Czym jest rywaroksaban i jak działa?

Rywaroksaban to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwzakrzepowych, zwanych bezpośrednimi inhibitorami czynnika Xa. Działa poprzez blokowanie jednego z kluczowych elementów procesu krzepnięcia krwi, dzięki czemu zapobiega tworzeniu się niebezpiecznych skrzepów w naczyniach krwionośnych12. Mechanizm działania rywaroksabanu jest wykorzystywany w leczeniu i zapobieganiu wielu chorobom związanym z ryzykiem zakrzepicy i zatorów, zarówno u dorosłych, jak i dzieci.

Wskazania do stosowania rywaroksabanu

Wskazania u dorosłych

Rywaroksaban jest dostępny w różnych dawkach i postaciach, a zakres jego zastosowań zależy od konkretnej sytuacji klinicznej. Oto najważniejsze wskazania:

  • Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dorosłych po planowej aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego, czyli po wymianie tych stawów. Celem jest zapobieganie powstawaniu zakrzepów, które mogą prowadzić do groźnych powikłań, takich jak zatorowość płucna345.
  • Leczenie zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowości płucnej (ZP) oraz zapobieganie nawrotom tych schorzeń3678.
  • Profilaktyka udaru i zatorowości obwodowej u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową serca, zwłaszcza gdy występują dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak niewydolność serca, nadciśnienie, cukrzyca, podeszły wiek lub przebyty udar6789.
  • Profilaktyka zdarzeń zakrzepowych na tle miażdżycowym po ostrym zespole wieńcowym (np. po zawale serca) – w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) lub z ASA i klopidogrelem/tyklopidyną, u pacjentów z podwyższonymi biomarkerami sercowymi1011.
  • Profilaktyka zdarzeń zakrzepowych o podłożu miażdżycowym u pacjentów z chorobą wieńcową (CAD) lub objawową chorobą tętnic obwodowych (PAD), szczególnie u osób z wysokim ryzykiem powikłań niedokrwiennych. W tym wskazaniu rywaroksaban jest stosowany razem z ASA1011.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Rywaroksaban może być stosowany u dzieci i młodzieży w określonych przypadkach, jednak zakres wskazań jest węższy niż u dorosłych i zależy od wieku oraz masy ciała dziecka:

  • Leczenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) i profilaktyka nawrotów ŻChZZ po co najmniej 5 dniach początkowego pozajelitowego leczenia przeciwzakrzepowego, u dzieci o masie ciała od 30 do 50 kg (dla dawek 15 mg) oraz powyżej 50 kg (dla dawek 20 mg)6789.
  • W przypadku dzieci z masą ciała poniżej 30 kg lub poniżej 18 lat – rywaroksaban nie jest zalecany lub nie został wystarczająco przebadany67.
  • Brak wskazań do stosowania w profilaktyce powikłań zakrzepowo-zatorowych po zabiegach ortopedycznych – Europejska Agencja Leków odstąpiła od obowiązku badań w tej grupie1213.
Ważne informacje o stosowaniu rywaroksabanu u dzieci:

  • Stosowanie rywaroksabanu u dzieci wymaga dokładnej oceny masy ciała i wieku, ponieważ dawki i wskazania są ściśle określone i inne niż u dorosłych.
  • Lek nie jest przeznaczony do profilaktyki powikłań zakrzepowo-zatorowych po operacjach ortopedycznych u dzieci.
  • W przypadku dzieci z zaburzeniami czynności nerek, rywaroksaban nie jest zalecany ze względu na brak odpowiednich danych klinicznych.

Wskazania w połączeniu z innymi substancjami czynnymi

Rywaroksaban bywa stosowany w połączeniu z innymi lekami, zwłaszcza z kwasem acetylosalicylowym (ASA), klopidogrelem lub tyklopidyną, w profilaktyce powikłań zakrzepowych o podłożu miażdżycowym:

  • Po ostrym zespole wieńcowym (OZW) – rywaroksaban w niskiej dawce (2,5 mg dwa razy na dobę) razem z ASA lub z ASA i klopidogrelem/tyklopidyną1011.
  • U pacjentów z chorobą wieńcową lub chorobą tętnic obwodowych – rywaroksaban z ASA w celu zmniejszenia ryzyka udaru, zawału lub innych powikłań niedokrwiennych1011.

Inne szczególne grupy pacjentów

Niektóre sytuacje wymagają szczególnej ostrożności przy stosowaniu rywaroksabanu:

  • Osoby starsze – mogą być bardziej narażone na działania niepożądane, zwłaszcza krwawienia1415.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – konieczne może być dostosowanie dawki lub unikanie stosowania leku w ciężkich przypadkach1617.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią – rywaroksaban jest przeciwwskazany w tych grupach ze względu na brak danych o bezpieczeństwie stosowania18.
Pamiętaj:

Tabela: Wskazania do stosowania rywaroksabanu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Profilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po operacji stawu biodrowego/kolanowego Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością lub przeciwwskazania przy ciężkiej niewydolności
Leczenie ZŻG/ZP i profilaktyka nawrotów Tak Tak, z modyfikacją (od masy ciała) Tak, z modyfikacją (od masy ciała i wieku) Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością lub przeciwwskazania przy ciężkiej niewydolności
Profilaktyka udaru i zatorowości obwodowej w migotaniu przedsionków Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością lub przeciwwskazania przy ciężkiej niewydolności
Profilaktyka powikłań miażdżycowych (po OZW, CAD, PAD) Tak, w połączeniu z ASA lub ASA + klopidogrel/tyklopidyna Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością lub przeciwwskazania przy ciężkiej niewydolności

3678910111617

Rywaroksaban – nowoczesna ochrona przed zakrzepami

Rywaroksaban stanowi ważną opcję terapeutyczną w zapobieganiu i leczeniu chorób zakrzepowych u dorosłych i dzieci. Jego zastosowanie jest szerokie i zależy od wielu czynników, takich jak wiek, masa ciała, współistniejące schorzenia czy przyjmowane leki. Dzięki różnorodności wskazań i dostępności w różnych dawkach, rywaroksaban pozwala na skuteczną i indywidualnie dobraną ochronę przed groźnymi powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi367891011. Zawsze jednak decyzję o rozpoczęciu leczenia i wyborze odpowiedniej dawki powinien podejmować lekarz, uwzględniając indywidualne potrzeby i bezpieczeństwo pacjenta.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się rywaroksaban?

Rywaroksaban stosuje się m.in. w leczeniu i zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej, profilaktyce udaru w migotaniu przedsionków oraz w profilaktyce powikłań miażdżycowych po zawale serca lub w chorobie tętnic obwodowych.123

Czy rywaroksaban można stosować u dzieci?

Tak, rywaroksaban może być stosowany u dzieci w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i profilaktyce nawrotów, ale tylko przy określonej masie ciała i po wcześniejszym leczeniu pozajelitowym.45

Czy rywaroksaban jest stosowany po operacji biodra lub kolana?

Tak, rywaroksaban jest zalecany do profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po planowej wymianie stawu biodrowego lub kolanowego u dorosłych.67

W jakich przypadkach nie należy stosować rywaroksabanu?

Rywaroksabanu nie należy stosować m.in. u pacjentów z protezami zastawek serca, zespołem antyfosfolipidowym, ciężką niewydolnością nerek, w czasie ciąży i karmienia piersią.89