Jak wygląda dawkowanie prokainy?
Dawkowanie prokainy ustala się indywidualnie, z uwzględnieniem stanu zdrowia pacjenta oraz rodzaju zabiegu chirurgicznego1. Prokaina w formie roztworu do wstrzykiwań jest stosowana do znieczulenia rdzeniowego (podpajęczynówkowego) u dorosłych, przy czym zabieg nie powinien trwać dłużej niż 40 minut2.
Standardowa dawka i częstotliwość podania
- Standardowa dawka dla dorosłych o średniej masie ciała (około 70 kg) wynosi 40–50 mg prokainy (czyli 4–5 ml roztworu 10 mg/ml) podanej jednorazowo1.
- Maksymalna zalecana dawka to 50 mg, czyli 5 ml roztworu1.
- Prokainę podaje się dooponowo, do przestrzeni międzykręgowej (L2/L3, L3/L4 lub L4/L5), w celu uzyskania skutecznej blokady czuciowej na poziomie T103.
- Lek podaje się powoli, stale monitorując czynności życiowe pacjenta4.
Czas trwania terapii i efekt działania
Znieczulenie uzyskane dzięki prokainie działa bardzo szybko – pierwsze efekty pojawiają się w ciągu kilku minut, a blokada może utrzymywać się do 100 minut, zależnie od podanej dawki5. Znieczulenie jest przeznaczone do jednorazowego użycia w ramach jednego zabiegu.
- Podanie prokainy do znieczulenia rdzeniowego musi być wykonane przez doświadczonego anestezjologa6.
- Sprzęt oraz leki do postępowania w nagłych przypadkach muszą być zawsze dostępne3.
- Wybiera się zawsze najmniejszą skuteczną dawkę4.
- Nie należy stosować leku u pacjentów z zakażeniem lub zapaleniem skóry w miejscu wkłucia oraz u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe4.
Dawkowanie prokainy w szczególnych grupach pacjentów
- Dzieci i młodzież: Prokaina w tej postaci i dawce jest przeciwwskazana u dzieci i młodzieży3.
- Pacjenci w podeszłym wieku: Zalecane jest zmniejszenie dawki ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych, takich jak spadek ciśnienia tętniczego krwi czy wysokie znieczulenie rdzeniowe78.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: W przypadku zaawansowanej niewydolności nerek należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć zmniejszenie dawki7.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: U osób z zaawansowaną chorobą wątroby należy stosować prokainę ostrożnie i rozważyć obniżenie dawki, ponieważ lek jest metabolizowany przez enzymy wytwarzane w wątrobie9.
- Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią: Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tych grupach. Decyzję o zastosowaniu powinien podejmować lekarz po rozważeniu korzyści i ryzyka10.
Maksymalna dawka dobową i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna dawka jednorazowa prokainy wynosi 50 mg (5 ml roztworu 10 mg/ml)1.
- Przedawkowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego (drgawki, utrata przytomności) oraz układu krążenia (niedociśnienie, arytmia, zatrzymanie akcji serca)111213.
- W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania konieczne jest natychmiastowe przerwanie podawania leku i wdrożenie odpowiedniego leczenia podtrzymującego14.
- Dawkowanie ustalane jest indywidualnie, w zależności od masy ciała, stanu zdrowia i obecności chorób współistniejących1.
- Stosowanie u osób starszych oraz z chorobami nerek lub wątroby wymaga szczególnej ostrożności i często obniżenia dawki79.
- Nie stosuje się u dzieci i młodzieży3.
- Maksymalna dawka to 50 mg, a przekroczenie tej wartości może prowadzić do poważnych działań niepożądanych111.
Podsumowanie dawkowania prokainy – bezpieczeństwo i indywidualizacja terapii
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (ok. 70 kg) | 40–50 mg jednorazowo dooponowo (maksymalnie 50 mg) |
| Dzieci i młodzież | Przeciwwskazane |
| Osoby starsze | Zalecane zmniejszenie dawki, indywidualizacja na podstawie stanu zdrowia |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Ostrożność, możliwa konieczność obniżenia dawki |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Ostrożność, możliwa konieczność obniżenia dawki |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Decyzja lekarza, brak danych dotyczących bezpieczeństwa |


















