Kaszel występujący u kobiet w okresie ciąży może być zwiastunem rozwijającej się infekcji lub toczącej się alergii, ale może także wskazywać na poważniejsze powikłania zdrowotne, które są w stanie zakłócić przebieg ciąży, np. astmę, zapalenie oskrzeli czy zapalenie płuc. Dlatego nie powinno się go lekceważyć, ale próbować leczyć od początkowego stadium. Zagrożenia dla dziecka nie niesie sama obecność kaszlu u przyszłej mamy, ale fakt, że może stanowić on początek poważnej choroby dróg oddechowych, której leczenie może wymagać antybiotyków. Wśród innych możliwych przyczyn kaszlu w ciąży wymienia się również refluks żołądkowo-jelitowy [1].

Dlaczego kaszel w ciąży jest tak uciążliwy?

Fakt ten związany jest ze zmianami anatomicznymi, do jakich dochodzi u kobiety w okresie ciąży. Macica wraz z rozwojem ciąży staje się coraz większa, a tym samym unosi przeponę, czyli główny mięsień oddechowy. Co więcej, dochodzi do zwiększenia wymiaru poprzecznego klatki piersiowej, a to utrudnia usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych. W tym okresie dochodzi także do zmian wskaźników wentylacji, a tym samym do zmniejszenia ilości pobieranego powietrza i tlenu dostarczanego do organizmu. Zachodzące wtedy zmiany hormonalne powodują obrzęk błony śluzowej wyścielającej drogi oddechowe. Efektem tego jest nadmierna produkcja śluzu i przekrwienie błony śluzowej, co zaburza drożność dróg oddechowych i powoduje nasilenie odruchu kaszlu [1].

Jak można łagodzić suchy kaszel w ciąży?

Wśród dostępnych opcji na suchy kaszel i tak zwane “drapanie w gardle”  w ciąży można wyróżnić dwie grupy preparatów: syropy oraz preparaty do inhalacji. Tym razem zajmiemy się tylko syropami na suchy kaszel w ciąży.  Spośród bezpiecznych leków na męczący, suchy kaszel, wskazane są te, które zawierają następujące substancje o działaniu powlekającym błony śluzowe:

• liść babki lancetowatej;
• korzeń prawoślazu;
• kwiat dziewanny;
• porost islandzki;
• propolis [2].

Należy pamiętać, że niektóre syropy mogą zawierać w swoim składzie etanol, co sprawia, że ich stosowanie przez kobiety w ciąży nie jest zalecane.

Syrop islandzki, syrop

O produkcie

• to wyrób medyczny;
• w swoim składzie zawiera wyciąg z porostu islandzkiego oraz siarczan cynku;
• może być stosowany przez osoby, które nie tolerują glutenu oraz laktozy;
• bezpieczny dla diabetyków;
• po otwarciu może być stosowany przez 28 dni;
• może być stosowany przez kobiety w ciąży oraz przez kobiety karmiące piersią.

Prenalen, syrop

O produkcie

• to suplement diety;
• zawiera bezwonny, standaryzowany wyciąg z czosnku. W swoim składzie posiada również koncentraty soków z malin i czarnych porzeczek, a także witaminę C i cynk;
• po otwarciu preparat należy przechowywać w lodówce nie dłużej niż 7 dni;
• został stworzony z myślą o kobietach w ciąży i karmiących piersią.

GrinTuss Adult, syrop

O produkcie

• to wyrób medyczny;
• w jego skład wchodzą m.in. kompleks roślinny na bazie babki lancetowatej, grindelii i kocanki, a także miód oraz olejki eteryczne (eukaliptusowy, cytrynowy i anyżowy);
• po otwarciu syrop może być stosowany przez 3 miesiące;
• może być bezpiecznie stosowany u kobiet w ciąży.

Supremin, syrop

O produkcie

• substancją czynną jest preparatu jest butamirat;
• stosowanie tego syropu możliwe jest w razie konieczności, w suchym kaszlu, tylko w II i III trymestrze ciąży;
• nie można stosować syropu u osób z fenyloketonurią.

Plantagis, syrop

O produkcie

•  to lek w postaci syropu, otrzymywany z liści babki lancetowatej;
• leku nie należy stosować u diabetyków, ze względu na zawartość sacharozy;
• lek zawiera etanol (mniej niż 100 mg na jednostkę dawkowania);
• stosowanie syropu w okresie ciąży zawsze należy omówić z lekarzem.

Czy można stosować syrop prawoślazowy w ciąży?

Syrop prawoślazowy zawiera w swoim składzie etanol oraz kwas benzoesowy. Ze względu na brak badań prowadzonych wśród ciężarnych nie ma jednoznacznego potwierdzenia bezpieczeństwa jego stosowania w tym okresie, a w dołączanych do leków ulotkach możemy przeczytać, że nie jest on zalecany. Wieloletnia tradycja stosowania i brak stwierdzonych poważnych działań niepożądanych wskazują jednak, że syrop prawoślazowy jest preparatem bezpiecznym i może być stosowany w ciąży na kaszel i stany zapalne gardła.

Podsumowanie

Kaszel w ciąży może być spowodowany infekcją, alergią lub refluksem, a także zmianami anatomicznymi i hormonalnymi charakterystycznymi dla tego okresu. Ważne jest, aby nie lekceważyć objawów i skonsultować się z lekarzem w przypadku ich nasilenia. W celu łagodzenia suchego kaszlu można stosować syropy z naturalnymi składnikami, takimi jak liść babki lancetowatej, korzeń prawoślazu czy porost islandzki, które są bezpieczne dla kobiet w ciąży. Unikaj preparatów zawierających etanol i zawsze sprawdzaj skład leków. W przypadku wątpliwości dotyczących wyboru środka leczniczego najlepiej skonsultować się z lekarzem.

Kiedy należy stosować leki przeciwkaszlowe?

Kaszel jest fizjologicznym, prawidłowym odruchem o charakterze obronnym, który służy oczyszczeniu dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny, pyłów, gazów czy ciał obcych [1]. W zależności od obecności wydzieliny można wyróżnić dwa rodzaje tego objawu: produktywny (mokry) i bezproduktywny (suchy). Zupełnie inne leki podaje się w przypadku kaszlu mokrego i suchego. W pierwszym przypadku zależy nam na upłynnieniu wydzieliny oraz wsparciu układu oddechowego w pozbyciu się nadmiernego zalegającego śluzu. Podajemy wtedy leki wykrztuśne. 

W kaszlu bezproduktywnym, który jest męczącym i niepożądanym objawem stosowane są leki przeciwkaszlowe, takie jak butamirat czy lewodropropizyna. Najczęstszą przyczyną kaszlu ostrego są ostre zakażenia górnych dróg oddechowych, np. podczas przeziębienia. Wskazania do stosowania tych leków dotyczą wyłącznie ostrego kaszlu (trwającego do 3 tygodni), suchego i uporczywego, zwłaszcza w sytuacji zagrożenia wystąpieniem powikłań, np. obecności przepukliny.  Odruch kaszlowy należy tłumić także po operacjach w obrębie klatki piersiowej, w nowotworach i zranieniach płuc. W przypadku gdy można ustalić chorobę podstawową będącą przyczyną kaszlu, np. astma czy refluks, powinno się leczyć właśnie to schorzenie w pierwszej kolejności [2].

Jak działa lewodropropizyna i butamirat?

Zarówno lewodropropizyna, jak i butamirat są stosowane w kaszlu bezproduktywnym (suchym) i działają przeciwkaszlowo. Leki przeciwkaszlowe można podzielić na takie, które oddziałują bezpośrednio na część mózgu, odpowiadającą za odruch kaszlu (tzw. ośrodkowe) oraz hamujące kaszel na poziomie dróg oddechowych, działające w tchawicy i oskrzelach (tzw. obwodowe).

Wśród leków o działaniu ośrodkowym można wyróżnić opioidowe (np. kodeina, dekstrometorfan) i nieopioidowe, takie jak butamirat. Leki opioidowe mają najsilniejsze działanie przeciwkaszlowe, jednak coraz rzadziej zaleca się ich stosowanie ze względu na działania niepożądane, np. uzależnienie, zmniejszoną zdolność kierowania pojazdami oraz zwiększone ryzyko upadków, zwłaszcza u osób w wieku podeszłym.

Butamirat działa bezpośrednio na część mózgu, odpowiadającą za odruch kaszlu, ale nie ma działania opioidowego, dlatego nie wywołuje przyzwyczajenia ani uzależnienia. Butamirat wykazuje także lekkie działanie rozszerzające oskrzela, co ułatwia oddychanie. Dokładny mechanizm działania butamiratu nie został poznany [3,4]. Silny napad kaszlu jest efektem podrażnienia wrażliwych miejsc błony śluzowej znajdujących się w drogach oddechowych. Lewodropropizyna działa w tchawicy i oskrzelach (obwodowo), zmniejszając przewodzenie impulsów nerwowych, prowadzących do powstawania odruchu kaszlu oraz znosi skurcz oskrzeli. 

Levoprontsyrop, 60 mg/10 ml

Lek dostępny bez recepty

O leku

• lek na suchy kaszel, który hamuje odruch kaszlu;
• działa przeciwkaszlowo, ale nie zaburza oczyszczania śluzu z dróg oddechowych;
• wskazany dla dorosłych i dzieci powyżej 2 lat;
• wiśniowy smak;
• nie wchodzi w interakcje z wieloma innymi lekami stosowanymi w leczeniu chorób układu oddechowego;
• po otwarciu zużyć w ciągu dwóch lat.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest kaszel suchy.

Dawkowanie

Zalecane dawkowanie u dorosłych to 10 ml syropu 3 razy na dobę. Dzieci o wadze 10-20 kg powinny przyjmować 3 ml syropu 3 razy na dobę, natomiast u dzieci o wadze 20-30kg zalecana dawka to 5 ml również 3 razy na dobę. Lek powinien być stosowany w 6 godzinnych odstępach niezależnie od wagi i wieku pacjentów. Do leku dołączona jest miarka.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jakie są skutki skutki uboczne lewodropropizyny i butamiratu?

