Łupież jest najczęściej występującym schorzeniem skóry głowy, może mieć postać łupieżu suchego lub łupieżu tłustego. Za jego powstanie odpowiadają bytujące na skórze głowy grzyby z rodzaju Malassezia, zdecydowanie najczęściej z gatunku Malassezia furfur. Łupież objawia się nadmiernym łuszczeniem się naskórka oraz białymi płatkami sypiącymi się z głowy. Częściej występuje u mężczyzn niż kobiet, co jest związane z większą aktywnością u nich hormonów odpowiedzialnych za produkcję sebum w skórze. Najczęściej dotyczy młodzieży oraz tak zwanych, młodych dorosłych [1].

Jakie są objawy łupieżu?

W normalnych warunkach, organizm do złuszczenia martwego naskórka potrzebuje ok. 28 dni. Jest to proces niewidoczny gołym okiem. W przypadku łupieżu, proces ten znacznie przyspiesza, z 28 dni skraca się nawet do 7, przez to nowo powstałe komórki ulegają złuszczeniu zanim obumrą. We włosach pojawiają się białe płatki lub łuski, które powodują zaczerwienienie skóry i świąd. Dodatkowo łupież może być widoczny przez inne osoby, co powoduje duży dyskomfort psychiczny chorego. Łupież niestety należy do chorób o charakterze nawrotowym, przez co nawet po wyleczeniu należy dbać o profilaktykę [2]. 

Czym się różni łupież suchy od mokrego?

Główną różnicą pomiędzy łupieżem suchym, a tłustym, jest wygląd łusek. W przypadku łupieżu suchego, są one suche, drobne i w srebrnym lub popielatym kolorze. Z drugiej strony w łupieżu tłustym, są one tłuste, bladożółte i znacznie mocniej przytwierdzone do skóry. Dodatkowo w łupieży mokrym występuje nasilony łojotok. Dodatkowo łupież mokry powoduje świąd skóry głowy, włosy nadmiernie się przetłuszczają, wypadają i stają się cieńsze. W przypadku łupieżu suchego nie obserwuje się tych objawów [2].

Jaki jest najlepszy szampon na łupież dla mężczyzn?

Szukając najlepszego szamponu na łupież dla mężczyzn należy najpierw wiedzieć z czym się walczy. Inne preparty sprawdzą się w przypadku łupieży suchego, a inne szampony bedą lepsze na łupież mokry. Poniżej przedstawiono kosmetyki podzielone na dwie grupy, w zależności od rodzaju łupieżu.

Najlepszy szampon przeciwłupieżowy dla mężczyzn na łupież suchy

Łupież suchy z reguły jest łatwiejszy w leczeniu niż łupież mokry. Poniżej przedstawiono przykładowe preparaty, które pomogą zwalczyć ten problem. 

Apivita Dandruff, szampon

O produkcie

• zawiera m.in. seler, propolis, olejek z drzewa herbacianego i mydlnicę lekarską;
• oczyszcza skórę głowy i chroni naturalną florę bakteryjną głowy, zwalcza łupież suchy i zapobiega jego nawrotom;
• ponad 87% składników szamponu jest pochodzenia naturalnego [3].

CutisHelp E-P Egzema-Łupież, szampon

O produkcie

• zawiera ekstrahowany olej konopny, omega 3-6-9 i kwercetynę;
• sprawdzi się w przypadku łupieżu suchego, egzemy, świądu, alergii czy atopowego zapalenia skóry;
• dodatkowo mocno odżywia skórę głowy i zapobiega wypadaniu włosów;
• nie może być stosowany u dzieci poniżej 3. roku życia [4].

Seboradin Anti-Dandruff, szampon

O produkcie

• zawiera pirokton olaminy i tymol;
• zmniejsza objawy łupieżu, odżywia skórę głowy, łagodzi podrażnienia i zaczerwienienia;
• włosy po stosowaniu tego szamponu stają się miększe i bardziej elastyczne;
• może być stosowany także do profilaktyki łupieżu [5].

Dobry szampon przeciwłupieżowy dla mężczyzn na łupież mokry

Łupież mokry jest z reguły trudniejszy w leczeniu i  wymaga zastosowania mocniejszych szamponów. Przykładowe przedstawiono poniżej.

