Zapalenie kaletek w różnych lokalizacjach – porównanie epidemiologiczne

Zapalenie kaletek maziowych wykazuje znaczące różnice epidemiologiczne w zależności od lokalizacji anatomicznej. Każda kaletka ma specyficzne czynniki ryzyka, grupy podatne oraz wzorce występowania związane z jej funkcją anatomiczną i narażeniem na urazy czy przeciążenia¹.

Zapalenie kaletki krętarzowej większej

Zapalenie kaletki krętarzowej większej, znane również jako zespół bólu krętarza większego (GTPS), jest jednym z najczęstszych regionalnych zespołów bólowych, dotykającym od 1,8 do 5,6 pacjentów na 1000 osób rocznie². Częstość występowania jednostronnego GTPS wynosi 15,0% u kobiet i 8,5% u mężczyzn, natomiast obustronne wystąpienie dotyczy 6,6% kobiet i 1,9% mężczyzn³.

Charakterystyczną cechą zapalenia kaletki krętarzowej jest wyraźna przewaga kobiet nad mężczyznami w stosunku około 4:1²⁴. Schorzenie to może wystąpić we wszystkich grupach wiekowych, ale częściej dotyka osoby w czwartej i szóstej dekadzie życia². Demografia wskazuje na szczególną podatność kobiet w wieku 40-60 lat⁵.

Wyższa częstość występowania u kobiet wynika z różnic anatomicznych, szczególnie większego kąta Q, co powoduje większe napięcie pasma biodrowo-piszczelowego i zwiększone obciążenie kaletki podczas powtarzalnych ruchów⁵. Zapalenie kaletki krętarzowej często współistnieje z bólem dolnego odcinka kręgosłupa, chorobą zwyrodnieniową stawów, tkliwością pasma biodrowo-piszczelowego oraz otyłością².

Zapalenie kaletki łokciowej podłokciowej

Zapalenie kaletki łokciowej podłokciowej jest najczęstszą formą powierzchownego zapalenia kaletek⁶. Częstość występowania aseptycznego zapalenia kaletki łokciowej szacuje się na 29 przypadków na 100 000 osób-lat, podczas gdy septyczne zapalenie występuje u 10 na 100 000 osób rocznie⁷. Niektóre badania wskazują na częstość występowania około 1 przypadku na 10 000 osób⁸.

To schorzenie najczęściej dotyka mężczyzn w wieku między 30. a 60. rokiem życia⁶⁹¹⁰. Przewaga mężczyzn wynika z większego narażenia na urazy zawodowe i wykonywania prac fizycznych wymagających obciążenia łokci. Szczególnie narażeni są hydraulicy, ogrodnicy, mechanicy, dekarze, monterzy wykładzin, studenci oraz pracownicy biurowi⁸.

Dwukrotnie więcej przypadków ma charakter nieseptyczny w porównaniu do septycznego⁸¹⁰. Czynniki ryzyka obejmują sporty wymagające powtarzalnych zgięć łokci lub rzutów nad głową, oraz dyscypliny sportowe zwiększające ryzyko upadków na łokieć⁸.

Zapalenie kaletki podbarkowej

Zapalenie kaletki podbarkowej jest dość częstym schorzeniem i jedną z głównych przyczyn bólu barku¹¹. Częstość występowania wzrasta z wiekiem, a schorzenie często obserwuje się u osób wykonujących czynności nad głową¹¹¹².

Częstość występowania jest równa u obu płci¹². Schorzenie częściej dotyka osoby uczestniczące w powtarzalnych czynnościach nad głową, takich jak sportowcy, pracownicy fabryk oraz robotnicy fizyczni. Starsze osoby są bardziej podatne na zapalenie kaletki podbarkowej, prawdopodobnie z powodu wieloletniego zużycia prowadzącego do zwiększonego ucisk w przestrzeni podbarkowej¹².

Zapalenie kaletki przedrzepkowej

Zapalenie kaletki przedrzepkowej ma szacowaną roczną częstość występowania 1 przypadek na 10 000 osób¹³. Schorzenie to częściej dotyka mężczyzn w wieku 40-60 lat¹³. Może wystąpić we wszystkich grupach wiekowych, ale mężczyźni są częściej dotknięci niż kobiety⁴.

Szczególnie narażone są osoby, których zawód wymaga długotrwałego klękania lub opierania się na kolanach, takie jak sprzątacze, monterzy wykładzin, ogrodnicy oraz dekarze¹³. Również sportowcy uprawiający dyscypliny wymagające powtarzalnych ruchów kolan lub bezpośredniego uderzenia w kolana, jak koszykówka czy zapasy, są w grupie ryzyka¹³.

Około 30% przypadków zapalenia kaletki przedrzepkowej ma charakter septyczny¹³. Septyczne zapalenie tej kaletki częściej występuje u dzieci oraz u osób z obniżoną odpornością, takich jak pacjenci z cukrzycą lub otrzymujący leczenie kortykosteroidami¹³.

Zapalenie kaletki gęsiej stopki

Zapalenie kaletki gęsiej stopki jest szczególnie częste u otyłych kobiet w średnim wieku, szczególnie tych z chorobą zwyrodnieniową kolana¹⁴¹⁵. Rzeczywista częstość występowania tego schorzenia w populacji ogólnej jest trudna do określenia, ponieważ objawy często przypominają inne patologie kolana¹⁴.

Badania wykazały bezpośrednią korelację między nasileniem choroby zwyrodnieniowej stawów a wielkością zapalenia kaletki¹⁴. Zapalenie kaletki gęsiej stopki było znacznie częstsze u osób z chorobą zwyrodnieniową kolana (17,5%) niż u osób bez tej choroby (2,2%)¹⁴.

Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, cukrzycę, otyłość oraz szpotawość kolana¹⁵. Schorzenie to często występuje u młodych dorosłych aktywnie uprawiających sport, a także u starszych osób z chorobą zwyrodnieniową stawów¹⁵.

Rzadsze lokalizacje zapalenia kaletek

Niektóre lokalizacje zapalenia kaletek są znacznie rzadsze niż opisane powyżej. Zapalenie kaletki kulszowej jest rzadkim i często nierozpoznawanym schorzeniem¹⁶. Rzadko jest opisywane w literaturze medycznej, co może wynikać z trudności diagnostycznych oraz małej świadomości tego schorzenia wśród lekarzy.

Zapalenie kaletki więzadła pobocznego przyśrodkowego w izolacji jest niezwykle rzadkie¹⁷. Najczęściej współistnieje z zapaleniem stawów kolana oraz przeciążeniem związanym z jazdą konną lub motocyklową¹⁷.

Te rzadkie formy zapalenia kaletek wymagają wysokiej świadomości klinicznej oraz doświadczenia diagnostycznego, ponieważ mogą być pomijane lub błędnie diagnozowane jako inne schorzenia układu ruchu.