• Jak rozpoznać glistę ludzką? Jak wygląda pasożyt po wydaleniu i kiedy pojawia się w kale?
• Skąd się bierze glista ludzka? W jaki sposób dochodzi do zarażenia i dlaczego dzieci do 8. roku życia są najbardziej narażone?
• Jakie są objawy u dzieci i dorosłych? Od bólu brzucha po nieoczekiwane pojawienie się robaka w nosie czy ustach.
• Które leki są skuteczne? Czy Zentel rzeczywiście działa i dlaczego po nim wychodzą robaki?
• Czy można kupić tabletki na odrobaczenie bez recepty? Dlaczego warto najpierw pójść do lekarza?
• Kiedy wykonać badanie kału? Dlaczego zbyt wczesne badanie może nic nie pokazać?
• Czego nie lubi glista ludzka? Proste sposoby na uniknięcie zarażenia.
• Jakie mogą być powikłania? Kiedy pasożyt staje się naprawdę niebezpieczny?

Czym jest glista ludzka i skąd się bierze?

Glista ludzka to pasożyt jelitowy przypominający dżdżownicę, który może zamieszkać w naszych jelitach. Dorasta do 15-30 centymetrów długości i ma grubość ołówka^1,2. Co ciekawe, samica składa codziennie okołsko 200 000 jaj, które trafiają do środowiska wraz z kałem^1,2. Pasożyt żyje w organizmie około roku, a jeśli nie dojdzie do ponownego zarażenia, infekcja może ustąpić sama – jednak nie warto na to czekać ze względu na możliwe powikłania^1,2.

Skąd się bierze glista ludzka w organizmie? Zarażenie następuje przez przypadkowe połknięcie mikroskopijnych jaj pasożyta, które znajdują się w zanieczyszczonej glebie, na niemytych warzywach lub w skażonej wodzie^2,3. Jaja glisty ludzkiej mogą przetrwać w glebie nawet do 17 miesięcy, czekając na nowego gospodarza². Ważne – nie zarazisz się przez kontakt z chorą osobą ani świeże odchody, bo jaja potrzebują kilku tygodni w glebie, aby stać się zakaźnymi⁴.

Jakie są objawy glisty ludzkiej u dziecka i dorosłych?

Objawy glisty ludzkiej u dziecka mogą być zaskakująco różnorodne. Często pierwszym sygnałem jest pojawienie się żywego robaka w kale, wymiocinach, a czasem nawet wydostającego się z nosa czy ust^4,2. Dzieci poniżej 8. roku życia są najbardziej narażone na zarażenie, ponieważ często bawią się na ziemi i zapominają o myciu rąk². U najmłodszych zakażenie może prowadzić do zahamowania wzrostu i problemów z przyswajaniem składników odżywczych². Najczęstsze objawy to:²

• bóle brzucha, wzdęcia, nudności i wymioty;
• biegunka lub obecność pasożytów w kale widocznych gołym okiem;
• utrata apetytu i niewyjaśniona utrata wagi;
• kaszel, duszność i gorączka (gdy larwy wędrują przez płuca);
• bezsenność i rozdrażnienie.

Jak rozpoznać zakażenie i kiedy wykonać badanie?

Jak wygląda glista ludzka po wydaleniu? To często pierwsze pytanie pacjentów. Pasożyt przypomina dużą, różowo-białą dżdżownicę o długości 15-30 cm i grubości ołówka². Jeśli zauważysz takiego robaka w swoich odchodach, koniecznie pokaż go lekarzowi dla potwierdzenia diagnozy^2,3. Podstawowym badaniem jest analiza kału na obecność jaj pasożyta. Ważna informacja – jaja glisty ludzkiej pojawiają się w kale dopiero po około 40 dniach od zarażenia, więc zbyt wczesne badanie może dać fałszywie negatywny wynik⁵. Cały cykl życiowy pasożyta od połknięcia jaj do pojawienia się nowych w kale trwa 2-3 miesiące².

Skuteczny lek na glistę ludzką – jakie są opcje leczenia?

Tabletki na odrobaczenie dla ludzi na receptę to najskuteczniejsza metoda leczenia. Główne leki to albendazol (400 mg jednorazowo, np. Zentel), mebendazol (Vermox) lub iwermektyna^1,5. W leczeniu wykorzystuje się także pyrantel (Pyrantelum OWIX). Leki zabijają dorosłe robaki, które następnie są wydalane z kałem – czy po Zentelu wychodzą robaki? Tak, to normalny i pożądany efekt leczenia².

Jak długo działa Zentel w organizmie? Lek zaczyna działać szybko. Najczęściej w przypadku glisty ludzkiej stosuje się 1 tabletkę – 400 mg jednorazowo. Czasami konieczne jest powtórzenie kuracji, aby zabić larwy, które w międzyczasie dojrzały, ale taką decyzję powinien podjąć lekarz². Tabletki na odrobaczenie dla ludzi bez recepty są mniej skuteczne niż leki przepisane przez lekarza, dlatego zawsze warto skonsultować się ze specjalistą¹.

Czego nie lubi glista ludzka – profilaktyka i odrobaczanie ludzi

Czego nie lubi glista ludzka? Przede wszystkim czystości! Skuteczna profilaktyka opiera się na prostych zasadach:^4,3

• mycie rąk mydłem po kontakcie z glebą i przed jedzeniem;
• dokładne mycie, obieranie i gotowanie warzyw oraz owoców;
• unikanie kontaktu z potencjalnie zanieczyszczoną glebą;
• noszenie butów podczas pracy w ogrodzie;
• picie tylko przegotowanej lub butelkowanej wody w rejonach zagrożonych;

Czy istnieją leki na odrobaczanie ludzi bez recepty? Nie ma takich preparatów, a stosowanie leków na receptę z niewiadomego pochodzenia bez wyraźnych wskazań lekarskich jest bardzo niebezpieczne. Jeśli chodzi o profilaktyczne odrobaczanie ludzi lekami na receptę (ostatnio popularna iwermektyna) to również jest to bardzo szkodliwe. Jeśli nie masz stwierdzonych pasożytów, to odrobaczanie bardziej zaszkodzi niż pomoże. Jedynym wyjątkiem może być stosowanie naturalnych środków, ziół i roślin. Mogą to być naturalne składniki jak czosnek czy pestki dyni, ale nie zastąpią profesjonalnego leczenia farmakologicznego¹. W krajach tropikalnych zaleca się profilaktyczne odrobaczanie co 3-6 miesięcy – i to ma zastosowanie jedynie do mieszkańców w narażonych regionach¹.

Kiedy glista ludzka jest niebezpieczna – możliwe powikłania

Nieleczone zakażenie może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u dzieci. Najgroźniejsza jest niedrożność jelit spowodowana kłębowiskiem robaków, wymagająca pilnej operacji². Pasożyty mogą też migrować do dróg żółciowych, trzustki czy wyrostka robaczkowego, powodując stany zapalne zagrażające życiu¹. U dzieci długotrwała infekcja prowadzi do niedożywienia, zahamowania wzrostu i problemów z rozwojem poznawczym^1,2. Dlatego nawet łagodne objawy glisty ludzkiej u dziecka wymagają leczenia – nie warto czekać na samoistne ustąpienie infekcji³.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Glista ludzka to powszechny pasożyt jelitowy, który zaraża przez połknięcie mikroskopijnych jaj znajdujących się w zanieczyszczonej glebie. Objawy obejmują bóle brzucha, nudności, biegunkę, a czasem widoczne pasożyty w kale – glista ludzka po wydaleniu wygląda jak duża dżdżownica². Skuteczny lek na glistę ludzką to albendazol lub mebendazol^1,5. Czego nie lubi glista ludzka? Higieny, wysokiej temperatury i czystości – dlatego mycie rąk i dokładne przygotowywanie posiłków to najlepsza profilaktyka^4,3. Pamiętaj – jaja glisty ludzkiej pojawiają się w badaniu kału dopiero po 40 dniach od zarażenia, a nieleczona infekcja może prowadzić do poważnych powikłań^5,2.

• Czym są triglicerydy i dlaczego ich poziom ma kluczowe znaczenie dla zdrowia serca
• Jakie są objawy wysokich trójglicerydów i dlaczego często pozostają niezauważone
• Jak obniżyć trójglicerydy domowymi sposobami – praktyczne wskazówki żywieniowe
• Które produkty spożywcze skutecznie obniżają poziom triglicerydów
• Kiedy konieczne jest zastosowanie leków i jakie są najskuteczniejsze opcje
• Jak często należy badać poziom triglicerydów i kiedy udać się do lekarza
• Nowoczesne metody leczenia wysokich triglicerydów

Triglicerydy – co to jest i dlaczego są tak ważne dla Twojego zdrowia?

Czy wiesz, że triglicerydy to najczęstszy rodzaj tłuszczu w Twoim organizmie? Kiedy jesz, Twoje ciało przekształca nadmiar kalorii, cukru i alkoholu w triglicerydy, które są przechowywane w komórkach tłuszczowych jako rezerwa energii. ¹ Różnią się one od cholesterolu – podczas gdy cholesterol służy do budowy komórek, triglicerydy są po prostu magazynem nieużywanych kalorii. ² Prawidłowy poziom to wartość poniżej 150 mg/dl, natomiast poziom graniczny wynosi 150-199 mg/dl, a wysokim uważa się już 200-499 mg/dl. ¹ Gdy poziom przekracza 500 mg/dl, sytuacja staje się poważna i może prowadzić do zapalenia trzustki.

Badanie triglicerydów wykonuje się na czczo – musisz powstrzymać się od jedzenia przez 8-12 godzin przed pobraniem krwi. ² American Heart Association zaleca regularne badania: osoby powyżej 20. roku życia co 4-6 lat, dzieci raz między 9-11 rokiem życia i raz między 17-21 rokiem życia. ² Dlaczego to tak ważne? Ponieważ wysokie triglicerydy mogą prowadzić do utwardzenia tętnic, zwiększając ryzyko zawału serca i udaru. ¹ Wiedza o tym, co właściwie oznaczają triglicerydy dla Twojego zdrowia, jest kluczowa dla właściwej profilaktyki.

Objawy wysokich trójglicerydów – jak rozpoznać problem

Oto problem – wysokie triglicerydy zwykle nie dają żadnych objawów! ³ To sprawia, że mogą długo pozostawać niezauważone. Wysokie trójglicerydy a samopoczucie są ze sobą powiązane, ale objawy wysokich trójglicerydów są subtelne i łatwo je przeoczyć. Dopiero przy bardzo wysokich poziomach (powyżej 500 mg/dl) mogą pojawić się charakterystyczne objawy wysokich trójglicerydów:

• ból brzucha;
• żółtawe guzki pod skórą (ksantomaty);
• powiększenie wątroby lub śledziony;
• w skrajnych przypadkach – zapalenie trzustki.

Wysokie triglicerydy często występują w ramach zespołu metabolicznego wraz z niskim cholesterolem HDL, zwiększonym obwodem talii, wyższym ciśnieniem krwi i podwyższonym cukrem we krwi. ³ Osoby z tym zespołem mogą odczuwać ogólne pogorszenie samopoczucia i zmęczenie, co potwierdza związek między wysokimi trójglicerydami a samopoczuciem. ³ Dlatego regularne badania są tak kluczowe!