Butamirat powoduje rzadko (u 0,5-1% pacjentów) senność, zawroty głowy, nudności, biegunkę czy pokrzywkę. Jest bardzo dobrze tolerowany jako lek, stąd może być stosowany nawet u małych dzieci od ukończenia dwóch miesięcy (w kroplach, po przeliczeniu na masę ciała) [1,5].

Częstość występowania działań niepożądanych po zastosowaniu lewodropropizyny określono jako bardzo rzadkie (poniżej jednego na 10 000 przypadków). Efekty uboczne leku dotyczą głównie przewodu pokarmowego i mogą to być m.in.: bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, senność, złe samopoczucie, zawroty głowy, pokrzywka, rumień, kołatanie serca. Zatem lewodropropizyna może powodować poważniejsze działania niepożądane, choć rzadziej występujące w porównaniu do butamiratu.

Kiedy stosuje się oba leki?

Leki z lewodropropizyną są zazwyczaj wskazane w objawowym leczeniu nieproduktywnego (suchego) kaszlu. Produkty zawierające Butamirat są wskazane w objawowym leczeniu ostrego, nieproduktywnego kaszlu różnego pochodzenia. Zatem wskazania do stosowania obu substancji są zbieżne [4-10].

Jak stosować butamirat i lewodropropizynę?

Lewodropropizynę (np. syrop Levopront) u dorosłych stosuje się trzy razy na dobę po 10 ml w odstępach co najmniej 6 godzin. Syropów z lewodropropizyną nie powinno się stosować w wieku poniżej 2 lat. U dzieci lek podaje się w ilości odpowiadającej masie ciała, zgodnie z informacją w ulotce i na opakowaniu (np. o masie ciała 10-20 kg podaje się 3 ml syropu 3 razy na dobę, a o masie 20-30 kg: 5 ml syropu 3 razy na dobę). Tabletki są przeznaczone dla dzieci o masie ciała powyżej 30 kg. Maksymalny czas trwania leczenia bez konsultacji z lekarzem wynosi 7 dni. Zaleca się stosowanie syropu oraz tabletek pomiędzy posiłkami, na pusty żołądek. Lek powinien zmniejszać kaszel przez okres co najmniej 6 godzin po zażyciu dawki [6,11].

Butamirat również stosuje się trzy razy dziennie u dzieci, natomiast u dorosłych 4 razy na dobę. Zalecany czas stosowania bez konsultacji lekarskiej także wynosi maksymalnie 7 dni. Syropy można stosować u dzieci dopiero od 3 lat. Natomiast krople Sinecod są przeznaczone do stosowania u dzieci po ukończeniu 2. miesiąca życia, jednak z uwzględnieniem, że do 2 lat życia tylko na zlecenie lekarza. Pojedyncza dawka Sinecodu w syropie u dzieci od 3 do 6 lat wynosi 5 ml, u dzieci w wieku 6-12 lat – 10 ml i 15 ml w wieku powyżej 12 lat [5,12,13].

Który lek bezpieczniejszy, lewodropropizyna czy butamirat?

Bezpieczeństwo stosowania lewodropropizyny u kobiet w ciąży nie zostało dokładnie zbadane, dlatego lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. W przypadku butamiratu, również nie ma badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Jednak badania na zwierzętach nie wykazały żadnych szkodliwych skutków stosowania substancji dla zdrowia matki lub płodu. Dlatego w okresie ciąży leki z butamiratem mogą być stosowane tylko na zalecenie lekarza w najniższej dawce i jak najkrótszym czasie, kiedy korzyści dla matki są większe niż ryzyko dla dziecka. 

Zarówno lewodropropizyna jak i butamirat w rzadkich przypadkach mogą powodować senność i zawroty głowy, stąd należy zachować szczególną ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsługiwaniu maszyn po zażyciu leków. W badaniach na zwierzętach wykazano, że lewodropropizyna nie wykazuje interakcji z alkoholem [6]. Niektóre leki z lewodropropizyną zawierają niewielkie ilości etanolu np. Unituss Junior, Adrimax. Leki z butamiratem zazwyczaj również zawierają w składzie niewielkie ilości alkoholu. Brak informacji w dostępnym piśmiennictwie naukowym o interakcjach butamiratu z etanolem.

Dla lewodropropizyny nie stwierdzono konieczności zmian dawek leku u pacjentów w podeszłym wieku ani u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek [6]. Warto jednak zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów starszych oraz cierpiących na ciężką niewydolność nerek. Niektóre leki z lewodropropizyną są przeciwskazane pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby (np. Levofree). W przypadku butamiratu nie wiadomo, czy zaburzenia czynności wątroby lub nerek mają wpływ na jego metabolizm w naszym organizmie. Dlatego warto zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów z niewydolnością tych narządów [6].

Jakie są dostępne postaci leków?

Na rynku obecnie mamy wiele preparatów z lewodropropizyną w postaci syropu, roztworu doustnego lub tabletek (np. Levofree, tabletki, Solvetusan, tabletki). Tabletki działają tak samo jak syrop. Formy te różnią się jedynie komfortem stosowania przez pacjenta. Jedni preferują postaci płynne leków, bo mogą mieć kłopoty z przełykaniem. Inni z kolei powinni stosować tabletki, by uniknąć przyjmowania cukru zawartego w syropie, np. z powodu cukrzycy. Z kolei butamirat jest dostępny w aptekach w licznych preparatach w postaci syropu lub jednego w postaci kropli (Sinecod, krople), co ułatwia stosowanie u niemowląt i małych dzieci.

Jaki syrop zamiast Levoprontu? 

W aptekach możemy znaleźć wiele odpowiedników dla syropu Levopront. Poniżej wymieniono dopuszczone do obrotu aptecznego zamienniki dla Levoprontu wpostaci płynnej:

• Adrimax, syrop;
• Contril, syrop;
• Levodril, syrop;
• Levofree, roztwór doustny;
• Levosol, syrop;
• Pulmopect, syrop;
• Solvetusan, syrop.

Co zamiast Sinecodu?

Butamirat w postaci kropli jest dostępny w polskich aptekach tylko w leku Sinecod, krople. Zamienniki dla Sinecodu, czyli inne leki z butamiratem, w postaci syropu wymieniono poniżej:

• Atussan, syrop;
• Maxipulmon, syrop;
• Natussic, syrop;
• Supremin, syrop;
• Supremin Max, syrop;
• Theraflu Kaszel, syrop;
• Toselix forte, syrop;
• Tussicalin, syrop.

Levopront czy Sinecod – który lepszy?

Oba leki wykazują skuteczność działania w suchym kaszlu u dorosłych i dzieci. Efektywność lewodropropizyny została jednak potwierdzona w większej ilości badań w stosunku do butamiratu. Lewodropropizyna charakteryzuje się skutecznością porównywalną z opioidami, a według niektórych badań pozwala uzyskać szybszą redukcję kaszlu niż dekstrometorfan czy kodeina [14,15]. Badania wykazały, że lewodropropizyna istotnie zmniejsza intensywność i częstotliwość kaszlu oraz nocnych przebudzeń w porównaniu z innymi lekami przeciwkaszlowymi. Zarówno lewodropropizyna jak i butamirat wykazały efektywność w leczeniu kaszlu u pacjentów z nowotworami [15,16]. Nie ma dostępnych badań porównujących bezpośrednio skuteczność działania obu substancji. 

Amerykańskie wytyczne z 2006 r. zalecają stosowanie lewodropropizyny u dorosłych pacjentów z kaszlem z powodu ostrego lub przewlekłego zapalenia oskrzeli w celu krótkotrwałego złagodzenia objawów. Stwierdzono, że lewodropropizyna ma najwyższą skuteczność w łagodzeniu suchego kaszlu towarzyszącego zakażeniom dolnych dróg oddechowych. Również polskie „Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego” z 2016 r. potwierdzają, że w łagodzeniu kaszlu w zakażeniach dolnych dróg oddechowych u dzieci i dorosłych lekiem o udokumentowanym i  bezpiecznym działaniu jest lewodropropizyna [17,18].

Obie substancje są bardzo bezpieczne w stosowaniu. Można obie stosować u małych dzieci (lewodropropizynę od 2 lat, a syropy z butamiratem od 3 lat). Jednak warto wiedzieć, że Sinecod w formie kropli jest dostosowany do podawania dzieciom już po ukończeniu 2. miesiąca życia pod kontrolą lekarza. 

Podsumowanie 

Kaszel jest jednym z najczęstszych objawów, z powodu których pacjenci zgłaszają się do lekarza. Ważne jest określenie przyczyny kaszlu i zawsze należy leczyć chorobę podstawową, która go wywołuje. Najbardziej zalecanym lekiem w przypadku krótkotrwałego, uporczywego, suchego kaszlu jest lewodropropizyna, której skuteczność została dobrze udowodniona w badaniach. Można też sięgnąć po butamirat, szczególnie gdy zachodzi potrzeba leczenia u niemowląt, ze względu na dobry profil bezpieczeństwa leku i możliwość podawania w kroplach. Butamirat wydaje się być również bezpieczniejszy u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ale stosowanie go zawsze powinno odbywać się po konsultacji z lekarzem. 

Głównym mechanizmem działania bromheksyny jest zwiększenie objętości oraz zmniejszenie lepkości śluzu zawartego w górnych drogach oddechowych. W rezultacie tych procesów dochodzi do upłynnienia gęstego śluzu, który staje się dużo łatwiejszy do wykrztuszenia i udrożnienia dróg oddechowych.

Ambroksol jest aktywnym metabolitem bromheksyny, który działa znacznie silniej niż związek wyjściowy. Posiada on mechanizm działania podobny do bromheksyny. Ponadto substancja ta pomaga w zapobieganiu przylegania śluzu do ściany oskrzeli, co dodatkowo pomaga w szybszym udrożnieniu dróg oddechowych. Oba związki są stosowane do leczenia mokrego kaszlu [1-3].

Jakie skutki uboczne ma ambroksol i bromheksyna?

