Świat medycyny nie stoi w miejscu – każdego miesiąca na rynek wprowadzane są nowe leki, które mają na celu poprawę jakości życia pacjentów. Niektóre z tych preparatów to nowoczesne terapie dla osób zmagających się z ciężkimi chorobami, inne – to wsparcie w codziennych dolegliwościach. Przygotowaliśmy dla Ciebie opowieść o lekach, które mogą zmienić podejście do leczenia. Poznajcie grudniowe nowości.

Kiedy ciało walczy ze sobą – leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Grudzień 2024 to miesiąc, w którym zarejestrowano kilka leków na choroby autoimmunologiczne. Schorzenia takie jak łuszczyca czy choroba Behçeta, często przypominają walkę organizmu przeciwko samemu sobie. Na pomoc przychodzą leki, które uspokajają ten „wewnętrzny konflikt”. Apremilast Polpharma i Ozlam zmniejszają stany zapalne, łagodzą ból stawów i zmiany skórne, pozwalając pacjentom cieszyć się codziennym życiem bez dyskomfortu.

Z kolei nowotwory wymagają bardziej zdecydowanego podejścia. Oxaliplatin Fosun Pharma, lek podawany w formie infuzji, skutecznie blokuje rozwój komórek nowotworowych w raku okrężnicy i odbytnicy. To broń, która w połączeniu z innymi lekami pomaga pacjentom pokonać chorobę lub zapobiega jej nawrotom.

Bezpieczna podróż krwi – leki na krew i układ krwiotwórczy

W grudniu 2024 nie zabrakło też klasycznych substancji od nowych producentów. Zakrzepy mogą działać jak przeszkody na drodze życia – blokują przepływ krwi, prowadząc do zawałów i udarów. Leki takie jak Apixaban Gedeon Richter, Apixaban Reddy i Prubdaq to „strażnicy” zapobiegający powstawaniu skrzepów po operacjach biodra lub kolana. Chronią również przed udarami u osób z zaburzeniami rytmu serca.

Dla osób, które przeszły operacje lub zmagają się z zakrzepicą, stworzono Dabigatran etexilate G.L. – kapsułki pomagające chronić zarówno dorosłych, jak i dzieci. Dovequa i Rivaroxaban Orion dodatkowo zmniejszają ryzyko powikłań u pacjentów z chorobami naczyniowymi i po przebytych zawałach.

Nie można zapominać o sile współpracy – Ticagrelor Holsten i Ticagrelor Medical Valley w duecie z aspiryną pomagają zapobiegać kolejnym zawałom u osób z grupy wysokiego ryzyka.

Zakażenia – gdy organizm potrzebuje dodatkowej ochrony

Ciężkie infekcje, zwłaszcza te szpitalne, wymagają silnej broni. Piperacillin + Tazobactam Accord to lek dożylny stosowany w leczeniu poważnych zakażeń, takich jak zapalenie płuc związane z wentylacją. W przypadku rzadkich chorób skóry, takich jak trąd, czy chorób związanych z osłabioną odpornością, np. AIDS, skuteczny jest Dusalm, który działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.

Choroby przewlekłe – codzienna walka o równowagę

Czy grudzień 2024 to rok, w którym zarejestrowano jakieś nowości na nadciśnienie? Dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, którzy szukają skutecznej terapii, powstał Aldan Combo – lek obniżający ciśnienie krwi dzięki połączeniu dwóch substancji – peryndoprylu i amlodypiny.

Osoby z cukrzycą typu 2 mogą sięgnąć po Raskal – lek łączący działanie dapagliflozyny i metforminy, lub Tingapla (linagliptyna)– preparat wspomagający wydzielanie insuliny, który pomaga utrzymać stabilny poziom cukru we krwi.

Zdrowie psychiczne i neurologiczne – balans dla umysłu i ciała

Schizofrenia i choroba afektywna dwubiegunowa to choroby, które zakłócają codzienną równowagę emocjonalną. Egolanza pomaga stabilizować nastrój i redukować objawy psychotyczne, natomiast Lurasidone Teva B.V. to lek, który można stosować nawet u młodzieży od 13. roku życia.

Dla pacjentów z przewlekłym bólem stworzono Trabumag – lek łączący działanie tramadolu i magnezu, który wspomaga osoby cierpiące na ból związany z niedoborami magnezu.

Inne leki i szczepionki – kompleksowa ochrona

Problemy z erekcją mogą znacząco wpływać na jakość życia. Akyris zawiera tadalafil – substancję zwiększającą przepływ krwi, co pozwala na osiągnięcie i utrzymanie wzwodu.

Dna moczanowa to choroba związana z nadmiarem kwasu moczowego. Adnamil (allopurinol) pomaga obniżyć jego poziom, zapobiegając bolesnym atakom choroby.

Ból jest często nieproszonym gościem w naszym życiu. Dla pacjentów z przewlekłymi bólami stawów stworzono ESONALGEN, który nie tylko łagodzi stan zapalny, ale także chroni żołądek przed podrażnieniami. Jeśli ból pojawia się miejscowo, np. po urazie, warto sięgnąć po Medulan – żel z diklofenakiem, który szybko zmniejsza obrzęk i daje uczucie ulgi. A dla osób z chorobami reumatycznymi jest MEL MED – rozpuszczalne tabletki z meloksykamem, które są wygodne dla osób mających trudności z połykaniem.

Levofloxacin PF RAFARM to krople do oczu skuteczne w walce z bakteryjnym zapaleniem spojówek. Vaxigrip to szczepionka chroniąca przed grypą – zalecana szczególnie przed sezonem jesienno-zimowym.

W leczeniu łuszczycy owłosionej skóry głowy pomaga Clobetasol Propionate Belupo w formie szamponu, który łagodzi świąd i zmniejsza zmiany skórne. Natomiast osoby z astmą mogą odetchnąć pełną piersią dzięki Aerox – wziewnemu lekowi, który redukuje stan zapalny i rozszerza drogi oddechowe.

Leki stosowane w szpitalach – wsparcie w najtrudniejszych chwilach

W ostrych stanach niewydolności serca, gdy konwencjonalne terapie zawodzą, stosuje się Levosimendan Waymade – lek podawany dożylnie, który wspomaga pracę serca, poprawiając jego wydolność.

Bez recepty, ale skutecznie

Na ból gardła i podrażnienia podczas infekcji warto sięgnąć po pastylki Synosept APTEO MED – ich składniki działają odkażająco i łagodzą ból, pomagając szybciej odzyskać komfort.

Podsumowanie

Nowe leki to nie tylko kolejne nazwy na opakowaniach – to realne wsparcie dla pacjentów w walce o lepsze zdrowie i codzienny komfort. Co prawda w grudniu 2024 pojawiły się zamienniki popularnych leków, ale dzięki różnorodności form i zastosowań każdy pacjent może znaleźć terapię dopasowaną do swoich potrzeb. Niezależnie od rodzaju leczenia, pamiętaj, aby zawsze stosować leki zgodnie z zaleceniami lekarza i farmaceuty – to klucz do bezpiecznego i skutecznego leczenia.

Zarówno dobesylan wapnia, jak i diosmina to substancje, które wpływają pozytywnie na obwodowe krążenie żylne. Oba leki zmniejszają obrzęki, usprawniają przepływ krwi, a także wykazują działanie ochronne na ściany naczyń krwionośnych.  Podczas gdy dobesylan wapnia jest związkiem organicznym otrzymywanym metodami chemicznymi, diosminę zalicza się do bioflawonoidów – związków występujących naturalnie w roślinach. Ta ostatnia może być również pozyskiwana syntetycznie [1,2].

Jak działają dobesylan wapnia i diosmina?

Dobesylan wapnia działa nie tylko w obrębie układu krwionośnego, ale również limfatycznego. Obniża przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych (a konkretniej ścian naczyń włosowatych) oraz zwiększa ich wytrzymałość mechaniczną. Dzięki temu, że poprawia przepływ krwi, zmniejsza ryzyko jej zastojów oraz formowania się zakrzepów. Lek ma właściwości nasilające produkcję kolagenu, co m.in. poprawia elastyczność i wytrzymałość ścian naczyń krwionośnych, a także zapobiega ich uszkodzeniom. Co więcej, dobesylan wapnia uszczelnia naczynia limfatyczne, a to sprzyja odpływowi chłonki. Takie działanie jest korzystne, ponieważ prowadzi do zmniejszenia obrzęków i uczucia “ciężkich nóg” [3].

Jeśli natomiast chodzi o diosminę, jej pozytywne działanie na kondycję naczyń krwionośnych wynika ze zmniejszenia przepuszczalności, jak również poprawy napięcia i elastyczności ich ścian. Substancja ma zdolność obniżania lepkości krwi (zmniejsza przyczepność białych krwinek do ścian naczyń krwionośnych), działa przeciwzapalnie i jest przeciwutleniaczem [4].

Oba leki, choć mają zupełnie inną budowę chemiczną i działają poprzez odmienne mechanizmy, wpływają korzystnie na stan naczyń krwionośnych chroniąc je, a także usprawniają przepływ krwi.

Jakie skutki uboczne ma dobesylan wapnia i diosmina?

Według dostępnych danych, działania niepożądane związane ze stosowaniem dobesylanu wapnia lub diosminy występują sporadycznie. Obie substancje są więc z reguły dobrze tolerowane. Niekiedy mogą pojawić się rzadkie lub bardzo rzadkie skutki uboczne wymienione w tabeli.

Jak więc widzisz, obie substancje mogą wywoływać podobne działania niepożądane, które wynikają najczęściej z nadwrażliwości przewodu pokarmowego lub reakcji alergicznej. Występują one jednak rzadko, a jeśli się pojawią, przemijają wraz ze zmniejszeniem dawki leku lub po jego odstawieniu. Co więcej, działaniom niepożądanym ze strony przewodu pokarmowego możesz zapobiec poprzez stosowanie tych leków bezpośrednio po posiłku [3,4].

Kiedy stosować diosminę i dobesylan wapnia?

Sztandarowym wskazaniem do stosowania zarówno dobesylanu wapnia, jak i diosminy, są objawy niewydolności żylnej kończyn dolnych.  Wskazania do stosowania dobesylanu wapnia:

• ból i obrzęk kończyn dolnych;
• uczucie mrowienia i drętwienia nóg (tzw. parestezje);
• zastój krwi objawiający się w postaci zmian na skórze;
• żylaki odbytu (pomocniczo).

Dobesylan wapnia bywa również wykorzystywany w leczeniu niektórych mikroangiopatii, np. retinopatii cukrzycowej (schorzenia, które polega na uszkodzeniu naczyń krwionośnych w obrębie siatkówki oka), a także różnego rodzaju dermatoz, m.in. trądziku różowatego, łuszczycy czy plamicy barwnikowej [3,5].

Wskazania do stosowania diosminy:

• ból i nocne skurcze w nogach;
• uczucie zimnych nóg;
• uczucie pieczenia w nogach, zmęczenia, dyskomfortu oraz mrowienia;
• owrzodzenia żylne;
• obrzęki kończyn dolnych;
• rozszerzone drobne naczynia żylne – tzw. żylaki siatkowate i “pajączki”;
• zasinienie lub rumień skóry.

