Dawkowanie kwasu ibandronowego – ogólne zasady

Kwas ibandronowy stosuje się w różnych postaciach farmaceutycznych, które różnią się sposobem podawania i schematem dawkowania:

  • Doustne tabletki powlekane – dostępne w dawkach 50 mg oraz 150 mg, przyjmowane zwykle raz na miesiąc.
  • Koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji – stosowany dożylne, najczęściej w dawkach 2 mg, 4 mg lub 6 mg, podawany co 3-4 tygodnie.
  • Roztwór do wstrzykiwań – do podania dożylnego, dawka 3 mg co 3 miesiące.

Dawkowanie zależy od wskazania – czy jest to leczenie osteoporozy, czy zapobieganie zdarzeniom kostnym u pacjentów z rakiem piersi z przerzutami do kości, a także od indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek i stan nerek1234.

Dawkowanie doustne

Tabletki z kwasem ibandronowym należy przyjmować na czczo, po co najmniej 6 godzinach od ostatniego posiłku, a następnie powstrzymać się od jedzenia i przyjmowania innych leków przez minimum 30 minut. Tabletki należy popić pełną szklanką wody (180-240 ml) w pozycji siedzącej lub stojącej i nie należy się kłaść przez 60 minut po przyjęciu leku, aby zapobiec podrażnieniu przełyku253.

  • Dawka standardowa: 50 mg raz na dobę (w niektórych preparatach 150 mg raz na miesiąc).
  • Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek:
    • Łagodna niewydolność (CLcr ≥ 50 i < 80 ml/min): bez zmiany dawki.
    • Umiarkowana niewydolność (CLcr ≥ 30 i < 50 ml/min): dawka co 2 dni.
    • Ciężka niewydolność (CLcr < 30 ml/min): dawka raz na tydzień.
  • Pacjenci w podeszłym wieku: nie wymagają zmiany dawki.
  • Dzieci i młodzież: stosowanie niezalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.

Dawkowanie dożylne – koncentrat do infuzji

Dożylne podawanie kwasu ibandronowego stosuje się głównie w leczeniu powikłań kostnych u pacjentów z rakiem piersi z przerzutami do kości oraz w leczeniu hiperkalcemii nowotworowej. Preparat rozcieńcza się w roztworze chlorku sodu lub glukozy i podaje we wlewie dożylnym16.

  • Dawka standardowa: 6 mg co 3-4 tygodnie, infuzja trwa co najmniej 15 minut.
  • Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek:
    • CLcr 50-80 ml/min: 6 mg, infuzja 15 minut.
    • CLcr 30-50 ml/min: 4 mg, infuzja 1 godzina.
    • CLcr < 30 ml/min: 2 mg, infuzja 1 godzina.
  • Hiperkalcemia nowotworowa: pojedyncza dawka 2-6 mg w zależności od stopnia hiperkalcemii; infuzja przez 2 godziny.
  • Pacjenci w podeszłym wieku: nie wymagają zmiany dawki.
  • Dzieci i młodzież: brak danych, stosowanie niezalecane.

Dawkowanie dożylne – roztwór do wstrzykiwań

Alternatywą dla infuzji jest dożylne podanie kwasu ibandronowego w formie szybkiego wstrzyknięcia (15-30 sekund), stosowanego w leczeniu osteoporozy u kobiet po menopauzie47.

  • Dawka standardowa: 3 mg co 3 miesiące.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek: nie stosować przy klirensie poniżej 30 ml/min lub przy stężeniu kreatyniny > 200 μmol/l.
  • Pacjenci w podeszłym wieku: brak konieczności zmiany dawki.
  • Dzieci i młodzież: brak danych, stosowanie niezalecane.
Ważne: Kwas ibandronowy może powodować podrażnienie przełyku, dlatego tabletki należy przyjmować na czczo, popijając dużą ilością wody i pozostawać w pozycji pionowej przez co najmniej 60 minut po zażyciu. Należy unikać leżenia bezpośrednio po przyjęciu leku, by zmniejszyć ryzyko podrażnień i powikłań.
Ważne: U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawka kwasu ibandronowego wymaga dostosowania. Szczególnie u osób z ciężką niewydolnością nerek stosuje się mniejsze dawki i dłuższy czas podawania infuzji dożylnej, aby uniknąć działań niepożądanych.

Dawkowanie kwasu ibandronowego w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Bezpieczeństwo stosowania oraz skuteczność kwasu ibandronowego u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostały ustalone. Nie zaleca się stosowania leku w tej grupie wiekowej ze względu na brak odpowiednich danych klinicznych891011.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób powyżej 65 lat nie jest konieczna modyfikacja dawki kwasu ibandronowego, niezależnie od postaci leku. Jednakże, ze względu na często występujące współistniejące schorzenia, zwłaszcza zaburzenia czynności nerek, zaleca się monitorowanie stanu pacjenta podczas terapii1221013.