Bromheksyna posiada kilka działań niepożądanych. Najczęściej są to bóle głowy i bóle w nadbrzuszu, a także sporadycznie mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunka, senność, obniżenie ciśnienia krwi czy nawet nadmierne pocenie się. W przypadku ambroksolu działania uboczne dotyczą zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, a więc nudności i wymioty, którym może towarzyszyć zgaga oraz suchość w ustach [1-3].

Kiedy stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Bromheksyna zalecana jest przy ostrych i przewlekłych chorobach dróg oddechowych, związanych z zaburzeniami odkrztuszania i usuwania śluzu, natomiast ambroksol dodatkowo rekomendowany jest w ostrym i przewlekłym zapaleniu oskrzeli, przewlekłym zapaleniu płuc, rozedmie płuc, stanach zapalnych nosa i gardła oraz mukowiscydozie. 

Jak stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Podczas podawania leków wykrztuśnych, należy zwrócić uwagę na zalecenia dotyczące wieku dziecka oraz sposobu dawkowania, gdyż bromheksyna rekomendowana jest od 6. roku życia, natomiast ambroksol można podawać już po ukończeniu 1. roku życia. 

Bromheksyna w postaci syropu zwyczajowo stosowana jest [1]:

• u dzieci w wieku od 6. do 12. roku życia: 5 ml syropu trzy razy na dobę;
• u dzieci od 12. roku życia i dorosłych:10 ml trzy razy na dobę.

Ambroksol w syropie natomiast można podawać już małym dzieciom [2]:

• w wieku 1-2 lata: 1,25 ml syropu- 2 razy na dobę;
• w wieku 2-5 lat: 1,25 ml syropu- 3 razy na dobę;
• w wieku 6-12 lat: 2.5 ml syropu- 2 do 3 razy na dobę;
• u dzieci w wieku powyżej 12 lat i dorosłych: 5 ml syropu (30 mg ambroksolu) do 3 razy na dobę przez pierwsze 2 do 3 dni, a następnie 5 ml syropu 2 razy na dobę.

Czy bromheksyna i ambroksol są bezpieczne?

Ambroksol posiada wysoki profil bezpieczeństwa, który oznacza, że jest dobrze tolerowany u dzieci oraz osób dorosłych. Substancja ta nie powinna być podawana kobietom w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Ambroksol czy bromheksynę należy bardzo ostrożnie stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Należy pamiętać, że obu tych substancji nie zaleca się przyjmować w godzinach wieczornych oraz razem z lekami o działaniu przeciwkaszlowym [2,4].

Bromheksyna dopuszczona jest do stosowania w II i III trymestrze ciąży, natomiast nie zaleca się jej podawać w okresie laktacyjnym. Ze względu na możliwość pojawienia się zawrotów głowy i senności, należy zachować ostrożność podczas kierowania pojazdami i maszynami [1].

Jakie są dostępne postaci leków z bromheksyną i ambroksolem?

Ambroksol w porównaniu do bromheksyny występuje w zdecydowanie większej ilości postaci leku, a na roztwory do wstrzykiwań czy płyny do inhalacji wymagane jest posiadanie recepty lekarskiej.

Bromheksyna występuje w postaci:

• kropli doustnych;
• tabletek;
• kapsułek doustnych;
• syropu.

Ambroksol z kolei stanowi składnik licznych postaci leku. Są to:

• tabletki powlekane;
• kapsułki o przedłużonym uwalnianiu;
• krople doustne;
• roztwory do wstrzykiwań;
• płyny do inhalacji;
• tabletki musujące;
• syropy.

Z większą ilością dostępnych postaci leku jest także związany fakt, że ambroksol, w przeciwieństwie do bromheksyny, może być podawany nie tylko doustnie, ale również wziewnie (w postaci płynów do inhalacji) oraz dożylnie (w postaci roztworów do wstrzykiwań), co daje większe możliwości terapeutyczne w zależności od potrzeb pacjenta.

Jakie są preparaty z bromheksyną i ambroksolem?

W aptekach możemy kupić liczne leki mukolityczne zawierające w swoim składzie bromheksynę lub ambroksol. Poniżej przedstawię nazwy oraz postać leków, w których te związki występują.

Bromheksyna jest to substancja czynna wchodząca w skład leków:

• Flegamina Baby (krople doustne, roztwór);
• Flegamina Classic (tabletki); 
• Flegamina Classic Junior o smaku truskawkowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku malinowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku miętowym (syrop); 
• Flegamina Classic o smaku miętowym bez cukru (syrop);
• Flegamina Fast (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegamina Fast Junior (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegatussin (syrop);
• Flegatussin caps (kapsułki miękkie);
• Flegtac Kaszel (syrop).

Ambroksol wchodzi w skład wielu leków, takich jak:

• Aflegan (roztwór do wstrzykiwań);
• Ambroksol Hasco Max (tabletki powlekane);
• Ambroksol Takeda (syrop);
• Ambrosol Teva (syrop);
• Deflegmin (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu);
• Deflegmin Baby (krople doustne);
• Deflegmin Effect (syrop);
• Deflegmin Effect (tabletki);
• Deflegmin Kids (syrop);
• Envil Kaszel (syrop);
• Envil Kaszel junior (syrop);
• Flavamed (syrop);
• Flavamed (tabletki);
• Flavamed (tabletki musujące);
• Flavamed (krople doustne);
• Flavamed Max (roztwór doustny);
• Mucosolvan (syrop);
• Mucosolvan (tabletki);
• Mucosolvan inhalacje (roztwór do nebulizacji);
• Mucosolvan Max (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki twarde);
• Mucosolvan Mini (syrop);
• Tussal Expectorans (tabletki).

Podsumowanie

Bromheksyna i ambroksol to popularne leki mukolityczne stosowane w leczeniu mokrego kaszlu, działające poprzez upłynnianie śluzu i ułatwienie jego usuwania z dróg oddechowych. Ambroksol jest silniejszym metabolitem bromheksyny, a jego działanie wspomaga dodatkowo rozrzedzanie śluzu i zapobiega jego przyleganiu do ścian oskrzeli. Oba leki są stosowane w leczeniu infekcji dróg oddechowych, ale ambroksol znajduje szersze zastosowanie, w tym w terapii przewlekłego zapalenia oskrzeli czy mukowiscydozy. Mimo podobieństw, różnią się one profilami bezpieczeństwa, dlatego ważna jest konsultacja z lekarzem przy wyborze odpowiedniego preparatu. Warto skonsultować z farmaceutą wybór leku, aby dobrać najodpowiedniejszy preparat dostosowany do indywidualnych potrzeb.

Ból gardła to przeważnie objaw towarzyszący. Występuje w przypadku infekcji (zazwyczaj z towarzyszącą podwyższoną temperaturą, kaszlem, katarem i bólem mięśni), towarzyszy również w przebiegu anginy (wtedy ból jest bardzo duży i połączony z wysoką gorączką) oraz zapaleniu oskrzeli czy płuc (najczęściej o podłożu bakteryjnym, co wiąże się z koniecznością włączenia antybiotyku). Ból gardła jest też dolegliwością, która pojawia się przy odrze i ospie wietrznej. Jest także charakterystycznym objawem występującym w przebiegu mononukleozy zakaźnej, zapalenia dziąseł oraz szkarlatyny [1].

Z czego robić inhalacje na ból gardła w warunkach domowych?

Według najstarszego domowego sposobu, wystarczy tylko gorąca woda, miska (którą napełniamy wodą) oraz ręcznik, który używany jest do nakrycia głowy pochylonej nad miską. Taka inhalacja powinna trwać od 15-25 minut. Podczas inhalacji należy głęboko oddychać i pamiętać o najważniejszej rzeczy – woda NIE może być bardzo gorąca, ponieważ może dojść do poparzenia dróg oddechowych parą wodną. Co zrobić, żeby taka inhalacja była jeszcze bardziej skuteczna? Z pomocą przychodzą olejki eteryczne i zioła, które można dodać do przygotowanej wody, przed rozpoczęciem inhalacji. 

Jakie inhalacje na zapalenie gardła?

Wykazującą właściwości łagodzące i przeciwzapalne będzie inhalacja z dodatkiem rumianku. Inhalacje z rumianku wykonuje się z zastosowaniem naparu rumiankowego. Napar można wykonać z dostępnych w sklepach herbatek rumiankowych w torebkach – rumianek fix. Znacznie lepiej jednak jest kupić suszone koszyczek rumianku np. w sklepie zielarskim. W składzie przygotowanej inhalacji domowej dobrze sprawdzi się także lawenda, która cechuje się działaniem przeciwbakteryjnym – podobnie jak majeranek. Jeśli chodzi o olejki eteryczne używane do przygotowania inhalacji, na uwagę zasługuje olejek herbaciany. Posiada działanie przeciwwirusowe  i przeciwbakteryjne, co pomaga w zwalczaniu infekcji, która zaatakowała gardło i jest przyczyną jego bólu. Olejkiem eterycznym o działaniu antyseptycznym i przeciwzapalnym jest olejek sosnowy. Jeśli natomiast ból gardła połączony jest z katarem i niedrożnym nosem, warto wybrać olejek eukaliptusowy, który hamuje wydzielinę i zmniejsza stany zapalne gardła [2].

Po co inhalacje na gardło z użyciem nebulizatora?

Krótką odpowiedzią będzie: po to, żeby wykonać inhalację na bolące gardło z użyciem soli fizjologicznej lub leku wydawanego w aptece wyłącznie na podstawie recepty. Inhalacje na gardło   z wykorzystaniem nebulizatora będą dobrym rozwiązaniem dla osób z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, zmagających się z uciążliwym kaszlem i bólem gardła. Łatwo i szybko się je wykonuje i są bezpieczne dla dzieci – nebulizator umożliwia dostarczenie leku, soli fizjologicznej bezpośrednio do płuc i oskrzeli, możemy użyć mniejszych (objętościowo) dawek leków oraz ograniczyć straty w postaci leku niewykorzystanego. 

Co używać do inhalacji przy bólu gardła dla dzieci i dorosłych?

