Jak dbać o pępek nowordka?

W życiu płodowym dziecko połączone jest z matką, a dokładniej z łożyskiem za pomocą pępowiny. Umożliwia ona dopływ tlenu oraz składników odżywczych, a także usuwanie zbędnych produktów przemiany materii. Po narodzinach pępowinę się odcina — pozostaje po niej sam kikut, który powoli ulega martwicy. Nierzadko jego wygląd mocno odbiega od uroczych rysunków z internetu — bynajmniej nie jest to słodki malutki pępuszek. Ale spokojnie — to tylko chwilowe. Pępek noworodka, czyli kikut pępowiny musi być odpowiednio pielęgnowany, aby zapobiec rozwojowi bakterii i umożliwić samoistne odpadnięcie.

Kiedy odpada kikut pępowiny?

Bezpośrednio po narodzinach malucha, pępowinę zaciska się około 2 cm od brzuszka i odcina. Tak powstały kikut zabezpiecza się suchym i jałowym gazikiem. Na początku ma on barwę biało-niebieską i jest wciąż wilgotny. W ciągu doby obkurcza się, wysusza oraz zmienia kolor na żółtobrązowy, a następnie czarnobrązowy. Po ok. 2 dniach właściwej pielęgnacji kikut jest już zazwyczaj całkowicie suchy. Odpada samoistnie między 5. a 15. dobą po narodzinach [1].

Kikut pępowiny jako pierwsza linia obrony malucha

Kikut pępowiny to najdelikatniejsze miejsce w ciele noworodka — jest wyjątkowo podatny na zakażenia. Należy go traktować ze szczególną ostrożnością aż do momentu, gdy samoistnie odpadnie. Przebywanie dziecka z matką w pierwszych dniach jego życia umożliwia kolonizację organizmu malucha florą bakteryjną matki. Stanowi ona nieocenioną tarczę ochronną przed wnikaniem chorobotwórczych patogenów. Jeszcze w szpitalu warto zadbać o częsty kontakt „skóra do skóry”, który jest najprostszą formą dzielenia się swoją dobroczynną mikroflorą [1].

Jak dbać o pępek noworodka?

Pobyt w szpitalu ma niewiele zalet — jedną z nich jest łatwy dostęp do specjalistów. Rodzice w razie jakichkolwiek wątpliwości mogą poprosić położną lub lekarza o radę. Po wyjściu do domu są zdani tylko na siebie. Pielęgnując pępek nowordoka w warunkach domowych, należy stosować poniższe reguły:

• co najmniej raz na dobę oczyszczać pępek. Obecnie zalecana jest tzw. sucha pielęgnacja, czyli wycieracie suchym wacikiem. W sytuacji, gdy kikut zanieczyści się moczem lub kałem, należy umyć go wodą, a następnie dokładnie wysuszyć, np. jednorazowym płatkiem higienicznym;
• do czyszczenia najlepiej używać gazików lub płatków kosmetycznych — nie stosuje się patyczków i nie grzebie się w pępku;
• w trakcie kąpieli malucha nie należy nalewać do wanienki zbyt dużo wody. Kikut oczywiście można zmoczyć, ale lepiej go polewać wodą, niż zanurzyć na cały czas trwania kąpieli;
• nie trzeba używać specjalnych środków do dezynfekcji — sama woda wystarczy. Najnowsze doniesienia naukowców są zgodne — sucha pielęgnacja i unikanie zbędnego namaczania kikuta jest wystarczającym postępowaniem;
• górny brzeg pieluszki należy zawinąć tak, aby odsłonić kikut pępowiny — im więcej powietrza, tym lepiej. Na rynku dostępne są nawet pieluszki ze specjalnym wycięciem na kikut;
• częste przystawianie noworodka do piersi zmniejsza ryzyko zakażenia pępka [1].

Czy można moczyć pępek noworodka?

Kikut pępowiny może być bez obaw zamoczony w trakcie kąpieli — nic się mu nie stanie. Niemniej, jeśli jest taka możliwość, to lepiej nie zanurzać całego brzuszka dziecka, a delikatnie polewać go ciepłą wodą. Po kąpieli należy pamiętać o dokładnym wysuszeniu pępka czystym gazikiem. Jeśli temperatura otoczenia na to pozwala, nie trzeba go od razu zasłaniać piżamką, lecz pozostawić do całkowitego wyschnięcia [1].