Co usuwa trójglicerydy – sprawdzone sposoby naturalne

Zastanawiasz się, jak obniżyć trójglicerydy domowymi sposobami? Dobra wiadomość – to możliwe! Najskuteczniejszym sposobem są zmiany w stylu życia, szczególnie w diecie. ⁴ Kluczowe jest ograniczenie cukrów prostych i produktów z białej mąki. Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie, co usuwa trójglicerydy z organizmu, musisz wiedzieć, że należy unikać ukrytych cukrów! Sprawdzaj etykiety i unikaj:

• syropu kukurydzianego i glukozowo-fruktozowego;
• składników kończących się na “-oza” (fruktoza, glukoza, sacharoza);
• koncentratów soków owocowych;
• syropu trzcinowego i melasy.

Zwiększ spożycie błonnika do 25-30 gramów dziennie – jeśli masz wysokie triglicerydy, prawdopodobnie jesz za mało błonnika. ⁵ Sięgaj po pełnoziarniste produkty, warzywa i owoce. Dieta bogata w omega-3 może obniżyć triglicerydy o 20-50%! ⁴ Jedz ryby bogate w omega-3 co najmniej dwa razy w tygodniu – to doskonały sposób na to, jak obniżyć trójglicerydy domowymi sposobami. Dobre ryby na triglicerydy to:

• łosoś;
• makrela;
• śledź;
• sardynki;
• tuńczyk.

Całkowicie wyeliminuj alkohol – jest bogaty w kalorie i cukier, co szybko podnosi triglicerydy. ⁵ Regularne ćwiczenia przez 150 minut tygodniowo (30 minut przez 5 dni) mogą obniżyć poziom o 20-30%. ^6,2 Utrata nawet 5-10% masy ciała może zmniejszyć triglicerydy o 20%! ⁵ To wszystko pokazuje, że istnieje wiele naturalnych metod na to, jak usunąć trójglicerydy skutecznie.

Skuteczny lek na trójglicerydy – kiedy potrzebna jest farmakoterapia

Gdy zmiany stylu życia nie wystarczają, lekarz może przepisać skuteczny lek na trójglicerydy. Fibraty to leki pierwszego wyboru – mogą obniżyć triglicerydy o 30-50% przy jednoczesnym zwiększeniu “dobrego” cholesterolu HDL. ⁷ Fenofibrat jest preferowany u osób już przyjmujących statyny, ponieważ ma mniejsze ryzyko powikłań mięśniowych. ⁷ Ważne: fibraty mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych jak warfaryna, więc wymagają ścisłego monitorowania. ⁷

Preparaty omega-3 na receptę to kolejny skuteczny lek na trójglicerydy, zatwierdzone do leczenia bardzo wysokich poziomów (powyżej 1000 mg/dl) i mogą obniżyć poziom o 20-50% przy dawce 3-4 g dziennie. ⁷ Jednak wysokie dawki omega-3 mogą powodować krwawienia u niektórych osób, dlatego zawsze skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji. ¹ Statyny, choć głównie stosowane na cholesterol, również obniżają triglicerydy o 10-30%. ⁷

Nowoczesne terapie – przyszłość leczenia

Najnowsze osiągnięcia to terapie oparte na interferowaniu RNA, które celują w kluczowe białka odpowiedzialne za metabolizm triglicerydów. ⁸ Olezarsen i plozasiran to bezpieczniejsze alternatywy dla wcześniejszych leków, szczególnie u pacjentów z rzadkim zespołem rodzinnej chylomikronemii. ⁸ Te nowoczesne terapie oferują nadzieję pacjentom, którzy nie odpowiadają na tradycyjne leczenie i szukają skutecznego leku na trójglicerydy.

Kiedy udać się do lekarza – nie czekaj na objawy!

Ponieważ wysokie triglicerydy rzadko dają objawy, wykrywane są głównie podczas badań krwi. ² Jeśli Twoje wyniki pokazują podwyższone wartości, lekarz może zasugerować zmiany stylu życia, a jeśli te nie pomogą – przepisać skuteczny lek na trójglicerydy. ² Natychmiastowa konsultacja jest konieczna przy poziomach powyżej 500 mg/dl ze względu na ryzyko zapalenia trzustki. ⁷ Lekarz pomoże również zidentyfikować przyczyny wtórne, takie jak cukrzyca, choroby tarczycy czy niektóre leki, oraz wytłumaczy dokładnie, co to są triglicerydy i co oznaczają w kontekście Twojego zdrowia. ⁷

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Triglicerydy to ważny wskaźnik zdrowia serca, który wymaga regularnego monitorowania. Choć wysokie poziomy są często bezobjawowe, mogą prowadzić do poważnych powikłań. ¹ Na szczęście możesz je skutecznie obniżyć przez zmiany stylu życia – dietę ubogą w cukry proste, bogatą w omega-3 i błonnik, regularne ćwiczenia i kontrolę masy ciała. ⁴ Jeśli to nie wystarcza, dostępne są skuteczne leki na trójglicerydy. ⁷ Kluczem jest współpraca z lekarzem i regularne badania – Twoje serce będzie Ci za to wdzięczne!

Przywry (łac. Trematoda) to pasożyty, które bytują w zwierzętach i ludziach. Mają płaskie ciało z przyssawkami, którymi przyczepiają się do różnego podłoża. Przywrzyca natomiast to choroba wywoływana przez przywry. Z racji miejsca, w którym osiadają przywry, wyróżniamy następujące rodzaje tych pasożytów:

• przywry krwi,
• przywry wątrobowe (a dokładniej żółciowe),
• przywry jelitowe,
• przywry płucne.

Człowiek zawsze jest żywicielem ostatecznym przywry. Żywicielami pośrednimi są zwykle ślimaki słodkowodne, chociaż w przypadku niektórych gatunków można wyróżnić kilka żywicieli pośrednich [1].

Do zarażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie zanieczyszczone pokarmu z larwami. Najczęściej jest to surowa woda lub rośliny wodne. Innym sposobem może być konsumpcja zarażonych i niepoprawnie obrobionych termicznie ryb. Istnieje także możliwość wniknięcia cerkarii (stadium pośredniego) przywry bezpośrednio do organizmu człowieka przez skórę, np. podczas kontaktu z wodą [1].

Przywry – objawy. Po czym poznać ich obecność?

Objawy chorób pasożytniczych wywołanych przez przywry zależą od ich lokalizacji. Jak wykryć przywry? W większości przypadków pierwsze objawy zarażenia przywrami są niejednoznaczne. Przypominają klasyczne przeziębienie. Chory może być osłabiony, mieć dreszcze, gorączkę oraz bóle mięśni. Jeśli zarażenie pochodzi od przywry wątrobowej, to bardzo często pacjent skarży się na ból w prawej, górnej części brzucha [1-3].

W miarę rozwoju choroby, w przypadku przywr wątrobowych, dochodzi do zaburzeń związanych z transportem żółci przed przewody żółciowe. Może dojść do ich obstrukcji i objawów typowych dla kamicy żółciowej. W zaawansowanej chorobie pacjent może doświadczyć zapalenia trzustki lub uszkodzenia wątroby [2,3].

Objawy przywry płucnej bywają podobne. Nie dochodzi tu do zaburzeń dotyczących przewodów żółciowych, chociaż pacjent może skarżyć się na ból brzucha. Przy tym pasożycie chory najczęściej skarży się na ból w klatce piersiowej i uporczywy, suchy kaszel. Kaszel po pewnym czasie przechodzi w produktywny i pojawia się wydzielina – często zabarwiona krwią [4].

Przywra krwi może prezentować objawy charakterystyczne dla każdej z przywrzyc. Jaja tej przywry są transportowane wraz z krwią do innych narządów, np. wątroby, płuc lub pęcherza moczowego, co w efekcie może je uszkadzać. U chorego z przywrą krwi można zdiagnozować anemię, zaburzenia myślenia i niedożywienie [5].

Jak wykryć przywry?

Objawy przywr są dość niespecyficzne. Jak najlepiej i najszybciej wykryć przywry? Do wykrycia przywr, a dokładniej ich jaj służy badanie mikrobiologiczne kału. Badanie powinno być wykonane kilka razy i może nie dać pozytywnego wyniku bezpośrednio po zarażeniu, gdyż czasami od zarażenia do wydzielania jaj upływa sporo czasu – często od 6 do 8 tygodni. Do badań wykorzystuje się także próbki moczu [1].

Do wykrywania przywr wykorzystuje się także badania krwi. Jednym z objawów przywrzycy jest eozynofilia (zwiększona liczba eozynofilów). W przypadku motylicy wątrobowej wskazówką mogą być podwyższone poziomy enzymów wątrobowych i bilirubiny, co świadczy o niepoprawnej pracy tego narządu. Wykonuje się także badania immunologiczne, które mają na celu wykrycie specyficznych przeciwciał i antygenów [1].

Do diagnostyki stosuje się także badania obrazowe, takie jak USG, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny [1].

Jakie są skuteczne leki na przywry?

Jeśli pasożyt zostanie wykryty, to jak się pozbyć przywry? Czy istnieją skuteczne leki na przywry? Podstawowymi lekami stosowanymi w celu pozbycia się przywr są leki przeciwpasożytnicze. Do leczenia przywrzycy powinno stosować się głównie prazykwantel i triklabendazol. Zasady stosowania przedstawia Tabela 1.

Tabela 1. Dawkowanie leków na przywry [6,7]

Inne leki na przywry to albendazol (Zentel) i mebendazol (Vermox). To substancje, które zakłócają przemianę materii pasożytów poprzez zmniejszenie produkcji energii, co prowadzi do ich śmierci. Nie są to leki I rzutu w leczeniu przywrzyc, jednak z racji trudnej dostępności wyżej wymienionych leków, mogą być stosowane [8].

Jak stosować albendazol i mebendazol do leczenia przywry? Zalecenia prezentuje Tabela 2.

Tabela 2. Dawkowanie albendazolu i mebendazolu w leczeniu przywrzyc [8].

Natomiast nie są to polecane schematy terapeutyczne, gdyż ich skuteczność jest niższa niż leki I rzutu i niosą za sobą więcej działań niepożądanych.

Czy jest możliwe leczenie naturalne przywry?

W internecie można natknąć się na sposoby naturalnego leczenia przywr. Poleca się tam stosowanie ziół takich jak wrotycz lub piołun. Niektórzy zalecają przyjmowanie żywicy z balsamowca mirra.

Zioła mają oczywiście działanie przeciwpasożytnicze, jednak przy zarażeniu przywrami nie wyleczą nas z choroby. Nie ma na to dowodów naukowych. Stosowanie jedynie ziół może opóźnić rozpoczęcie terapii i być przyczyną większych szkód dla organizmu niż pożytku.

