Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneDawkowanie diazepamu – podstawowe informacje
Diazepam jest lekiem o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym, przeciwdrgawkowym oraz rozluźniającym mięśnie. Dostępny jest w różnych postaciach, takich jak tabletki, zawiesina doustna, roztwory do wstrzykiwań oraz mikrowlewki doodbytnicze. Każda postać leku i droga podania wymaga indywidualnego podejścia do dawkowania123.
Standardowe dawkowanie u dorosłych
- Tabletki i zawiesina doustna: W leczeniu stanów lękowych zwykle stosuje się 2 do 10 mg, podawane 2–4 razy na dobę. W przypadku bezsenności związanej z lękiem – 5 do 15 mg przed snem. W leczeniu napięcia mięśniowego – 2 do 15 mg na dobę w dawkach podzielonych, a w cięższych przypadkach nawet do 60 mg na dobę. W objawach odstawienia alkoholu – początkowo 10 mg 3–4 razy na dobę, potem dawka jest zmniejszana124.
- Roztwór do wstrzykiwań (dożylnie lub domięśniowo): W ostrych stanach lękowych, pobudzeniu czy spastyczności mięśni: 5–10 mg, w razie potrzeby powtarzane po kilku godzinach. W zespole abstynencyjnym – początkowo 10 mg, następnie 5–10 mg co 3–4 godziny. W stanach padaczkowych – 0,15–0,25 mg/kg masy ciała, zwykle 10–20 mg, w razie potrzeby powtórzyć po 30–60 minutach. W premedykacji przed zabiegami – 0,1–0,2 mg/kg masy ciała567.
- Mikrowlewki doodbytnicze: Najczęściej 5–10 mg, w razie potrzeby dawkę można powtórzyć po 10–15 minutach. Maksymalna jednorazowa dawka dla dorosłych to 30 mg89.
Częstotliwość podawania i czas leczenia
- Tabletki i zawiesina doustna podaje się zwykle 2–4 razy na dobę, zależnie od wskazania i reakcji pacjenta.
- W przypadku roztworu do wstrzykiwań, podanie można powtarzać co kilka godzin, zależnie od potrzeby klinicznej.
- Czas leczenia diazepamem powinien być jak najkrótszy. Leczenie stanów lękowych trwa zwykle do 8–12 tygodni, a bezsenności – do 4 tygodni. W ostrych stanach, takich jak drgawki czy pobudzenie, leczenie jest doraźne1023.
Dostępne postacie leku i drogi podania
- Tabletki (2 mg, 5 mg)
- Zawiesina doustna (2 mg/5 ml)
- Roztwór do wstrzykiwań (5 mg/ml lub 10 mg/2 ml, dożylnie lub domięśniowo)
- Mikrowlewki doodbytnicze (5 mg/2,5 ml lub 10 mg/2,5 ml)
- Autostrzykawki do podania domięśniowego (10 mg/2 ml, stosowane w przypadkach nagłych, np. zatrucia bojowymi środkami trującymi)11.
Ważne: Dawkowanie diazepamu zależy od wieku, masy ciała, stanu zdrowia, wskazania oraz postaci leku. W przypadku ostrych stanów (np. drgawki, padaczka) dawka może być inna niż w leczeniu przewlekłym. Nigdy nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani czasu leczenia bez konsultacji z lekarzem, ponieważ zarówno przedawkowanie, jak i nagłe odstawienie mogą być niebezpieczne15.
Dawkowanie diazepamu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- W stanach padaczkowych, drgawkach gorączkowych lub spastyczności, dawka zależy od masy ciała i wieku dziecka. Przykładowo, w tabletkach lub zawiesinie doustnej dla dzieci powyżej 1 roku życia stosuje się 1 do 2,5 mg 3–4 razy na dobę lub 0,04 do 0,2 mg/kg masy ciała 3–4 razy na dobę1213.
- W przypadku mikrowlewek doodbytniczych: dla niemowląt od 7. miesiąca życia – do 0,5 mg/kg masy ciała; dla dzieci o masie 10–15 kg – 5 mg; powyżej 15 kg – 10 mg. Dawkę można powtórzyć po 10–15 minutach, maksymalnie do 30 mg na dobę89.
- Tabletki nie są zalecane dla dzieci w wieku poniżej 6 lat (lub 3 lat w niektórych postaciach). Dawkowanie u starszych dzieci i młodzieży (6–18 lat) zależy od wskazania i masy ciała14.