Ducray Kelual DS, szampon

O produkcie

• zawiera dwie przeciwgrzybicze substancje, cyklopiroksolaminę i pirokton olaminy oraz keluamid, który skutecznie oczyszcza i nawilża skórę głowy;
• szampon należy stosować 3 razy w tygodniu przez 2 tygodnie;
• aby utrzymać efekt przeciwłupieżowy i nie dopuścić do nawrotu łupieżu należy myć skórę głowy raz w tygodniu;
• jest bezpieczny dla włosów farbowanych;
• może być stosowany nawet w przypadku łupieżu o ciężkim przebiegu [6].

La Roche-Posay Kerium, szampon-żel

O produkcie

• zawiera lipohydroksykwas i kompleks cynk-PCA;
• szapon redukuje nadmierną produkcję łoju, działa mikrozłuszczająco, usuwa łupież mokry i zapobiega jego nawrotowi;
• ma postać żelu, dzięki czemu lepiej przylega i dłużej utrzymuje się na skórze głowy [7].

Podsumowanie

Na rynku można znaleźć wiele dermokosmetyków w postaci szamponu na łupież dla mężczyzn. W zależności od nasilenia objawów oraz typu łupieżu, sprawdzą się inne preparaty. Najczęściej zawierają substancję przeciwgrzybicze oraz nawilżające i odżywiające skórę głowy. 

Nawilżanie jest ważne dla każdego typu skóry – niezależnie od tego czy jest sucha, wrażliwa, naczynkowa, tłusta, czy mieszana. Jednak nie ma jednego, uniwersalnego produktu odpowiedniego do każdego rodzaju skóry, ponieważ każda ma swoje specyficzne potrzeby.

Skóra sucha

Skóra sucha produkuje mało sebum, co sprawia, że jest bardziej podatna na podrażnienia, przesuszanie i łuszczenie. Regularne nawilżanie pozwala zatrzymać wilgoć oraz tworzy ochronną barierę na powierzchni naskórka.

Skóra tłusta

Ten rodzaj skóry również trzeba nawilżać, zwłaszcza gdy jest poddawana zabiegiom i kuracjom przeciwtrądzikowym. Niedostateczne nawilżenie skóry tłustej prowadzi do nadmiernej produkcji sebum, co może zatykać pory i powodować powstawanie kolejnych wyprysków.

Skóra mieszana

Skóra mieszana charakteryzuje się występowaniem obszarów o cechach skóry tłustej w tzw. strefie T, obejmującej czoło, nos i brodę, oraz obszarów suchej skóry na policzkach. W przypadku skóry mieszanej można stosować dwa rodzaje produktów: kremy o lekkiej konsystencji na strefę T oraz silniej nawilżające dermokosmetyki na partie przesuszone.

Skóra naczynkowa

Skóra wrażliwa lub naczynkowa jest najbardziej narażona na zaczerwienienia i podrażnienia, dlatego nawilżanie jest kluczowym elementem codziennej rutyny pielęgnacyjnej. Odpowiedni dermokosmetyk poprawi kondycję skóry oraz ochroni ją przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych.

Czy nawilżanie normalnej skóry jest potrzebne?

Codzienne nawilżanie skóry normalnej pozwala utrzymać ją w dobrej kondycji, chroniąc przed różnymi czynnikami zewnętrznymi. Odpowiednia pielęgnacja zapobiega jej przedwczesnemu starzeniu się, sprawiając, że pozostaje gładka i elastyczna na dłużej [1-3].

Jakie składniki powinien zawierać krem nawilżający?

Preparaty nawilżające zawierają różne składniki, takie jak:

• emolienty – nadają uczucie gładkości i miękkości, np. masło shea, olej jojoba, gliceryna, lanolina, kwas stearynowy;
• środki okluzyjne – tworzą ochronną powłokę na powierzchni skóry, np. wazelina, olej mineralny, olej parafinowy, dimetikon, glinka biała;
• środki utrzymujące wilgoć (humektanty) – zatrzymują wilgoć w warstwie rogowej naskórka, np. kwas hialuronowy, mocznik, gliceryna, aloes, pantenol, alantoina; 
• lipidy – utrzymują odpowiedni poziom nawilżenia, regenerują i chronią skórę przed działaniem czynników zewnętrznych. Są to np. ceramidy, masło shea i kakaowe, cholesterol, skwalen, kwasy tłuszczowe oraz niektóre oleje (m.in. z awokado, pestek winogron, nasion dzikiej róży).