Dlaczego brzuch boli w ciąży? Najczęstsze przyczyny

Ból brzucha w ciąży najczęściej wynika z naturalnych zmian zachodzących w Twoim ciele. Gdy macica rośnie, aby pomieścić dziecko, więzadła, które ją podtrzymują, również się rozciągają. To powoduje ostry, kłujący ból brzucha w ciąży, szczególnie w dolnej części lub w pachwinie. Ten ból więzadła obłego pojawia się zwykle w drugim trymestrze i może nasilać się podczas kaszlu, kichania czy gwałtownych ruchów [1]. Czasami ból może być związany z żylakami więzadła obłego, które dają objawy podobne do przepukliny – ból i obrzęk nasilający się podczas stania, a zmniejszający się w pozycji leżącej [2,3].

Zmiany hormonalne w ciąży wpływają również na Twój układ trawienny. Hormony ciążowe spowalniają pracę jelit, co może prowadzić do zaparć, wzdęć i gazów. Te dolegliwości są szczególnie dokuczliwe w trzecim trymestrze, gdy rosnąca macica dodatkowo uciska na jelita. Zgaga i niestrawność to kolejne częste problemy, pojawiające się gdy macica naciska na żołądek i powoduje cofanie się kwasu żołądkowego do przełyku. Problemy z pęcherzykiem żółciowym również częściej występują w ciąży, ponieważ hormony ciążowe zwiększają ryzyko tworzenia się kamieni żółciowych [4,5].

Kłujący ból w górnej części brzucha w ciąży – czy to powód do niepokoju?

Kłujący ból w górnej części brzucha w ciąży może mieć kilka przyczyn. Często jest to zgaga lub niestrawność, gdy kwas żołądkowy cofa się do przełyku, powodując pieczenie za mostkiem. Uczucie to może promieniować do górnej części brzucha. Problemy z pęcherzykiem żółciowym, takie jak kamienie żółciowe czy zapalenie pęcherzyka, również mogą objawiać się jako kłujący ból w prawej górnej części brzucha. Hormony ciążowe zwiększają gęstość żółci, co sprzyja tworzeniu się kamieni [5].

Rzadziej kłujący ból w górnej części brzucha może być objawem stanu przedrzucawkowego, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu wysokie ciśnienie krwi, ból głowy czy zaburzenia widzenia [6]. Ból ten może być również związany z zapaleniem trzustki, choć jest to rzadka komplikacja w ciąży [7,8]. Jeśli doświadczasz silnego, utrzymującego się bólu w górnej części brzucha, szczególnie jeśli towarzyszy mu gorączka, wymioty lub żółtaczka, powinnaś natychmiast skontaktować się z lekarzem, gdyż może to wskazywać na poważniejszy problem zdrowotny.

Rwący ból brzucha w ciąży – skurcze Braxtona-Hicksa czy początek porodu?

Rwący ból brzucha w ciąży często wiąże się ze skurczami macicy. W trzecim trymestrze możesz doświadczać skurczów Braxtona-Hicksa, które są normalnym zjawiskiem przygotowującym macicę do porodu. Te “skurcze ćwiczebne” powodują, że brzuch twardnieje na krótki czas, co może wywoływać rwący ból brzucha w ciąży. Skurcze te są nieregularne, nie nasilają się z czasem i często ustępują po zmianie pozycji lub nawodnieniu organizmu [9].

Prawdziwe skurcze porodowe różnią się od skurczów Braxtona-Hicksa tym, że są regularne, stopniowo się nasilają i nie ustępują po zmianie pozycji. Jeśli doświadczasz regularnych, bolesnych skurczów, szczególnie przed 37. tygodniem ciąży, lub jeśli towarzyszą im inne objawy, takie jak krwawienie czy odpływanie płynu owodniowego, natychmiast skontaktuj się z lekarzem, gdyż może to oznaczać przedwczesny poród. Pamiętaj, że każda ciąża jest inna, a Twoje ciało może reagować w unikalny sposób – zawsze lepiej skonsultować się z lekarzem, jeśli masz wątpliwości [10].

Ból brzucha w ciąży jak na okres – czy to normalne?

Wiele kobiet doświadcza bólu brzucha w ciąży jak na okres, co często budzi niepokój, szczególnie w pierwszym trymestrze. Ten rodzaj bólu jest zazwyczaj normalny i może wynikać z implantacji zarodka w ścianie macicy lub z rozciągania się macicy. W pierwszym trymestrze łagodny ból podobny do menstruacyjnego jest często naturalnym objawem rozwijającej się ciąży. Twoje ciało przechodzi wiele zmian, a macica zaczyna się powiększać, co może powodować uczucie podobne do bólu miesiączkowego [11].

Ból brzucha w ciąży jak na okres w 3 trymestrze może być związany ze skurczami Braxtona-Hicksa lub z przygotowywaniem się organizmu do porodu. W miarę zbliżania się terminu porodu, Twoje ciało zaczyna się przygotowywać, a macica może się kurczyć, powodując ból podobny do menstruacyjnego. Jeśli jednak ból jest silny, regularny lub towarzyszy mu krwawienie, powinnaś natychmiast skontaktować się z lekarzem, ponieważ może to być oznaka przedwczesnego porodu lub innych komplikacji [10].

Domowe sposoby na ból brzucha w ciąży

Istnieje wiele bezpiecznych, domowych sposobów, które mogą pomóc złagodzić ból brzucha w ciąży. Odpoczynek i zmiana pozycji ciała mogą przynieść ulgę, szczególnie przy bólu związanym z rozciąganiem się więzadeł macicy. Spróbuj położyć się na boku z poduszką między kolanami lub przyjąć pozycję, która najbardziej Ci odpowiada. Unikaj gwałtownych ruchów, które mogą nasilić kłujący ból brzucha w ciąży [12].

Ciepłe (nie gorące) okłady mogą pomóc rozluźnić napięte mięśnie i złagodzić ból, szczególnie przy bólach pleców i dolnej części brzucha. Nie stosuj jednak ciepłych okładów na brzuch we wczesnej ciąży. Właściwa dieta również ma znaczenie – jedz małe, częste posiłki i unikaj pokarmów, które mogą powodować wzdęcia lub zgagę. Na zgagę pomocne mogą być zimne mleko, jogurt czy banany, a na zaparcia – ciepłe mleko z masłem klarowanym, płatki owsiane czy więcej błonnika w diecie [4].

Kiedy ból brzucha w ciąży wymaga konsultacji lekarskiej?

Chociaż większość bólów brzucha w ciąży jest niegroźna, niektóre sytuacje wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. Silny, uporczywy ból brzucha, szczególnie jeśli towarzyszy mu krwawienie z pochwy, może wskazywać na poważne problemy, takie jak ciąża pozamaciczna czy przedwczesne oddzielenie łożyska [13,10]. Gorączka, dreszcze czy inne objawy infekcji również powinny skłonić Cię do kontaktu z lekarzem, gdyż mogą wskazywać na zapalenie wyrostka robaczkowego czy infekcję układu moczowego [14].

Objawy wstrząsu, takie jak zawroty głowy, osłabienie, przyspieszone tętno czy omdlenia, są sygnałem alarmowym wymagającym natychmiastowej pomocy [15]. Podobnie zmniejszona aktywność płodu czy nagła zmiana w jego ruchach powinna skłonić Cię do kontaktu z lekarzem [16]. Jeśli doświadczasz objawów stanu przedrzucawkowego, takich jak ból głowy, zaburzenia widzenia, obrzęki twarzy i rąk, wraz z bólem w górnej części brzucha, natychmiast udaj się do szpitala [6].

Podsumowanie

Ból brzucha w ciąży jest częstym doświadczeniem wielu przyszłych mam i zazwyczaj nie stanowi powodu do niepokoju. Kłujący ból brzucha w ciąży często wynika z rozciągania się więzadeł macicy, problemów trawiennych lub skurczów Braxtona-Hicksa, szczególnie w trzecim trymestrze. Rwący ból brzucha w ciąży może być związany z przygotowywaniem się organizmu do porodu, natomiast ból brzucha w ciąży jak na okres jest normalnym objawem, zwłaszcza na początku i pod koniec ciąży. Pamiętaj jednak, że silny, uporczywy ból, szczególnie gdy towarzyszy mu krwawienie, gorączka lub zmniejszona aktywność dziecka, wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Dbając o zdrowy styl życia, odpowiednią dietę i umiarkowaną aktywność fizyczną, możesz znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia kłującego bólu w górnej części brzucha w ciąży oraz innych dolegliwości bólowych.

Celem poprawienia stanu osoby starszej należy wziąć pod uwagę kilka aspektów: stan psychiczny, wydolność fizyczną, leczenie chorób i bezpieczną farmakoterapię oraz odpowiednie nawodnienie i odżywienie. Każdy z tych aspektów jest równie ważny, są też powiązane ze sobą. Często tak banalna sprawa jak doprowadzenie do odwodnienia, obniża znacząco komfort funkcjonowania i wpływa na funkcje poznawcze. Odpowiednio dobrane aktywności ruchowe również poprawiają samopoczucie starszego pacjenta. 

Dieta, czyli sposób odżywiania, ma znaczenie w każdym wieku. Osoby starsze często mają problemy z gryzieniem, ich przewód pokarmowy jest często delikatniejszy, bardziej skłonny do podrażnień. Warto tutaj wprowadzić odżywcze zupy, delikatne mięso, jaja, warzywa gotowane lub surowe, jeśli są dobrze tolerowane, oleje roślinne, ryby. Można też wspomóc organizm seniora specjalnymi odżywkami białkowymi. 

Organizm osoby w podeszłym wieku również potrzebuje składników budulcowych. Białko, które jest w mięsie, białku jaja, rybach czy nabiale, jest składnikiem mięśni oraz wielu enzymów, hormonów. Witaminy i minerały są odpowiedzialne za prawidłowy przebieg wielu procesów zachodzących w organizmie. Kwasy tłuszczowe omega-3 zmniejszają procesy zapalne. Te składniki można dostarczyć z odpowiednich odżywek białkowych z żywności medycznej specjalnego przeznaczenia. Jest ona dostępna w formie płynnej oraz w formie proszku, który można rozrobić z wodą albo dodać do innego dania, zupy, koktajlu, placków, budyniu. 

Jak zapobiegać niedożywieniu u seniorów?

Często u starszych osób pojawia się niedożywienie, szczególnie u osób po urazach, ciężkich infekcjach, kiedy zwiększa się stan zapalny w organizmie. W momencie, kiedy pojawia się unieruchomienie, zanikają mięśnie i następuje utrata sił. Niedożywienie może też dotyczyć osób otyłych, wtedy jest szczególnie trudne do wykrycia. Brak składników odżywczych u każdej osoby, również tej otyłej, powoduje poważne zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu. 

Aby uchronić starszą osobę przed niedożywieniem należy obserwować, czy ma apetyt i czy się nawadnia. Jeśli nie przyjmuje wystarczającej ilości pokarmów, warto poza posiłkami wprowadzić dodatkowo odżywki białkowe, które osoba będzie spożywać dodatkowo do posiłków lub pomiędzy posiłkami. Poza zwiększoną ilością białka również kalorie, witaminy, minerały. Składniki immunomodulujące, np. kwasy tłuszczowe omega-3, które są szczególnie istotnie w okresie gojenia ran czy przy zwiększonym stanie zapalnym. W małej objętości jest duża zawartość składników odżywczych, dzięki czemu starszej osobie łatwiej jest spożyć odpowiednią ilość składników. 