Preparaty z diosminą są również rekomendowane w przypadku choroby hemoroidalnej. Lek uszczelnia ściany naczyń krwionośnych, działa przeciwzapalnie, a przez to łagodzi ból, pieczenie i świąd oraz obrzęk w okolicy odbytu [1,4].

Dawkowanie i czas działania

Dobesylan wapnia jest dostępny w postaci doustnej w dawkach 250 mg oraz 500 mg. Lek dawkuje się następująco:

• niewydolność żylna: 500 mg 1-2 razy na dobę.
• nieproliferacyjna retinopatia cukrzycowa: 1000-1500 mg na dobę.

Diosmina w postaci doustnej występuje w dawkach 500 mg oraz 1000 mg. Dawkowanie różni się w zależności od wskazań:

• niewydolność żylna: 500 mg 2 razy na dobę (rano i wieczorem) lub 1000 mg 1 raz na dobę.
• żylaki odbytu: 1500 mg 2 razy na dobę (lub 1000 mg 3 razy na dobę) przez pierwsze 4 dni, natomiast przez kolejne 3 dni 1000 mg 2 razy na dobę.

Czas terapii w obu przypadkach może wynosić od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy, co jest uzależnione od rodzaju dolegliwości, stopnia jej nasilenia oraz oczywiście od zaleceń lekarskich [4,6].

Porównanie profili bezpieczeństwa

Zarówno dobesylan wapnia, jak i diosmina to substancje bezpieczne dla większości dorosłych pacjentów. Działania niepożądane pojawiają się rzadko lub bardzo rzadko. Istnieją jednak pewne przeciwwskazania do stosowania tych leków. Są to m.in.: agranulocytoza (szczególnie jeśli chodzi o dobesylan wapnia), gorączka, stan zapalny gardła, odbytu, narządów płciowych, choroba wrzodowa żołądka/dwunastnicy, dolegliwości związane z krzepnięciem krwi. Pamiętaj również o możliwych interakcjach lekowych i ich niekorzystnych konsekwencjach. Zanim sięgniesz po preparaty zawierające dobesylan wapnia lub diosminę dokładnie przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania [1,4-6].

Stosowanie u kobiet w ciąży

Stosowanie dobesylanu wapnia w ciąży jest możliwe po uprzedniej konsultacji z lekarzem, który stwierdzi, że korzyści płynące z zażywania leku przewyższają ryzyko. Jednocześnie w ulotkach leków zawierających dobesylan wapnia przeczytasz, że przyjmowanie dobesylanu wapnia jest przeciwwskazane w pierwszym trymestrze ciąży.  W przypadku diosminy nie wykazano szkodliwego wpływu na rozwój płodu, przebieg ciąży oraz porodu. Jednak zanim sięgniesz po konkretny preparat zawierający tę substancję, skonsultuj się z lekarzem prowadzącym [4,6].

Stosowanie u kobiet karmiących piersią

Choć uważa się, że dobesylan wapnia i diosmina przenikają do mleka kobiecego w minimalnym stopniu, nie są zalecane w okresie laktacji. Jeśli karmisz piersią, przed przyjęciem, którejkolwiek z tych substancji zasięgnij porady lekarza [4,6-7].

Prowadzenie pojazdów

Omawiane leki, stosowane w zalecanych dawkach, nie mają wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, nie osłabiają koncentracji oraz czasu reakcji [4,6].

Interakcje z alkoholem

W większości ulotek dołączonych do preparatów zawierających dobesylan wapnia lub diosminę na próżno szukać informacji na temat interakcji z alkoholem. Nie oznacza to bynajmniej, że łączenie tych substancji z napojami alkoholowymi to dobry pomysł. Pamiętaj, aby podczas stosowania jakichkolwiek leków ograniczyć spożywanie alkoholu do minimum, a tabletki popijać wodą [4,6].

Stosowanie u seniorów

Z reguły nie ma konieczności zmniejszania dawek dobesylanu wapnia lub diosminy u osób starszych, chyba że istnieją ku temu powody (np. przeciwwskazania do stosowania wymienione w akapicie “Porównanie profili bezpieczeństwa”) lub lekarz uzna to za konieczne [4,6].

Stosowanie przy zaburzeniach czynności nerek i wątroby

Jeśli cierpisz na zaburzenia czynności nerek i/lub wątroby, przed zastosowaniem preparatu z dobesylanem wapnia lub diosminą, skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym.  Jak wynika z dostępnych informacji, w przypadku dobesylanu wapnia, konieczne jest zmniejszenie dawki u pacjentów, którzy zmagają się z ciężką niewydolnością nerek (zwłaszcza u osób poddawanych dializom) [4,6].

Dostępność leków i droga podania 

Dobesylan wapnia, w postaci doustnej, dostępny jest w tabletkach i kapsułkach w dawkach 250 mg oraz 500 mg, przy czym występuje w preparatach na receptę, jak i bez recepty. Substancja jest również łączona z innymi składnikami (np. aloesem, wyciągiem z kasztanowca, dekspantenolem) w preparatach na skórę.

Diosmina występuje w postaci niezmikronizowanej oraz zmikronizowanej (ma mniejszy rozmiar cząstek i jest szybciej wchłaniania niż postać nierozdrobniona) w formie tabletek doustnych w dawkach 500 mg, 600 mg oraz 1000 mg. Jest dostępna bez recepty.  W aptekach znajdziesz również preparaty zawierające diosminę w innych dawkach (m.in. 50 mg, 200 mg, 450 mg). Są one wówczas wzbogacone w dodatkowe składniki, np. hesperydyną, witaminą C czy wyciągiem z ruszczyka kolczastego [8].

Zamienniki i preparaty

Na polskim rynku farmaceutycznym znajduje się mnóstwo preparatów zarówno z dobesylanem wapnia, jak i diosminą. Mają one status leków, suplementów diety, a niektóre są zarejestrowane jako kosmetyki.

Dobesylan wapnia

Doustne leki z dobesylanem wapnia dostępne z przepisu lekarza to: Calcium Dobesilate Hasco, Calcium dobesilate Galena oraz Galvenox.  Bez recepty możesz zakupić w aptece następujące leki: Adproctin, Dobenox, Dobenox Forte, Galvenox Veno, Rostil oraz Rostil max. 

Kosmetyki na skórę z dobesylanem wapnia to: 

• Galvenox żel (z dodatkiem aloesu, dekspantenolu, mentolu, wyciągu z kasztanowca).
• Galvenox soft (z dodatkiem aloesu, dekspantenolu, wyciągu z kasztanowca) [8, 9, 10].

Diosmina

Diosmina zmikronizowana dostępna jest w następujących preparatach o statusie leków bez recepty: Aflavic Max, DIH, DIH Max Comfort, DiosMax, Diohespan max, Diosminex, Diosminex Max, Diosmina Colfarm Max. Leki zawierające diosminę niezmikronizowaną w tabletkach: Phlebodia, Procto-Hemolan control.

Dostępne są również suplementy diety, które stanowią połączenie diosminy z:

• hesperydyną: Detramax, Detramax Plus, Diosmitrin, Venalex, Redblocker
• wyciągiem z ruszczyka kolczastego: DIH Cyclo, LiotoMax 3.
• hesperydyną i wyciągiem z ruszczyka kolczastego: Diosmina Apteo.
• hesperydyną, wyciągiem z ruszczyka kolczastego i witaminą C: Procto-Glyvenol Complex.

Kosmetyk na skórę z diosminą: żel Diosminex szybka ulga dla nóg (zawiera również mentol, wyciąg z ruszczyka kolczastego, skórki cytryny, nawłoci pospolitej) [8, 11, 12, 13].

Podsumowanie

Jeśli wciąż zastanawiasz się, która z dwóch omawianych substancji jest “lepsza” – diosmina czy dobesylan wapnia – skonsultuj się ze swoim lekarzem prowadzącym. Specjalista z pewnością rozwieje twoje wątpliwości, a jeśli uzna to za konieczne, skieruje cię na dodatkowe badania diagnostyczne. 

Pamiętaj, aby nie stosować dobesylanu wapnia lub diosminy na własną rękę w przypadku ciąży lub jej podejrzenia, podczas karmienia piersią, a także wtedy, gdy stosujesz już inne leki. Choć są to substancje, które nie wywołują zbyt wielu skutków ubocznych, istnieje ryzyko pojawienia się niekorzystnych interakcji.

Kwiecień 2024 roku przyniósł kolejną falę nowości na polskim rynku farmaceutycznym, znacząco poszerzając gamę dostępnych opcji terapeutycznych dla szerokiego spektrum schorzeń. Od leków przeciwbólowych, poprzez preparaty wspomagające zdrowy sen, aż po zaawansowane rozwiązania w leczeniu chorób skóry, kardiologicznych, pulmonologicznych i reumatologicznych, nowe rejestracje leków otwierają pacjentom i lekarzom nowe możliwości w leczeniu.

Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne

Wśród leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym pojawiła się Pyralgina Max w tabletkach powlekanych jako nowa opcja w leczeniu bólu dostępna bez recepty. 

Nowością są także tabletki do ssania z benzydaminą o smaku cytrynowym i miodowo-pomarańczowym o nazwie Benzydamine neo-angin. Oba nowe leki są dostępne bez recepty lekarskiej.

Leki na choroby sercowo-naczyniowe

Wśród nowych leków stosowanych na choroby sercowo-naczyniowe warto wspomnieć o następujących:

• Veinofytil, tabletki powlekane wspomagające krążenie i redukcję obrzęków.
• Furosemid Laboratórios Basi, roztwór do wstrzykiwań, diuretyk stosowany w leczeniu nadciśnienia i obrzęków.
• Ticagrelor Farmak i Ticagrelor Reddy, tabletki powlekane, zapobiegające zawałom serca przez zapobieganie zakrzepom.
• Daroxomb i Treftenin, które są stosowane w leczeniu zakrzepicy.

Leki na cukrzycę

Pojawił się także nowy lek na cukrzycę o nazwie Atirabo, w formie tabletki powlekanych (60 mg i 90 mg).

Leki onkologiczne

Nowości wystąpiły także wśród leków onkologicznych. Pojawił się lek Cyclophosphamide Sandoz, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, stosowany w chemioterapii, a także lek Abiraterone Olainfarm, tabletki powlekane, stosowany w terapii nowotworowej.

Leki hormonalne i na infekcje intymne

Kwiecień 2024 przyniósł także nowe opcje doustnej antykoncepcji. Nowością jest lek Desogestrel Symphar, w formie tabletki powlekanych. Pojawił się także lek Protrivagin, globulki dopochwowe, stosowany w terapii infekcjach intymnych.

Leki na choroby reumatyczne i autoimmunologiczne

Tabletki powlekane o nazwach Teriflunomide G.L. Pharma i Teriflunomide Neuraxpharm stosowane są  w leczeniu stwardnienia rozsianego i również pojawiły się w kwietniu 2024 na polskim rynku.

