Torbiel Bakera – epidemiologia i częstość występowania

Torbiel Bakera należy do najczęstszych schorzeń dotykających okolicę kolana, charakteryzującej się specyficznym rozkładem epidemiologicznym w populacji¹. Schorzenie to wykazuje wyraźne predyspozycje wiekowe i płciowe, które mają istotne znaczenie dla zrozumienia jego charakteru i planowania opieki medycznej.

Częstość występowania w populacji

Dane dotyczące częstości występowania torbieli Bakera różnią się znacznie w zależności od badanej populacji oraz metod diagnostycznych wykorzystywanych w poszczególnych badaniach². Według różnych źródeł, torbiele Bakera stwierdza się u 5% do 19% dorosłych pacjentów poddawanych badaniom obrazowym kolana³. Niektóre badania wskazują na jeszcze wyższą częstość – do 38% przypadków wykrywanych podczas rutynowych badań rezonansem magnetycznym u pacjentów z objawami bólowymi kolana⁴⁵.

Szczególnie interesujące są wyniki badań przeprowadzonych w populacji pacjentów z bólem kolana. Jedno z badań wykazało obecność torbieli Bakera u około 25% pacjentów z dolegliwościami bólowymi kolana, diagnozowanych za pomocą badania ultrasonograficznego². Inne badanie przeprowadzone na grupie 169 pacjentów z jednostronnym bólem kolana trwającym ponad 3 miesiące wykazało obecność torbieli u 24,3% badanych⁶.

Charakterystyka wiekowa występowania

Epidemiologia torbieli Bakera wykazuje bardzo charakterystyczny dwumodalny rozkład wiekowy z dwoma wyraźnymi szczytami zachorowań⁷⁸. Pierwszy szczyt występuje u dzieci w wieku od 4 do 7 lat, natomiast drugi, znacznie większy, obejmuje dorosłych w przedziale wiekowym 35-70 lat⁹.

U dzieci torbiele Bakera mają zazwyczaj inny charakter niż u dorosłych – częściej są to zmiany pierwotne, niezwiązane z patologią wewnątrzstawową³. Częstość występowania u dzieci szacuje się na około 6% w populacji pediatrycznej poddawanej badaniom obrazowym kolana⁸. W niektórych badaniach częstość ta sięga 2,4% w małych populacjach przesiewowych¹⁰. Zobacz więcej: Torbiel Bakera u dzieci - charakterystyka epidemiologiczna

U dorosłych zwiększenie częstości występowania torbieli Bakera wraz z wiekiem wiąże się przede wszystkim ze wzrostem częstości komunikacji między jamą stawową kolana a kaletką podkolanową, a także z większą częstością występowania chorób zwyrodnieniowych i zapalnych stawów⁹. Większość przypadków u dorosłych stanowią zmiany wtórne, związane z patologią wewnątrzstawową.

Różnice płciowe w występowaniu

Analiza danych epidemiologicznych wyraźnie wskazuje na większą częstość występowania torbieli Bakera u kobiet niż u mężczyzn¹¹¹². Ta dysproporcja płciowa ma swoje uzasadnienie w różnicach epidemiologicznych dotyczących chorób stawów między płciami.

Kobiety częściej niż mężczyźni rozwijają reumatoidalne zapalenie stawów oraz chorobę zwyrodnieniową stawów, które są najważniejszymi czynnikami predysponującymi do powstania torbieli Bakera¹¹¹³. Szczególnie dotyczy to kobiet po 40. roku życia, u których ryzyko rozwoju torbieli jest znacząco podwyższone¹⁴¹⁵. Zobacz więcej: Torbiel Bakera u kobiet - epidemiologia i czynniki ryzyka

Warto zauważyć, że u dzieci różnice płciowe są mniej wyraźne, a w niektórych badaniach wskazuje się nawet na nieznacznie większą częstość występowania u chłopców¹⁶.

Powiązanie z chorobami współistniejącymi

Epidemiologia torbieli Bakera jest ściśle powiązana z występowaniem chorób współistniejących, szczególnie schorzeń dotykających staw kolanowy. U dorosłych aż w 94% przypadków torbiel Bakera występuje w związku z patologią wewnątrzstawową⁴.

Najczęściej towarzyszącymi schorzeniami są choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów oraz uszkodzenia łąkotek¹². W badaniu przeprowadzonym na grupie pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kolana torbiele Bakera stwierdzono u 37% badanych¹⁷. Szczególnie często towarzyszą im uszkodzenia łąkotek – w jednym z badań aż 83% torbieli współwystępowało z uszkodzeniami łąkotek, najczęściej tylnego rogu łąkotki przyśrodkowej¹⁷.

Znaczenie metod diagnostycznych

Częstość wykrywania torbieli Bakera w znacznym stopniu zależy od zastosowanej metody diagnostycznej. Większość torbieli ma charakter bezobjawowy i wykrywana jest przypadkowo podczas badań obrazowych przeprowadzanych z innych wskazań⁷⁹.

Rezonans magnetyczny pozostaje złotym standardem w diagnostyce torbieli Bakera, pozwalając na wykrycie nawet małych, bezobjawowych zmian¹⁸. Jednak ze względu na koszty i ograniczoną dostępność, ultrasonografia staje się coraz bardziej popularną metodą przesiewową, wykazującą doskonałą dokładność diagnostyczną w porównaniu z rezonansem magnetycznym¹⁹²⁰.