Tepotynib

Ogólna charakterystyka tepotynibu

Tepotynib to nowoczesna substancja czynna wykorzystywana w terapii nowotworów, zaliczana do grupy tzw. inhibitorów kinazy tyrozynowej. Jej działanie skupia się na celowanym hamowaniu aktywności receptora MET (receptora kinazy hepatocytowej), który jest istotny w rozwoju i progresji wybranych rodzajów raka. Substancja ta została opracowana w odpowiedzi na potrzeby medycyny precyzyjnej, czyli leczenia dostosowanego do indywidualnych cech genetycznych guza. Tepotynib jest szczególnie dedykowany pacjentom, u których zdiagnozowano określone nieprawidłowości molekularne związane z genem MET, takie jak mutacje skoku eksonu 14 lub amplifikacja genu MET.

Został zatwierdzony do użytku przez ważne agencje regulacyjne, takie jak FDA oraz EMA, jako opcja terapeutyczna dla dorosłych pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NSCLC) z określonymi zmianami w genie MET.

Właściwości lecznicze i wskazania do stosowania

Główne właściwości lecznicze tepotynibu opierają się na jego zdolności do:

• hamowania wzrostu komórek nowotworowych,
• zatrzymania ich podziału,
• blokowania zdolności do migracji oraz inwazji (czyli powstawania przerzutów),
• indukowania apoptozy, czyli programowanej śmierci komórek rakowych.

Wskazania do stosowania tepotynibu obejmują przede wszystkim:

• leczenie dorosłych pacjentów z zaawansowanym lub przerzutowym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NSCLC) z potwierdzoną mutacją skoku eksonu 14 genu MET lub amplifikacją tego genu,
• przypadki, gdy inne opcje leczenia są ograniczone lub nieskuteczne.

Chociaż badane są także inne wskazania (np. rak żołądka, rak jelita grubego z zaburzeniami szlaku MET), obecnie zatwierdzone zastosowania dotyczą wyłącznie NSCLC z określonymi zmianami genetycznymi.

Mechanizm działania tepotynibu

Tepotynib działa poprzez selektywne blokowanie aktywności kinazy tyrozynowej receptora MET. W warunkach fizjologicznych receptor MET aktywuje się po związaniu z czynnikiem wzrostu hepatocytowego, co prowadzi do przekazywania sygnału wewnątrz komórki i pobudzania jej wzrostu, przeżycia oraz migracji.

W przypadku nieprawidłowości genetycznych, takich jak:

• mutacja skoku eksonu 14 – prowadzi do utraty fragmentu białka odpowiedzialnego za degradację receptora MET, przez co receptor pozostaje aktywny nawet bez obecności liganda,
• amplifikacja genu MET – powoduje zwiększoną ilość receptorów MET na powierzchni komórki nowotworowej,

dochodzi do niekontrolowanej aktywacji szlaków sygnałowych odpowiedzialnych za wzrost i przeżycie komórek nowotworowych.

Tepotynib wiąże się z miejscem ATP w kinazowej domenie receptora MET, blokując jego fosforylację i uniemożliwiając przekazanie sygnału dalej. W efekcie:

• zahamowany zostaje wzrost komórek raka,
• rośnie liczba komórek podlegających apoptozie,
• zmniejsza się zdolność do tworzenia przerzutów.

Schematy dawkowania tepotynibu

Standardowe dawkowanie tepotynibu polega na przyjmowaniu 450 mg doustnie raz dziennie, najlepiej podczas posiłku (co zwiększa wchłanianie leku). Leczenie trwa zazwyczaj do momentu progresji choroby lub pojawienia się działań niepożądanych, które uniemożliwiają kontynuację terapii.

Warto zwrócić uwagę na różnice w dawkowaniu w zależności od grupy pacjentów:

• Dorośli i osoby starsze: standardowa dawka, brak konieczności rutynowej modyfikacji, jednak zalecana ostrożność ze względu na możliwość współistnienia innych chorób lub przyjmowania wielu leków.
• Dzieci i młodzież: brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności, lek nie jest zalecany w tej grupie wiekowej.
• Kobiety w ciąży: przeciwwskazane stosowanie ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu i brak badań potwierdzających bezpieczeństwo.
• Kobiety karmiące piersią: konieczne przerwanie karmienia na czas terapii, brak danych o przenikaniu tepotynibu do mleka matki.
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: może być konieczna modyfikacja dawkowania oraz częstsza kontrola laboratoryjna podczas leczenia.

Środki ostrożności i przeciwwskazania

Podczas stosowania tepotynibu należy zachować szczególną ostrożność w następujących sytuacjach:

• Obecność innych chorób przewlekłych, zwłaszcza zaburzeń czynności wątroby lub nerek.
• Równoczesne stosowanie innych leków, suplementów diety czy preparatów ziołowych – może dojść do interakcji zmieniających skuteczność lub bezpieczeństwo terapii.
• Alkohol – jego spożycie może nasilać działania niepożądane tepotynibu.
• Ciąża i karmienie piersią – bezwzględne przeciwwskazanie.

Najczęstsze działania niepożądane obejmują:

• obrzęki kończyn dolnych,
• nudności,
• biegunki,
• wysypki skórne,
• zwiększone poziomy enzymów wątrobowych.

W przypadku wystąpienia nasilonych działań ubocznych należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem.

Informacje praktyczne dla pacjenta

Przed rozpoczęciem terapii niezbędne jest wykonanie testu molekularnego w celu potwierdzenia obecności odpowiednich zmian w genie MET. Leczenie powinno odbywać się pod kontrolą doświadczonego onkologa, najlepiej w wyspecjalizowanym ośrodku.

W trakcie terapii zaleca się:

• regularne badania laboratoryjne (szczególnie funkcji wątroby),
• unikanie alkoholu,
• informowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach,
• natychmiastowe zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów.

Tepotynib stanowi innowacyjne i spersonalizowane rozwiązanie dla chorych z określonym molekularnym profilem nowotworu, jednak wymaga ścisłej współpracy z lekarzem i monitorowania stanu zdrowia w trakcie leczenia.