Ogólny opis dawkowania kapsaicyny
Kapsaicyna stosowana jest w formie plastra leczniczego przeznaczonego do nakładania na skórę. Każdy plaster zawiera określoną ilość substancji czynnej – 179 mg kapsaicyny, co odpowiada 640 mikrogramom na każdy centymetr kwadratowy plastra1. Plaster ma powierzchnię 280 cm2 i przeznaczony jest wyłącznie do jednorazowego użycia. Standardowa terapia polega na nałożeniu plastra na najbardziej bolesne miejsce na nieuszkodzonej i suchej skórze, z możliwością zastosowania do 4 plastrów jednocześnie2.
-
Czas aplikacji plastra zależy od miejsca podania:
- Na stopy – 30 minut (np. w przypadku neuropatii w przebiegu zakażenia HIV lub bolesnej neuropatii cukrzycowej)
- W innych lokalizacjach – 60 minut (np. neuralgia popółpaścowa)
- W razie potrzeby leczenie można powtarzać co 90 dni. U niektórych pacjentów, po dokładnej ocenie przez lekarza, możliwe jest wcześniejsze powtórzenie terapii, jednak odstęp między zabiegami powinien wynosić co najmniej 60 dni2.
- Przed nałożeniem plastra można zastosować miejscowy środek znieczulający lub doustny lek przeciwbólowy, by zmniejszyć ewentualny dyskomfort3.
- Plaster może być przycięty do odpowiedniego rozmiaru przed zdjęciem folii ochronnej4.
- Podanie odbywa się wyłącznie na skórę – kapsaicyna w tej postaci nie jest stosowana doustnie, dożylnie ani miejscowo na błony śluzowe2.
- Plaster powinien być nakładany wyłącznie przez lekarza lub wykwalifikowany personel medyczny pod jego nadzorem.
- Miejsce aplikacji musi być nieuszkodzone i suche. Nie wolno stosować plastra na twarz, okolice ponad linią włosów ani na błony śluzowe.
- W trakcie zabiegu i bezpośrednio po nim może wystąpić uczucie pieczenia, ból lub rumień – są to najczęstsze reakcje skórne.
- Leczenie można powtarzać, jednak zawsze wymaga to oceny lekarza i zachowania odpowiednich odstępów między zabiegami.
Dawkowanie kapsaicyny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo oraz skuteczność stosowania kapsaicyny w postaci plastrów u dzieci i młodzieży (od urodzenia do 18 lat) nie zostały określone – brak jest dostępnych badań, dlatego nie zaleca się stosowania kapsaicyny w tej grupie wiekowej3.
Pacjenci w podeszłym wieku
Nie jest wymagane dostosowanie dawki kapsaicyny u osób starszych. Jednak, jak w przypadku wszystkich terapii, konieczna jest indywidualna ocena stanu zdrowia, zwłaszcza przy współistniejących chorobach przewlekłych3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Nie ma potrzeby modyfikowania dawkowania kapsaicyny u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niezależnie od stopnia niewydolności3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Podobnie jak w przypadku nerek, nie ma konieczności zmiany dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby3.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania kapsaicyny u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Zaleca się szczególną ostrożność w tej grupie pacjentek5.
Schematy dawkowania w zależności od wskazania
Kapsaicyna w postaci plastra leczniczego stosowana jest w leczeniu bólu neuropatycznego o różnej etiologii, w tym:
- Obwodowy ból neuropatyczny (monoterapia lub w połączeniu z innymi lekami przeciwbólowymi)
- Bolesna neuropatia w przebiegu zakażenia HIV
- Bolesna obwodowa neuropatia cukrzycowa
- Neuralgia popółpaścowa
W zależności od lokalizacji bólu (np. stopy lub inne miejsca), czas ekspozycji na plaster jest różny – odpowiednio 30 lub 60 minut2.
- Leczenie można powtarzać, ale zazwyczaj nie częściej niż co 90 dni.
- Dla niektórych pacjentów możliwe jest wcześniejsze powtórzenie terapii, jednak przerwa między zabiegami powinna wynosić co najmniej 60 dni i wymaga oceny lekarza.
- W badaniach klinicznych odnotowano, że efekt przeciwbólowy może utrzymywać się nawet do 12 tygodni po jednorazowej aplikacji plastra.
- Przed każdym kolejnym zabiegiem lekarz powinien ocenić skuteczność poprzedniej terapii oraz stan skóry w miejscu podania.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Nie zgłoszono przypadków przedawkowania kapsaicyny w postaci plastra leczniczego, ponieważ zabieg wykonywany jest wyłącznie przez personel medyczny. W przypadku użycia zbyt wielu plastrów lub zbyt długiego czasu ekspozycji, mogą wystąpić nasilone reakcje skórne, takie jak ból, rumień czy świąd. W takiej sytuacji plaster należy delikatnie usunąć, zastosować żel oczyszczający i umyć skórę. Brak jest swoistego antidotum na kapsaicynę7.
Kapsaicyna – elastyczne dawkowanie i bezpieczeństwo stosowania
Kapsaicyna w postaci plastra leczniczego umożliwia indywidualne podejście do leczenia bólu neuropatycznego u dorosłych. Dzięki możliwości dostosowania czasu aplikacji oraz liczby plastrów do potrzeb pacjenta, terapia jest skuteczna i wygodna. Brak konieczności modyfikacji dawki u osób starszych, pacjentów z zaburzeniami czynności nerek czy wątroby sprawia, że jest to rozwiązanie odpowiednie dla szerokiego grona chorych. Jednak bezpieczeństwo dzieci i młodzieży nie zostało potwierdzone, a stosowanie w ciąży i laktacji wymaga ostrożności. Przestrzeganie zaleceń dotyczących odstępów między zabiegami oraz kontrola reakcji skórnych to kluczowe elementy skutecznej i bezpiecznej terapii kapsaicyną.
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | Plaster na skórę, 30 minut na stopy lub 60 minut na inne miejsca; do 4 plastrów jednocześnie; zabieg powtarzany co 90 dni lub wcześniej po ocenie lekarza (przerwa min. 60 dni) |
| Dzieci i młodzież (0–18 lat) | Nie zaleca się stosowania – brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych, bez konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Ostrożność – brak wystarczających danych o bezpieczeństwie |


