Leki na zakażenia

Nie inaczej było w dziedzinie leczenia zakażeń. Nowością jest lek Daptomycin Reddy, proszek do sporządzania roztworu do infuzji, do leczenia infekcji bakteryjnych, a także przeciwbakteryjny lek Ampicillin/Sulbactam Bausch Health, proszek do sporządzania roztworu do infuzji.

Leki na układ oddechowy

Kwiecień 2024 przyniósł także zmiany w obszarze pulmonologii. Pojawił się lek Razarxo stosowane w leczeniu przewlekłych chorób płuc, a także Xedine Ipra MAX, spray do nosa (0,05%), stosowany w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych. Z kolei lek Aceflucil w postaci tabletek musujących może przynieść realną pomoc w leczeniu mokrego kaszlu. Będzie go można dostać bez recepty. Pojawiła się także nowa zawiesina do nebulizacji o nazwie Resbud, wspomagająca oddychanie.

Leki na tarczycę

Nowością jest także lek o nazwie Fypalan, tabletki powlekane (2 mg, 4 mg, 6 mg, 8 mg, 10 mg, 12 mg), przeznaczony do leczenia niedoczynności tarczycy.

Inne nowe leki

Wśród innych leków warto wspomnieć o  Hydroxyzinum Bluefish, stosowanym na uspokojenie bądź w leczeniu alergii. Pojawił się również lek  Apremilast Aristo, stosowany w terapii łuszczycy. Nowością jest także lek Apenal w roztworze doustnym (100 mg/ml), wspomagający pracę przewodu pokarmowego. Jest on dostępny bez recepty. W kwietniu 2024 pojawił się także lek bez recepty o nazwie Kalms Noc w formie tabletek powlekanych (385 mg) do wsparcia spokojnego snu. Warto również wspomnieć o szamponie leczniczym Infilea, stosowanym w leczeniu schorzeń skóry głowy i włosów związanych z chorobami skórnymi.

Podsumowanie

Te nowe rejestracje leków z kwietnia 2024 roku świadczą o dynamicznym rozwoju polskiego rynku farmaceutycznego, z naciskiem na dostępność nowoczesnych terapii, które adresują szeroki zakres potrzeb zdrowotnych pacjentów. Wprowadzenie tak różnorodnych leków, od przeciwbólowych, poprzez wspierające sen, aż po skomplikowane terapie chorób serca, tarczycy, płuc oraz reumatologicznych, to krok naprzód w zapewnianiu skuteczniejszej i bardziej dostosowanej do potrzeb pacjenta opieki zdrowotnej.

Formowanie kikuta po amputacji jest niczym innym jak jego bandażowaniem w taki sposób, aby zmniejszyć jego obwód i uzyskać odpowiedni kształt. Jest to ważne, aby kikut był odpowiednio przygotowany pod kątem zaopatrzenia ortopedycznego. Dodatkowo zapobiega ono wystąpieniu zakrzepicy poprzez poprawę krążenie krwi i limfy w amputowanej kończynie.

Co więcej, ułatwia gojenie się rany w prawidłowy sposób po przeprowadzonej amputacji. Sam proces formowania kikuta może trwać kilka tygodni, a nawet miesięcy. Wszystko bowiem zależy od stanu klinicznego pacjenta oraz wykonywanych zabiegów pielęgnacyjnych. Co do samej techniki bandażowania kikuta, to nie powinno się go wykonywać, gdy jest skierowany w dół. Zapobiega to zastojowi krwi lub limfy. Co ważne, wraz z upływającym czasem, można stosować coraz silniejszy nacisk, największy na końcu kikuta i malejący w kierunku nasady [1].

Na czym polega hartowanie kikuta?

Kolejnym po formatowaniu, ważnym procesem postępowania po amputacji kończyny, jest hartowanie kikuta. Zmniejsza ono wrażliwość skóry na ucisk, ocieranie i ogólnie wszelkie bodźce mechaniczne mogące się pojawić podczas użytkowania protezy. Hartowanie można przeprowadzić samymi dłońmi, szczoteczkami z włosia, rękawicami frotte czy gumowymi piłeczkami. Sam zabieg jest oparty na energicznym rozcieraniu, ugniataniu i oklepywaniu kikuta. Zabiegi należy wykonywać codziennie, począwszy od momentu zagojeniu rany pooperacyjnej [2].

Ile goi się kikut po amputacji?

W zależności od przyczyny amputacji (np. uraz czy postępująca choroba przewlekła), stanu ogólnego zdrowia pacjenta (np. cukrzyca wpływa niekorzystnie na gojenie się ran) lub powikłań (np. trudno gojące się rany), czas gojenia się kikuta po amputacji może być różny. Najczęściej jednak ten proces powinien trwać od kilku tygodni do nawet trzech miesięcy. Podczas procesu regeneracji tkanek odczuwalny jest często ból w okolicy rany poamputacyjnej. Dlatego niezwykle ważna jest prawidłowa pielęgnacja (odpowiednia dezynfekcja i częsta zmiana opatrunków) [2].

Ból fantomowy po amputacji

Ból kikuta po amputacji jest zjawiskiem normalnym. Jest on wynikiem miejscowego stanu zapalnego i podrażnienia zakończeń nerwowych. W przypadku gdy proces gojenia zachodzi bez powikłań, ból i jego nasilenie powinien ustępować wraz z gojeniem. Niestety u licznych pacjentów przechodzących amputację, pojawia się też inny rodzaj bólu, nazywany fantomowym. Jest on neuropatycznym rodzajem bólu, w którym zakończenia nerwowe znajdujące się powyżej miejsca amputacji wciąż wysyłają do mózgu sygnały. Wskutek tych sygnałów, pacjent pomimo fizycznego braku kończyny, odczuwa w niej pieczenie, ucisk czy mrowienie. Takie bóle mogą się nasilać w przypadku zmęczenia, stresu czy złych warunków atmosferycznych. Bóle fantomowe mają z reguły charakter nawracający i mogą trwać nawet latami po amputacji [3].

Jak pielęgnować kikut po amputacji?

Jednym z najważniejszych elementów leczenia po amputacji kończyny, jest odpowiednia pielęgnacja kikuta. Po przeprowadzeniu operacji lekarze zakładają specjalny opatrunek, a czasami również sączek drenujący. Jeżeli nie występują powikłania, po pewnym czasie lekarz może usunąć sączek i szwy. Aby rana goiła się prawidłowo należy dbać o czystość i regularnie zmieniać opatrunek. O tym jak często zmieniać opatrunek oraz w jaki sposób pielęgnować ranę powinien zdecydować lekarz. Nie mniej jednak w przypadku samodzielnej zmiany opatrunku należy pamiętać o dokładnym umyciu rąk. Ranę powinno się również zdezynfekować i posmarować odpowiednimi preparatami do pielęgnacji [1,2].

Jak wygląda rehabilitacja po amputacji kończyny?

W celu prawidłowej pielęgnacji, oprócz opisanych powyżej formowania i hartowania kikuta, ważna jest również jego odpowiednia rehabilitacja. Odpowiedni zestaw ćwiczeń korzystnie wpływa na gojenie się ran oraz pozwala szybciej pacjentowi wrócić do normalnego funkcjonowania. W zależności od stanu pacjenta oraz faktu, czy amputacja dotyczyła kończyny górnej lub dolnej, fizjoterapeuta dobiera odpowiedni zestaw ćwiczeń pod konkretnego pacjenta. Po zadowalającym stopniu poprawności wykonywania ćwiczeń, pacjent może bezpiecznie powtarzać je w warunkach domowych. Szczególnie ważne są ćwiczenia zapobiegające przykurczom, usprawniające krążenie krwi i chroniące przed wystąpieniem zakrzepów. W przypadku osób po amputacji kończyny dolnej, bardzo ważna jest pionizacja, nauczenie się odpowiedniej techniki siadania i przesiadania się na wózek inwalidzki [1,3].

Podsumowanie

Amputacja kończyny, w szczególności dolnej, ogranicza możliwość samodzielnego poruszania się i zmniejsza samodzielność pacjenta. Co więcej, może wywołać niekorzystne zmiany jak zanik mięśni, przykurcze stawów, zakrzepicę czy pogorszenie wentylacji płuc. Wymienione powikłania mogą być niezwykle groźne dla życia pacjenta. Dlatego konieczna jest odpowiednia pielęgnacja kikuta i blizny, edukacja pacjenta, odpowiednie ćwiczenia fizyczne i fizjoterapia. Dzięki rozwojowi technologii i coraz lepszym protezom, odpowiednio zaopiekowany pacjent po amputacji kończyny ma szansę na normalne życie.

Chromanie przestankowe NIE jest chorobą – jest objawem chorobowym. Polega na wystąpieniu bólu w obrębie kończyny dolnej (izolowany ból mięśni goleni) po przejściu pewnej odległości. Jest to objaw przewlekłego niedokrwienia kończyny dolnej (nogi), wynikający ze zwężenia lub zamknięcia tętnicy przez blaszkę miażdżycową, który pojawia się w trakcie wysiłku i ustępuję krótko po jego zakończeniu. Leczenie farmakologiczne chorych z chromaniem przestankowym ma na celu modyfikację sercowo-naczyniowych czynników ryzyka, łagodzenie dolegliwości bólowych, wydłużenie dystansu i poprawienie jakości życia. Jakie są dokładnie objawy chromania przestankowego i kiedy możemy ich doświadczyć? Czy istnieje test na chromanie przestankowe, aby sprawdzić, czy cierpimy na tę dolegliwość [1]?

Objawy chromania przestankowego

Jakie są objawy chromania przestankowego? Głównym symptomem jest ból nóg pojawiający się podczas chodzenia, który ustępuje po krótkim odpoczynku. Pacjenci często opisują uczucie zmęczenia, skurcze lub pieczenie mięśni łydek, ud, a czasami także pośladków. Objawy chromania przestankowego nasilają się podczas pokonywania dłuższych dystansów lub wchodzenia po schodach, co znacząco ogranicza codzienną aktywność. z czasem postępować, prowadząc do bólu nawet w stanie spoczynku, co świadczy o poważniejszym stadium choroby. Jednak opisane objawy chromania przestankowego najczęściej wskazują na już rozwiniętą chorobę. Czy istnieje jakiś test na chromanie przestankowego, który pozwoli szybciej nam się dowiedzieć o problemie?

Test na chromanie przestankowe

Test na chromanie przestankowe to proste, ale skuteczne badanie oceniające przepływ krwi w kończynach dolnych. Najczęściej stosuje się wskaźnik kostka-ramię (ABI), który polega na porównaniu ciśnienia tętniczego zmierzonego na kostce i ramieniu. Wynik poniżej normy może wskazywać na niedokrwienie spowodowane miażdżycą. W diagnostyce wykorzystuje się również test marszowy, polegający na ocenie dystansu, jaki pacjent jest w stanie przejść przed wystąpieniem bólu. Wczesne rozpoznanie chromania przestankowego jest kluczowe dla wdrożenia odpowiedniego leczenia, w tym ćwiczeń i leków wspomagających krążenie. No właśnie – jeśli chodzi o leczenie. Jakie są najnowsze leki na chromanie przestankowe i jak je stosować?

