REKLAMA

Ogólne zasady dawkowania oksytocyny

Oksytocyna (Oxytocinum) jest podawana wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem medycznym i tylko wtedy, gdy istnieje uzasadniona potrzeba jej zastosowania. Lek występuje w postaci roztworu do infuzji dożylnej oraz wstrzyknięć dożylnych i domięśniowych12. Najczęściej podaje się ją dożylnie przy pomocy pompy infuzyjnej, co umożliwia precyzyjną kontrolę szybkości podawania oraz ciągłe monitorowanie reakcji matki i płodu34.

  • Standardowa dawka początkowa: W celu wywołania lub stymulowania porodu, leczenie zaczyna się od bardzo niskiej dawki oksytocyny, zwykle 1 mIU/minutę, która może być zwiększana w zależności od reakcji organizmu, nie częściej niż co 20-40 minut5.
  • Zakres dawek: W praktyce klinicznej stosuje się dawki od 1 do maksymalnie 25 mIU/minutę, jednak najczęściej wystarczające są niższe wartości5.
  • W przypadku cięcia cesarskiego: Zaleca się podanie 5 IU oksytocyny w powolnym wstrzyknięciu dożylnym, najlepiej rozcieńczonej w roztworze elektrolitów i podawanej przez 5 minut5.
  • Po porodzie (profilaktyka krwotoku): 3-5 IU w szybkim wstrzyknięciu dożylnym lub domięśniowo5.
  • Kontrola krwotoku poporodowego: Początkowo 5 IU w powolnym wlewie dożylnym, następnie we wlewie 40 IU w 500 ml roztworu z szybkością 125 ml/h6.
  • Leczenie niepełnego poronienia: 10 IU oksytocyny w 500 ml roztworu soli fizjologicznej lub 5% glukozy, w dożylnym wlewie kroplowym z szybkością 20-40 kropli na minutę6.
  • Test stresowy (diagnostyczny): Rozpoczęcie od 0,5 mIU/minutę, następnie podwajanie dawki co 20 minut do uzyskania skutecznej dawki (zwykle 5-6 mIU/minutę, maksymalnie 20 mIU/minutę)6.
Ważne: Oksytocyna musi być stosowana wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza w warunkach szpitalnych. Wymagana jest nieustanna kontrola czynności skurczowej macicy, tętna matki i płodu oraz ciśnienia krwi. W przypadku wystąpienia nadmiernej czynności skurczowej macicy lub niepokojących objawów u płodu, podawanie oksytocyny powinno zostać natychmiast przerwane74.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Oksytocyna nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży. Nie zaleca się jej używania w tej grupie wiekowej8.

Pacjenci w podeszłym wieku

Oksytocyna nie jest wskazana do stosowania u osób starszych. Nie przewiduje się jej użycia poza położnictwem8.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Brak jest danych dotyczących konieczności modyfikacji dawkowania oksytocyny u osób z niewydolnością nerek. Stosowanie u tych pacjentów powinno odbywać się ze szczególną ostrożnością, pod ścisłą kontrolą lekarską8.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Podobnie jak w przypadku niewydolności nerek, nie ma szczegółowych danych na temat dawkowania oksytocyny u osób z zaburzeniami czynności wątroby. Lek powinien być stosowany ostrożnie, zgodnie z zaleceniami lekarza8.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Oksytocyna jest stosowana głównie u kobiet w ciąży, w celu wywołania lub przyspieszenia porodu oraz w okresie poporodowym do opanowania krwawienia. W okresie karmienia piersią oksytocyna może być stosowana, gdyż wspomaga naturalne wydzielanie mleka poprzez skurcz komórek mięśniowo-nabłonkowych w gruczole mlekowym910.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie oksytocyny różni się w zależności od przyczyny zastosowania:

  • Wywołanie lub przyspieszenie porodu: Wlew dożylny rozpoczyna się od minimalnej dawki, którą można zwiększać w zależności od odpowiedzi pacjentki5.
  • Po cięciu cesarskim: Zalecana dawka to 5 IU w powolnym wstrzyknięciu dożylnym przez 5 minut5.
  • Krwotok poporodowy: Najpierw 5 IU w powolnym wlewie dożylnym, następnie 40 IU w 500 ml roztworu6.
  • Niepełne poronienie: 10 IU w 500 ml roztworu, wlewane dożylnie6.
  • Test stresowy: Początkowo 0,5 mIU/minutę, z możliwością podwajania dawki co 20 minut6.
Uwaga: Oksytocyna nie powinna być stosowana u pacjentek, u których istnieją przeciwwskazania do porodu naturalnego, np. znaczna dysproporcja między główką płodu a miednicą matki, nieprawidłowe położenie płodu, łożysko przodujące, czy predyspozycje do pęknięcia macicy. Należy zachować szczególną ostrożność u kobiet po przebytym cięciu cesarskim oraz u tych, u których występują choroby serca lub nadciśnienie1112.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Nie ustalono jednoznacznie maksymalnej dobowej dawki oksytocyny. Jednakże każda dawka powinna być dobierana indywidualnie i nie przekraczać zakresu umożliwiającego bezpieczne monitorowanie reakcji pacjentki. Przedawkowanie oksytocyny może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nadmierne skurcze macicy, pęknięcie macicy, krwotok, zaburzenia rytmu serca płodu, niedotlenienie, a nawet śmierć płodu lub matki1314. W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć leczenie objawowe15.

Oksytocyna – dawkowanie dostosowane do potrzeb pacjentki

Stosowanie oksytocyny zawsze powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem personelu medycznego, a dawkowanie jest każdorazowo dobierane indywidualnie do potrzeb i stanu zdrowia pacjentki. Najważniejsze jest bezpieczeństwo zarówno matki, jak i dziecka – dlatego niezbędne jest monitorowanie przebiegu terapii oraz natychmiastowa reakcja w przypadku pojawienia się niepokojących objawów. Oksytocyna nie jest przeznaczona dla dzieci, młodzieży oraz osób starszych poza zastosowaniami położniczymi. W przypadku chorób nerek lub wątroby lek należy stosować ostrożnie, a wszelkie decyzje dotyczące leczenia powinny być podejmowane przez lekarza. Poniżej znajduje się tabela podsumowująca dawkowanie oksytocyny w najważniejszych grupach pacjentów.

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (kobiety w ciąży) Indukcja/stymulacja porodu: wlew dożylny od 1 mIU/min, zwiększanie co 20-40 min do max. 25 mIU/min.
Po porodzie: 3-5 IU dożylnie lub domięśniowo.
Cesarskie cięcie: 5 IU dożylnie przez 5 min.
Krwotok poporodowy: 5 IU w powolnym wlewie, potem 40 IU w 500 ml roztworu.
Niepełne poronienie: 10 IU w 500 ml roztworu dożylnie.
Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania.
Osoby starsze Nie zaleca się stosowania.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Brak danych – stosować ostrożnie.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Brak danych – stosować ostrożnie.

Pytania i odpowiedzi

Jak podaje się oksytocynę w celu wywołania porodu?

Oksytocynę podaje się w postaci dożylnego wlewu kroplowego, zaczynając od niskiej dawki, którą stopniowo zwiększa się pod ścisłą kontrolą medyczną.

Czy oksytocyna może być stosowana u dzieci?

Oksytocyna nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania oksytocyny?

Przeciwwskazania obejmują m.in. znaczne nieprawidłowości położenia płodu, łożysko przodujące, predyspozycje do pęknięcia macicy i nadwrażliwość na lek.

Czy oksytocyna może być stosowana u osób z niewydolnością nerek lub wątroby?

Brakuje danych na temat konieczności modyfikacji dawki, dlatego należy zachować szczególną ostrożność i stosować lek pod ścisłą kontrolą lekarską.

REKLAMA