Oprócz składników bazowych, producenci dodają również środki emulgujące, substancje zapachowe, konserwanty oraz różnorodne składniki aktywne o specyficznych właściwościach, takich jak wzmacnianie naczyń krwionośnych czy oczyszczanie porów [1-4].

Jaki krem nawilżający wybrać?

W aptekach znajdziesz wiele kosmetyków nawilżających. Każdy z nich jest przeznaczony do innego typu skóry. Dlatego jeśli nie masz pewności co do tego, który z produktów będzie najbardziej skuteczny dla twojej skóry, skonsultuj się wcześniej z lekarzem dermatologiem.

Emotopic, balsam nawilżająco-natłuszczający Med+

O produkcie

• posiada status wyrobu medycznego;
• przeznaczony do skóry suchej, wrażliwej i podrażnionej;
• może być stosowany w przebiegu atopowego zapalenia skóry (AZS);
• zawiera emolienty m.in. olej canola (rzepakowy), olej z nasion konopi, olej mineralny, lanolinę, estry oliwy z oliwek;
• dodatek gliceryny sprawia, że balsam ma właściwości zatrzymujące wodę w skórze (gliceryna jest zarówno emolientem, jak i humektantem);
• składnikami aktywnymi są wyciąg z kwiatu wiciokrzewu japońskiego (działa antyoksydacyjnie i łagodząco) oraz pomorskiego (działa przeciwzapalnie, kojąco);
• pozbawiony substancji zapachowych, parabenów i barwników;
• formuła zamknięta w wygodnej butelce z pompką;
• odpowiedni od pierwszego dnia życia [5].

Avène Hydrance UV Rich, bogaty krem nawilżający

O produkcie

• przeznaczony do skóry odwodnionej, suchej i bardzo suchej oraz wrażliwej;
• formuła oparta na wodzie termalnej Avène;
• zawiera emolienty i humektanty, m.in. masło shea, trójglicerydy kaprylowo-kaprynowe, hydrolizat skrobi hydrolizowanej, glicerynę;
• dodatek składników aktywnych, takich jak kompleks Cohederm, Sunsitive Protection i Pre-tokoferyl sprawia, że skóra jest nawilżona i chroniona przed działaniem czynników zewnętrznych;
• wzbogacony w filtr UV SPF30;
• zawiera substancje zapachowe [6].

Iwostin, Purritin Rehydrin, krem przywracający nawilżenie

O produkcie

• przeznaczony do skóry przesuszonej kuracjami dermatologicznymi, np. przeciwtrądzikowymi;
• zawiera zarówno emolienty, jak i humektanty, m.in. alkohol cetylowy, glicerynę, kwas hialuronowy i alantoinę;
• formuła wzbogacona w lipidy: skwalan roślinny i ceramidy;
• jednym ze składników aktywnych jest AquaJuve^TM Q Mix, która nawilża oraz zatrzymuje wodę w skórze;
• nadaje się pod makijaż;
• zawiera substancje zapachowe;
• testowany dermatologicznie [7].

Dermedic, Redness calm, bogaty krem na dzień UV + IR

O produkcie

• przeznaczony do wrażliwej, nadreaktywnej skóry naczynkowej;
• uszczelnia ściany naczyń krwionośnych oraz nawilża i regeneruje cerę;
• zawiera składniki nawilżające i zatrzymujące wodę w naskórku, takie jak alantoina, gliceryna oraz olej kokosowy;
• formuła oparta na wodzie termalnej oraz kompleksie Rosashiel (witaminy A, C, E, jony wapnia, miedzi, magnezu i krzemu);
• dodatek filtra UV SPF 20 i Physavie^® stanowi ochronę przed promieniowaniem słonecznym;
• hipoalergiczny;
• przebadany klinicznie [8].