Jak wybrać odżywkę białkową dla osoby starszej?

Zwykle podstawowym kryterium wyboru jest smak – są smaki słodkie i wytrawne. Jeśli chodzi o formę, to buteleczki z płynną zawartością są wygodne, bo wystarczy otworzyć i wypić. Należy pamiętać o powolnym piciu odżywki, gdyż wypicie całości w zbyt krótkim czasie może być powodem biegunki. Odżywki w formie proszku trzeba przygotować przez rozrobienie z wodą, to dobry produkt do wzmocnienia gotowego dania. Jeśli starsza osoba ma choroby przewlekłe, dla takich osób są specjalne produkty przeznaczone dla cukrzyków, osób z niewydolnością nerek czy wątroby. Jakie rodzaje odżywek są dostępne?

Nutridrink Protein, płyn 

O produkcie:

• zawiera 300 kcal w 125 ml; 
• preparat o zwiększonej zawartości białka (18g/125 ml);
• zawiera, niezbędne witaminy i minerały; 
• dostępny w 5 wersjach smakowych; 
• nie zawiera glutenu;
• zawiera białko serwatkowe z mleka krowiego (zawiera laktozę);
• polecany przy niedożywieniu, utracie masy mięśniowej, w chorobach onkologicznych.

Nutridrink Skin Repair, płyn 

O produkcie:

• zawiera 248 kcal w 200 ml; 
• preparat wysokoenergetyczny, wysokobiałkowy;
• zawiera laktozę;
• nie zawiera glutenu;
• dodatkowo w swoim składzie zawiera aminokwas argininę, która wspomaga procesy gojenia ran.

Nutridrink Multi Fibre, płyn

O produkcie:

• zawiera 300 kcal w 125 ml; 
• preparat z dodatkiem błonnika, który wspiera prawidłowe funkcjonowanie jelit;
• nie zawiera glutenu ani laktozy;
• przeznaczony dla pacjentów z zaburzeniami perystaltyki jelit.

Nutridrink Diasip, płyn

O produkcie:

• zawiera 208 kcal w 200 ml; 
• preparat o niskim indeksie glikemicznym; 
• dodatkowo zawiera błonnik;
• nie zawiera glutenu;
• zawiera laktozę;
• polecany w cukrzycy.

Nutridrink Juice Style, płyn

O produkcie:

• zawiera 300 kcal w 200 ml; 
• preparat o zmniejszonej zawartości białka 8g/200 ml;
• w postaci klarownego roztworu;
• nie zawiera glutenu, laktozy, tłuszczu, błonnika;
• polecany w chorobach wątroby oraz w przewlekłym zapaleniu trzustki.

Nutridrink Protein Omega-3, płyn

O produkcie:

• zawiera 306 kcal w 125 ml; 
• wysokoenergetyczny preparat o zwiększonej zawartości białka; 
• preparat nie zawiera laktozy i glutenu;
• zalecany u chorych onkologicznych.

Podsumowanie

Osoby starsze często są zagrożone niedożywieniem oraz utratą masy mięśniowej. Warto wspomóc odżywianie takich osób odpowiednio dobranymi odżywkami białkowymi, które dodadzą składników budulcowych dla organizmu. Dzięki temu, że jest ich duży wybór, możemy dobrać preparat do stanu zdrowia chorego i do jego preferencji smakowych.

Obydwie substancje należą do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Są to bardzo popularne leki wykorzystywane w leczeniu depresji. Są to silne substancje, dostępne jedynie na receptę. Ich używanie powinno być kontrolowane przez lekarza, a pacjent pod żadnym pozorem nie powinien samodzielnie modyfikować ich dawkowania [1,2]. 

Jakie działanie ma sertralina i fluoksetyna?

Jak wspomniano, obydwa leki należą do grupy SSRI. Tego typu leki blokują transport serotoniny do komórek nerwowych, przez co jej stężenie w ośrodkowym układzie nerwowym rośnie. Serotonina jest neuroprzekaźnikiem będącym ważną cząsteczką dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, jest bardzo ważna w regulacji nastroju. Istnieją jednak drobne różnice w mechanizmie działania tych dwóch substancji. Fluoksetyna nie wiąże się z receptorami takimi jak receptory adrenergiczne, serotoninergiczne, muskarynowe, histaminowe, dopaminergiczne czy GABA. Z kolei sertralina w niewielkim stopniu wiąże się z tymi receptorami, przez co działanie tych dwóch substancji oraz potencjalne działania niepożądane różnią się nieznacznie od siebie [1,2]. 

Jakie skutki uboczne ma fluoksetyna i sertralina?

Fluoksetyna i sertralina należą do tej samej grupy preparatów, dlatego część działań niepożądanych będzie podobna. Obie substancje mogą powodować m.in. bezsenność, bóle i zawroty głowy, nudności, nadmierną potliwość czy zaburzenia seksualne. Z kolei fluoksetyna częściej może powodować zaburzenia koncentracji, epizody maniakalne, stany euforii, omamy, łysienie czy krwawienia z przewodu pokarmowego. Z kolei sertralina może prowadzić do senności, suchości błon śluzowych, tachykardi, zapalenia trzustki czy zaparć. W przypadku obydwu substancji należy pamiętać, aby nie odstawiać ich nagle, bo może to prowadzić do wielu nieprzyjemnych skutków, zwanych efektem odstawienia [1,2]. 

Kiedy stosuje się obie substancje?

Zarówno fluoksetyna jak i sertralina są stosowane w leczeniu depresji i zaburzeń depresyjnych. Fluoksetyna częściej jest wykorzystywana do leczenia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i bulimii. Z kolei sertralina jest stosowania w leczeniu stanów lękowych, fobii społecznych czy obsesyjnych myśli np. na temat swojego ciała [1,2].

Jak wygląda dawkowanie sertraliny i fluoksetyny?

Dawkę zawsze ustala lekarz i należy jej przestrzegać. Nie powinno się samodzielnie zwiększać lub zmniejszać dawki, bo może to doprowadzić do poważnych działań niepożądanych. Fluoksetyna może być stosowana u dzieci od 8. roku życia. Najczęściej stosuje się 10 mg dziennie, a po pewnym czasie stosowania lekarz może zalecić zwiększenie dawki do 20 mg na dobę. Z kolei u dorosłych leczenie rozpoczyna się z reguły od 20 mg dziennie. Na podstawie efektów działania leku, lekarz może zalecić zwiększenie dawki do nawet 60 mg na dobę (co jest jednocześnie dawką zwykle stosowana w przypadku bulimii) [1].

Sertralina może być stosowana przez dzieci od 6. roku życia, w zależności od wieku i wskazań, w dawce od 25 mg do 50 mg na dobę (dawka początkowa od 12 lat). Lekarz może jednak zalecić stopniowe zwiększanie leku do maksymalnej dawki 200 mg dziennie. Powinno się ją stosować raz dziennie, rano lub wieczorem popijać szklanką wody [2].

Porównanie profilów bezpieczeństwa fluoksetyny i sertraliny

Obie substancje mają różne profile bezpieczeństwa. Przyjrzyjmy im się bliżej.

Ciąża i karmienie piersią

Ponieważ tych leków nie można samodzielnie odstawiać, pacjentka planująca ciążę lub w niej będąca powinna być pod stała kontrola lekarza. Powinien on ocenić ryzyko i korzyści płynące ze stosowania tych leków. Tym bardziej że mogą one prowadzić do powstania groźnych wad płodu (szczególnie w ostatnich trzech miesiącach ciąży). Podobnie w przypadku karmienia piersią, nie jest zalecane stosowanie tych preparatów [1,2]. 

Prowadzenie pojazdów

Preparaty zawierające te substancje mogą niekorzystnie wpływać na prowadzenie pojazdów. Mogą one prowadzić do zaburzenia równowagi, osłabienia refleksu czy zawrotów głowy. Należy zachować szczególną ostrożność podczas ich stosowania i prowadzenia pojazdów [1,2]. 

Interakcje z alkoholem

Nie należy łączyć tych leków z alkoholem. Spożycie alkoholu podczas terapii może prowadzić do nadmiernej senności, zaburzeń koncentracji czy zawrotów głowy [1,2]. 

Stosowanie u seniorów, przy zaburzeniach czynności nerek, lub wątroby

Dane literaturowe nie wskazują na konieczność zmiany dawki tych leków u pacjentów w podeszłym wieku lub cierpiących na zaburzenia nerek. Niemniej jednak tacy pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność i zgłaszać lekarzowi niezwłocznie wszystkie niepokojące objawy [1,2]. 

Lekarz może zdecydować o zmniejszeniu dawek fluoksetyny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Może on zdecydować np. o zwiększeniu odstępów czasowych pomiędzy kolejnymi dawkami, dla przykładu 20 mg na dobę co drugi dzień. Podobnie mniejsze dawki sertraliny lub dłuższe odstępy pomiędzy podaniami zaleca się w przypadku sertraliny i pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby [1,2]. 

Drogi podania i zamienniki fluoksetyny

Fluoksetyna na rynku występuje w formie preparatów doustnych, a dokładniej tabletek i kapsułek w dawkach 10 lub 20 mg. W aptekach można znaleźć następujące preparaty:

• kapsułki: Fluoksetyna Egis, Seronil, Fluoxetin Polpharma, Fluxemed, Andepin, Fluoxetin Aurovitas;
• tabletki: Fluoksetyna, Bioxetin, Seronil; Fluoxetine Vitabalans.

Drogi podania i zamienniki sertraliny

Sertralina występuje pod postacią tabletek w dwóch dawkach, 50 i 100 mg. W aptekach można znaleźć sertralinę pod następującymi nazwami handlowymi: Sertralina Krka, Asertin, Asentra, Setaloft, Zoloft, Sertagen, Zotral, Sertranorm, Miravil czy Sertraline Aurovitas.

Podsumowanie

Fluoksetyna i sertralina są jednymi z najczęściej stosowanych leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI. Pomimo, że są one dosyć skuteczne, to niosą za sobą potencjalne działania niepożądane i pod żadnym pozorem nie wolno samodzielnie przerywać lub modyfikować terapii. Efekt odstawienia może być groźny dla zdrowia pacjenta. 

Len zwyczajny znany jest od wielu tysięcy lat. Historia uprawy lnu i pozyskiwania z niego drogocennych surowców sięga czasów Orinetu. Hipokrates w V wieku p.n.e. zalecał stosowanie lnu w przypadku zapalenia błon śluzowych, w bólach podbrzusza i biegunce. Mahatma Gandhi powiedział: „Gdziekolwiek siemię lniane jest spożywane dość regularnie, tam ludzie cieszą się lepszym zdrowiem”. A nawet w czasie ostatniej i tuż po jej zakończeniu był w Polsce ważną pozycją w codziennej diecie, zwłaszcza na wsi.

