Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneOgólne zasady dawkowania tenofowiru
Tenofowir stosowany jest najczęściej w postaci dizoproksylu tenofowiru, w leczeniu HIV-1 i przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B. Dostępny jest w postaci tabletek powlekanych, granulatu oraz jako składnik preparatów złożonych z innymi lekami przeciwwirusowymi, takimi jak emtrycytabina, rylpiwiryna czy efawirenz12345.
- Dorośli i młodzież od 12 lat, o masie ciała co najmniej 35 kg: standardowa dawka tenofowiru to 245 mg raz na dobę, przyjmowana doustnie, najlepiej z posiłkiem6789.
- Dzieci od 2 do 12 lat: dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała – zalecana dawka wynosi 6,5 mg/kg masy ciała na dobę, podawana w postaci granulatu lub tabletek o odpowiedniej mocy10.
- Dzieci w wieku od 6 do 12 lat (masa ciała od 17 do 35 kg): dostępne są tabletki o mocy 123 mg, 163 mg lub 204 mg – dobiera się odpowiednią dawkę w zależności od masy ciała dziecka11.
- Przyjmowanie leku: tabletki należy połykać w całości, popijając wodą. W przypadku trudności z połykaniem, niektóre tabletki można rozkruszyć i wymieszać z wodą lub sokiem1213.
- Częstotliwość podawania: zwykle raz na dobę6.
- Czas trwania terapii: długość leczenia zależy od wskazania i indywidualnej sytuacji pacjenta. W leczeniu HIV-1 terapia jest zazwyczaj długoterminowa, natomiast w leczeniu przewlekłego WZW typu B czas leczenia może być różny – o zakończeniu leczenia decyduje lekarz14.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dzieci od 2 do 12 lat: dawkowanie na podstawie masy ciała, najczęściej w postaci granulatu (6,5 mg/kg/dobę)10.
- Dzieci w wieku od 6 do 12 lat, masa ciała 17–22 kg: 123 mg raz na dobę11.
- Dzieci w wieku od 6 do 12 lat, masa ciała 22–28 kg: 163 mg raz na dobę11.
- Dzieci w wieku od 6 do 12 lat, masa ciała 28–35 kg: 204 mg raz na dobę11.
- Młodzież od 12 lat i ≥35 kg: 245 mg raz na dobę (standardowa dawka dla dorosłych)6.
- Dzieci i młodzież z zaburzeniami czynności nerek: nie zaleca się stosowania tenofowiru w tej grupie1920.
Osoby starsze
- Brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u osób powyżej 65 roku życia, ale zaleca się ostrożność – u tej grupy częściej występują zaburzenia czynności nerek1521.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Łagodne zaburzenia (klirens kreatyniny 50–80 ml/min): zwykle można stosować standardową dawkę 245 mg raz na dobę, ale wymagana jest szczególna ostrożność i regularne monitorowanie nerek2223.
- Umiarkowane zaburzenia (klirens kreatyniny 30–49 ml/min): można rozważyć wydłużenie odstępu między dawkami – 245 mg co 48 godzin2425.
- Ciężkie zaburzenia (klirens kreatyniny <30 ml/min) i hemodializa: podawanie 245 mg co 72–96 godzin lub raz na tydzień po dializie, jednak takie postępowanie nie jest optymalne i wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego1925.
- Pacjenci z bardzo ciężką niewydolnością nerek (klirens <10 ml/min) niepoddawani dializie: brak zaleceń dotyczących dawkowania19.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Nie ma konieczności modyfikacji dawki u osób z zaburzeniami czynności wątroby, zarówno łagodnymi, jak i umiarkowanymi1220.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Tenofowir może być stosowany w ciąży, jeśli lekarz uzna to za konieczne. Lek przenika do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się karmienia piersią podczas terapii26.
- Wszyscy pacjenci przyjmujący tenofowir powinni regularnie monitorować czynność nerek oraz poziom fosforanów i kreatyniny we krwi, szczególnie na początku leczenia oraz w trakcie terapii2728.
- W przypadku wystąpienia zaburzeń czynności nerek, lekarz może rozważyć przerwanie leczenia lub zmianę dawkowania27.
- Nie należy przyjmować innych leków zawierających tenofowir jednocześnie, aby nie doprowadzić do przedawkowania27.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
W większości przypadków dawkowanie tenofowiru w leczeniu HIV-1 i przewlekłego WZW typu B jest takie samo – 245 mg raz na dobę dla dorosłych i młodzieży od 12 lat o masie ciała co najmniej 35 kg69. W przypadku dzieci i młodszej młodzieży dawka jest dostosowywana do masy ciała i wieku oraz dostępnej postaci leku10. W profilaktyce przedekspozycyjnej HIV (PrEP) stosuje się również 245 mg raz na dobę, w połączeniu z innymi środkami ostrożności i regularnym monitorowaniem stanu zdrowia2930.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna zalecana dawka dobowa dla dorosłych i młodzieży wynosi 245 mg na dobę6.
- Przekroczenie tej dawki może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony nerek i kości31.
- W przypadku przedawkowania należy obserwować pacjenta pod kątem objawów zatrucia i – jeśli to konieczne – zastosować leczenie wspomagające. Część dawki tenofowiru można usunąć podczas hemodializy32.
Tabela: Schematy dawkowania tenofowiru dla poszczególnych grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli i młodzież (≥12 lat, ≥35 kg) | 245 mg raz na dobę, doustnie, z posiłkiem |
| Dzieci 2–12 lat | 6,5 mg/kg masy ciała raz na dobę (granulat/tabletki o odpowiedniej mocy) |
| Dzieci 6–12 lat, 17–22 kg | 123 mg raz na dobę |
| Dzieci 6–12 lat, 22–28 kg | 163 mg raz na dobę |
| Dzieci 6–12 lat, 28–35 kg | 204 mg raz na dobę |
| Osoby starsze | Standardowa dawka; ostrożność i monitorowanie nerek |
| Pacjenci z łagodną niewydolnością nerek (50–80 ml/min) | 245 mg raz na dobę, monitorowanie czynności nerek |
| Pacjenci z umiarkowaną niewydolnością nerek (30–49 ml/min) | 245 mg co 48 godzin |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek (<30 ml/min) | 245 mg co 72–96 godzin lub raz na tydzień po dializie; ścisły nadzór lekarski |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Nie wymaga modyfikacji dawki |
| Kobiety w ciąży | Możliwe stosowanie po ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza |
Tenofowir – skuteczność i bezpieczeństwo dawkowania
Tenofowir jest skuteczny zarówno w leczeniu HIV-1, jak i przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, pod warunkiem stosowania odpowiedniego schematu dawkowania i regularnej kontroli stanu zdrowia. Dostosowanie dawki w przypadku zaburzeń nerek lub wątroby, a także u dzieci, młodzieży i osób starszych, jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii. Warto pamiętać, że prawidłowe dawkowanie oraz monitorowanie parametrów nerkowych i wątrobowych minimalizuje ryzyko działań niepożądanych i zapewnia optymalne efekty leczenia67119.