CeraVe, nawilżający krem do twarzy

O produkcie

• przeznaczony do skóry normalnej, suchej i tłustej;
• nawilża, wygładza i koi skórę;
• formuła zawierająca m.in. kwas hialuronowy, ceramidy, niacynamid (redukuje produkcję sebum, działa przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie), glicerynę oraz dimetikon;
• zastosowana technologia MVE ma za zadanie stopniowo uwalniać składniki nawilżające;
• lekka konsystencja;
• niekomedogenny (nie zapycha porów, nie powoduje powstawania zaskórników);
• bezzapachowy [9].

Podsumowanie 

Przy wyborze konkretnego kremu nawilżającego z apteki zwróć uwagę na to, czy jest odpowiedni do twojego typu skóry oraz czy nadaje się do codziennej rutyny pielęgnacyjnej. Unikaj preparatów zawierających parabeny, sztuczne barwniki oraz silne detergenty (np. SLS, SLES), ponieważ mogą dodatkowo podrażniać skórę i wywoływać reakcje alergiczne [1-4].

Organizm ludzki w fizjologicznym stanie traktuje niektóre związki neutralnie. Alergia objawia się tym, że te zwykle niewyrządzające krzywdy składniki, zostają odbierane przez nasz układ immunologiczny jako niebezpieczne. W takim momencie kontakt z nimi powoduje objawy alergii. Jednymi z alergenów, które w dużej ilości występują w naszym otoczeniu są pleśnie, grzyby i roztocza.

Pleśnie to organizmy grzybowe, które mogą występować wszędzie. Znajdujemy je na roślinach, pokarmach spożywczych, ścianach i w drewnie. W pomieszczeniach najczęściej manifestują się jako ciemne naloty np. w rogach ścian i szczególnie w miejscach wilgotnych i pozbawionych wentylacji. Alergenami pleśni są spory, które rozprzestrzeniają się podobnie jak alergeny traw razem z powietrzem, ale nawet wodą lub owadami. Istnieje wiele rodzajów grzybów, ale te, które najczęściej wywołują alergie to:

• Penicilium;
• Cladosporium;
• Aspergillus;
• Alternaria;
• Stachybotrys chartarum [1,2].

Roztocza to mikroorganizmy z rodziny pajęczaków, które bytują w kurzu domowym, stąd określa się je jako roztocza kurzu domowego. Te organizmy znajdujemy często w materacach, pościeli, dywanach, firanach i zasłonach. Alergenem nie jest tutaj sam pajęczak, ale jego odchody, które są silnym czynnikiem alergizującym [3].

Jakie są objawy alergii na roztocza i pleśnie?

Objawy alergii na pleśnie i roztocza są zależne od wrażliwości człowieka na dany alergen. Najczęściej symptomy są przewlekłe i uciążliwe, ale nie zagrażają życiu pacjenta. Sprawą problematyczną jest zdecydowanie wszechobecność tych czynników uczulających. Pacjenci cierpiący na uczulenie na pleśń i roztocze bardzo często doświadczają jej całorocznie. Jest to spowodowane faktem obecności alergenów w domach i mieszkaniach. Do najczęstszych objawów alergii należą:

• zatkany nos i zatoki;
• cieknący katar;
• kichanie;
• swędzący nos;
• łzawiące oczy;
• zaczerwienione oczy (często włącznie z alergicznym zapaleniem spojówek);
• kaszel, chrypka, drapanie w gardle;
• wysypka i zaczerwienienie skóry [1,3].

W przypadku alergii na roztocza objawy są zwykle największe w nocy i nad ranem. Wynika to z tego, że roztocza bytują, np. w pościeli. Panuje tam ciepłe i wilgotne środowisko, które jest idealne do rozwoju mikroorganizmów. Roztocza żywią się naszym naskórkiem i podczas bytowania na skórze wydalają odchody, które są silnym czynnikiem alergizującym [4].

Czy pleśnie, grzyby i roztocza mogą powodować inne choroby?

Alergeny pleśni i roztoczy są niebezpieczne dla zdrowia, gdyż mogą pogarszać objawy chorób oddechowych, na które cierpi pacjent. Jest to szczególnie niebezpieczne u astmatyków. Tam kontakt z alergen może spowodować duszności, ból w klatce piersiowej i świszczenie oddechu. Jeśli chodzi o alergeny pleśni, to istnieją dowody wskazujące, że długi kontakt (szczególnie w okresie dziecięcym) może być czynnikiem ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej [1,4].