W przygotowaniu inhalacji na gardło można zastosować wiele substancji, w zależności od tego z jakimi innymi objawami połączony jest ból, np. z suchym kaszlem, z uczuciem przeszkody w gardle czy z mokrym kaszlem. 

Gilbert NaCl 0,9%, roztwór soli fizjologicznej

Ectodose, roztwór do inhalacji z ektoiną

Nebu-Dose Hialuronic, roztwór do inhalacji

Inhalol, krople do inhalacji parowej

Olbas Oil, płyn do inhalacji parowej

Podsumowanie

Infekcje gardła są jedną z najczęstszych przypadłości, które mogą dopadać organizm człowieka przez cały rok – bez względu na to, czy jest ciepło, czy zimno. Dlaczego tak się dzieje? Dlatego, że nasze gardło stanowi pierwszą linię obrony, która chroni nasz organizm przed wnikaniem drobnoustrojów. To właśnie tutaj toczy się walka z niechcianymi wirusami  i bakteriami. Z pomocą, w pierwszej kolejności przychodzą inhalacje, które przeprowadzone w sposób prawidłowy mogą pozytywnie wpływać na proces leczenia. 

• Czym różnią się szczepionki na odporność od zwykłych preparatów wzmacniających?
• Jak działają szczepionki immunologiczne i co to są lizaty bakteryjne?
• Które leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę są dostępne?
• Jak prawidłowo stosować Broncho Vaxom i kiedy zaczyna działać?
• Czy lepiej wybrać Ismigen czy Broncho-Vaxom dla swojego dziecka?
• Jakie są różnice między szczepionkami doustnymi a szczepionkami do nosa dla dzieci?

Preparaty na odporność vs szczepionka na odporność

Na aptecznych półkach znajdziemy wiele produktów “wspierających odporność”. Są to preparaty o statusie leku bez recepty lub suplementu diety. Znajdziemy w nich m.in. witaminę C, cynk, beta-glukan, wyciągi ziołowe oraz szereg innych składników, które mają za zadanie poprawić odporność dziecka. Choć w wielu przypadkach tego typu produkty są pomocne, mogą okazać się niewystarczające w przeciwdziałaniu kolejnym infekcjom. Naprzeciw tym problemom wychodzą producenci szczepionek immunologicznych, czyli nieswoistych, wieloważnych szczepionek odpornościowych, które zawierają lizaty bakteryjne.

Zastosowanie preparatów tego typu ma na celu pobudzenie układu immunologicznego (odpornościowego) do produkcji przeciwciał – analogicznie, jak ma to miejsce w przypadku kontaktu z drobnoustrojem chorobotwórczym (antygenem). Dzięki temu podczas faktycznej infekcji układ odpornościowy “pamięta”, że miał już wcześniej styczność z danym antygenem. Pozwala to niejednokrotnie znacząco złagodzić przebieg ewentualnych infekcji, a nawet zmniejszyć ich ogólną ilość. Szczepionki uodparniające bez recepty nie są dostępne – wszystkie tego typu preparaty wymagają recepty lekarskiej.

Mniejsza częstotliwość infekcji ogranicza konieczność stosowania antybiotyków (co w dobie szerzącej się antybiotykooporności jest szalenie ważnym czynnikiem!) oraz leków działających objawowo (np. przeciwgorączkowych). Mniej infekcji przekłada się również na zmniejszenie liczby nieobecności w żłobku, przedszkolu, szkole czy pracy. To właśnie dlatego leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę cieszą się coraz większą popularnością wśród rodziców [1-4].

Szczepionka na odporność, czyli co to jest lizat bakteryjny?

To nic innego jak produkt rozpadu unieczynnionych lub zabitych bakterii bądź elementów ich komórek. W skład gotowych preparatów leczniczych wchodzą te szczepy bakteryjne, które są głównymi “winowajcami” bakteryjnych zakażeń układu oddechowego. Szczepionki immunologiczne zawierają lizaty z następujących bakterii:

• gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus);
• dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae);
• pałeczka zapalenia płuc (Klebsiella pneumoniae);
• paciorkowiec zieleniejący (Streptococcus viridans);
• paciorkowiec beta-hemolizujący (Streptococcus pyogenes);
• pałeczka grypy (Haemophilus influenzae);
• dwoinka Moraxella catarrhalis. 

Bakterie te mogą wywoływać różnorodne rodzaje infekcji bakteryjnych, m.in. anginę, zapalenie gardła, krtani, zatok, a także oskrzeli. Szczepionki na odporność pozwalają więc zapobiegać nawracającym infekcjom dolnych (tchawica, oskrzela, pęcherzyki płucne) i/lub górnych dróg oddechowych (krtań, gardło, jama nosowa, zatoki). Szczególnie skuteczne są szczepionki doustne dla dzieci, które można podawać już od najmłodszych lat [1, 4].

Leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę

Na polskim rynku farmaceutycznym dostępnych jest kilka szczepionek na odporność w różnych postaciach. Znajdziemy szczepionki doustne w postaci kapsułek twardych oraz granulatu (Broncho-Vaxom), szczepionki w tabletkach (Luivac), tabletek podjęzykowych (Ismigen), a także szczepionki do nosa dla dzieci w postaci kropli (Polyvaccinum mite). Preparaty zawierające lizaty bakteryjne mogą być wykorzystywane z powodzeniem nie tylko u dzieci, ale również u dorosłych. Wszystkie te leki wymagają recepty lekarskiej [4].

Broncho-Vaxom – szczepionka doustna dla dzieci

Broncho-Vaxom to jedna z najpopularniejszych szczepionek doustnych dla dzieci, zawierająca w swoim składzie liofilizowane lizaty bakteryjne. Składa się z 21 szczepów bakterii, w tym następujące gatunki: Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes oraz sanguinis, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Klebsiella pneumoniae. Ta szczepionka doustna Broncho-Vaxom jest dostępna w dwóch dawkach: 3,5 mg (przeznaczony dla dzieci od 6. miesiąca życia do 12 lat) oraz 7 mg (dla dorosłych). Występuje w postaci granulatu w saszetkach oraz kapsułek twardych [5].

Broncho Vaxom – jak brać – schemat dawkowania

Producent zaleca zażywanie jednej saszetki lub kapsułki dziennie na czczo. Preparat należy stosować nieprzerwanie przez 10 dni w cyklu trzymiesięcznym. Jeśli jest taka konieczność, kurację można powtórzyć. W przypadku stosowania granulatu, zawartość saszetki należy dokładnie rozpuścić w niewielkiej ilości wody lub mleka modyfikowanego. Jeśli natomiast chodzi o kapsułki, producent dopuszcza możliwość ich otwarcia i rozpuszczenia zawartości w płynie, podobnie jak w przypadku granulatu. Pytanie “Jak brać Broncho Vaxom?” często pojawia się wśród rodziców, dlatego warto podkreślić, że lek należy podawać regularnie zgodnie ze schematem [5].

Broncho-Vaxom – kiedy zaczyna działać?

Układ immunologiczny musi “nauczyć się” odporności na dany patogen, co jest procesem długotrwałym. Stąd konieczność przeprowadzenia trzymiesięcznej kuracji. Aby więc nabyć odporność przed sezonem infekcyjnym, warto rozpocząć stosowanie preparatu odpowiednio wcześniej. Odpowiadając na pytanie “Kiedy zaczyna działać Broncho-Vaxom?”, należy pamiętać, że pełny efekt immunologiczny osiąga się dopiero po zakończeniu całego cyklu terapeutycznego [2, 5].

Broncho-Vaxom – ile razy w roku można stosować?

Pytanie “Ile razy w roku brać Broncho-Vaxom” zadają rodzice dzieci często chorujących. Producent zaleca przeprowadzanie kuracji profilaktycznej raz do roku, najlepiej przed sezonem jesienno-zimowym. W uzasadnionych przypadkach, po konsultacji z lekarzem, można rozważyć powtórzenie kuracji. Jednak standardowo zaleca się jedną kurację rocznie, składającą się z trzech miesięcznych cykli [5].

Czy można stosować Broncho-vaxom podczas infekcji?

Zdarza się, że podczas kuracji szczepionką na odporność dziecko złapie infekcję dróg oddechowych. W takiej sytuacji producent leku Broncho-Vaxom dopuszcza możliwość kontynuacji terapii. W związku z tym lek może być zażywany równocześnie z preparatami takimi jak np. antybiotyki czy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, ale nie powinien ich zastępować. Oczywiście nie zapominajmy o tym, że szczepionki na odporność są preparatami przeznaczonymi do stosowania profilaktycznego, dlatego kuracja powinna zostać rozpoczęta w czasie, gdy dziecko jest zdrowe [5].

Ismigen – szczepionka w tabletkach

Ismigen jest lekiem w postaci tabletek podjęzykowych, który zawiera 7 mg lizatu bakteryjnego: Staphylococcus aureus, Streptococcus viridans, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Klebsiella ozaenae, Klebsiella pneumoniae oraz Neisseria catarrhalis. Ta szczepionka w tabletkach może być stosowana w profilaktyce nawracających infekcji dróg oddechowych u dzieci od 3. roku życia oraz dorosłych. Jest to jedna z popularniejszych alternatyw dla szczepionki doustnej Broncho-Vaxom [6].

Jak stosować Ismigen?

Podobnie jak w przypadku szczepionki na odporność Broncho-Vaxom, Ismigen należy zażywać przez 10 dni przez trzy kolejne miesiące. Po tym czasie kształtuje się odporność na najczęstsze drobnoustroje chorobotwórcze. Preparat stosuje się podjęzykowo, jednorazowo w ciągu dnia, przed posiłkiem. Ta szczepionka w tabletkach jest szczególnie wygodna dla dzieci, które mają problemy z połykaniem kapsułek [6].

Czy można stosować Ismigen podczas infekcji?

Producent leku Ismigen nie podaje takiej informacji, w związku z czym zaleca się, aby preparat był stosowany jedynie w profilaktyce u osób zdrowych. W przypadku wątpliwości dotyczących stosowania tej szczepionki w tabletkach podczas choroby, warto skonsultować się z lekarzem [6].