Jakie są surowce lnu?

Surowcami leczniczymi z lnu są: nasiona lnu, olej lniany, a czasami mączka z makrucha lnianego lub mąka z nasienia wraz z olejem. Jednak zdecydowanie najważniejszym surowcem otrzymywanym z nasion lnu jest olej lniany- Oleum Lini. Pozyskuje się go poprzez wytłaczanie na zimno nasion lnu zwyczajnego. Jest to klarowny, żółty lub też jasnożółty płyn o słabym smaku i swoistym zapachu, dosyć łatwo żywiczejący na wolnym powietrzu. Niegdyś był on stosowany jako typowy olej spożywczy, a nie tylko leczniczy, jednak z grupy olejów typowo spożywczych został wyparty poprzez inne ze względu na swój specyficzny smak, wysoką w porównaniu z innymi olejami cenę oraz dużą łatwość żywiczenia.

Jest słusznie uważany za najlepszy z olejów ze względu  na bardzo dużą zawartość kwasów tłuszczowych wielonienasyconych, w tym 58% kwas alfa-linolenowy (omega-3) i 15% kwas linolowy (omega-6), należących do Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (NNKT) oraz 18% kwas oleinowy, 6% kwas palmitynowy, 3% kwas stearynowy. Olej lniany zawiera także fitosterole i witaminę E.

Na co pomaga olej lniany?

Olej lniany wykazuje szereg korzystnych właściwości, między innymi wykazuje działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i zmniejsza parametry stresu oksydacyjnego. Stosowany jest także w profilaktyce i leczeniu wrzodów żołądka. Wpływa również korzystnie na gospodarkę lipidową, poprzez zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego w surowicy krwi i wzrost stężenia cholesterolu HDL. Olej nasion lnu znajduje zastosowanie w leczeniu chorób zapalnych, poprzez hamowanie prostaglandyny PGE2, leukotrenów, histaminy i bradykininy, czynników wytwarzanych w odpowiedzi na stan zapalny. Stosowany jest także w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, w których zmniejsza obrzęk stawów i hamuje powstawanie TNF-alfa (ang. Tumor Necrosis Factor- czynnik martwicy nowotworu.

Kwasy występujące w oleju lnianym wpływają ochronnie na tkankę kostną poprzez wpływ na metabolizm wapnia, dlatego warto rozważyć jego zastosowanie w profilaktyce osteoporozy. Ponadto olej lniany u sportowców zmienia składniki pokarmowe w energię, wspomaga wzrost mięśni, pomaga redukować tkankę tłuszczową, podnosi wydolność i wytrzymałość organizmu oraz skraca czas potrzebny na regenerację po wzmożonej aktywności fizycznej. Spożywany przez kobietę w ciąży wspomaga prawidłowy rozwój dziecka oraz zwiększa poziom kwasów EPA i DHA w mleku, co wpływa na odpowiedni rozwój mózgu oraz układu nerwowego rozwijającego się dziecka. Dodany do jadłospisu dzieci i młodzieży pomoże zachować równowagę hormonalną młodego organizmu, przez co zmniejszy podatność skóry na powstawanie trądziku. Wspomaga również leczenie depresji, cellulitu. Regularnie spożywany wzmacnia skórę, chroniąc przed nadmierną suchością, łuszczycą.

Olej lniany stosowany jest zewnętrznie jako składnik różnych preparatów dermatologicznych w leczeniu: oparzeń, pękaniu naskórka, wysypce alergicznej, świądzie skóry, zaczerwienieniu i profilaktyce u niemowląt.

Jak przechowywać olej lniany?

Olej lniany tłoczony na zimno ze względu na nietrwałość niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3 należy przechowywać w temperaturze od 4 do 10 stopni Celsjusza, bez dostępu światła i powietrza, w szczelnie zamkniętej butelce z ciemnego szkła. Raz kupiony olej lniany powinien pozostać w oryginalnej butelce, zabezpieczony przed dopływem powietrza.

Ze względu na wysoką wrażliwość zawartych w nim kwasów, najlepszy jest świeżo tłoczony. Po wytłoczeniu olej lniany prawidłowo przechowywany jest zdatny do spożycia przez dwa miesiące od daty tłoczenia.

Kiedy pić olej lniany — rano czy wieczorem?

Olej lniany zdecydowanie należy pić rano na czczo. Czyli wstajemy i pierwszą rzeczą jest spacer do lodówki po łyżeczkę oleju lnianego, tłoczonego na zimno. Dzięki bezpośredniej formie picia oleju rano, organizm maksymalnie skupia się na wchłanianiu oleju lnianego.

Drugą również zalecaną formą jest spożywanie oleju lnianego wg przepisu dr Budwig, czyli w połączeniu z twarogiem. Twaróg i olej lniany to świetny duet, większość witamin i związków mineralnych tych pokarmów potrafi się nawzajem wzmacniać i obustronnie pomagać w przyswajalności.

Olej lniany — ile i jak pić?

Dzienna dawka oleju lnianego dla osoby zdrowej, niechorującej przewlekle ani nieprzyjmującej żadnych leków, powinna wynosić kilka łyżek dziennie. Małemu dziecku wystarczy jedna łyżka, a osoba dorosła może spożyć 5 łyżek. Niektórzy autorzy podają, aby spożycie było obliczane wg wagi konsumenta, 1 g oleju na 1 kg masy ciała. Przyjmując to założenie, przeciętna osoba ważąca 60 kg może pić 60 g oleju, czyli ok. 6 łyżek (łyżka oleju stanowi ok. 10 g). Proporcję wagową najlepiej traktować jako maksymalną ilość oleju lnianego w ciągu doby, jaką może przyjąć dana osoba.

Jakie są skutki uboczne picia oleju lnianego?

Skutkiem ubocznym picia oleju lnianego może być obciążenie nerek i wątroby. Osoby chorujące na kamicę nerkową, korzystające z dializ lub niemające jednej nerki, nie powinny używać tego produktu. Przeciwwskazaniem do picia oleju lnianego jest również zapalenie pęcherzyka żółciowego oraz zapalenie trzustki. Nadmiar może okazać się bardzo szkodliwy. Dlatego też osoby skarżące się na ból wątroby, miały operację usunięcia wyrostka żółciowego lub przechodziły stan zapalny trzustki, nie powinny decydować się na picie oleju lnianego na czczo.

Podsumowanie

Takich składników jak Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe (NNKT) organizm ludzki nie jest w stanie wytworzyć samodzielnie, a są one niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, gdyż wchodzą w skład wszystkich komórek, a dokładniej błon komórkowych. Dlatego też ich brak musi być uzupełniany, i to w taki sposób, aby był jak najłatwiej przyswajalny przez organizm. Jednakże osoby z obciążonym wywiadem chorobowym, wprowadzając olej lniany do swojej diety, powinny skonsultować to najpierw z lekarzem internistą.

Wirus dostaje się do organizmu drogą kropelkową, jednak można zakazić się także wskutek bezpośredniego kontaktu  z zakażonym materiałem, np. śliną, krwią, moczem.

Okres inkubacji

Okres wylęgania choroby, czyli czas, w którym wirus namnaża się w organizmie, jest dość długi- przeciętnie trwa 18 dni (w granicach 13-22). Objawy występują zwykle po 17-18 dniach od infekcji, choć zdarza się, że choroba przebiega bezobjawowo. Dotyczy to 1/3 przypadków zachorowań

Jakie są objawy świnki?

• Początek jest zwykle nagły. Choroba może zacząć się gorączką, bólami głowy i mięśni (głównie szyi) czy ogólnym rozbiciem.
• Pojawia się obrzęk i bolesność, jednej lub obu ślinianek przyusznych (w 60-70% przypadków) i niekiedy podżuchwowych (10% chorych), największy w 2-3 dobie choroby
• Obrzęknięte ślinianki są bolesne. Obrzęk ma konsystencję ciastowatą, choć bywa też twardy. Skóra jest napięta i ucieplona, rzadziej zaczerwieniona
• W jamie ustnej stwierdza się zaczerwienienie wokół ujścia przewodu ślinianki z niewielkim obrzękiem brodawki. Występują: zmniejszone wydzielanie śliny, nadwrażliwość na kwaśny smak, obniżone łaknienie, uczucie suchości w jamie ustnej oraz trudności w żuciu i połykaniu.
• Równolegle u starszych dzieci pojawia się gorączka rzędu 38-39 stopni, która trwa 3-4 dni. U małych dzieci częściej przebieg jest bezgorączkowy. Gorączka występuje ponownie przy zajęciu kolejnych ślinianek lub przy rozwoju powikłań. Obrzęk i bolesność ślinianek ustępuje zwykle po tygodniu.

UWAGA! Wirus świnki zagraża osobom dorosłym. Zakażenia notowane u dorosłych mają zwykle cięższy przebieg i częściej obarczone są ryzykiem wystąpienia ciężkich powikłań. Komplikacje pojawiają się do 14 dnia trwania choroby.

Co powinno nas zaniepokoić? Możliwe powikłania

Świnka zazwyczaj przebiega łagodnie z niegroźnym zapaleniem ślinianek. Zdarza się jednak, że ma ona nietypowy przebieg i dochodzi do zajęcia przez wirus innych narządów, takich jak: ślinianki, jądra, jajniki, trzustka lub ośrodkowy układ nerwowy.

ZAPALENIE JĄDER– to najczęstsze powikłanie tej choroby. Pojawia się ono u 25% chłopców  w wieku pokwitania lub późniejszym. Objawia się silnym bólem promieniującym do krocza i lędźwi, nasilającym się przy dotyku, gorączką oraz obrzękiem i zaczerwienieniem moszny.

Zapalenie te może być jedno lub obustronne. Objawy pojawiają się w 7-10 dobie trwania choroby. Obrzęk ustępuje zwykle w ciągu tygodnia, ale tkliwość tej okolicy może się utrzymywać dłużej.

W następstwie obustronnego zapalenia jąder u 4% chorych następuje uszkodzenie funkcji plemnikotwórczej i niepłodność. Zapalenie jądra w przebiegu świnki może być również czynnikiem raka jądra w przyszłości.

ZAPALENIE TRZUSTKI- dotyczy ono 4% chorych. Objawia się bólami brzucha, nudnościami, uporczywymi wymiotami i gorączką. Zapalenie trzustki może grozić w późniejszym czasie rozwojem cukrzycy.

ZAPALENIE OPON MÓZGOWYCH- powikłanie rozwija się u 10-15% chorych na świnkę i dotyczy głównie płci męskiej. Objawy takie jak silne bóle głowy, nudności, wymioty, wysoka gorączka oraz objawy mózgowe tj. stany zamroczenia- od senności do utraty przytomności i śpiączki oraz napady drgawek sugerują zajęcie układu nerwowego. Zakażenie wirusem świnki może także doprowadzić do zapalenia mózgu, zapalenia móżdżku i innych powikłań neurologicznych takich jak: zapalenie nerwu twarzowego, słuchowego i zespołu Guillaina Barrego.