Czy istnieją leki bez recepty na chromanie przestankowe?

Obecnie większość skutecznych leków na chromanie przestankowe jest dostępna wyłącznie na receptę. Jednak w aptekach można znaleźć leki bez recepty na chromanie przestankowe, które wspierają krążenie, np. suplementy z diosminą (Diosminex Max, Diohespan Max, DIH), wyciągiem z miłorzębu japońskiego (Ginkgo Biloba Plus, Naturell Ginkgo Intensive, Ginkgo Duo, Ginkofar) czy preparaty z hesperydyną (Cyclo 3 Fort, Cyclo, Maxi3Vena, Venalex, Cyclovena). Choć mogą łagodzić objawy, nie zastąpią one leczenia farmakologicznego zalecanego przez specjalistę. Ich głównym celem jest wzmacnianie żył, redukcja powstawania pajączków, jednak siła i skuteczność nie są na tyle duże, aby stosować je do leczenia chromania przestankowego. Jeśli podejrzewasz u siebie taką chorobę, to musisz skonsultować się ze specjalistą, aby stosować leki na receptę.

Jak się leczy chromanie przestankowe?

Jakie są leki na chromanie przestankowe i jak leczy się tę chorobę? U chorych leczy się przede wszystkim choroby współistniejące. Leki na chromanie przestankowe obejmują szeroką gamę substancji poprawiających krążenie i zmniejszających ryzyko zakrzepów. Cilostazol (Cliostop, Cilozek, Noclaud) skutecznie hamuje agregację płytek krwi, zapobiegając zakrzepom, oraz rozszerza naczynia, co wydłuża dystans chromania przestankowego, choć może powodować bóle głowy, kołatania serca i problemy żołądkowe, a jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z niewydolnością krążenia. Kwas acetylosalicylowy (ASA, aspiryna) to lek przeciwpłytkowy o udokumentowanej skuteczności, stosowany w dawkach od 75 do 325 mg na dobę. Tiklopidyna (Aclotin) hamuje agregację płytek i uwalnianie czynników krzepnięcia, zapobiegając tworzeniu się zakrzepów tętniczych, a klopidogrel (Areplex, Plavix, Trombex) nieodwracalnie wiąże płytki krwi, co czyni go skutecznym w długotrwałym zapobieganiu zakrzepom [2,3].

Pentoksyfilina (Agapurin, Apo-Pentox, Polfilin) poprawia elastyczność erytrocytów, zmniejsza stężenie fibrynogenu i agregację płytek, co wydłuża dystans chromania przestankowego (czyli wydłuża czas, po którym pojawią się objawy). Buflomedil, stosowany w leczeniu tej choroby od ponad dekady w niektórych krajach, oraz werapamil (Isoptin, Staveran), blokujący kanały wapniowe, również przyczyniają się do zwiększenia dystansu marszu bez bólu. Aminofilina, blokując receptory adenozynowe, może ograniczać rozszerzenie naczyń podczas wysiłku [2,3].

Inne nowoczesne leki, to np. rywaroksaban (Xarelto), który skutecznie hamuje wytwarzanie trombiny i powstawanie zakrzepów. Warto wspomnieć też o leku takim jak Sulodeksyd, który wykazuje działanie ochronne na śródbłonek, zmniejsza stan zapalny w ścianach naczyń i opóźnia procesy destrukcyjne, co prowadzi do wydłużenia dystansu chromania, natomiast mirabegron, jako agonista receptorów β3-adrenergicznych, wykazuje potencjał w leczeniu chromania przestankowego na podstawie badań przedklinicznych. Omówiliśmy tutaj klasyczne leki, które stosuje się w leczeniu chromania i chorób współistniejących. Czy istnieją jakieś najnowsze leki na chromanie przestankowe [2,3]?

Jakie są najnowsze leki na chromanie przestankowe?

Najnowsze leki na chromanie przestankowe koncentrują się na zwiększeniu skuteczności terapii i poprawie jakości życia pacjentów z chorobą tętnic obwodowych. Wciąż rozwijane są leki takie jak cilostazol, który poprawia przepływ krwi i zmniejsza ryzyko restenoz po zabiegach naczyniowych. Poszukuje się nowych leków przeciwpłytkowych i przeciwkrzepliwych jako alternatywy dla aspiryny, a także terapii celowanych, takich jak inhibitory PCSK9, które regulują poziom lipidów. Badania nad terapiami skojarzonymi oraz innowacyjnymi metodami endowaskularnymi, jak stenty pokryte lekami, mogą przynieść przełom w leczeniu chromania przestankowego. Wybór odpowiedniego leku zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, a połączenie farmakoterapii z odpowiednimi ćwiczeniami może znacząco poprawić komfort życia osób zmagających się z tą chorobą. No właśnie, a jakie ćwiczenia na chromanie przestankowe wykonywać, aby opóźnić rozwój choroby [2-4]?

Jakie ćwiczenia na chromanie przestankowe warto wykonywać?

Ćwiczenia na chromanie przestankowe odgrywają kluczową rolę zarówno w leczeniu, jak i zapobieganiu tej chorobie, poprawiając krążenie krwi w kończynach dolnych i zwiększając dystans marszu bez bólu. Najczęściej zalecane są regularne spacery o zmiennym tempie – pacjent powinien chodzić do momentu pojawienia się bólu, następnie odpocząć i ponownie kontynuować marsz. Taki trening zwiększa wytrzymałość mięśni i poprawia wydolność naczyń. Ćwiczenia rozciągające oraz wzmacniające mięśnie nóg, takie jak unoszenie pięt, przysiady czy jazda na rowerze stacjonarnym, również wspierają leczenie chromania przestankowego. Regularna aktywność fizyczna, w połączeniu z farmakoterapią, nie tylko łagodzi objawy, ale także zapobiega dalszemu rozwojowi choroby tętnic obwodowych.

Podsumowanie

Chromanie przestankowe to nie choroba, a objaw przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych, objawiający się bólem nóg podczas chodzenia, który ustępuje po odpoczynku. Wczesna diagnoza, np. poprzez test na chromanie przestankowe (ABI lub test marszowy), pozwala wdrożyć skuteczne leczenie. Terapia obejmuje najnowsze leki na chromanie przestankowe, takie jak cilostazol, klopidogrel czy sulodeksyd, które poprawiają krążenie i wydłużają dystans marszu. Regularne ćwiczenia na chromanie przestankowe, takie jak spacery i ćwiczenia wzmacniające mięśnie nóg, są kluczowe dla poprawy jakości życia pacjentów i zapobiegania dalszemu rozwojowi choroby tętnic obwodowych.

Zgorzel gazowa, znana kiedyś jako gangrena, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez  bakterie z rodzaju Clostridium, najczęściej Clostridium perfringens (laseczki zgorzeli gazowej). Produkują one toksyny i enzymy, które następnie powodują proces zapalny z martwicą mięśni i tkanek. Temu procesowi towarzyszy wytwarzanie gazu, dzięki czemu choroba zawdzięcza swoją nazwę. Gangrena często powoduje przedostanie się toksyn bakteryjnych do krwi, co prowadzi do wstrząsu toksycznego i może prowadzić nawet do zgonu pacjenta. Za zakażenie odpowiadają przetrwalniki tych bakterii, które są obecne w kurzu domowym czy glebie [1].

Jakie są przyczyny zakażenia zgorzelą gazową?

Przyczyny zgorzeli gazowej mogą być następujące:

• żeby doszło do infekcji i laseczki zgorzeli mogły zacząć się rozwijać, musi wystąpić środowisko beztlenowe lub przynajmniej ubogie w tlen;
• do takich warunków prowadzą np. rozległe rany tłuczone, miażdżone, z dużą ilością martwej tkanki czy tzw. rany przechodzone, czyli stare rany niezaopatrzone;
• bardzo groźne są rany zamieszczone brudną wodą lub ziemią, ale wszystkie nieoczyszczenie i niezaopatrzone rany w krótkim czasie po urazie mogą stanowić potencjalne ryzyko;
• rozwój infekcji jest również szybszy w przypadku gdy występuje ostre niedokrwienie spowodowane np. zakrzepem, zatorem lub urazem naczyń [1,2].

Jakie są czynniki ryzyka zgorzeli gazowej?

Czynnikami ryzyka gangreny są:

• największym czynnikiem ryzyka jest uraz, w szczególności głęboka i zabrudzona rana;
• groźne są również otwarte złamania i oparzenia, w szczególności, jeżeli są rozległe;
• dużo większym ryzykiem wystąpienia gangreny obarczeni są pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe, takie jak miażdżyca  cukrzyca czy ogólnie choroby obwodowych naczyń krwionośnych [2].

Kiedy należy bać się zranienia?

Nie można panikować w przypadku każdego zranienia. O ile ważne jest by każde, nawet najmniejsze zranienie, odpowiednio zaopatrzyć, to np. drobne skaleczenie czystym nożem kuchennym niesie niskie ryzyko rozwoju gangreny. Odwrotnie sytuacja wygląda, gdy do zranienia dochodzi w brudnych warunkach lub została spowodowana przez brudny przedmiot, a dodatkowo rana jest zanieczyszczona ziemią. Jeżeli dochodzi do tego fakt, że powstała rana jest rozległa, to należy udać się do lekarza, który ja opatrzy i być może zaleci podawanie antybiotyku [1,2].

Jak wygląda zgorzel gazowa i jakie daje objawy?

Z reguły od zakażenia rany przez laseczki zgorzeli gazowej do pierwszych objawów może minąć od kilku do nawet kilkudziesięciu godzin. Można je podzielić na objawy miejscowe i uogólnione. Do tych pierwszych należą m.in.:

• najczęstszym objawem, rozwijającej się zgorzeli jest silny ból w miejscu zakażenia;
• rana z początku wygląda normalnie lub jest blada, żeby następnie zaczerwienić się, następnie zbrązowieć, a w ostatnim stadium przyjąć barwę purpurową lub ciemnoczerwoną z błyszczącymi dużymi pęcherzami;
• dodatkowo z zakażonej rany często można zaobserwować sączącą się brunatną wydzielinę o słodko-mdłym zapachu;
• charakterystyczne dla zgorzeli gazowej jest wyczuwalne pod skórą pod wpływem dotyku powietrze, co może objawiać się charakterystycznym odgłosem trzeszczenia;
• objawy przypominają dosłownie gnicie tkanek, gangrena z tego względu jest łatwo zauważalna i trudna do pomylenia (i przy okazji śmiertelnie niebezpieczna).

Objawy uogólnione pojawiają się z reguły kilka godzin po pierwszych objawach miejscowych. Dotyczą one głównie pacjentów z zakażeniami wewnątrzbrzusznymi. Do objawów należą m.in.:

• gorączka;
• bóle brzucha z możliwymi wymiotami;
• przyspieszona akcja serca [1,3].

Kiedy udać się do lekarza?