Luivac – kolejna szczepionka na odporność

W skład preparatu Luivac wchodzi 3 mg lizatu siedmiu szczepów bakteryjnych: Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus mitis. Lek Luivac jest przeznaczony do terapii profilaktycznej w nawracających zakażeniach dróg oddechowych. Może być stosowany u dzieci od 4. roku życia oraz u osób dorosłych. Jest to kolejna alternatywa dla rodziców rozważających wybór między różnymi szczepionkami immunologicznymi [6].

Jak stosować Luivac?

Schemat dawkowania leku nieco różni się od dwóch poprzednich szczepionek na odporność. Mianowicie, Luivac należy stosować nieprzerwanie przez 4 tygodnie (28 dni), po czym zalecana jest 28-dniowa przerwa i ponowne przeprowadzenie 4-tygodniowej kuracji. Lek stosuje się więc w dwóch cyklach z zastosowaniem przerwy. Tabletki należy zażywać jeden raz dziennie, na czczo i popijać wodą [7].

Czy można stosować Luivac podczas infekcji?

Producent dopuszcza taką możliwość w sytuacji, gdy kuracja została rozpoczęta przed wystąpieniem infekcji (szczepionka nie może zastąpić innych leków!). Każdorazowo zaleca się oczywiście stosowanie szczepionki na odporność u osób zdrowych [7].

Polyvaccinum mite – szczepionka do nosa dla dzieci

Kolejny preparat immunostymulujący, czyli Polyvaccinum mite, jest dostępny w postaci donosowej i zawiera inaktywowane bakterie: Klebsiella pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus salivarius, Spaphylococcus epidermidis, Spaphylococcus aureus, Haemophilus influenzae, Escherichia coli, Corynebacterium pseudodiphteriticum, Moraxella catarrhalis. To szczepionka do nosa dla dzieci, która może być stosowana w profilaktyce nawracających infekcji górnych dróg oddechowych. Przeznaczona jest dla dzieci od 6. miesiąca życia, młodzieży oraz osób dorosłych. Ta szczepionka do nosa dla dzieci stanowi ciekawą alternatywę dla form doustnych [8].

Jak stosować Polyvaccinum mite?

Producent zaleca, aby tę szczepionkę do nosa dla dzieci podawać codziennie przez sześć kolejnych tygodni. Taki cykl należy powtarzać co pół roku, przy czym kuracja powinna trwać co najmniej dwa lata. Polyvaccinum mite należy stosować donosowo, a przed każdym użyciem konieczne jest porządne wstrząśnięcie buteleczką (krople mają postać zawiesiny, która opada na dno opakowania) [8].

Czy można stosować Polyvaccinum mite podczas infekcji

Tak, producent dopuszcza możliwość stosowania leku podczas infekcji górnych dróg oddechowych, jednak zaznacza, aby wówczas nie podwyższać dawki. Podobnie jak w przypadku innych szczepionek na odporność, preparat nie zastępuje innych leków, np. antybiotyków oraz leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych [8].

Ismigen czy Broncho-Vaxom – które rozwiązanie wybrać?

Pytanie “Ismigen czy Broncho-Vaxom” często zadają rodzice szukający najlepszego rozwiązania dla swojego dziecka. Oba preparaty są skutecznymi szczepionkami immunologicznymi, ale różnią się sposobem podawania i składem bakteryjnym. Broncho-Vaxom zawiera więcej szczepów bakteryjnych (21 vs 8 w Ismigen) i jest dostępny jako szczepionka doustna dla dzieci od 6. miesiąca życia. Ismigen natomiast to szczepionka w tabletkach podjęzykowych, przeznaczona dla dzieci od 3. roku życia. Wybór między tymi preparatami powinien być dokonany w konsultacji z lekarzem, który uwzględni wiek dziecka, preferencje dotyczące sposobu podawania oraz indywidualną sytuację kliniczną.

Entitis czy Broncho-Vaxom – porównanie opcji terapeutycznych

Często rodzice pytają również “Entitis czy Broncho-Vaxom” – które rozwiązanie będzie lepsze. Entitis to preparat probiotyczny zawierający bakterie Enterococcus faecium, który wspiera florę bakteryjną jelit i pośrednio może wpływać na odporność. Broncho-Vaxom natomiast to szczepionka odpornościowa zawierająca lizaty bakteryjne, która bezpośrednio stymuluje układ immunologiczny. Oba preparaty działają na różnych poziomach – Entitis poprzez wsparcie mikroflory jelitowej, a Broncho-Vaxom przez bezpośrednią stymulację układu odpornościowego. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie obu preparatów jednocześnie, ponieważ działają komplementarnie.

Podsumowanie

Szczepionki immunologiczne stanowią skuteczną metodę wzmacniania odporności u dzieci często chorujących. Leki wzmacniające układ immunologiczny dla dzieci na receptę, takie jak szczepionka doustna Broncho-Vaxom, szczepionka w tabletkach Ismigen czy szczepionka do nosa dla dzieci Polyvaccinum mite, oferują różne opcje terapeutyczne dostosowane do wieku i potrzeb pacjenta. Kluczowe jest właściwe zastosowanie tych preparatów. Wybór między preparatami, np. Ismigen czy Broncho-Vaxom, powinien być dokonany w konsultacji z lekarzem pediatrą.

Terapia z pomocą baniek to odmiana terapii podciśnieniowej. Usunięcie powietrza z bańki powoduje zassanie skóry oraz tkanek pod nią leżących. 

Teorii działania baniek jest co najmniej kilka. Według jednej z najpopularniejszych napływająca do tkanek krew odżywia je i poprawia ich metabolizm, tym samym oczyszczając tkanki z toksyn. Ponadto w wyniku postawienia baniek, pod skórą tworzą się mikrourazy i drobne wylewy krwi poza naczynia krwionośne. Powoduje to swego rodzaju mobilizację układu odpornościowego, produkcję przeciwciał i dzięki temu skuteczniejsze zwalczanie stanu zapalnego w pobliżu.

Istotne jest odpowiednie umiejscowienie baniek, w zależności od schorzenia, na które mają pomóc. Przykładowo w przypadku zapalenia płuc, astmy, przy infekcjach górnych dróg oddechowych, stawia się bańki na plecy lub na klatkę piersiową (znacznie rzadziej). Przy dolegliwościach związanych z rwą kulszową bądź przy bólach zwyrodnieniowych, bańki stawia się na plecach w okolicy lędźwiowej [1,2].

Bańki lekarskie – na co pomagają?

Bańki mogą być stosowane na różne schorzenia w zależności od ich umiejscowienia na ciele.  Do najpopularniejszych zastosowań baniek należą:

• choroby układu oddechowego — zapalenie oskrzeli, astma oskrzelowa, przewlekłe infekcje dróg oddechowych. W chorobach związanych z układem oddechowym, bańki stosuje się w miejscach punktów akupresurowych. 
• terapia przeciwbólowa — poprzez działanie drażniące na mięśnie, receptory skórne, powięzie, dochodzi do rozluźnienia mięśni gładkich i podniesienia progu odczuwania bólu. 

Bańki stosuje się również w przypadku: 

• Moczenia nocnego,
• Zespołu jelita drażliwego,
• Zapalenia stawów,
• Braku lub bolesnych miesiączek,
• Migreny,
• Profilaktycznie, wzmacniająco na układ odpornościowy [1,2].

Jakie są rodzaje baniek?

Można wyróżnić dwa główne rodzaje baniek: ogniowe oraz bezogniowe. Te ostatnie można podzielić na bańki szklane z pompką oraz bańki gumowe (chińskie).

• Bańki ogniowe — wykonane są ze szkła. Ich stawianie wymaga wprawy i doświadczenia, nieumiejętnie zastosowane mogą powodować oparzenia. Stawiając bańki ogniowe, ich brzeg zwilża się wodą. Następnie na patyczku umieszcza się wacik nasączony denaturatem, który podpala się i umieszcza we wnętrzu bańki. Wytwarza się podciśnienie. Gdy płomień gaśnie, a bańki nie są zbyt gorące, przykłada się je do ciała, obserwując zasysanie skóry i tkanek pod nią.
• Bańki z pompką (tzw. zimne bańki) — aktualnie są częściej wybierane niż bańki ogniowe, ze względu na bezpieczeństwo stosowania. W tym przypadku nie ma ryzyka poparzenia. Bańki z pompką to naczynia przypominające kształtem kopułę, na której umieszczony jest zawór. Dzięki niemu przy użyciu specjalnej pompki można wypompować z bańki powietrze.
• Bańki gumowe (chińskie) — aby wytworzyć nich podciśnienie, należy ścisnąć bańki podczas przykładania ich do skóry. Ich kształt, niekiedy z wypustami pozwala zastosować je także do masażu ciała [1].

Czy stawianie baniek u dzieci jest bezpieczne?

Stawianie baniek u dzieci powinno odbyć się po konsultacji z lekarzem. Jeśli zostaną zalecone, z pewnością bezpieczniejsze i wygodniejsze w użyciu będą bańki bezogniowe [2].

Przeciwwskazania do stawiania baniek

Nie należy stawiać baniek w pobliżu serca, a także dużych naczyń krwionośnych. Należy omijać również okolicę oczu, uszu, nosa, żołądka,  brodawki piersiowe, żylaki. Nie umieszczać na uszkodzonej skórze, a także w miejscu znamion barwnikowych. Nie stosować u ciężarnych na brzuchu i w okolicy lędźwiowej. Nie stosować na  łopatki, kręgosłup, mostek czy obojczyk (złe przyleganie baniek). Zabieg stawiania baniek skonsultować z lekarzem [1,2].

