilaktyczne, szczególnie u dzieci z obciążeniem rodzinnym.

Rokowanie u dzieci z kardiomiopatią

Rokowanie u dzieci z kardiomiopatią zależy od typu schorzenia⁸¹². W przypadku kardiomiopatii rozstrzeniowej około jedna trzecia dzieci ma stale obniżoną funkcję serca, jedna trzecia poprawia się, ale z pozostałymi zaburzeniami funkcji, a jedna trzecia całkowicie wyzdrawieje.

Kardiomiopatia przerostowa u dzieci ma szacowane ryzyko przedwczesnej śmierci poniżej 1%, ale czynniki ryzyka obejmują epizody omdleń, diagnozę w młodym wieku, rodzinną historię nagłej śmierci i znaczne pogrubienie serca¹².

Kardiomiopatia restrykcyjna ma najgorsze rokowanie – tylko 45-50% dzieci przeżywa dwa lata od diagnozy¹². Te dzieci są zazwyczaj wcześnie kierowane do przeszczepienia serca.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Rodzice powinni niezwłocznie skonsultować się z pediatrą lub kardiologiem dziecięcym, jeśli zauważą u swojego dziecka którykolwiek z opisanych objawów, szczególnie jeśli występują one w kombinacji. Szczególnie niepokojące są omdlenia podczas aktywności fizycznej, które wymagają natychmiastowej oceny kardiologicznej⁸.

Ważne jest również pamiętanie, że u dzieci objawy niewydolności serca mogą przypominać przeziębienie, grypę, astmę lub ból brzucha⁶. Dlatego każde niepokojące objawy, szczególnie jeśli nie ustępują lub nasilają się, powinny być konsultowane z lekarzem.