ZAPALENIE JAJNIKÓW, MIĘŚNIA SERCOWEGO, TARCZYCY I NEREK to rzadsze powikłania. Zgony z powodu świnki występują niezwykle rzadko.

Świnka jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, gdyż prawie w 30% przypadków kończy się poronieniem.

Jak leczy się świnkę?

Jak dotąd przeciw wirusowi świnki nie opracowano skutecznego leku i jedyną ochroną przed infekcją jest szczepionka.

W terapii leczenia świnki stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. Polega ono na podaniu leków przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych, które mają na celu zapobieganiu powikłaniom oraz hamują namnażanie się wirusów, poprawiając zarazem odporność (np. Paracetamol, Ibuprofen).

Pomocne mogą być preparaty nawilżające śluzówkę jamy ustnej w postaci pastylek do ssania czy płynów do płukania. W preparatach tych znajdują się przede wszystkim takie składniki jak wyciąg z porostu islandzkiego, oliwa z oliwek, glicerol, ekstrakt z siemienia lnianego, witamina A i E.

W zapaleniu jądra i zapaleniu stawów podaje się kortykosteroidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Najczęściej  w tym przypadku są to już leki indywidualnie dobrane przez lekarza.

Leczenie dodatkowe

Ważny jest wypoczynek i izolacja osoby chorej. Często ulgę może przynieść rozgrzanie obolałych miejsc przez założenie miękkiego szalika na szyję, ciepłe okłady czy też smarowanie maścią rozgrzewającą. Ponadto warto pamiętać, by podawane osobie chorej posiłki ani za zimne, ani za gorące, dodatkowo o nieostrym smaku, płynne lub półpłynne.

Nie należy zwlekać z wizytą u lekarza, wizyta jest konieczna w celu ustalenia przyczyn powiększenia ślinianek i oceny pod kątem zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz innych możliwych powikłań narządowych. W przypadkach o łagodnym przebiegu, których przyczyna nie budzi wątpliwości, stosuje się leczenie domowe.

Ból w klatce piersiowej zazwyczaj jest związany z narządami klatki piersiowej (jak np. serce, płuca) lub urazami ściany klatki piersiowej. Może on jednak pochodzić także z narządów jamy brzusznej (np. z pęcherzyka żółciowego lub żołądka).

W różnicowaniu przyczyny bólu w klatce piersiowej należy wziąć pod uwagę jego cechy charakterystyczne, czyli:

• siłę bólu,
• lokalizację,
• ewentualne promieniowanie (np. do kończyn),
• sytuację, w której występuje (np. podczas wysiłku lub w spoczynku).

Te cechy opisujące ból w klatce pozwalają często ustalić jego przyczynę [1].

Przyczyny bólu w klatce piersiowej

Ból w klatce może mieć różnorodne podłoże, w zależności od konkretnego przypadku mogą to być bardziej lub mniej poważne schorzenia. Oto najczęstsze przyczyny bólu w klatce piersiowej.

Choroba niedokrwienna serca/ zawał serca

Najważniejszym schorzeniem wywołującym ból w klatce jest choroba niedokrwienna serca. Ból ten określa się wtedy mianem stenokardii lub dławicy piersiowej. Może on wystąpić przy znacznym wysiłku w przypadku stabilnej postaci choroby wieńcowej (inna nazwa choroby niedokrwiennej serca). Wtedy wymaga rutynowej kontroli kardiologicznej i interwencji farmakologicznej. Gorszą sytuacją jest tzw. niestabilna postać choroby niedokrwiennej serca<span style=”font-weight: 400;”> (m.in zawał serca). W tym przypadku ból może wystąpić w spoczynku. Jego patofizjologią jest zatrzymanie przepływu krwi przez jedną z tętnic wieńcowych. Pacjenci zazwyczaj odczuwają pieczenie bądź duszenie za mostkiem. Często ból ten promieniuje do lewego ramienia lub żuchwy,  a jego natężenie może być duże.

Diagnostyka zawału serca polega na wykonaniu badania elektrokardiograficznego (EKG) i pomiaru poziomu troponin sercowych we krwi. Przy wystąpieniu jawnych zmian w EKG należy rozważyć pilną interwencję wieńcową (koronarografia z udrożnieniem niedrożnej tętnicy). Przy podwyższonym poziomie troponin bez zmian w EKG, kardiolog indywidualnie podejmuje decyzję co do przeprowadzenia koronarografii. 

Koronarografia jest rodzajem badania angiograficznego, które polega na podaniu kontrastu do tętnic wieńcowych przy równoczesnym obserwowaniu ich kontrasowaniu się w badaniu rentgenograficznym. Przy braku zachowanego przepływu można wykonać interwencję wieńcową, która zazwyczaj polega na wszczepieniu stentu  w krytycznie zwężone miejsce.

Leczenie farmakologiczne polega na stosowaniu leków przeciwpłytkowych (np. kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, tikagrelor).

Czytaj także: Acard, Polocard czy Aspirin Cardio-zastosowanie niskich dawek ASA w prewencji zawału serca.

Tętniak aorty

Inną bardzo groźną przyczyną bólu w klatce piersiowej, która jest rzadsza, jest rozwarstwienie tętniaka aorty. Schorzenie to charakteryzuje się wystąpieniem nagłego rozdzierającego bólu w klatce piersiowej (najczęściej występuje on na plecach). Diagnostyka tutaj jest trudniejsza i najlepszym potwierdzającym badaniem jest tomografia komputerowa z użyciem kontrastu. Leczenie wymaga interwencji kardiochirurga.

Zapalenie płuc

Kolejną przyczyną bólu w klatce piersiowej może być zapalenie płuc. Ból zlokalizowany wtedy będzie po prawej lub lewej stronie klatki piersiowej. Nasilać będzie się on przy głębokim oddychaniu. Zapaleniu płuc zazwyczaj towarzyszy kaszel, gorączka i dreszcze. W rozpoznaniu pomoże badanie fizykalne — osłuchiwanie płuc i zdjęcie rentgenowskie. Leczeniem w tej sytuacji będzie stosowanie antybiotyku.

Schorzenia narządów jamy brzusznej

Ból w klatce piersiowej mogą powodować także schorzenia narządów jamy brzusznej. Najczęściej będzie to zapalenie błony śluzowej żołądka lub choroba refluksowa. Wtedy odczujemy piekący ból za mostkiem, podobny do tego w chorobie niedokrwiennej serca. Diagnostyką w tym przypadku będzie gastroskopia w trybie planowym, a rozpoznanie stawia się zazwyczaj na podstawie wywiadu i wykluczenia innych poważniejszych przyczyn. W leczeniu farmakologicznym wykorzystuje się leki obniżające pH soku żołądkowego np. omeprazol, famotydynę. 

Innym brzusznym schorzeniem objawiającym się bólem w klatce piersiowej może być ostre zapalenie trzustki lub choroby pęcherzyka żółciowego.

Inne przyczyny bólu w klatce piersiowej

Częstą przyczyną bólu w klatce piersiowej są problemy kostno-mięśniowe. Może być to np. ból mięśni po urazie klatki piersiowej. Ból w klatce mogą powodować także nerwobóle, pochodzące ze schorzeń związanych z piersiowym odcinkiem kręgosłupa. Leczeniem w tym przypadku są leki przeciwbólowe jak paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne [1,2,3].

Co zrobić gdy boli w klatce piersiowej? Jak złagodzić ból w klatce piersiowej?

Objawu tego z pewnością nie można lekceważyć. Przy wystąpieniu silnego nagłego bólu w klatce, niezwiązanego z urazem, należy natychmiast wezwać pogotowie lub zgłosić się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR). Przy bólu łagodnym i nasilającym się stopniowo lub związanym z urazem, także należy zasięgnąć porady lekarza, jednak w tej sytuacji może być to lekarz POZ, który po zbadaniu pacjenta zaproponuje odpowiednią ścieżkę diagnostyczną. 

Jak zostało wspomniane wyżej, leczenie przeciwbólowe jako jedyny sposób terapii stosujemy tylko w bólach kostno-mięśniowych, natomiast inne poważniejsze przyczyny tego bólu wymagają indywidualnego leczenia. Leczenie przeciwbólowe pełni tylko funkcję wspomagającą [2,3].

Tak naprawdę pieczenie w przełyku może być czymś jednorazowym i przemijającym, ale może dawać sygnał do występowania znacznie bardziej skomplikowanej choroby. Popularnie określana zgaga, czyli pieczenie w przełyku może być objawem choroby refluksowej. Choroba refluksowa to przewlekła dolegliwość objawiająca się właśnie zgagą i zarzucaniem treści pokarmowej do przełyku, czyli uczuciem powracających płynów lub pożywienia, np. po “odbiciu się”. Często pacjentom ze zgagą towarzyszą też takie objawy jak kaszel, chrypka, podrażnienie gardła i częste pochrząkowanie. Pojawia się pytanie – skąd mogę wiedzieć, czy cierpię na chorobę refluksową, czy tylko zgagę, która może pojawić się, np. po zjedzeniu obfitego i ciężkiego posiłku, która szybko przeminie [1]?

Choroba refluksowa to przewlekła dolegliwość, której objawy pojawiają się u pacjenta 2 lub więcej razy w tygodniu i towarzyszą mu dłuższy czas. Do potwierdzenia choroby refluksowej często niezbędne są inne badania, które wykażą, np. podrażnienie i nadżerki w przełyku bądź obecność zmian przednowotworowych. Choroba refluksowa najczęściej dotyka ludzi starszych, otyłych i kobiet w ciąży (ale pamiętajmy, że może pojawić się także u innych). Pieczenie w przełyku, czyli zgaga jest dolegliwością, która pojawia się tylko czasami i nie powoduje poważnych komplikacji. Natomiast pamiętajmy o tym, że zgaga może być objawem choroby refluksowej, dlatego nawet jeśli doświadczamy pieczenia w przełyku tylko czasami, to lepiej udać się na konsultację lekarską. Natomiast pojawia się pytanie – od czego ta zgaga się bierze? Wyjaśniamy to poniżej [1].

Jakie są przyczyny zgagi?

Poza chorobą refluksową przełyku, o której wspomniano powyżej, zgaga może mieć również inne przyczyny, w tym:

• spowolnienie opróżniania żołądka;
• palenie papierosów;
• nadużywanie alkoholu;
• spożywanie dużych posiłków;
• spożywanie ostrych potraw;
• przeciążenie emocjonalne;
• otyłość;
• ciąża;
• stosowanie niektórych leków;
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy zapalenie trzustki.

Co jest najlepsze na zgagę i pieczenie w przełyku?

Zawsze jeśli jakaś dolegliwość towarzyszy nam dłużej i nas niepokoi powinniśmy udać się do lekarza. Na początku lekarz najpewniej przepisze nam popularne leki na zgagę, które dokładniej omawiamy w dalszej części tekstu. Mogą być to inhibitory pompy protonowej bez recepty lub na receptę, ale także inne grupy leków, np. antagoniści receptorów H2, leki zobojętniające kwas żołądowy oraz preparaty, które wspomagają gojenie śluzówki i tworzą barierę ochronną na powierzchni śluzówki przełyku.