Cysteina, a dokładnie kwas α-amino-β-tiolopropionowy, jest jednym z 22 podstawowych aminokwasów rozgałęzionych. Jest zaliczana do aminokwasów siarkowych, obok metioniny i homocysteiny. Cysteina, ze względu na obecność grupy tiolowej, jest ważna w procesie wytwarzania mostków disiarczkowych, co gwarantuje prawidłową strukturę protein. Jest ona zaliczana do aminokwasów endogennych (ludzki organizm może samodzielnie je wytworzyć). Jednak do jej produkcji potrzebne jest dostarczania odpowiednich substancji do organizmu człowieka. Jej powstawanie odbywa się poprzez transpozycję atomu siarki z cząsteczki metioniny, dzięki cząsteczce adenotrójfosforanu (ATP). Cysteina może występować jako L-cysteina lub D-cysteina, jednakże tylko L-cysteina jest aktywną formą występującą w organizmie ludzkim [1].

Jakie właściwości ma L-cysteina?

L-cysteina ma następujące właściwości:

• jest konieczna do wytworzenia kolagenu (wpływa m.in. na odpowiedni stan skóry, procesy naprawcze w tkance chrzęstnej czy elastyczność naczyń krwionośnych);
• wpływa również na wytwarzanie w organizmie działającego przeciwutleniająco glutationu, jak również licznych ważnych białek i hormonów;
• jest istotna w zapobieganiu osteoporozie;
• łagodzi stany zapalne czy świąd skóry w przebiegu alergii;
• ma działanie wykrztuśne (ułatwia oczyszczanie płuc i oskrzeli) oraz wzmacnia odporność, dlatego jej odpowiedni poziom jest szczególnie wskazany w okresie wzmożonej zachorowalności;
• co ciekawe, niektóre badania naukowe wskazują, że może poprawić kondycję plemników;
• może pomóc obniżać poziom insuliny we krwi oraz pomóc zachować odpowiedni poziom glukozy we krwi;
• ma właściwości ochronne na nerki i wątrobę;
• ma korzystny wpływ na trawienie [1].

Jakie są objawy niedoboru cysteiny w organizmie?

Jeśli posiadasz następujące objawy, być może cierpisz na niedobór cysteiny:

• łamliwe, kruszące się paznokcie;
• zwiększone wypadanie włosów oraz ich słaba kondycja;
• rogowacenie skóry;
• zmniejszona ochrona organizmu przed stresem oksydacyjnym i problemy z układem immunologicznym mogą prowadzić do łatwiejszego rozwoju licznych chorób;
• problematyczne gojenie się ran [2].

L-cysteina w pożywieniu. Gdzie występuje?

Organizm człowieka może co prawda samodzielnie produkować L-cysteinę, ale nie zawsze jest to możliwe w pożądanych ilościach. Z tego względu warto spożywać pokarmy zawierające duże ilości cysteiny:

• pistacje;
• nasiona słonecznika;
• soja;
• jaja kurze;
• sery i produkty mleczne;
• niektóre rodzaje mięsa i ryb;
• orzechy włoskie [1].

Cysteina w tabletkach — jakie preparaty suplementować?

Cysteinę można znaleźć również w licznych suplementach diety, najczęściej w dawkach od 50 do 500 mg. Zaleca się przyjmowanie cysteiny razem z witaminą C, która zwiększa biodostępność cysteiny i chroni przed jej ewentualnymi skutkami ubocznymi.

Solgar L-cysteina 500 mg, suplement diety

Skład

• 1 kapsułka zawiera 500 mg L-cysteiny

Stosowanie

• Osoby dorosłe mogą stosować 1 kapsułkę na dobę.

Wskazania

• L-cysteina zawarta w suplemencie diety wspiera wytwarzanie kolagenu oraz poprawia elastyczność i strukturę skóry.

O produkcie

• tylko 1 kapsułka dziennie;
• kobiety będące w ciąży oraz karmiące piersią powinny przed zastosowaniem preparatu skonsultować się z lekarzem;
• suplement diety nie zawiera cukru, soli, skrobi, drożdży, pszenicy, soi, glutenu, sztucznych substancji aromatycznych, konserwujących lub barwiących.
• jest odpowiedni dla wegan i wegetarian oraz jest produktem koszernym [3].

TerraNova Karczoch, Mniszek, Lekarski, L-Cysteina kapsułki roślinne, suplement diety

Skład

• 1 kapsułka zawiera 412,5 mg kompleksu MagniFood, w tym 100 mg korzenia z mniszka lekarskiego, 75 mg korzenia kurkumy, 62,5 mg liścia karczocha, 50 mg owocu cytryńca chińskiego, 25 mg owocu i liści rokitnika, 25 mg liścia zielonej herbaty, 25 mg liścia jarmużu, 25 mg liścia zielonego jęczmienia, 25 mg stablizowanych otrębów ryżowych, 75 mg witaminy C, 37,5 mg L-cysteiny, 10 mg kwasu alfa-liponowego, 10 mg tauryny, 2,75 mg arabinogalaktanu i 12 5 µg selenu.

Stosowanie

• Osoby dorosłe powinny stosować 2 kapsułki dziennie podczas posiłku.

Wskazania

• Chroni organizm przed stresem oksydacyjnym.

O produkcie

• suplement diety nie jest polecany kobietom w ciąży lub karmiącym piersią bez wyraźnego zalecenia przez lekarza;
• ze względu na zawartość liścia zielonego jęczmienia osoby chore na celiakię powinny skonsultować się z lekarzem przed użyciem preparatu;
• suplement jest 100% wegański, nie zawiera dodatków do żywności (barwników, konserwantów i aromatów).
• zawiera niewielką ilość L-cysteiny [4].

Now Foods L-cysteine 500 mg tabletki, suplement diety

Skład

• 1 tabletka zawiera 60 mg witaminy C, 10 mg witaminy B6 i 500 mg L-cysteiny.

Stosowanie

• Dorośli mogą stosować od 1 do 3 tabletek na dobę.

Wskazania

• Suplement diety jest przeznaczony do stosowania jako uzupełnienie codziennej diety w L-cysteinę oraz witaminy B6 i C, co wspiera utrzymanie zdrowej skóry, włosów i paznokci.

O produkcie

• duża dawka L-cysteiny;
• nie zawiera cukru, soli, skrobi, drożdży, pszenicy, glutenu, soi, mleka, jajek, skorupiaków ani konserwantów;
• kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny zasięgnąć opinii lekarza przed użyciem tego suplementu diety [5].

Czy L-cysteina jest szkodliwa?

Jak w przypadku każdego suplementu diety, tak i ten należy przyjmować z umiarem. Do nadmiaru L-cysteiny w organizmie można doprowadzić, przyjmując nieodpowiednie dawki suplementów, szczególnie jeżeli nasza dieta jest również w nią bogata. Dochodzi wtedy do wzrostu  poziomu homocysteiny we krwi, co jest czynnikiem ryzyka chorób serca, zawału czy nawet udaru. Spożycie na raz 7 g L-cysteiny uważane jest za dawkę śmiertelną.  Z kolei w przypadku nadmiaru tego aminokwasu może dojść do:

• bólów głowy;
• biegunki;
• nudności;
• wysypki.

Podsumowanie

Do najważniejszych funkcji cysteiny należy udział w wytwarzaniu silnego przeciwutleniacza — glutationu oraz keratyny, odpowiedzialnej za dobrą kondycję  włosów, paznokci czy skóry. Cysteina jest również pomocna w niektórych chorobach zapalnych, niepłodności u mężczyzn, alergii, zapaleniu oskrzeli czy problemach układu odpornościowego. Warto spożywać produkty bogate w cysteinę albo suplementować preparaty dostępne w aptece. Dostępne są zarówno preparaty zawierające tylko L-cysteinę, jak i również produkty złożone, zawierające, obok cysteiny,  inne substancje.

Oskrzela wyglądem przypominają rozgałęzione drzewo, przez które powietrze przedostaje się z tchawicy do płuc. Przyczyną występowania dolegliwości są wirusy i bakterie. Zapalenie oskrzeli początkowo może objawiać się suchym kaszlem, który w późniejszym czasie przekształca się w mokry. Powstaje on w wyniku obrzęku oskrzeli oraz nadprodukcji plwociny. Obrzęk oskrzeli powoduje występowanie takich objawów jak:

• duszność;
• świszczący oddech;
• dźwięk furczenia z układu oddechowego;
• delikatne uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej.

Zapaleniu oskrzeli mogą towarzyszyć objawy infekcji górnych dróg oddechowych, czyli katar, ból gardła, zatkane zatoki, ogólne rozbicie czy lekka gorączka [1].

Ile trwa zapalenie oskrzeli?

Kaszel w trakcie zapalenia oskrzeli zazwyczaj trwa od 5 do 14 dni, jednak istnieją przypadki, w których objawy są odczuwalne nawet powyżej 25 dni. Długość trwania zapalenia oskrzeli zależy od wieku pacjenta, podjętego leczenia oraz występowania chorób towarzyszących [1].

Jak rozpoznać zapalenie oskrzeli?

Najważniejsze w diagnostyce zapalenia oskrzeli jest odróżnienie go od innych chorób, które dają bardzo podobne objawy. Należą do nich:

• zapalenie płuc;
• przeziębienie;
• zapalenie zatok;
• krztusiec;
• atak astmy.

Zapalenie oskrzeli rozpoznaje się po mokrym kaszlu, któremu towarzyszą furczenia i świsty. Jeśli powyższe objawy są obecne, a pacjent nie ma przyspieszonej akcji serca, przyspieszenia częstości oddechów, temperatury powyżej 38 stopni Celsjusza oraz ogniskowych zmian, wtedy można potwierdzić zapalenie oskrzeli. U osób powyżej 75 roku życia dodatkowo wykonuje się prześwietlenie płuc, ponieważ często obraz zapalenia płuc nie jest u nich typowy i ciężko go rozróżnić. U chorych, u których w ciągu roku występowały napady kaszlu, zaleca się wykonanie badań w kierunku astmy [1].

Najskuteczniejszy antybiotyk na zapalenie oskrzeli — jaki wybrać?