Pacjenci z niewydolnością nerek

Dawkowanie kwasu ibandronowego wymaga dostosowania w zależności od stopnia niewydolności nerek:

  • Łagodna niewydolność nerek (klirens kreatyniny 50-80 ml/min): zwykle nie wymaga zmiany dawki.
  • Umiarkowana niewydolność nerek (klirens kreatyniny 30-50 ml/min): zaleca się zmniejszenie dawki, np. w przypadku leków doustnych – podawanie co 2 dni, a w przypadku infuzji dożylnej – zmniejszenie dawki i wydłużenie czasu podawania.
  • Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min): dawka powinna być znacznie zmniejszona lub lek stosowany ostrożnie, a w przypadku niektórych postaci (np. doustnej) stosowanie może być przeciwwskazane.

W przypadku postaci dożylnej dawkowanie jest precyzyjnie ustalone i obejmuje zmniejszenie dawki oraz wydłużenie czasu infuzji. Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek powinni być leczeni pod ścisłym nadzorem lekarskim14215.

Pacjenci z niewydolnością wątroby

Dane kliniczne wskazują, że nie jest konieczne dostosowanie dawki kwasu ibandronowego u pacjentów z niewydolnością wątroby, również w przypadku ciężkiej niewydolności brak jest wystarczających danych, dlatego decyzję o stosowaniu leku podejmuje lekarz indywidualnie162.

Maksymalne dawki dobowe i ostrzeżenia

Maksymalna dawka dobowa kwasu ibandronowego nie jest jednoznacznie określona w dokumentach rejestracyjnych, ponieważ dawkowanie zależy od postaci leku i wskazań. W leczeniu hiperkalcemii stosuje się pojedyncze dawki do 6 mg dożylnie, które można powtórzyć w razie potrzeby po ocenie klinicznej. W prewencji zdarzeń kostnych u chorych na raka piersi z przerzutami do kości standardowa dawka dożylna wynosi 6 mg co 3-4 tygodnie, a doustna 50-150 mg raz na miesiąc. W leczeniu osteoporozy u kobiet po menopauzie stosuje się dawkę 150 mg raz na miesiąc doustnie lub 3 mg co 3 miesiące dożylnie1734.

Przedawkowanie może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak podrażnienie przewodu pokarmowego, hipokalcemia, a w przypadku postaci dożylnych także zaburzenia elektrolitowe. W razie przedawkowania konieczne jest monitorowanie i leczenie objawowe, w tym wyrównanie niedoboru wapnia dożylnie, jeśli jest to wskazane18192021.

Podsumowanie dawkowania kwasu ibandronowego

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – leczenie osteoporozy Tabletki 150 mg raz na miesiąc doustnie lub 3 mg co 3 miesiące dożylnie
Dorośli – zapobieganie zdarzeniom kostnym w raku piersi 6 mg dożylnie co 3-4 tygodnie; doustnie 50 mg raz na dobę (w niektórych preparatach)
Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania (brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności)
Osoby starsze (> 65 lat) Bez konieczności modyfikacji dawki
Pacjenci z niewydolnością nerek
  • Łagodna (CLcr 50-80 ml/min) – bez zmiany dawki
  • Umiarkowana (CLcr 30-50 ml/min) – zmniejszenie dawki, wydłużenie czasu infuzji
  • Ciężka (CLcr < 30 ml/min) – dalsze zmniejszenie dawki lub unikanie stosowania
Pacjenci z niewydolnością wątroby Bez konieczności modyfikacji dawki

Pytania i odpowiedzi

Jak często stosować kwas ibandronowy w tabletkach?

Zwykle stosuje się jedną tabletkę 150 mg raz na miesiąc, przyjmowaną na czczo.

Czy kwas ibandronowy wymaga dostosowania dawki u osób starszych?

Nie, u osób powyżej 65 lat nie jest konieczna zmiana dawki kwasu ibandronowego.

Jak dawkować kwas ibandronowy u pacjentów z niewydolnością nerek?

W łagodnej niewydolności nerek dawka nie wymaga zmiany, w umiarkowanej należy ją zmniejszyć, a w ciężkiej stosowanie leku wymaga ostrożności lub jest przeciwwskazane.

Czy kwas ibandronowy można stosować u dzieci?

Nie, bezpieczeństwo i skuteczność stosowania kwasu ibandronowego u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostały ustalone.