Tabletki i syropy na zgagę o działaniu ochronnym

Jeśli chodzi o ranking preparatów na zgagę, to warto zacząć od preparatów o działaniu ochronnym na śluzówkę przełyku. Będą to leki bez recepty lub wyroby medyczne. Przykładowy preparat to Esoxx^® One. Zawiera on trzy składniki aktywne, z których każdy pełni określoną funkcję: siarczan chondroityny wspomaga proces gojenia śluzówki, kwas hialuronowy tworzy barierę ochronną na powierzchni śluzówki przełyku, a poloxamer 407 utrzymuje na niej aktywny kompleks, zapewniając dłuższe działanie. Dzięki takiej kompozycji składników preparat łagodzi objawy refluksu – co potwierdzają liczne badania kliniczne dotyczące skuteczności tego typu połączeń.

Esoxx Onesaszetki

Wyrób medyczny

O produkcie

• wyrób medyczny przeznaczony do łagodzenia objawów refluksu żołądkowo-przełykowego;
• zawiera kwas hialuronowy i siarczan chondroityny, które chronią śluzówkę. Siarczan chondroityny ma również działanie wspomagające w procesie gojenia błony śluzowej przełyku.;
• nośnik termoadhezyjny (poloxamer 407) umożliwia przyleganie substancji do śluzówki i utrzymanie warstwy ochronnej w przełyku;
• tworzy mechaniczną barierę chroniącą przed działaniem kwasu solnego i cofającej się treści żołądkowej;
• działa miejscowo w przełyku;
• szybko zmniejsza objawy zgagi i refluksu (u około 60% pacjentów w ciągu 30 minut);*
• może być stosowany doraźnie lub jako uzupełnienie standardowego leczenia;
• pomocny także przy objawach pozaprzełykowych, takich jak chrypka czy kaszel związany z refluksem;
• przeznaczony dla młodzieży powyżej 12. roku życia i dorosłych;
• dostępny w opakowaniach po 14 i 20 saszetek;
• podmiot prowadzący reklamę i dystrybutor: Alfasigma Polska Sp. z o.o. Wytwórca: Biofarma, Włochy.

*1. Palmieri B et al., Eur Rev Med Pharmacol 2013;17:3272-78, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24379055.
2. Di Simone MP et al. Clin Expt Gastroenterol 2012;5:103-107, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3387832.
3. Savarino et all Aliment Pharmacol Ther. 2017 Mar;45(5):631-642, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1111/apt.13914.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku zgagi oraz kaszlu.

Skrócona informacja o leku

OPAKOWANIE: 14 saszetek (ESOXXetek) jednodawkowych po 10 ml WSKAZANIA: to wyrób medyczny działający jako bioadhezyjna bariera ochronna, który pozwala na szybkie złagodzenie objawów związanych z refluksem żołądkowo-przełykowym, takich jak zgaga, ból w nadbrzuszu, zarzucanie treści żołądkowej do przełyku, kaszel podrażnieniowy, dysfonia (chrypka). PRZECIWWSKAZANIA: Brak jest szczególnych przeciwwskazań, z wyjątkiem przypadków nadwrażliwości na którykolwiek ze składników. W takiej sytuacji należy przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem. Pomimo że nie są znane działania niepożądane, nie zaleca się stosowania ESOXX® ONE w okresie ciąży lub w pierwszych miesiącach karmienia. W każdym przypadku należy najpierw skonsultować się z lekarzem. Nie są znane interakcje z innymi produktami podawanymi doustnie. OSTRZEŻENIA: Nie należy przekraczać zalecanej dawki. Jeżeli dolegliwości nie ustępują należy skonsultować się z lekarzem. Ze względu na brak badan klinicznych u dzieci poniżej 12 lat, nie podawać produktu dzieciom poniżej 12 lat. Nie należy stosować produktu po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Przechowywać w chłodnym, suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła. Nie zamrażać. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci. DAWKOWANIE I SPOSÓB UZYCIA: 1 ESOXXetka (pojedyncza saszetka) 10 ml po głównych posiłkach i/lub przed snem lub zgodnie z zaleceniami lekarza. Syrop można wypić bezpośrednio z saszetki. SKŁAD: kwas hialuronowy, siarczan chondroityny, poliwinylopirolidon, ksylitol, benzoesan sodu, sorbinian potasu, aromat winogronowy, woda demineralizowana, poloxamer 407. PODMIOT PROWADZĄCY REKLAMĘ I DYSTRYBUTOR: Alfasigma Polska Sp. z o.o., Al. Jerozolimskie 96, 00-807 Warszawa; tel.: +48 22 8240364. Wytwórca: Biofarma, via Castelliere, 2 – 33036 – Metro di Tomba -Włochy.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Inne syropy na zgagę o podobnym działaniu, to np. Gastrotuss lub Avilin Gastro. W tej grupie dobrych leków na zgagę bez recepty warto wymienić jeszcze Gaviscon w formie tabletek do rozgryzania lub żucia oraz syropu na zgagę. On tworzy warstwę alginianowego żelu o prawie obojętnym pH, która utrzymuje się na powierzchni treści żołądkowej skutecznie hamując refluks żołądkowo-przełykowy. Takie grupy produktów są bezpieczne dla zdrowia, praktycznie nie mają skutków ubocznych i można je bez obawy stosować często. Trzeba pamiętać, aby po zażyciu produktu nie jeść przez 2-3 godziny, aby utrzymać efekt. Jakie jeszcze inne, popularne leki na zgagę mamy?

Gastrotuss, syrop

O produkcie

• wyrób medyczny;
• łagodzi objawy refluksu żołądkowo-przełykowego;
• tworzy barierę, która osłania śluzówkę przełyku przed kwasem z żołądka;
• bezglutenowy i bezlaktozowy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• posiada miarkę, która ułatwia dawkowanie;
• występuje też w wersji Gastrotuss Light oraz Gastrotuss Baby dla dzieci, a także jako tabletki do rozgryzania i żucia.

Avilin Gastro, płyn

O produkcie

• wyrób medyczny;
• tworzy warstwę ochronną na błonie śluzowej przełyku – coś w rodzaju opatrunku;
• redukuje objawy refluksu żołądkowo-przełykowego;
• do stosowania od 12. roku życia.

Gaviscon, tabletki do rozgryzania i żucia

O produkcie

• lek dostepny bez recepty;
• redukuje objawy refluksu żołądkowo-jelitowego, np. zgagę i zarzucanie treści pokarmowej;
• tworzy warstwę ochronną na powierzchni treści żołądkowej, co zapobiega jej cofaniu się do przełyku;
• nie zawiera cukru, glutenu ani laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia.

Co wziąć na zgagę? Leki zobojętniające kwas żołądkowy

Kolejna omawiana grupa leków to te, które zobojętniają kwas żołądkowy (antacida). Tabletki na zgagę bez recepty oraz zawiesiny doustne działają one szybko, ale i krótko. Nie stosuje się ich do leczenia refluksu jako osobną grupę leków. Natomiast można je używać, jeśli cierpimy na pieczenie w przełyku tylko czasami i nieregularnie bądź jako doraźna interwencja przy standardowym leczeniu refluksu. Za działanie neutralizujące kwas żołądkowy odpowiadają sole magnezu, wapnia (Rennie, Ranigast S-O-S), glinu (Maalox, Manti, Alugastrin, Gelatum Aluminii Phosphorici), sodu lub alginiany. W aptekach wszystkie dostępne preparaty są bez recepty [3,5].

Rennie, tabletki do ssania

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• występuje w dwóch smakach (miętowy i owocowy);
• występuje w opakowaniach o dwóch wielkościach;
• dobry do doraźnej i szybkiej neutralizacji zgagi.

Maalox, tabletki do ssania i żucia

O produkcie

• duże opakowanie;
• łatwe do podania;
• może wchodzić w liczne interakcje;
• lek dostępny bez recepty;
• dobry do doraźnej i szybkiej neutralizacji zgagi;
• nie może być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• zawiera związki glinu.
• ma miętowy smak;
• nie zawiera laktozy.

Leki z grupy antacida są stosunkowo bezpieczne. Mogą być stosowane nawet w trakcie ciąży lub karmienia piersią w najmniejszej działającej dawce i przez jak najkrótszy czas. Należy natomiast uważać, aby stosując je nie doprowadzić do nadmiernego spożycia magnezu lub wapnia. Omawiane leki zobojętniają kwas żołądkowy. Może to wpłynąć na słabsze wchłanianie, a więc i działanie famotydyny. Jeśli stosujemy leki antacida podczas terapii famotydyną, to należy je przyjmować minimum 2 godziny po zażyciu famotydyny. W przypadku przedawkowania leków zobojętniających kwas żołądkowy najczęstszymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia żołądkowo-jelitowe, np.: nudności i wymioty, biegunki lub zaparcia, wzdęcia [4,6,7].

Dobre leki na zgagę bez recepty – IPP

Kolejne dobre leki na zgagę bez recepty to IPP. Inhibitory pompy protonowej zmniejszają produkcję kwasu żołądkowego wydzielanego podstawowo jak i poposiłkowo. W aptece dostępne są różne leki z grupy IPP: lanzoprazol (Lanzul, Lanzul S, Zalanzo), dekslanzoprazol (Dexilant), omeprazol (np. Bioprazol, Goprazol, Goprazol Max, Helicid, Helicid Control, Ortanol Max, Polprazol Max), esomeprazol (Emanera, Helides, Mesopral), pantoprazol (Anesteloc, Anesteloc Max, Contix, Contix ZRD, Controloc, Controloc Control, IPP), rabeprazol (Zulbex). Inhibitory pompy protonowe bez recepty dostępny to omeprazol, esomeprazol i pantoprazol [2].

Goprazol Max, kapsułki dojelitowe

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bez konsultacji lekarskiej leczenie nie powinno trwać dłużej niż 14 dni;
• lek zawiera omeprazol, czyli substancję z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Całkowita siła działania leku zostaje osiągnięta najczęściej 2 do 3 dni po rozpoczęciu leczenia;
• podczas długiego stosowania leku (np. 3 miesiące) może wystąpić hipomagnezemia. U pacjentów cierpiących na niedobór magnezu można rozważyć suplementację magnezem;
• lek może powodować zmniejszenie stężenia witaminy B12 podczas długiego stosowania.

Anesteloc Max, kapsułki dojelitowe

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• jeden z tańszych względem liderów rynku.

Jak stosować inhibitory pompy protonowe bez recepty?