Pacjenci w podeszłym wieku
- U osób starszych zaleca się rozpoczynanie leczenia od możliwie najmniejszej skutecznej dawki – zazwyczaj połowy dawki stosowanej u dorosłych. Dawkę można stopniowo zwiększać w zależności od tolerancji i skuteczności1315.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
- U pacjentów z niewydolnością wątroby konieczne jest zmniejszenie dawki i regularne monitorowanie stanu zdrowia. W ciężkiej niewydolności wątroby diazepam jest przeciwwskazany1516.
- W przypadku niewydolności nerek najczęściej nie jest konieczna zmiana dawki, jednak u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek diazepamu należy unikać15.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Stosowanie diazepamu w ciąży i podczas karmienia piersią jest możliwe tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. W tych przypadkach dawkowanie ustala lekarz indywidualnie1718.
Wskazówki dla pacjentów:
- Nie przerywaj nagle leczenia diazepamem – może to spowodować objawy odstawienne, takie jak lęk, niepokój, zaburzenia snu, a nawet drgawki.
- Zawsze przyjmuj lek zgodnie z zaleceniami lekarza i nie przekraczaj zalecanej dawki.
- O wszelkich niepokojących objawach poinformuj lekarza, zwłaszcza jeśli masz choroby wątroby, nerek lub jesteś w podeszłym wieku.
- Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ diazepam może wchodzić w interakcje z innymi substancjami.
Dawkowanie w zależności od wskazania
Dawkowanie diazepamu zależy od wskazania medycznego:
- Stany lękowe i bezsenność: Zwykle stosuje się 2–10 mg, 2–4 razy na dobę (tabletki, zawiesina). Maksymalna dawka dobowa to 30 mg w leczeniu stanów lękowych19.
- Stany drgawkowe i padaczka: W ostrych przypadkach podaje się 0,15–0,25 mg/kg masy ciała dożylnie, w razie potrzeby powtarzając dawkę. W przypadku mikrowlewek – 5–10 mg, w razie potrzeby powtórzyć po 10–15 minutach58.
- Stany spastyczne mięśni: 2–15 mg na dobę, w ciężkich przypadkach do 60 mg (tabletki, zawiesina). Roztwór do wstrzykiwań: 5–10 mg domięśniowo lub dożylnie27.
- Premedykacja przed zabiegami: 5–20 mg doustnie lub 0,1–0,2 mg/kg masy ciała domięśniowo lub dożylnie na 30–60 minut przed zabiegiem25.
- Objawy odstawienia alkoholu: 10 mg, 3–4 razy w pierwszych 24 godzinach, następnie 5 mg, 3–4 razy na dobę2.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Maksymalna dobowa dawka diazepamu zależy od drogi podania i wskazania. Przykładowo, w leczeniu stanów lękowych nie należy przekraczać 30 mg na dobę (doustnie), natomiast w przypadku wlewów dożylnych maksymalna dawka to 3 mg/kg masy ciała na dobę. Przedawkowanie może prowadzić do senności, zaburzeń równowagi, trudności z mową, spadku ciśnienia, depresji oddechowej, a nawet śpiączki. W razie podejrzenia przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem207.
Tabela podsumowująca dawkowanie diazepamu
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 2–10 mg 2–4 razy na dobę (tabletki, zawiesina); 5–10 mg domięśniowo/dożylnie w ostrych stanach; 5–10 mg w mikrowlewkach doodbytniczych124578 |
| Dzieci (wiek i masa ciała wg wskazania) | 1–2,5 mg 3–4 razy na dobę (doustnie); mikrowlewka 5 mg (10–15 kg) lub 10 mg (>15 kg); tabletki niezalecane poniżej 6 lat12814 |
| Osoby starsze | Początkowo połowa dawki dorosłych, stopniowo zwiększać w razie potrzeby1315 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zwykle nie wymaga modyfikacji, ale zalecana ostrożność i indywidualizacja15 |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Konieczne zmniejszenie dawki, przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności1516 |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Stosowanie wyłącznie po indywidualnej ocenie lekarza1718 |
Diazepam – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów
Diazepam wymaga indywidualnego podejścia do dawkowania, szczególnie u dzieci, osób starszych oraz pacjentów z chorobami wątroby czy nerek. W każdej grupie pacjentów należy zwracać uwagę na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, takich jak senność, zaburzenia równowagi, osłabienie mięśni czy ryzyko uzależnienia. Zawsze należy dążyć do stosowania najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas21223.