Antybiotyk na zapalenie oskrzeli nie jest standardem prowadzenia terapii. Według badań podanie antybiotyku na początku leczenia nie zmienia długości przebiegu choroby. Może jedynie zmniejszyć długość trwania kaszlu. Jednak ze względu na rosnącą oporność drobnoustrojów na antybiotyki, stosowanie ich nie jest zalecane, jeśli nie jest konieczne. Zapalenie oskrzeli leczy się antybiotykami, jeśli:

• kaszel trwa dłużej niż 14 dni;
• jest ryzyko zakażenia krztuścem;
• panuje epidemia zapalenia oskrzeli.

Przed podaniem antybiotyku lekarz powinien zlecić wymaz na obecność Bordetella pertussis. W pierwszej kolejności stosuje się makrolidy (klarytromycyna – Klacid, Klabax, Fromilid, azytromycyna – Azitrolek, Sumamed, Macromax). Antybiotyk na zapalenie oskrzeli u dzieci powyżej 5. roku życia jest dobierany na tych samych zasadach. U dzieci poniżej 5. roku życia stosujemy amoksycyklinę z kwasem klawulanowym (Augmentin, Auglavin, Taromentin), lub makrolid [1].

Jakie są inne leki na zapalenie oskrzeli?

Zapalenie oskrzeli leczymy, głównie łagodząc objawy. Lekarze skupiają się przede wszystkim na kaszlu, który jest najbardziej charakterystyczny dla choroby. W celu rozrzedzenia i ułatwienia wykrztuszania wydzieliny zalegającej w oskrzelach stosujemy leki mukolityczne. W badaniach najlepiej wypada erdosteina (Erdomed), która w porównaniu do innych leków szybciej łagodziła objawy i prowadziła do efektywniejszego zmniejszenia toczącego się stanu zapalnego. W razie potrzeby, przy bardzo męczącym kaszlu można zastosować na wieczór leki hamujące kaszel (Thiocodin, Supremin, Levopront)[1].

Podsumowanie

Zapalenie oskrzeli objawia się kaszlem z powodu obrzęku oskrzeli i nadprodukcji plwociny. Kaszel zwykle trwa od 5 do 14 dni, ale może przedłużać się. Diagnoza wymaga odróżnienia zapalenia oskrzeli od innych chorób, takich jak zapalenie płuc czy astma. Antybiotyki nie są standardem leczenia, stosuje się je jedynie w specyficznych przypadkach, przy długotrwałym kaszlu lub ryzyku zakażenia krztuścem.

Klasyczna sól fizjologiczna to 0,9% roztwór chlorku sodu, czyli NaCl. Inaczej określana jest mianem soli izotonicznej. Chodzi w tym o to, że pomiędzy solą fizjologiczną a otaczającymi je płynami w komórkach, nie powinno dochodzić do nadmiernego odpływu ani napływu, m.in. wody [1].

Sól fizjologiczna – zastosowanie

Zastosowanie soli fizjologicznej jest szerokie. Najczęściej wykorzystuje się ja do <a href=”/poradnik/nebulizacja-i-11-rzeczy-ktore-musisz-wiedziec-o-nebulizatorach/”>nebulizacji, irygacji i inhalacji lub przemywania.

Jeśli jesteśmy przeziębieni i cierpimy na problemy z drogami oddechowymi, np. towarzyszy nam zatkany nos, suchy i męczący kaszel lub odkrztuszanie z nadprodukcją wydzieliny, to nebulizacja solą fizjologiczną może przynieść ukojenie. Sól fizjologiczna nawilża błonę śluzową dróg oddechowych, co redukuje podrażnienia. Z drugiej strony upłynnia zalegającą wydzielinę i ułatwia jej odkrztuszanie.

Sól fizjologiczna do irygacji idealnie sprawdzi się u pacjentów ze stanem zapalnym zatok. Dzięki specjalnej butelce dołączonej do preparatów do irygacji proces przepłukiwania zatok jest szybki i prosty. Pozwoli to oczyścić zatkane zatoki i nos z nadmiernej ilości zalegającej wydzieliny.

Sól fizjologiczna występuje także w formie ampułek, najczęściej o pojemności 5 ml. Taka wersja dobrze sprawdzi się do przemywania oczu, które zostały podrażnione, np. przez zanieczyszczenia.

Sól izotoniczna powinna znaleźć się również w apteczce pierwszej pomocy, gdyż w formie jałowej nadaje się do przemywania ran.

Jaki skład ma sól fizjologiczna?

Sól fizjologiczna złożona jest z 2 składników: NaCl, czyli chlorku sodu i wody. Izotoniczna wersja zawiera 0,9 g NaCl w 100 g całego roztworu. Istnieją także inne stężenia soli, które co prawda nie noszą już określenia “fizjologiczna”, ale o których warto wspomnieć.

Sól hipertoniczna

Drugi rodzaj używanej soli to ta bardziej stężona – hipertoniczna, o stężeniu 3% lub 6%. Uważa się, że sól hipertoniczną powinno się używać, jeśli pacjent cierpi na zaleganie wydzieliny w drogach oddechowych. Stężona sól oddziałuje na nabłonek rzęskowy układu oddechowego, co indukuje usuwanie zalegającej flegmy. Dodatkowo nawilża i redukuje obrzęk nabłonka. Inhalacja takim roztworem indukuje także kaszel, dzięki czemu łatwiej nam się odkrztusza. Dodatkowo niektóre badania wykazały, że wywiera efekt przeciwzapalny [2-4].

Dodatkowe substancje w soli fizjologicznej

W aptekach oprócz izotonicznej i hipertonicznej soli do inhalacji znajdziemy również produkty wzbogacone o kwas hialuronowy lub ektoinę. Do wyboru mamy takie preparaty, jak:

• Nebu-Dose Hialuronic.
• Nebu-Dose Plus.
• Ectodose.

Sól fizjologiczna z kwasem hialuronowym

Dodatek kwasu hialuronowego stosuje się w celu zwiększenia nawilżenia błon śluzowych. Uważa się również, że ma działanie przeciwzapalne. Kwas hialuronowy ciekawie wypada w połączenia ze steżonymi roztworami soli, gdyż wtedy widocznie poprawia się tolerancja pacjentów na inhalację. Stężone roztwory soli mogą prowadzić do wysuszenia śluzówki, co np. będzie indukować kaszel. Kwas hialuronowy redukuje te niepożądane efekty [5,6].

Sól fizjologiczna z ektoiną

Ektoina natomiast to substancja, która wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne. Bardzo dobrze nawilża również błony śluzowe. To związek, który dodaje się teraz do wszystkiego i który na wszystko ma pomóc. Realia są takie, że efektywność inhalacji z ektoiną oraz bez niej jest porównywalna z niewielką przewagą w kierunku formulacji z ektoiną [7].

Która sól do nebulizacji jest lepsza?

Którą sól lepiej wybrać? Izotoniczną czy stężoną? Opinie są różne, podobnie jak wyniki badań. Ciężko zdecydowanie stwierdzić, która sól będzie lepsza przy chorobach górnych dróg oddechowych. Jedno z badań stwierdza, że dzieci z zapaleniem oskrzeli, przebywały w szpitalu statystycznie krócej, jeśli inhalowały się solą hipertoniczną, w porównaniu do izotonicznej. Inne doświadczenia pokazują, że nie ma znaczącej różnicy między różnymi stężeniami. Natomiast pewne jest to, że inhalacją roztworem NaCl działa i jest zalecana, gdyż ułatwia oddychanie i przyspiesza rekonwalescencję. Jeśli w aptece brakuje soli hipertonicznej lub z kwasem hialuronowym, to bez problemu można zastąpić ją wersją izotoniczną [3-4,6-7].

Jak zrobić sól fizjologiczną?

Patrząc czysto chemicznie, aby zrobić sól fizjologiczną, potrzebujemy dwóch składników: wody i chlorku sodu. Chlorek sodu to sól kuchenna, którą każdy raczej ma w domu. Jest to roztwór 0,9%, co mówi o tym, że na 100 g roztworu potrzebujemy 0,9 g NaCl. Czyli wychodzi na to, że w 99,1 g wody rozpuszczamy 0,9 g soli kuchennej i mamy już sól fizjologiczną? Niestety nie jest to takie proste!

Jak zrobić sól fizjologiczną poprawnie? Zdecydowanie odradzam wykonywanie tej czynności z soli kuchennej, bo zawiera ona inne, niepożądane dodatki. Znacznie łatwiej i bezpieczniej wykorzystać do tego gotowe zestawy, które znajdują się w aptece.

Instrukcję dotycząca tego, jak zrobić sól fizjologiczną przedstawię na podstawie produktów Irigasin i Fixsin.

W preparatach mamy zestaw saszetek z chlorkiem sodu i irygator. Zasada jest bardzo prosta. Jeśli chcemy uzyskać sól izotoniczną, to używamy 1 saszetki. Do soli hipertonicznej stosujemy 2 saszetki.

Do rozpuszczenia soli używamy przegotowanej i ostudzonej do temperatury ciała wody. Nie można stosować gorącej ani zimnej wody, aby nie podrażnić błony śluzowej. Odpowiednią ilość saszetek wsypujemy do irygatora i zalewamy wodą do kreski (w przypadku tych preparatów – 240 ml). Można też część soli rozpuścić w wodzie w oddzielnym naczyniu, przelać do butelki i uzupełnić wodą do kreski. Następnie wstrząsamy irygatorem, aż do rozpuszczenia.

Sól fizjologiczna do nosa – jak stosować?

Irygacja nosa i zatok może wydawać się nieprzyjemną czynnością, ale w rzeczywistości jest bardzo prosta i szybka. Jak najlepiej wykonać irygację?

1. Przygotuj roztwór soli zgodnie z instrukcją.
2. Wyczyść nos z zalegającej wydzieliny.
3. Pochyl się lekko nad umywalką lub wanną. Oddychaj spokojnie.
4. Przyłóż końcówkę irygatora do jednego nozdrza i delikatnie naciśnij butelkę.
   1. W tym momencie oddychaj spokojnie przez usta.
5. Przygotowany roztwór przepłukuje zatoki i nos i wypływa drugim nozdrzem.
6. Jeśli zakrztusisz się podczas irygacji, to postaraj się nie połykać roztworu – wypluj go.
7. Po irygacji wytrzyj nos oraz umyj i wysusz irygator. Jest on wielokrotnego użytku. W przyszłości możesz dokupić jedynie saszetki z chlorkiem sodu.