Czym przemywać pępek noworodka?

Chociaż przemywanie pępka spirytusem to metoda znana od lat i przekazywana kolejnym pokoleniom młodych rodziców, najwyższy czas o niej zapomnieć. Kikut pępowiny nie potrzebuje spirytusu. Mimo że faktycznie ma on właściwości wysuszające to obecnie jest zdecydowanie odradzany. Niemniej, istnieją sytuacje, gdy pępek trudno się goi — wówczas lekarz może zlecić przemywanie go roztworem wody i spirytusu, jednak zabieg ten należy przeprowadzać wyłącznie po konsultacji ze specjalistą [1].

Pępek noworodka można przemywać solą fizjologiczną, a gdy jest taka potrzeba, oktenidyną (np. Oktenisept).

Podkrwawiony pępek u noworodka lub żółta wydzielina. Co powinno nas zaniepokoić?

W większości przypadków kikut pępowiny goi się bez większych komplikacji i samoistnie odpada. Warto jednak codziennie go obserwować i być wyczulonym na wszelkie niepokojące zmiany. Należy zgłosić się do lekarza, gdy:

• kikut pępowiny zrobił się zaczerwieniony, widoczna jest ropa, obrzęk bądź rosnąca nierówno tkanka u nasady kikuta;
• z pępka zaczyna wyciekać płyn;
• czuć nieprzyjemny zapach;
• po upływie 15 dni od narodzin kikut samoistnie nie odpadł [1].

Źle gojący się pępek u noworodka! Co robić?

Jeśli zauważysz, że pępek u noworodka źle się goi, ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem pediatrą. Lekarz będzie w stanie ocenić stan pępka i zalecić odpowiednie kroki, aby poprawić gojenie się. Oto kilka kroków, które można podjąć w przypadku problemów z gojeniem się pępka u noworodka:

1. Zachowuj higienę: Nadal dbaj o czystość i higienę pępka, przemywając go delikatnie letnią, przegotowaną wodą i osuszając go delikatnie miękką ściereczką lub gazikiem. Upewnij się, że pępek jest suchy i czysty.
2. Unikaj substancji drażniących: Nie stosuj substancji drażniących, takich jak alkohol, jodyna lub nadtlenek wodoru, na pępek dziecka bez konsultacji z lekarzem, ponieważ mogą one podrażniać skórę i opóźniać gojenie.
3. Unikaj ucisku: Upewnij się, że pieluchy nie uciskają pępka dziecka, ponieważ ucisk może wpływać na proces gojenia. Wybieraj luźniejsze pieluchy lub używaj pieluch z wycięciem na pępek, jeśli są dostępne.
4. Monitoruj stan: Regularnie obserwuj pępek, aby zauważyć ewentualne zmiany. Jeśli stan się pogarsza lub pojawiają się nowe objawy, niezwłocznie zgłoś to lekarzowi.
5. Cierpliwość: Pamiętaj, że gojenie się pępka może zająć kilka tygodni, a u niektórych dzieci nawet dłużej. Bądź cierpliwy i regularnie kontaktuj się z lekarzem, aby śledzić postępy.

W przypadku problemów z gojeniem się pępka u noworodka, lekarz będzie mógł dostosować leczenie lub zaproponować bardziej szczegółową pielęgnację, aby pomóc w rozwiązaniu problemu. Ważne jest, aby nie próbować samodzielnie leczyć pępopka, ponieważ niewłaściwe działania mogą pogorszyć sytuację.

Czy wystający pępek u noworodka powinien nas zaniepokoić?

Wystający pępek u noworodka to zjawisko dość powszechne i zazwyczaj nie jest powodem do większego niepokoju. Występowanie wystającego pępka jest wynikiem opóźnionego procesu gojenia się pępowiny, która zwykle zasycha, kurczy się i odpada w ciągu kilku tygodni od urodzenia dziecka.