IPP – niezależnie czy są dostępne na receptę czy bez – stosuje się zwykle raz lub dwa razy na dobę. Przy stosowaniu raz na dobę zaleca się przyjąć lek na czczo 30 do 60 minut przed posiłkiem. Jeśli wymagana jest druga dawka, to powinno się ją zażyć 30 do 60 minut przed ostatnim posiłkiem. Takie dawkowanie wynika z mechanizmu działania leków. Blokują one tylko aktywne pompy protonowe. Ich działanie stymulowane jest poprzez np. przyjmowanie posiłku. Nie zaleca się przyjmowania IPP przed snem. Inhibitory pompy protonowej powinny być lekami I rzutu w terapii choroby refluksowej. Standardowo przyjmuje się je przez 8 tygodni. Jeśli objawy takie jak pieczenie przełyku ustąpią po takiej kuracji, zaleca się zwykle jej przerwanie. Oczywiście to tylko zalecenia i każdy przypadek jest inny, dlatego pojawiają się różne warianty terapii. Czasami zasadna może być dłuższa terapia. U niektórych pacjentów w dalszym etapie choroby może wystarczyć również doraźnie przyjmowane leku [3].

Należy też pamiętać o tym, że IPP to dobre tabletki na zgagę bez recepty, ale należy uważać przy ich stosowaniu. Nadużywanie i zbyt długie stosowanie bez wskazań lekarskich może prowadzić do obniżenia poziomu witaminy B12 lub żelaza, co jest niebezpieczne dla zdrowia. Zbyt małe wydzielanie kwasu żołądkowego, co czasami jest porządanym efektem tych leków, może zaburzyć mikrobiotę jelit i zwiększyć ryzyko rozwoju niekorzystnych bakterii. W efekcie będziemy bardziej narażeni na problemy trawienie, zespół jelita drażliwe lub SIBO. Jeśli nie masz typowych wskazań medycznych do stosowania inhibitorów pompy protonowej bez recepty, to lepiej wybrać syropy na zgagę, np. omawiane wcześniej Esoxx^® One, Avilin Gastro, neoBianacid lub Gastrotuss, które szybko przynoszą ulgę i bezpiecznie można stosować je przez dłuższy czas. A który IPP będzie najlepszym lekiem na zgagę? Czy są różnice pomiędzy konkretnymi substancjami?

Który IPP wybrać?

Czy któreś IPP lepiej łagodzi objaw pieczenia w przełyku? Według badań IPP stosowane w dawkach standardowych mają podobne efekty terapeutyczne. W jednej metaanalizie na prowadzenie wysuwa się esomeprazol, który osiągał nieznacznie lepsze wyniki leczenia, jednak były to różnice bez znaczenia klinicznego [3].

Antagoniści receptorów H2 – popularne leki na zgagę

Ostatnia grupa leków najczęściej stosowana do leczenia refluksu i łagodzenia zgagi to antagoniści receptorów H2. Leki te podobnie jak IPP hamują wydzielanie kwasu żołądkowego jednak na drodze innego mechanizmu. Działają na receptory H2 zlokalizowane w komórkach okładzinowych żołądka. W aptece dostępne są jedynie leki z famotydyną, takie jak Famogast, Ulfamid – kategoria Rp oraz tabletki na zgagę bez recepty Famotydyna Ranigast [4].

Famotydyna Ranigast, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bez konsultacji lekarskiej leczenie nie powinno trwać dłużej niż 14 dni. Po ustąpieniu objawów leczenie należy zakończyć. Jeśli nie ma poprawy po 14 dniach stosowania leku, to należy skontaktować się z lekarzem;
• jeśli pacjent cierpi na zaburzenia czynności nerek, to należy skonsultować się z lekarzem i rozważyć decyzję o zmniejszeniu dawki leku lub wydłużeniu odstępów pomiędzy stosowaniem;
• lek nie powinien być stosowany podczas ciąży i karmienia piersią;
• pełne działanie leku osiągane jest szybciej niż podczas stosowania IPP. Famotydyna to antagonista receptorów H2. Lek działa przez około 10 do 12 godzin po podaniu.

Leki ziołowe na zgagę

Jasne — krótki akapit do artykułu:

W łagodnych dolegliwościach związanych ze zgagą i dyskomfortem trawiennym pomocne mogą być także niektóre leki roślinne. Przykładem jest Iberogast, czyli złożony preparat z wyciągami ziołowymi, który wspiera pracę przewodu pokarmowego, działa rozkurczowo i może łagodzić objawy takie jak uczucie pełności, ból brzucha czy wzdęcia. W przypadku zgagi utrzymującej się przez dłuższy czas, nasilającej się lub nawracającej, warto skonsultować się z lekarzem.

Który lek lepszy na zgagę i pieczenie w przełyku?

Który lek lepiej wybrać, jeśli cierpimy na chorobę refluksową lub chcemy pozbyć się pieczenia w przełyku? Według wytycznych lekiem pierwszego wyboru powinien być IPP. Jednak w niektórych sytuacjach klinicznych zasadne jest wdrożenie terapii famotydyną. Można tak zrobić w przypadku, np. nietolerancji pacjenta na IPP. Famotydyna zmniejsza nocne wydzielanie kwasu żołądkowego, więc czasami można zmodyfikować terapią poprzez przyjmowanie rano IPP a przed snem blokera H2. Natomiast porównując mechanizmy działania famotydyny i leków z grupy IPP, wydaje się zasadne stosowanie famotydyny przy doraźnym leczeniu pieczenia w przełyku. Famotydyna zaczyna działać już po około godzinie i jej aktywność utrzymuje się do 12 godzin. Leki z grupy IPP natomiast swoją całkowitą aktywność osiągają dopiero po kilku dniach stosowania. Jednak jeśli stosujemy je dłuższy czas, to silniej działają IPP. Warto wspomnieć również o złożonych lekach roślinnych, takich jak Iberogast. Nie jest to preparat typowo ukierunkowany wyłącznie na szybkie zniesienie pieczenia w przełyku, ale może być pomocny, gdy zgadze lub refluksowi towarzyszą objawy dyspeptyczne, takie jak uczucie pełności, ból brzucha, skurcze czy wzdęcia. [3-4].

Co wziąć na zgagę, jeśli nie chcemy przyjmować leków bez recepty takich jak IPP lub antagoniści receptorów H2? W takiej sytuacji preparatami pierwszego wyboru wydają sie być syropy na zgagę, np. Esoxx One, Avilin Gastro lub Gastrotuss. Zawarte w nich składniki tworzą barierę ochronną na błonie śluzowej przełyku, co zmniejsza kontakt z kwasem solnym z żołądka. Poloksamer 407, kwas hialuronowy i siarczan chondroityny wspierają regenerację podrażnionej śluzówki. Takie preparaty można stosowac przez dłuższy czas, co będzie korzystne dla ludzi z, np. przepukliną przełyku, którzy są szczególnie narażeni na cofanie się treści z żołądka do przełyku.

Jakie są domowe sposoby na zgagę?

Oprócz stosowania dobrych leków na zgagę bez recepty istnieje kilka domowych sposobów, które mogą pomóc złagodzić zgagę. Warto włączyć je do codziennego życia, aby poprawić komfort i zredukować negatywne objawy refluksu żołądkowo-przełykowego. Oto niektóre z nich:

• soda oczyszczona – rozpuszczenie jednej łyżeczki sody oczyszczonej w szklance wody i jej wypicie może pomóc zneutralizować kwas żołądkowy, ale należy stosować to tylko okazjonalnie, ponieważ soda oczyszczona może zakłócać naturalne pH organizmu.
• imbir – spożywanie imbiru, np. w postaci herbaty imbirowej,  może przynieść ulgę w zgadze.
• herbata rumiankowa – picie herbaty rumiankowej może pomóc zmniejszyć objawy zgagi.
• sok z aloesu – wypicie małej ilości soku z aloesu może pomóc złagodzić ból przełyku i zmniejszyć objawy zgagi.

Czy nasz styl życia wpływa na występowanie zgagi i pieczenia w przełyku? Zmiana stylu życia może odgrywać istotną rolę w leczeniu zgagi. Oto, jakie kroki można podjąć w celu złagodzenia objawów zgagi:

• zmiana diety – unikaj jedzenia dużych posiłków i spożywania ostrych, tłustych, pikantnych potraw. Staraj się jeść mniejsze posiłki, które są lekkostrawne. Zaleca się unikanie używania kofeiny, alkoholu, czekolady oraz napojów gazowanych;
• unikanie późnego spożycia posiłków przed snem – najlepiej zjadać ostatni posiłek co najmniej 2-3 godziny przed pójściem spać. Unikaj jedzenia tuż przed snem, aby zapobiec cofaniu się kwasów żołądkowych do przełyku;
• unikanie palenia papierosów i nadużywania alkoholu – palenie i nadużywanie alkoholu mogą przyczyniać się do zmniejszenia działania dolnego zwieracza przełyku, co zwiększa ryzyko wystąpienia zgagi;
• unikanie wysiłku fizycznego tuż po jedzeniu – poczekaj przynajmniej 1-2 godziny po jedzeniu, zanim podejmiesz aktywność fizyczną. Wysiłek fizyczny tuż po posiłku może powodować cofanie się treści żołądkowej i nasilać objawy zgagi;
• utrzymywanie zdrowej wagi – nadwaga może zwiększać ciśnienie na dolny zwieracz przełyku i sprzyjać refluksem żołądkowym. Regularna aktywność fizyczna i zdrowa dieta mogą pomóc w utrzymaniu odpowiedniej wagi;
• redukowanie stresu – stres i emocje mogą wpływać na objawy zgagi. Warto zastosować techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, joga, czy oddychanie głębokie, aby zmniejszyć napięcie i stres.

Kiedy pójść do lekarza ze zgagą?

Pamiętaj o tym, że objawy takie jak częste odbijanie i zarzucanie treści pokarmowej do przełyku, kaszel, chrypka, chrząkanie, uczucie pieczenia w przełyku, wrażenie guli w gardle to nie są normalne sytuacje i nie powinny się u nas pojawiać. Warto skonsultować się z lekarzem w przypadku zgagi w następujących sytuacjach:

• jeśli zgaga występuje często, przynajmniej 2 razy w tygodniu, przez dłuższy czas;
• jeśli objawy zgagi utrzymują się pomimo wprowadzenia zmian w stylu życia i diety;
• jeśli zgaga towarzyszy innym niepokojącym objawom, takim jak trudności z przełykaniem, ból w klatce piersiowej, trwałe chrypka, utrata masy ciała, czy obecność krwi w wymiocinach lub stolcu;
• jeśli masz historię chorób żołądka, przełyku lub inne poważne schorzenia [8].

Podsumowanie

Zgaga, czyli pieczenie w przełyku, to dolegliwość, która może występować sporadycznie lub być objawem choroby refluksowej. Jeśli zastanawiasz się, co wziąć na zgagę, warto sięgnąć po tabletki na zgagę bez recepty, takie jak inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol, pantoprazol) lub leki zobojętniające kwas żołądkowy (np. Gaviscon, Rennie). Bardzo skuteczne są również preparaty ochronne, takie jak Esoxx® One, który tworzy barierę ochronną na błonie śluzowej przełyku, łagodząc pieczenie i wspierając regenerację śluzówki. Alternatywą może być syrop na zgagę, który działa szybko i łagodzi objawy refluksu. Warto także wprowadzić zmiany w diecie i stylu życia, aby ograniczyć występowanie zgagi. Jeśli dolegliwości utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie, należy skonsultować się z lekarzem, który dobierze najlepszy lek na zgagę dostosowany do Twoich potrzeb.