Jeżeli wystąpią objawy gangreny, to pod żadnym pozorem nie wolno ich lekceważyć. Ich wystąpienie jest wskazaniem do natychmiastowego udania się do lekarza lub na Szpitalny Oddział Ratunkowy. Bakterie powodujące zgorzel gazową produkują egzotoksyny. Są one odpowiedzialne za niszczenie tkanek, powodując martwicę tkanki mięśniowej. Dodatkowo mogą powodować hemolizę, czyli niszczenie czerwonych krwinek i innych elementów krwi oraz niszczenie ścian naczyń krwionośnych. Nieleczona zgorzel gazowa prowadzi do wstrząsu septycznego i śmierci [2].

Czy zgorzel gazowa jest zaraźliwa?

Gangrena w poprzednich stuleciach, z uwagi na trudne warunki sanitarne na polach walki, była jedną z głównych przyczyn zgonów żołnierzy. Obecnie nie występuje ona już tak często, ze względu na znaczną poprawę higieny i antyseptyki, ale choroba nadal jest bardzo niebezpieczna. Nie jest ona zaraźliwa i nie przenosi się ona bezpośrednio z człowieka na człowieka. Do zachorowania może dojść wskutek urazu lub rany, w której bakterie będą miały odpowiednie warunki do rozwoju [1,3].

Czy gangrena jest wyleczalna?

Tak, ale śmiertelność w przypadku zgorzeli jest stosunkowo duża i wynosi 30-50%. Na szanse przeżycia pacjenta wpływa rodzaj rany, stopień niedokrwienia, stan chorego przed zakażeniem i przede wszystkim, czas, jaki upłynął od zakażenia aż do rozpoczęcia leczenia [2].

Jak leczyć zgorzel gazową?

Leczenie zgorzeli gazowej przeważnie odbywa się w szpitalach na oddziałach intensywnej terapii. Stosuje się następujące metody leczenia:

• leczenie chirurgiczne polegające na usuwaniu martwej tkanki, rewizji i opatrzeniu rany (może być powtarzane nawet kilka razy na dobę);
• u niektórych pacjentów stosuje się profilaktykę anty-tężcową;
• ranę można przemywać roztworem soli fizjologicznej z dodatkiem antybiotyków;
• jeżeli zakażenie na kończynie jest poważne, może być konieczna amputacja tej kończyny (w przypadku zagrożenia życia);
• lekarze starają się ustabilizować stan pacjenta oddechowo i krążeniowo, wyrównać zaburzenia płynów i zwalczyć ból;
• do leczenia wprowadza się antybiotykoterapię, w różnych ośrodkach schematy podawania leczenia może się różnić, wpływ na nie mają również oporność danego szczepu;
• dobre efekty może dać leczenie tlenem hiperbarycznym, dzięki szkodliwym dla bakterii beztlenowych wolnym rodnikom. [1-3]

Podsumowanie

Pomimo że gangrena nie jest już tak powszechna, jak w poprzednich stuleciach, to nie można pod żadnym pozorem o niej zapominać. Czasami niewinne skaleczenie może okazać się śmiertelnie groźne. Dlatego zawsze należy dbać o odpowiednie zabezpieczenie rany, szczególnie jeżeli jest się w grupie ryzyka, chociażby cierpiąc na cukrzycę. Tacy pacjenci są narażeni w szczególności na zgorzel gazową kończyn, co w przypadku nieleczenia może skończyć się amputacja kończyny lub nawet śmiercią.

Hemoglobina to białko obecne w czerwonych krwinkach, które odpowiada za transport tlenu z płuc do wszystkich części ciała. Gdy poziom hemoglobiny jest zbyt niski, nasz organizm odczuwa brak tlenu, co prowadzi do objawów, takich jak zmęczenie, osłabienie i problemy z koncentracją. Dlatego utrzymanie prawidłowego poziomu hemoglobiny jest kluczowe dla dobrego samopoczucia i zdrowia. W tym artykule wyjaśnimy, jak poprawić hemoglobinę, co może wpływać na jej obniżenie, a także, co jeść na niską hemoglobinę [1,2].

Jakie są objawy niskiej hemoglobiny?

Objawy niskiej hemoglobiny mogą prezentować się w różny sposób, w zależności od stopnia niedoboru. Najczęściej pojawia się zmęczenie, osłabienie, bladość skóry, bóle głowy oraz kołatanie serca. Gdy poziom hemoglobiny jest wyjątkowo niski, mogą wystąpić zawroty głowy, zimne dłonie i stopy oraz trudności z oddychaniem. Może dojść nawet do omdleń. Te objawy niskiej hemoglobiny wynikają z ograniczonego dostarczania tlenu do tkanek, co wpływa na funkcjonowanie całego organizmu [2,3]

Co obniża poziom hemoglobiny we krwi?

Poziom hemoglobiny we krwi może być obniżany przez różne czynniki. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza, który jest niezbędny do produkcji czerwonych krwinek. Niedobór ten może być spowodowany przez niewłaściwą dietę, obfite miesiączki, przewlekłe krwawienia z przewodu pokarmowego lub upośledzone wchłanianie żelaza. Warto pamiętać, że niska hemoglobina może być też sygnałem poważnych schorzeń, takich jak choroby nowotworowe. Dlatego w przypadku podejrzenia problemów z hemoglobiną zalecane jest skonsultowanie się z lekarzem [2].

Czy nadmiar hemoglobiny może być niebezpieczny?

Choć najczęściej mówi się o zbyt niskiej hemoglobinie, nadmiar tego białka również może być problematyczny. Zbyt wysoka hemoglobina powoduje, że krew staje się gęstsza, co może prowadzić do ryzyka zakrzepów i obciąża serce. Osoby z nadmiarem hemoglobiny często odczuwają bóle głowy, mają problemy ze wzrokiem lub czują się zmęczone. Dlatego warto dbać o równowagę w poziomie hemoglobiny we krwi, aby uniknąć problemów zdrowotnych [1,3].

Niska hemoglobina – co jeść, aby ją podnieść?

Jednym z kluczowych sposobów na podniesienie hemoglobiny jest włączenie do diety produktów bogatych w żelazo. W przypadku niskiej hemoglobiny warto sięgać po czerwone mięso, wątróbkę, ryby, a także po produkty roślinne, takie jak fasola, soczewica, tofu czy orzechy. Odpowiednia dieta na niską hemoglobinę powinna również zawierać witaminę C, która poprawia przyswajanie żelaza. Warto unikać kawy i herbaty tuż po posiłku, ponieważ mogą one ograniczać wchłanianie żelaza, a tym samym hamować proces zwiększania poziomu hemoglobiny [2].

Co może obniżać poziom hemoglobiny we krwi?

Niektóre czynniki mogą obniżać poziom hemoglobiny. Do najczęstszych należą przewlekłe choroby, takie jak stany zapalne, nowotwory oraz infekcje. Dodatkowo niektóre leki, szczególnie te stosowane długotrwale, mogą wpływać na zmniejszenie produkcji czerwonych krwinek. Zwracaj uwagę na swoją dietę i staraj się unikać nadmiaru kawy, herbaty oraz produktów mlecznych podczas posiłków bogatych w żelazo, aby nie utrudniać jego wchłaniania [2,3].

Jak podnieść hemoglobinę domowymi sposobami?

Wiele osób zastanawia się, jak podnieść hemoglobinę bez użycia leków. Domowe sposoby na podniesienie hemoglobiny to przede wszystkim zmiana diety. Należy spożywać produkty bogate w żelazo oraz witaminę C, aby wspierać przyswajanie tego pierwiastka. Warto włączyć do diety owoce cytrusowe, paprykę, brokuły, a także unikać produktów, które obniżają wchłanianie żelaza, takich jak produkty mleczne zaraz po posiłku. Czasami jednak konieczne może być wsparcie suplementami [2,3].

Jakie produkty mogą pomóc podnieść niski poziom hemoglobiny?

Dieta bogata w żelazo i odpowiednie suplementy (np. SiderAl, Actiferol Fe, Ascofer, Biofer, Olimp Chela-Ferr Forte lub Ibuvit Żelazo + C) to podstawa, aby skutecznie walczyć z niską hemoglobiną. Czasami sama zmiana nawyków żywieniowych nie wystarcza, dlatego na rynku dostępne są preparaty wspierające odbudowę zapasów żelaza. Znajdziemy tu klasyczne kapsułki i tabletki, ale również formy płynne, np. Innofer lub Floradix. Dobór odpowiednich produktów może pomóc szybko poprawić stan zdrowia i uzupełnić niedobory, szczególnie gdy dieta nie dostarcza wystarczającej ilości składników odżywczych. Poniżej przedstawiamy rekomendowane produkty, które mogą być wsparciem dla osób z niską hemoglobiną [3].

SiderAl, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• oprócz żelaza zawiera witaminę C, co zwiększa jego wchłanianie;
• zawiera witaminę B12, która jest kluczowa w procesie tworzenia czerwonych krwinek;
• żelazo o dobrej przyswajalności;
• zawiera białka mleka;
• produkt bezglutenowy;
• jedna porcja zawiera rekomendowaną dawkę żelaza (14 mg), jednak przy dużych niedoborach może być za mała;
• występuje także w innych formach, np. z kwasem foliowym oraz ze zwiększoną dawką żelaza.

Actiferol Fe, kapsułki otwierane

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera dobrze przyswajalną formę żelaza;
• duża dawka żelaza w 1 kapsułce;
• nie barwi zębów i nie ma metalicznego posmaku;
• łagodny dla żołądka;
• bez dodatku laktozy;
• występuje w różnych formach pod względem dawki żelaza.

Ibuvit Żelazo + C, tabletki trójwarstwowe

O produkcie

• suplement diety;
• dodatek witaminy C, który poprawia wchłanianie żelaza;
• tabletka o modyfikowanym uwalnianiu, co poprawia wchłanianie i zmniejsza ewentualne dolegliwości żołądkowe;
• zawiera różne formy żelaza – również te o najlepszej przyswajalności;
• nie zawiera laktozy.

Ascofer, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• dobrze przyswajalna forma żelaza;
• dość duża dawka żelaza;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 3. roku życia;
• duże opakowanie w dobrej cenie.

Olimp Chela-Ferr Forte, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• żelazo z witaminami, które poprawiają jego wchłanianie;
• dobrze przyswajalna forma żelaza o dużej dawce;
• hipoalergiczna forma żelaza;
• nie zawiera laktozy.

Floradix, żelazo i witaminy, płyn

O produkcie

• suplement diety;
• wygodna forma płynna;
• zawiera żelazo, witaminy i ekstrakty roślinne;
• dość niska dawka żelaza;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 12. roku życia;
• po otwarciu przechowywać w lodówce przez maksymalnie 4 tygodnie.

Biofer, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• organiczne żelazo o dobrej przyswajalności;
• zawiera też sproszkowaną hemoglobinę wołową jako źródło żelaza;
• duże i ekonomiczne opakowanie;
• do stosowania od 12. roku życia;
• bezpieczne dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Innofer, zawiesina doustna

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• żelazo o wysokiej biodostępności i mniejszym ryzyku zaburzeń zołądkowych;
• produkt bezlaktozowy i bezglutenowy;
• nie zawiera białka mleka krowiego, konserwantów, barwników i substancji słodzących;
• zawiera naturalne aromaty;
• nie barwi zębów i nie ma metalicznego posmaku;
• posiada certyfikat GRAS;
• wstrząsnąć przed użyciem;
• po otwarciu spożyć w ciągu 90. dni;
• występuje w formie o mniejszej zawartości żelaza – Innofer baby.