Irygację solą fizjologiczną najczęściej wykonuje się 1 lub 2 razy na dobę. Jest to bezpieczna metoda oczyszczania nosa i zatok. Sól fizjologiczna nie podrażnia błony śluzowej. Ze względu na technikę irygacji nie powinno się jej stosować u dzieci młodszych niż 4 lata.

Jak długo może być otwarta sól fizjologiczna?

Roztwory soli fizjologicznej dostępne w 5 ml ampułkach są jałowe. Nie zawierają konserwantów ani systemów gwarantujących jałowość. Z tego względu są to preparaty jednorazowe. Po użyciu ampułki nawet jeśli nie została całkowicie wykorzystana, należy ją wyrzucić.

Przygotowany roztwór do irygacji również należy zużyć bezpośrednio po przygotowaniu.

Jaką sól fizjologiczną można kupić w aptece?

W poniższej tabeli prezentujemy różne preparaty z chlorkiem sodu dostępne w aptekach.

Tabela 1. Wybrane preparaty z chlorkiem sodu w aptekach.

Azytromycyna to antybiotyk należący do grupy makrolidów. Te leki działają w taki sposób, że blokują pewien etap powstawania białek bakteryjnych. Ogólnie te antybiotyki wykazują działanie bakteriostatyczne, czyli hamują rozwój i powstawanie nowych bakterii. Natomiast istnieją pewne dowody, które pokazują, że w stosunku do niektórych mikroorganizmów makrolidy mogą działać też bakteriobójczo. Co ciekawe, działają one także przeciwzapalnie [1,2].

Jakie są preparaty azytromycyny?

Azytromycyna występuje w aptekach pod różnymi nazwami, dlatego Tabela 1. klasyfikuje najczęściej występujące leki z azytromycyną.

Tabela 1. Wybrane leki z azytromycyną.

Na jakie bakterie działa azytromycyna?

Jednym z przedstawicieli makrolidów, a konkretniej azytromycyny jest preparat leczniczy Sumamed. Występuje on w formie kapsułek twardych oraz proszku do sporządzania zawiesiny doustnej w różnych dawkach. Czy Sumamed to silny antybiotyk? Azytromycyna wykazuje szerokie spektrum działania, np. na:

• Tlenowe bakterie G(+).
• Beztlenowe bakterie G(+) i G(-).
• Bakterie atypowe, np. Chlamydie lub Mycoplasma.
• Haemophilus influenzae (głównie tytułowa azytromycyna) [1,2].

Sumamed, Azimycin lub Azycyna to bardzo mocne antybiotyki. Z ich wykorzystaniem leczy się infekcje, takie jak:

• Górne i dolne drogi oddechowe (np. ostre zapalenie oskrzeli, umiarkowane zapalenie płuc, śródmiąższowe zapalenie płuc).
• Zakażenia skóry i tkanek miękkich (włącznie z wtórnymi, ropnymi zapaleniami skóry).
• Choroby przenoszone drogą płciową (wywołane przez Chlamydie).
• Ostre zapalenie ucha środkowego [3].

3-dniowy antybiotyk na zapalenie ucha

Zapalenie ucha to bardzo nieprzyjemna dolegliwość. Jeśli infekcja dotyczy ucha zewnętrznego, to czasami wystarczy leczenie kroplami ze składnikami przeciwzapalnymi. Niestety, jeśli choroba rozwinie się i dotyczy ucha środkowego, to zwykle antybiotyk jest niezbędny. 3-dniowym antybiotykiem na zapalenie ucha środkowego jest azytromycyna. Azytromycyna osiąga duże stężenie w uchu środkowym. Pomimo określenia – 3-dniowy antybiotyk na zapalenie ucha – lek działa faktycznie dłużej i określa się to mianem efektu poantybiotykowego. Bakterie narażone na kontakt z azytromycyną wykazują długotrwałe zaburzenia w swoim funkcjonowania, nawet pomimo tego, że faktycznie leku w organizmie już nie ma [4].

Azytromycyna wydaje się być również lepsza w leczeniu zapaleniu ucha środkowego u dzieci niż połączenie amoksycyliny z kwasem klawulanowym. Efekty terapeutyczne są podobne, ale niektóre badania wskazują na mniej działań niepożądanych po azytromycynie [5].

Kiedy zaczyna działać azytromycyna?

Każdy z nas oczekuje szybkiego efektu po zażyciu leku. To zrozumiałe – nikt nie chce długo chorować. Dlatego pewnie często lekarze i farmaceuci mogą się spotkać z pytania typu: “Kiedy zaczyna działać Sumamed?”, “Jak szybko zaczyna działać Azimycin?” albo “Kiedy ta Azycyna zaczyna działać?”.

Według danych literaturowych maksymalne stężenie po podaniu doustnie 500 mg azytromycyny wynosi 0,4 µg/ml. Największe stężenie leku osiąga się po około 2 godzinach od podania. Na tej podstawie można stwierdzić, że lek zaczyna działać około 2 godzin po przyjęciu pierwszej dawki [3].

Jak długo działa azytromycyna?

Jak długo działa azytromycyna? Najlepiej posłużyć się tutaj wartością MIC. MIC to najmniejsze stężenie hamujące (ang. Minimal Inhibitory Concentration), czyli najmniejsze stężenie antybiotyku, powyżej którego dochodzi do zatrzymania wzrostu i procesów życiowych bakterii. Jeśli MIC spada poniżej pewnej wartości (które są charakterystyczne dla konkretnych bakterii i przypadków), to antybiotyk nie działa. Jednak w przypadku azytromycyny występuje efekt poantybiotykowy, który przedłuża “działanie” leku, a dokładniej to upośledza funkcje życiowe bakterii.

Po jednorazowej dawce jej działanie może utrzymywać się przez około 3 do 7 dni, co pozwala na stosowanie terapii krótszych i mniej częstych dawkowań w porównaniu do innych antybiotyków. Dzięki swojej zdolności do długotrwałego utrzymywania się w tkankach i wysokim stężeniom w miejscach infekcji, azytromycyna jest skuteczna w leczeniu wielu zakażeń bakteryjnych, w tym tych dotyczących dróg oddechowych, skóry oraz innych.

Azytromycyna – dawkowanie

W celu poprawnej terapii należy przyjmować lek przez ustaloną liczbę dni w odpowiedniej dawce. Dawkowanie azytromycyny zestawiono w Tabeli 2.

Tabela 2. Dawkowanie azytromycyny ze względu na wiek [3].

Jakie skutki uboczne ma azytromycyna?

Azytromycyna, np. Azycyna czy Sumamed 500 to bardzo silne antybiotyki. Są dobre i bezpieczne, jednak jak każde leki wykazują pewne działania niepożądane.

Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego i są to:

• biegunka;
• nudności i wymioty;
• ból brzucha.

Czasami pacjenci skarżą się także na ból głowy [3].

O czym pamiętać przy stosowaniu azytromycyny?

Stosując antybiotyki z azytromycyną, takie jak Azycyna czy Sumamed, trzeba pamiętać o kilku naprawdę ważnych rzeczach. Przedstawiamy je poniżej.

Poprawne dawkowanie

Pierwsza i podstawowa zasada przy stosowaniu każdego antybiotyku to jego prawidłowe przyjmowanie. Lek należy zażywać przez określoną przez lekarza ilość dni. Nie można skracać ani przedłużać terapii, jak również pomijać lub zwiększać dawek.

Interakcje z lekami

Azytromycyna wykazuje interakcje z szeroką gamą leków, jednak warto pamiętać o lekach zobojętniających, czyli tych na zgagę, które działają szybko, ale krótko, np. Manti, Gaviscon, Rennie. Podczas jednoczesnego stosowania może dojść do spadku stężenia azytromycyny nawet o ¼, co może zahamować działanie leku, jeśli stężenie spadnie poniżej MIC. Jeśli musisz przyjmować leki zobojętniające, to zastosuj kilkugodzinny odstęp czasowy [3].

Azytromycyna a alkohol

Raczej panuje przekonanie, żeby nie łączyć leków z alkoholem i jest to bardzo dobre. Alkohol sam w sobie jest szkodliwy, a przy niektórych lekach może dojść do niebezpiecznych interakcji. Jak wygląda to w przypadku azytromycyny i alkoholu?

Dostępne dane nie wykazują interakcji pomiędzy azytromycyną a alkoholem. Wynika z tego, że teoretycznie można przyjmować te związki razem. Jednak azytromycyna często daje zaburzenia pokarmowego, typu nudności czy wymioty, które może spotęgować alkohol, dlatego rozsądnym jest niełączenie tych dwóch substancji [6].

Czy można kupić azytromycynę bez recepty?

W większości krajów, w tym w Polsce, azytromycyna jest dostępna wyłącznie na receptę. Jest to związane z koniecznością oceny przez lekarza wskazań do stosowania tego antybiotyku, tak aby był on stosowany odpowiedzialnie i wyłącznie w przypadkach, gdy jest to medycznie uzasadnione. Używanie antybiotyków bez konsultacji medycznej i niezgodnie z zaleceniami może prowadzić do poważnych skutków zdrowotnych, w tym do rozwoju oporności bakterii na antybiotyki, co jest rosnącym problemem na całym świecie.

Czy azytromycyna jest bezpieczna?

Azytromycyna jest generalnie uważana za bezpieczny antybiotyk i jest szeroko stosowana w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych. Jednak, istnieją pewne grupy pacjentów, które powinny zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu azytromycyny, w tym osoby ze znanymi problemami sercowymi, wątrobowymi czy nerkowymi, a także osoby przyjmujące równocześnie inne leki mogące wpływać na rytm serca. Przed zastosowaniem azytromycyny, ważna jest konsultacja z lekarzem, który oceni potencjalne ryzyko i korzyści terapii w kontekście indywidualnego stanu zdrowia pacjenta.