Jak diagnozuje się uczulenie na pleśń i roztocza?

Alergia zawsze jest związana z reakcją układu immunologicznego. Gdy pacjent ma typowe objawy alergii, musimy sprawdzić, który czynnik je wywołuje oraz jaki mechanizm immunologiczny jest za nie odpowiedzialny. Jest to niezbędne, by móc zastosować właściwe, skuteczne leczenie [5].

Diagnostyka krok po kroku

Prześledźmy etapy diagnostyki pacjenta z podejrzeniem alergii. 

Krok 1. Wywiad

Gdy pacjent z objawami wskazującymi na alergię zgłasza się do alergologa, ten przeprowadza staranny wywiad. Ocenia, czy objawy pacjenta można uznać za alergiczne i stara się ustalić, który alergen je wywoduje [5]. 

Krok 2. Badanie

Następnym etapem jest badanie pacjenta, w którym lekarz ocenia, czy występujące zmiany na skórze, w nosie, gardle lub oskrzelach i płucach mają podłoże alergiczne, czy może mają związek z innymi chorobami – jest to tzw. diagnostyka różnicowa [5]. 

Krok 3. Badania dodatkowe – laboratoryjne

Wyciągając wnioski z obserwacji, lekarz zleca badania dodatkowe, z których większość służy poszukiwaniu obecności swoistych IgE. Pełniące podstawową rolę w wywoływaniu objawów alergii sIgE mogą wskazać, na który alergen reaguje pacjent [5].

Krok 4. Wnioskowanie, ostateczna diagnoza i plan leczenia

Kolejnym etapem jest interpretacja wyników testów i zaproponowanie pacjentowi odpowiedniego leczenia [5]. 

Badania podstawowe

Podstawowymi badaniami w diagnostyce alergii są:

• testy skórne, które badają obecność sIgE na komórkach obecnych w skórze (tzw. komórkach tucznych);
• badania serologiczne oceniające obecność IgE w surowicy;
• testy płatkowe;
• testy prowokacji alergenowej [5].

Jak leczyć alergię na roztocza i pleśń?

W kwestii leczenia alergii mamy tutaj do dyspozycji kilka możliwości: farmakologicznych oraz niezwiązanych z lekami. Najpierw skupimy się na leczeniu objawów alergii za pomocą leków dostępnych na receptę jak i bez, a potem przejdziemy to bardziej zaawansowanych metod, tj. immunoterapii.

Jak zmniejszyć objawy alergii?

Podstawowymi lekami, które używa się do leczenia alergii na pleśnie i roztocza (oraz innych) są substancje przeciwhistaminowe. W skrócie można powiedzieć, że wygaszają one objawy alergii, gdyż blokują receptory odpowiedzialne za ich rozwijanie. Są to głównie substancje stosowane doustnie, takie jak:

• bilastyna (Clatra, Bilastyna Hitaxa, Allertec Effect);
• lewocetyryzyna (Contrahist Allergy, Lirra Gem, Levalergedd);
• <a href=”https://leki.pl/poradnik/cetyryzyna-czy-loratadyna-porownanie-klasycznych-lekow-na-alergie/”>cetyryzyna (Amertil Bio, Allertec WZF, Zyrtec UCB);
• loratadyna (Claritine Allergy, Flonidan Control);
• desloratadyna (Aleric Deslo Activ, Hitaxa Fast Junior, AlergoTeva);
• rupatadyna (dostępna na receptę; Rupurix, Rupaller);
• ebastyna (dostępna na receptę; Evastix).

Część substancji z tej grupy można stosować jako krople do oczu, co dobrze łagodzi objawy alergicznego zapalenia spojówek. Możemy tu wyróżnić olopatadynę (Oftahist, Starazolin Alergia), ketotifen (Zabak), azelastynę (Allergodil, Azelamed, Azelastin Comod). Do łagodzenia objawów alergicznego nieżytu nosa może służyć azelastyna w sprayu (Acatar Allergy, Azelastin POS).