Podsumowanie

Niska hemoglobina to powszechny problem, który może wpływać na jakość życia. Kluczowe jest dbanie o dietę bogatą w żelazo, regularne badania i, w razie potrzeby, odpowiednia suplementacja. Pamiętaj, że na niską hemoglobinę mają wpływ dieta, suplementy oraz styl życia. Dbając o te aspekty, zwiększasz swoje szanse na utrzymanie zdrowia i dobrego samopoczucia [1-3].

Co to jest zakrzepica żylna? Zakrzepica żylna to choroba polegająca na powstawaniu zakrzepów, czyli skrzepów krwi, w naczyniach żylnych, najczęściej w żyłach głębokich nóg. Zakrzepy te mogą utrudniać lub blokować przepływ krwi, co prowadzi do obrzęku, bólu i zaczerwienienia w chorej kończynie. Nieleczona zakrzepica może być groźna, ponieważ fragment zakrzepu może oderwać się i spowodować, np. zatorowość płucną, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Choroba ta często występuje u osób unieruchomionych, po operacjach lub u pacjentów z żylakami. Leczenie zakrzepicy obejmuje stosowanie leków przeciwzakrzepowych, które zapobiegają powiększaniu się zakrzepów i powstawaniu nowych [1,2].

Zakrzepica żył głębokich a powierzchniowych – jakie są różnice?

Ogólnie wiemy już, co to jest zakrzepica żylna, ale często mówi się o niej w kontekście żył głębokich lub powierzchniowych. Co to za schorzenia i czy możemy mówić o nich zamiennie? Zakrzepica żył głębokich i zakrzepica żył powierzchniowych to dwie różne postacie choroby zakrzepowej. Zakrzepica żył głębokich dotyczy dużych naczyń krwionośnych położonych głęboko w mięśniach, najczęściej w kończynach dolnych, i niesie większe ryzyko powikłań, takich jak zatorowość płucna. Objawia się silnym bólem, obrzękiem i uczuciem napięcia w nodze. Zakrzepica żył powierzchniowych dotyczy mniejszych naczyń znajdujących się tuż pod skórą, jest mniej groźna, ale może powodować bolesne stany zapalne. W obu przypadkach kluczowe jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia przeciwzakrzepowego. Wspomnieliśmy już krótko o czynnikach ryzyka powstania zakrzepicy, ale dowiedzmy się czegoś więcej na ten temat – i co najważniejsze – jakie mogą być tego skutki [1-3].

Dlaczego dochodzi do zakrzepów żył?

Zakrzepy żył powstają na skutek wielu czynników ryzyka, takich jak otyłość, brak aktywności fizycznej, długotrwałe siedzenie, przebyte operacje, urazy czy długotrwałe unieruchomienie kończyn. Do przyczyn należą również stosowanie antykoncepcji hormonalnej, ciąża, zaawansowany wiek, żylaki, nowotwory i genetycznie uwarunkowana nadkrzepliwość (trombofilia). Zakrzepica prowadzi do poważnych konsekwencji, w tym stanu zapalnego naczyń i tkanek, bólu, obrzęków oraz ryzyka zatorowości płucnej, co wymaga natychmiastowego leczenia przeciwzakrzepowego. Jednak pojawia się pytanie – jak rozpoznać zakrzepicę? Nie jest to prosta sprawa i często potrzeba dokładnych badań, ale przedstawimy najczęstsze objawy, które pojawiają się przy tym schorzeniu [1,2].

Jak rozpoznać zakrzepicę żył głębokich?

Czy rozpoznanie zakrzepicy żylnej jest proste? Najczęściej wskazuje się na takie objawy, jak ból oraz tkliwość kończyny, uczucie pieczenia, ciężkość nóg i obrzęki. Jednak to objawy wielu chorób układu żylnego, nie tylko zakrzepicy żył głębokich (ZŻG). Spektrum możliwych przyczyn zgłaszanych objawów jest naprawdę szerokie. Mogą one świadczyć o niewydolności żylnej, niedokrwieniu kończyny, ale również o schorzeniach dotyczących narządu ruchu (złamanie, uraz mięśnia). Zakrzepica żył głębokich często przebiega bezobjawowo. Dopiero w późniejszym okresie, kiedy zmiany zakrzepowe są większe i powodują istotne utrudnienia w przepływie krwi, pacjent zaczyna odczuwać dolegliwości. Dlatego rozpoznanie opiera się nie tylko na wywiadzie lekarskim, ale też dodatkowych badaniach krwi i badaniach obrazowych (USG Doppler) [1,2].

Jak wygląda zakrzepica nóg?

Czy można podać opis tego, jak wygląda zakrzepica nóg? Warto znać teorię na temat tego, co to jest zakrzepica żylna, ale i być świadomym tego, jak wygląda zakrzepica nóg, aby szybko zwrócić uwagę na coś niepokojącego. Zakrzepica nóg objawia się obrzękiem, bólem i zaczerwienieniem kończyny, najczęściej łydki lub uda. Skóra w miejscu zakrzepu może być napięta, cieplejsza niż reszta ciała, a chore żyły mogą być wyczuwalne jako twarde, bolesne zgrubienia. Często występuje uczucie ciężkości nogi, szczególnie podczas chodzenia lub stania. W cięższych przypadkach kończyna może stać się sina, a silny ból utrudniać poruszanie się. Objawy te wymagają szybkiej konsultacji medycznej i wdrożenia leczenia, aby zapobiec groźnym powikłaniom, takim jak zatorowość płucna. Jak w takim razie leczyć zakrzepicę [1,2]?

Jak leczyć zakrzepicę żylną?

Jak leczyć zakrzepicę żył? Leczenie zakrzepicy żył obejmuje stosowanie uciskowych wyrobów medycznych, takich jak pończochy lub rajstopy, które poprawiają krążenie i zmniejszają ryzyko powiększania się zakrzepu. W terapii wykorzystuje się także niesteroidowe leki przeciwzapalne, dostępne w formie maści do stosowania miejscowego lub tabletek (np. ibuprofen, diklofenak). W przypadku większych skrzeplin lub tych zlokalizowanych w pobliżu ważnych naczyń konieczne może być leczenie farmakologiczne z użyciem leków przeciwzakrzepowych lub nawet interwencja chirurgiczna, aby zapobiec groźnym powikłaniom, takim jak zatorowość płucna czy udar niedokrwienny. W dalszej części tekstu skupimy się na tym, jakie leki przeciwzakrzepowe na żylaki może przepisać lekarz. Dowiemy się też czy istnieją jakieś skuteczne leki przeciwzakrzepowe bez recepty na żylaki [1,2].

Jakie leki przeciwzakrzepowe na żylaki może przepisać lekarz?

Jeśli chodzi o leki przeciwzakrzepowe na żylaki dostępne na receptę, to leczenie farmakologiczne opiera się głównie na zastosowaniu środków przeciwzakrzepowych, zapobiegających powstaniu kolejnych skrzeplin i zmniejszeniu tych już obecnych. W zależności od etiologii zakrzepicy żył głębokich, ryzyka nasilenia objawów czy prawdopodobieństwa wystąpienia powikłań krwotocznych u pacjenta stosuje się różne opcje terapeutyczne w ustalonych przez lekarza konfiguracjach — podskórne zastrzyki heparyną drobnocząsteczkową (Clexane, Neoparin), doustną terapię antagonistami witaminy K (acenokumarol i warfaryna) lub innymi lekami przeciwzakrzepowymi — dabigatranem (Pradaxa, Gribero, Abagat, Daxanlo, Mirexan), apiksabanem (Eliquis, Poltixa), rywaroksabanem (Xarelto, Bevimlar, Rixacam, Runaplax, Xanirva, Xiltess). Wszystko zależy od stanu chorego. Leczenie dobierane jest indywidualnie. Czy istnieją jakieś leki przeciwzakrzepowe bez recepty [1,2]?

Czy istnieją leki przeciwzakrzepowe na żylaki bez recepty?

Trzeba o tym pamiętać, że jeśli zdiagnozowano u Ciebie zakrzepicę żylną, to leki bez recepty raczej nie pomogą. Mogą być stosowane dodatkowo, ale należy skupić się na lekach przeciwzakrzepowych na żylaki na receptę. A co w lżejszych przypadkach albo chęci przeciwdziałania rozwojowi zakrzepicy żylnej? W przypadku zaobserwowania u siebie jakichkolwiek zmian na skórze przy naczyniach żylnych (pojawienie się pajączków czy żylaków) lub odczucia nieprzyjemnych objawów w obrębie kończyn dolnych (obrzęki, bolesność i skurcze) warto już wcześniej wprowadzić leczenie wspomagające pracę układu żylnego. Wśród opcji terapeutycznych wymienia się przede wszystkim doustną terapię preparatami zawierającymi w składzie składniki uszczelniające i uelastyczniające ściany naczyń żylnych, np.: diosmina (Diosmnex Max, Diohespan Max, Phlebodia, DIH), hesperydyna, ekstrakt z ruszczyka kolczastego (Cyclo 3 Fort, Cyclovenox). Jako leczenie wspomagające w przypadku chorób żył powierzchniowych (m.in. zakrzepowym zapaleniu żył) można również zastosować maści i żele z heparyną (Lioton 1000, Heparin-Hasco Forte, Fortiven Activ Gel) o działaniu przeciwzakrzepowym, przeciwobrzękowym i przeciwzapalnym. Substancje takie jak escyna (Aescin) lub wyciąg z kasztanowca również będą wspierać kondycję żył (Venescin) [1,2].

Cyclo 3 Fort, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera wyciąg z ruszczyka, hesperydynę i witaminę C;
• nieduże kapsułki, łatwe do połknięcia;
• dawkowanie dwie kapsułki na dobę;
• dobrze tolerowany i bezpieczny;
• niekiedy może wywołać alergie skórne;
• stosuje się w niewydolności żylnej, ale także w leczeniu hemoroidów;
• wymaga popicia szklanką wody.

Diosminex, tabletki

O produkcie

• produkt leczniczy zawiera zmikronizowaną diosminę, zwiększającą napięcie naczyń żylnych a także działa ochronnie na naczynia;
• produkt ten jest lekiem;
• diosminex zawiera laktozę, więc jeśli stwierdzono u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, to przed zastosowaniem produktu leczniczego należy skonsultować się z lekarzem;
• preparat może zawierać 500 mg lub 1000 mg diosminy.

Diohespan, tabletki

O produkcie

• to produkt, który również zawiera diosminę;
• preparat ten należy przyjmować podczas posiłku;
• preparat może zawierać 500 mg lub 1000 mg diosminy.

Phlebodia, tabletki

O produkcie

• substancją czynną tych tabletek jest diosmina – 1 tabletka zawiera 600 mg diosminy;
• lek zawiera lak czerwieni koszenilowej Ponceau 4R (E 124). Składnik ten może powodować reakcje alergiczne;
• zalecana dawka w przypadku niewydolność krążenia żylnego w obrębie kończyn dolnych: 1 tabletka na dobę, rano na czczo. 

