Jak działa streptomycyna?
Streptomycyna należy do antybiotyków aminoglikozydowych i jest stosowana w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych1. Jej działanie polega na hamowaniu namnażania bakterii poprzez blokowanie produkcji białek niezbędnych do ich życia1. Lek ten wykazuje szczególnie silne działanie w środowisku lekko zasadowym i jest najskuteczniejszy w połączeniu z innymi antybiotykami, zwłaszcza przeciwko niektórym groźnym drobnoustrojom1. Streptomycyna jest jednym z podstawowych leków stosowanych w leczeniu gruźlicy, ale jej zastosowanie obejmuje także inne poważne zakażenia2.
Wskazania do stosowania streptomycyny
Wskazania u dorosłych
Streptomycyna jest przeznaczona do leczenia umiarkowanie ciężkich i ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten antybiotyk. Lek ten często stosuje się w połączeniu z innymi antybiotykami, aby zwiększyć skuteczność leczenia i zmniejszyć ryzyko powstania oporności bakterii2. Poniżej znajduje się lista najważniejszych wskazań:
- Gruźlica – leczenie zakażeń wywołanych przez prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), zawsze w połączeniu z innymi lekami przeciwgruźliczymi2.
- Dżuma – choroba bakteryjna przenoszona przez pchły, powodująca ciężkie zakażenia2.
- Tularemia – zakażenie wywołane przez bakterię Francisella tularensis2.
- Bruceloza – choroba odzwierzęca, której objawy obejmują gorączkę i bóle mięśni2.
- Ziarniniak pachwinowy oraz wrzód miękki – zakażenia narządów płciowych wywołane przez określone bakterie2.
- Zakażenia układu oddechowego (w tym zapalenie płuc) – szczególnie w przypadkach ciężkich i opornych na inne leczenie, zwykle w połączeniu z innymi antybiotykami2.
- Zapalenie wsierdzia – ciężka infekcja serca, w tym zakażenia wywołane przez Streptococcus viridans i Enterococcus faecalis, leczona razem z penicyliną lub innymi antybiotykami2.
- Zakażenia układu moczowego – w przypadku poważnych infekcji wywołanych przez bakterie wrażliwe na streptomycynę2.
- Posocznica (sepsa) wywołana przez bakterie Gram-ujemne – leczenie w skojarzeniu z innymi antybiotykami2.
Wskazania u dzieci
Streptomycyna może być stosowana u dzieci, ale z zachowaniem szczególnej ostrożności i ścisłym przestrzeganiem zalecanych dawek3. U dzieci, zwłaszcza małych, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia słuchu czy objawy ze strony układu nerwowego, jest większe3. Wskazania do stosowania streptomycyny u dzieci są zbliżone do tych u dorosłych, obejmując przede wszystkim:
- Gruźlicę – leczenie zawsze w połączeniu z innymi lekami przeciwgruźliczymi2.
- Dżumę, tularemię, brucelozę – w przypadkach ciężkich zakażeń wywołanych przez odpowiednie bakterie2.
- Inne ciężkie zakażenia bakteryjne, w tym zapalenie płuc czy zapalenie wsierdzia, jeśli bakterie są wrażliwe na streptomycynę2.
Podawanie streptomycyny dzieciom wymaga dużej ostrożności – nie należy przekraczać zalecanych dawek, a u najmłodszych dzieci stosowanie leku jest ograniczone ze względu na większe ryzyko powikłań. Zbyt wysokie dawki mogą prowadzić do poważnych zaburzeń, takich jak śpiączka czy zahamowanie oddychania4. W przypadku dzieci zalecane jest monitorowanie stanu zdrowia podczas leczenia.
Połączenia streptomycyny z innymi lekami
Streptomycyna często jest podawana razem z innymi antybiotykami. Przykłady takich połączeń to:
- W leczeniu gruźlicy – z izoniazydem, ryfampicyną lub pirazynamidem1.
- W zapaleniu wsierdzia – z penicyliną lub innymi antybiotykami β-laktamowymi2.
- W ciężkich zakażeniach układu oddechowego lub posocznicy – w skojarzeniu z innymi antybiotykami, aby zwiększyć skuteczność leczenia2.
Połączenie z innymi lekami pozwala na uzyskanie lepszego efektu bakteriobójczego oraz zmniejsza ryzyko pojawienia się oporności bakterii na antybiotyk.
- Podczas leczenia streptomycyną konieczna jest regularna kontrola słuchu, szczególnie przy dłuższej terapii, ponieważ lek może wpływać na narząd słuchu.
- U dzieci oraz osób z zaburzeniami pracy nerek lek należy stosować z dużą ostrożnością.
- W razie pojawienia się szumów usznych, zawrotów głowy lub innych niepokojących objawów należy niezwłocznie zgłosić to lekarzowi.
- Streptomycynę zawsze podaje się domięśniowo, by zmniejszyć ryzyko podrażnienia i uszkodzenia nerwów.
Stosowanie streptomycyny w szczególnych grupach pacjentów
U pacjentów z zaburzeniami pracy nerek ryzyko działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie słuchu lub układu nerwowego, jest większe. W takich przypadkach lekarz może zalecić zmniejszenie dawki lub szczególnie ścisłą kontrolę stanu zdrowia3. U osób starszych, dzieci i osób po zabiegach chirurgicznych konieczne jest zachowanie ostrożności oraz monitorowanie objawów niepożądanych. Streptomycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z miastenią, gdyż może nasilać objawy tej choroby4.
Porównanie stosowania streptomycyny w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Gruźlica | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Dżuma, tularemia, bruceloza | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
| Zakażenia układu oddechowego, wsierdzia, moczowego | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją |
Streptomycyna – skuteczna pomoc w ciężkich zakażeniach
Streptomycyna jest lekiem zarezerwowanym do leczenia poważnych zakażeń bakteryjnych, takich jak gruźlica czy dżuma, i stosowana jest zwykle w połączeniu z innymi antybiotykami. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko powstania oporności i zwiększa skuteczność terapii2. U dzieci oraz osób z zaburzeniami pracy nerek konieczna jest szczególna ostrożność i ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza3. Regularne kontrole słuchu i obserwacja objawów niepożądanych są kluczowe podczas terapii. Dobór leczenia streptomycyną powinien być zawsze indywidualny, zgodny z aktualnymi wytycznymi i zaleceniami specjalisty.


