Jeśli chodzi o stosowanie tych substancji, to zasady są proste. Tabletki doustne stosujemy raz na dobę, a krople lub spray dwa razy na dobę. Nie można łączyć kilku form stosowanych doustnie, ale można stosować jednocześnie preparat do nosa, oczu i doustny.

Druga grupa leków stosowana do leczenia alergii to donosowe glikokortykosteroidy. Są to bezpieczne i silne substancje. Są dostępne nawet bez recepty jako mometazon (Aleric Spray, Hitaxa-Metmin Spray, Momester Nasal, Nasometin Control). Przez pierwszy tydzień terapii należy stosować je rano i wieczorem po 1 aplikacji, a następnie dawkę zmniejsza się do 1 aplikacji dobowo. Sterydy donosowe mogą być łączone z donosowymi lekami przeciwhistaminowymi, ale bez recepty nie ma takiego preparatu.

Immunoterapia

Leki przeciwalergiczne wymienione wyżej zmniejszają (lub całkowicie eliminują) objawy alergii na pleśń i roztocza, ale nie leczą przyczyny choroby. To bardzo dobra metoda, jednak po odstawieniu leków problem powraca. Jego skutecznym rozwiązaniem jest zastosowanie immunoterapii alergenowej, która doprowadza do tolerowania danego alergenu przez nasz organizm. Jest to jedyna metoda leczenia przyczyny choroby.

Immunoterapie alergenową, czyli odczulanie możemy podzielić na dwie główne grupy. Obie obejmują ekstrakty alergenów, ale jedne preparaty podaje się podjęzykowo a drugie wstrzykuje podskórnie. Immunoterapia podskórna jest starszym rodzajem odczulania – mniej komfortowym dla pacjenta. Nowsze preparaty podaje się podjęzykowo [4].

Jeśli chodzi o immunoterapię podjęzykową na roztocze kurzu domowego to mamy tu do dyspozycji preparaty takie jak Actair, Staloral (refundowany od 1 kwietnia 2024 dla dzieci 12-18) i Acarizax (refundowany dla dzieci 12-18, od 1 lipca 2023). Wybierając odczulanie z zastosowaniem leków do podawania podskórnego możemy skorzystać z Novo-Helisen Depot, który również jest refundowany. Immunoterapia pleśni możliwa jest z użyciem preparatów do podawania podjęzykowego takich jak Staloral i Sublivac. 

Czy da się uniknąć alergii na roztocza i pleśń?

Nie da się całkowicie wyeliminować z otoczenia alergenów, na które jesteśmy uczuleni, ale można podjąć pewne kroki, aby zmniejszyć ich ilość. W przypadku roztoczy kurzu domowego powinniśmy zmniejszyć ilość kurzu. To ciężkie działanie, ale może w tym pomóc usunięcie z mieszkania dywanów i zasłon, które są siedliskiem roztoczy. Roztocza bytują w pościeli, więc warto kupić pościel antyroztoczową. Jeśli korzystamy ze zwykłej pościeli, to dobrze prać ją w wysokiej temperaturze (powyżej 60 stopni) i często zmieniać. Można korzystać ze specjalnych detergentów z akarycydami, które aplikuje się np. na materac. Są one bezpieczne dla zdrowia, a niszczą roztocza [3].

Jak zmniejszyć ekspozycję na alergeny pleśniowe? Warto zadbać o powietrze w mieszkaniu. Nie powinno być one nadmiernie zawilgocone. Warto korzystać z oczyszczaczy i osuszaczy powietrza i dbać o dobrą wentylację pomieszczeń. W pomieszczeniach narażonych na rozwój pleśni powinno utrzymywać się wilgotność powietrza na poziomie około 40%. Jeśli zauważysz ciemne naloty na ścianach, które mogą być oznaką rozwijającej się pleśni, to warto niezwłocznie ją usunąć, korzystając z właściwych środków chemicznych.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele grup wsparcia dla osób z alergią. Jedną z nich jest Fundacja Centrum walki z alergią. Celem Fundacji jest połączenie sił w walce z alergią określaną dzisiaj jako „Epidemia XXI wieku”. Nieleczona alergia przyczynia się do rozwoju astmy alergicznej, którą zdecydowanie trudniej się leczy. W związku z coraz większą zachorowalnością na te schorzenia Fundacja w swoich działaniach dąży do edukowania społeczeństwa w zakresie profilaktyki, istniejących i pojawiających się możliwości diagnostycznych, leczenia objawowego i przyczynowego, jak również dąży do systemowych zmian mających poprawić dostęp polskich pacjentów do tych świadczeń.