Aescin, tabletki

O produkcie

• substancją czynną leku jest alfa-escyna, jedna tabletka zawiera 20 mg escyny;
• zazwyczaj stosowana dawka leku dla dorosłych: 3 razy na dobę po 2 tabletki, po posiłku, popijając dużą ilością płynu;
• profilaktycznie można stosować na minimum 16 godzin przed zabiegiem chirurgicznym;
• w przypadku stosowania środków antykoncepcyjnych można przyjmować podwójną dawkę alfa-escyny.

Fortiven Active Gel, żel

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie dużą zawartość heparyny sodowej;
• preparat przeznaczony jest od 12. roku życia;
• należy go stosować od 1 do 3 razy dziennie;
• posiada ekonomiczne opakowanie;
• po pierwszym otwarciu z preparatu można korzystać do 6. miesięcy.

Venescin, żel

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie wyciąg z kasztanowca o zawartości 17% escyny oraz trokserutynę;
• lek ten przeznaczony jest dla osób od 12. roku życia;
• należy co stosować rano i wieczorem;
• preparat należy przechowywać w temperaturze pokojowej,  chroniąc od światła i wilgoci.

Aescin, żel

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie escynę, salicylan dietyloaminy oraz heparynę;
• nie zaleca się stosowania tego preparatu u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia;
• lek należy stosować od 3 do 5 razy na dobę;
• nie należy długotrwale stosować leku u kobiet w ciąży.

Lioton 1000, żel

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 1 g żelu zawiera 1000 j.m. heparyny sodowej;
• żel zawiera również karbomer 940, parahydroksybenzoesan propylu, parahydroksybenzoesan metylu, etanol 96%, olejek lawendowy, olejek pomarańczowy, trietanoloaminę i wodę oczyszczoną;
• młodzież powyżej 12 lat i osoby dorosłe stosują żel od 1 do 3 razy na dobę.

Czy zakrzepicy można zapobiec? Poznaj profilaktykę

Jak dbać o swoje żyły, aby nie dopuścić do zakrzepicy żylnej? Na pierwszym miejscu stawiana jest aktywność fizyczna. Nacisk stawia się tutaj głównie na gimnastykę kończyn dolnych i trenowanie mięśni łydek. Nawet krótkie, ale regularne, codzienne spacery pozytywnie wpłyną na funkcjonowanie układu żylnego w kończynach. Pacjentom wymagającym profilaktycznego leczenia, a jednocześnie posiadającym duże ryzyko epizodów krwawień na skutek stosowania leków przeciwzakrzepowych, należy wprowadzić leczenie uciskowe. Odpowiednio dobrane rajstopy, pończochy czy podkolanówki elastyczne o stopniowanym ucisku również korzystnie wpłyną na pracę układu żylnego [1,2].

Na co dzień przede wszystkim należy unikać długiego siedzenia, stania czy pozostawania w bezruchu oraz dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Dłuższa podróż powinna być zawsze przerywana krótkimi spacerami (najlepiej z napinaniem mięśni łydek). W przypadku osób obarczonych większym ryzykiem wystąpienia zakrzepicy (szczególnie u kobiet w ciąży, pacjentów otyłych, z innymi chorobami współistniejącymi, mającymi żylaki lub u osób, u których w bliskiej rodzinie wystąpiły przypadki zakrzepicy i zatorowości płucnej) warto każde niepokojące zmiany omówić jak najszybciej z lekarzem w celu dobrania jak najlepszych metod leczenia i profilaktyki ciężkich powikłań [1,2].

Zatorowość żylna a zakrzepica żylna – poznaj różnice

Wiemy już, co to jest zakrzepica żylna, ale często słyszy się także o zatorowości żylnej. Czy to takie same choroby? Zakrzepica żylna to proces tworzenia się zakrzepów krwi w żyłach, najczęściej kończyn dolnych, co prowadzi do utrudnionego przepływu krwi. Zatorowość żylna natomiast to stan, w którym fragment zakrzepu odrywa się od ściany naczynia i przemieszcza się z krwią do innych narządów, np. płuc, powodując zatorowość płucną. Główna różnica polega na tym, że zakrzepica to powstanie skrzepliny w żyle, a zatorowość to przemieszczenie się tej skrzepliny i zablokowanie przepływu krwi w innym miejscu, co może zagrażać życiu. Obie choroby są ze sobą powiązane i wymagają szybkiego rozpoznania oraz leczenia [1,2].

Podsumowanie

Zakrzepica żylna to groźna choroba polegająca na powstawaniu zakrzepów w żyłach, najczęściej kończyn dolnych, co prowadzi do bólu, obrzęków i zaczerwienienia nóg. Nieleczona może skutkować zatorowością żylną, gdy zakrzep przemieszcza się do płuc, zagrażając życiu. Jak rozpoznać zakrzepicę? Objawy to m.in. ból, uczucie ciężkości nóg, obrzęk i napięta skóra, choć choroba często przebiega bezobjawowo. Leczenie obejmuje leki przeciwzakrzepowe na żylaki, zarówno na receptę, jak i dostępne bez recepty (np. diosmina, escyna), a także stosowanie wyrobów uciskowych. Aby zapobiec zakrzepicy, warto zadbać o aktywność fizyczną, unikać długiego siedzenia i dbać o nawodnienie. Wczesne rozpoznanie i leczenie to klucz do uniknięcia powikłań.

Witamina A oraz E są rozpuszczalne w tłuszczach, dlatego nie można przesadzać z ich suplementacją. Ich niedobór, jak i nadmiar jest niebezpieczny dla zdrowia. Na początku dowiemy się, do czego tak naprawdę są nam potrzebne te witaminy.

Na co pomaga witamina A?

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Niedobór witaminy A może doprowadzić do kseroftalmii. Jest to choroba polegająca na wysychaniu oka, więc można by powiedzieć, że jest zbliżona do zespołu suchego oka, jednak w rzeczywistości jest jeszcze bardziej niebezpieczna, bo wysychaniu może ulegać całe oko (a nie tylko zewnętrzne części). Dodatkowo pojawia się zmętnienie oka i może dojść do infekcji, nawet z pojawieniem się owrzodzeń, co w efekcie może prowadzić do uszkodzenia narządu wzroku [1,2].

Niedobór witaminy A zaburza przemiany biochemiczne w oku i może prowadzić do pogorszenia nocnego widzenia, tzw. kurzej ślepoty [3].

Witamina A odgrywa dużą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu skóry. Stosuje się ją do leczenia ran przewlekłych, jak i ostrych. W aptekach można znaleźć maści z dużą zawartością witaminy A polecane, np. na otarcia lub wysuszoną skórę. Badania dowodzą, że miejscowe, jak i ogólne stosowanie witaminy A przyspiesza procesy regeneracji naskórka [4].

Witamina A odpowiada również za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, rozwój kości, powstawanie czerwonych krwinek i ogólne działanie organizmu. Ze względu na swoje szerokie zastosowanie jej niedobory są niebezpieczne u kobiet w ciąży oraz noworodków. Co prawda w naszym regionie nie występują niedobory witaminy A i rutynowe podawanie witaminy A tym osobom nie jest zalecane, jednak w rejonach, takich jak np. Afryka czy Azja istnieją takie rekomendacje [1,5].

Na co pomaga witamina E?

Witamina E jest uznawana jako antyoksydant. Z tego powodu jest niezbędna w naszym organizmie. Co prawda, jeśli stosuje się normalną dietę i nie ma problemów z zaburzeniami odżywiania lub trawieniem tłuszczów, to niedobory witaminy E są bardzo rzadkie.

Witamina E jest niezbędna do prawidłowego działania układu odpornościowego. Wspiera procesy antyzapalne i przeciwdziała nadmiernej agregacji płytek krwi. Jej niedobory mogą prowadzić do rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, np. zakrzepów [6].

Niedobory witaminy E mogą również powodować zwyrodnienie plamki żółtej i problemy z widzeniem [6].

Jakie są naturalne źródła witaminy A i E?

Jeśli chodzi o podaż witaminy A+E z diety to włączenie produktów ze sporą ilością tych witamin jest bezpieczne dla zdrowia. Ciężko przedawkować te witaminy, stosując bogatą i zróżnicowaną dietę. Należy jedynie unikać nadmiernego spożywania wątróbki, gdyż zawiera ona bardzo duże ilości witaminy A.

Które produkty żywnościowe zawierają najwięcej witaminy A i E? Poniżej przedstawiamy listę produktów żywnościowych o dużej zawartości witamin:

• Witamina A:
  • Wątroba wołowa.
  • Słodkie ziemniaki.
  • Szpinak.
  • Marchew.
  • Śledź.
  • Ser ricotta.
  • Mleko.
  • Jajko.
  • Brokuły.
  • Tuńczyk.
• Witamina E:
  • Oleje roślinne, np. z kiełków pszenicy, sojowy, słonecznikowy, z krokosza barwierskiego.
  • Pestki słonecznika.
  • Orzechy laskowe.
  • Migdały.
  • Masło orzechowe.
  • Orzechy ziemne [6,7].

Witamina A+E – jaka najlepsza?

Jaka jest najlepsza witamina A+E? Pacjenci najczęściej wybierają suplement Olimp Gold-Vit A+E. Witamina A to popularne określenie całej grupy rozpuszczalnych w tłuszczach retinoidów, głównie retinolu i estrów retinylu. W organizmie różne bioaktywne formy retinolu i karotenoidów przechodzą w formę retinolu. Z tego względu często zapotrzebowanie na witaminę A określa się w równoważnikach retinolu, co przedstawia się następująco:

• 1 µg równoważnika retinolu (RAE) = 1 µg czystego retinolu = 2 µg beta-karotenu z suplementów diety = 12 µg beta-karotenu z pożywienia = 24 µg alfa-karotenu z pożywienia [7].

Natomiast w suplementach diety i lekach witamina A występuje w jednostkach międzynarodowych (IU, j.m.) i przelicznik wygląda wtedy tak:

• 1 IU retinolu = 0,3 µg RAE.
• 1 IU beta-karotenu z suplementów diety = 0,3 µg RAE.
• 1 IU beta-karotenu z diety = 0,05 µg RAE.
• 1 IU alfa-karotenu z diety = 0,025 µg RAE [7].

Witamina E podobnie jak A występuje w różnych formach, ale dla nas najważniejszy jest alfa-tokoferol. Przelicznik prezentuje się tak jak poniżej:

• 1 mg ekwiwalentu alfa-tokoferolu = 1,49 IU naturalnej lub 2,22 syntetycznej formy witaminy E [6].

Jak bezpiecznie stosować witaminę A+E?

Przed rozpoczęciem suplementacji witaminami A+E najrozsądniej byłoby wykonać oznaczenie poziomu tych witamin w surowicy krwi. Wtedy najprościej jest określić niezbędną dzienną dawkę witamin i czas terapii. Jednak oznaczenie witaminy A+E nie jest rutynowym badaniem, dlatego sporo osób decyduje się przyjmować suplementy i leki z witaminami A+E codziennie.

Oto wskazówki dotyczące bezpiecznego stosowania witaminy A+E:

1. Przestrzegaj zaleconej dawki: Ważne jest, aby stosować zalecaną dawkę witaminy A+E, która jest podana na opakowaniu suplementu lub zgodnie z zaleceniami profesjonalisty medycznego. Nadmiar witaminy A+E może prowadzić do problemów zdrowotnych.
2. Zróżnicuj źródła: Zamiast polegać tylko na suplementach, postaraj się uzyskać witaminę A+E ze zrównoważonej diety, która obejmuje różne źródła pożywienia. Warzywa, owoce, orzechy i nasiona mogą naturalnie dostarczać te witaminy.
3. Skonsultuj się z profesjonalistą medycznym: Jeśli masz jakieś choroby przewlekłe lub jesteś w ciąży lub karmisz piersią, najlepiej skonsultować się z profesjonalistą medycznym przed rozpoczęciem nowego reżimu suplementów.
4. Zwróć uwagę na możliwe interakcje: Suplementy z witaminą A+E mogą oddziaływać z niektórymi lekami, takimi jak leki przeciwkrzepliwe lub retinoidy. Dlatego istotne jest poinformowanie profesjonalisty medycznego o wszystkich lekach i suplementach, które przyjmujesz.
5. Obserwuj ewentualne działania niepożądane: Chociaż witamina A+E jest ogólnie uważana za bezpieczną, gdy jest stosowana zgodnie z zaleceniami, ważne jest monitorowanie organizmu pod kątem ewentualnych nietypowych objawów lub skutków ubocznych. Jeśli wystąpią jakiekolwiek działania niepożądane, należy przerwać stosowanie i skonsultować się z profesjonalistą medycznym.

Witamina A+E w tabletkach i kapsułkach

Najprostszą formą suplementacji witaminy A+E będzie stosowanie preparatów z apteki. Poniżej przedstawiamy wybrane produkty, które zawierają witaminę A+E.

Tabela 1. Wybrane preparaty z witaminą A+E.

* W 1 kapsułce lub tabletce.

Tokovit A+E, kapsułki

O produkcie

• witaminy zawieszone w oleju arachidowym;
• łatwy sposób dawkowania;
• preparat jest suplementem diety;
• produkt pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminę A oraz E.

A+E Vitum, kapsułki

O produkcie

• zalecany osobom dorosłym;
• witaminy są zawieszone w oleju lnianym i zamknięte w kapsułce;
• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• prosty sposób dawkowania;
• 1 kapsułka pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminy A oraz E.

Capivit A+E Forte System, kapsułki

O produkcie

• witaminy są zawieszone w oleju arachidowym;
• osoby uczulone na orzeszki ziemne powinny unikać tego produktu;
• proste dawkowanie;
• produkt jest zarejestrowany jako suplement diety.

Vitaminum A+E Hasco, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety
• przeznaczony dla osób dorosłych
• w kapsułkach znajduje się olej arachidowy
• nie wolno stosować w ciąży

Jak długo stosować witaminę A+E?

Jak stosować witaminę A+E? Jeśli lekarz nie zaleci inaczej, to standardowo przyjmuje się 1 tabletkę lub kapsułkę na dobę w trakcie lub po posiłku. Natomiast jak długo stosować witaminę A+E? Najbezpieczniej aż do znormalizowania niedoborów. Po pewnym okresie suplementacji, np. 1 miesiąc, warto zrobić badania kontrolne, aby poznać poziom witamin w organizmie.

Pomocne w ustaleniu czasu stosowania witaminy A+E będą poziomy zalecanego dziennego spożycia, które prezentują poniższe tabele.

Tabela 2. Zalecane dzienne spożycie witaminy A (określane jako µg RAE) [7].

Tabela 3. Zalecane dzienne spożycie witaminy E (określane jako mg alfa-tokoferolu) [6].

Dlaczego warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji?

Warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji witaminą A i E z kilku powodów. Przede wszystkim, zbyt duża ilość tych witamin może być szkodliwa dla organizmu. Witaminy A i E są witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach, co oznacza, że mogą się one gromadzić w organizmie i prowadzić do toksyczności, jeśli są przyjmowane w nadmiarze przez dłuższy okres czasu. Ponadto, pewne schorzenia medyczne i przyjmowane leki mogą zwiększać ryzyko toksyczności związaną z suplementacją witaminami A i E.  Lekarz będzie w stanie ocenić zapotrzebowanie danej osoby na te witaminy oraz określić bezpieczne i właściwe dawkowanie [12].

Jakie mogą być skutki przedawkowania witaminy A?

Nadmiar witaminy A może prowadzić do szeregu negatywnych skutków dla zdrowia. Niektóre z potencjalnych skutków nadmiaru witaminy A to:

1. Toksyczność: Długotrwały nadmiar witaminy A może prowadzić do toksyczności organizmu, zwanej hipowitaminozą A. Może ona objawiać się osłabieniem, bólami głowy, nudnościami, wymiotami, suchością skóry, zmianami w zachowaniu, problemy ze wzrokiem, a nawet uszkodzeniem narządów.
2. Problemy ze skórą: Nadmiar witaminy A może powodować łuszczenie i suchość skóry, a także zwiększać ryzyko wystąpienia trądziku.
3. Problemy z układem kostnym: Nadmiar witaminy A może wpływać na odbieranie wapnia przez kości, co może prowadzić do osteoporozy i zwiększonego ryzyka złamań.
4. Wzrost wątroby: Przedawkowanie witaminy A może prowadzić do powiększenia wątroby, co nazywane jest hepatomegalią.
5. Wpływ na ciążę: Nadmiar witaminy A w ciąży może być szkodliwy dla płodu i prowadzić do wad wrodzonych [8,9].

Jakie mogą być skutki przedawkowania witaminy E?

Przedawkowanie witaminy E może mieć następujące skutki:

1. Zaburzenia krzepliwości krwi: Nadmiar witaminy E może prowadzić do nadmiernego rozrzedzenia krwi, co może zwiększać ryzyko krwawień i powodować trudności w krzepnięciu krwi.
2. Zaburzenia układu pokarmowego: Przedawkowanie witaminy E może powodować bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunkę.
3. Pogorszenie czynności tarczycy: Nadmiar witaminy E może wpływać na czynność tarczycy, co może prowadzić do nieprawidłowości hormonalnych i innych problemów zdrowotnych.
4. Bóle głowy i kołatanie serca: Przedawkowanie witaminy E może powodować bóle głowy, zawroty głowy oraz kołatanie serca.
5. Osłabienie mięśni: W niektórych przypadkach nadmiar witaminy E może powodować osłabienie mięśni.
6. Uczucie zmęczenia: Przedawkowanie witaminy E może prowadzić do uczucia zmęczenia i ogólnego osłabienia [10,11].

Dieta jako metoda profilaktyki

Spożywanie wysoko przetworzonych produktów oraz zbyt małe spożycie owoców są bezpośrednimi przyczynami niedoborów w naszej codziennej diecie. Zbyt niska podaż poszczególnych składników odżywczych odbija się negatywnie na naszym zdrowiu, w skrajnych przypadkach prowadząc nawet do rozwoju nowotworów. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), niewystarczające spożycie owoców jest przyczyną około 14% przypadków śmierci na raka żołądka lub jelit, 11% przypadków śmierci z powodu choroby niedokrwiennej serca oraz 9% przypadków śmierci w wyniku udaru. Liczby nie kłamią — te dane namacalnie i brutalnie pokazują, że dietą naprawdę możemy wpływać na nasze życie. Ryzyko rozwoju powyższych schorzeń można znacznie obniżyć poprzez zwiększenie spożycia produktów zawierających składniki bioaktywne, w tym witaminę C i antocyjany [2,3].

Co zawierają truskawki?

Truskawki zawierają znaczne ilości związków przeciwutleniających, w tym antocyjanów i witaminy C, a także witaminę A, E, B1, B2, B6, K, niacynę, biotynę, kwas foliowy [1] (Czytaj także: Soki owocowe – dlaczego nie należy popijać nimi leków?).

Źródło witaminy C i antocyjanów — jak one na nas działają?

Witamina C oraz polifenole, w tym antocyjany, to silnie antyutleniacze, które pozwalają walczyć naszemu organizmowi z wolnymi rodnikami. Dzięki obecności tych związków truskawki wykazują silną aktywność antyoksydacyjną. Spożywanie truskawek przyczynia się do zmniejszenia ilości uszkodzeń DNA, białek i lipidów, co bezpośrednio przekłada się na obniżenie ryzyka rozwoju nowotworów. Co więcej, posiadają one właściwości przeciwzapalne, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. Mogą także zapobiegać zakrzepom i miażdżycy naczyń krwionośnych [2,4] (Czytaj także: Na jakie witaminy warto zwrócić uwagę po 60. roku życia?).

Czy truskawki polskie różnią się od hiszpańskich?

Każdy z nas, kto choć raz sięgnął po truskawki z importu, wie, jak blado wypadają one przy naszych rodzimych owocach. Okazuje się, że oprócz smaku i aromatu, różni je także zawartość składników bioaktywnych. Badacze porównali zawartości witaminy C i antocyjanów w suchej masie (100 g) truskawek z Polski i z Hiszpanii. Wyniki zdecydowanie przechylają szalę na korzyść naszych owoców i przedstawiają się następująco:

• Witamina C
  Polska : Hiszpania
  695,77 mg : 274,58 mg 
• Antocyjany
  Polska : Hiszpania
  263,58 mg : 161,90 mg

Polskie truskawki mają zatem 2,5-razy więcej witaminy C oraz 1,6-razy więcej antocyjanów [2].

Truskawki vs inne owoce

W naszym społeczeństwie utarło się przekonanie, jakoby najlepszym źródłem witaminy C była cytryna i inne cytrusy. Okazuje się jednak, że 100 g świeżych truskawek z Polski może zawierać nawet 73 mg tej witaminy, zaś 100 g cytryny zaledwie 53 mg.  Dzięki temu, 100 g truskawek jest w stanie pokryć prawie w całości dzienne zapotrzebowanie organizmu na tę witaminę.

Właściwości antyoksydacyjne produktów spożywczych określa się głównie na podstawie zawartości związków fenolowych, w tym właśnie antocyjanów. Za ich najlepsze źródło w naszej strefie klimatycznej od dawna uznaje się aronię i czarną porzeczkę. Mają one odpowiednio 200-1000 mg oraz 80-420 mg antocyjanów w 100 g świeżych owoców, przy czym 100 g świeżych truskawek zawiera ich 263 mg. Truskawki są zatem również bogatym źródłem antocyjanów [2].

Truskawki, zwłaszcza w trakcie sezonu, powinny mieć stałe miejsce w naszym codziennym jadłospisie. Ze względu na wysoką zawartość składników bioaktywnych, mogą wspomagać nasz organizm z walce z wolnymi rodnikami i stanowić element profilaktyki chorób cywilizacyjnych. Poza sezonem warto sięgać po truskawki z importu, bądź mrożone.