Witamina B6 (pirydoksyna) podobnie jak pozostałe witaminy z grupy B, rozpuszcza się w wodzie. Jest ona niezwykle ważna dla zachodzących w organizmie człowieka procesów. Za co odpowiada witamina B6? Oto jej najważniejsze funkcje:

• jest prekursorem ponad 100 różnych enzymów;
• bierze udział w przemianie aminokwasów, syntezie białek i kwasów nukleinowych (jest koenzymem PAL aminotransferazy, syntazy, karboksylazy czy racemazy);
• ma udział w przemianie węglowodanów, tłuszczów oraz związków azotowych;
• pełni ważne funkcje w syntezie ważnej substancji zapasowej, jaką jest glikogen oraz niezwykle istotnych hormonów, takich jak adrenalina czy serotonina;
• zwiększa przyswajalności jonów magnezu nawet o 20-40%;
• może łagodzić objawy bólów menstruacyjnych u kobiet [1,2]. 

Jaka jest bezpieczna dawka witaminy B6?

Według „Normy żywienia dla populacji polskiej” opracowanej przez Instytut Żywności i Żywienia, zalecane dzienne spożycie (RDA) witaminy B6 różni się w zależności od wieku i  powinno wynosić odpowiednio:

• od 1. do 3. roku życia 0,5 mg;
• pomiędzy 4. a 6. rokiem życia 0,6 mg;
• od 7. do 9. roku życia 1 mg;
• chłopcy powyżej 10 lat, ale mniej niż 12 lat: 1,2 mg, a pomiędzy 13. i 18. rokiem życia 1,3 mg;
• dziewczęta od 10. do 18. roku życia 1,2 mg;
• mężczyźni od 19. do 50. roku życia: 1,3 mg, a starsi 1,7 mg;
• kobiety od 19. do 50. roku życia 1,3 mg, a starsze 1,5 mg;
• kobiety będące ciąży: 1,9 mg, a karmiące piersią 2 mg [3].

Czym się objawia niedobór witaminy B6?

Nieodpowiednia dieta może być przyczyną niedoboru witaminy B6. Najczęściej występującymi objawami niedoboru witaminy B6 są:

• niedokrwistość;
• obniżenie odporności;
• zaburzenia snu i problemy z koncentracją;
• nerwowość i pogorszenie nastroju;
• mrowienie, drżenie lub drętwienie kończyn;
• zmiany skórne, takie jak zaczerwienienie skóry, łupież czy wypadanie włosów;
• kamica nerkowa;
• zaburzenia rozwoju u dzieci.

Nadmiar witaminy B6 – objawy neurologiczne i inne

W bardzo rzadkich przypadkach może dochodzić do nadmiaru witaminy B6, powodując głównie objawy neurologiczne. Ponieważ jest to witamina rozpuszczalna w wodzie, nie ma ona tendencji do kumulowania się w organizmie. Najczęściej nadmiar jest spowodowany jej suplementacją przez długi czas i bardzo wysoką dawką (powyżej 200 mg dziennie). Może to doprowadzić m.in. do:

• zwyrodnienia tkanki nerwowej;
• zaburzenia gospodarki aminokwasów;
• problemów z koordynacją ruchową;
• słabością mięśni;
• utrudnionym chodem;
• uczuciem mrowienia kończyn [1,3].

Witamina B6 – gdzie występuje? Naturalne źródła

Witamina B6 występuje w wielu produktach spożywczych pochodzenia zarówno zwierzęcego, jak i roślinnego. Znajdziemy ją w drobiu, tłustych rybach (np. łososiu, tuńczyku) oraz żółtku jaj. Dobrymi roślinnymi źródłami są ziemniaki, banany, orzechy, nasiona, rośliny strączkowe, pełnoziarniste zboża, awokado i suszone owoce. Dodatkowo, niektóre produkty, jak płatki śniadaniowe, są wzbogacane w tę witaminę.

Ponieważ witamina B6 jest rozpuszczalna w wodzie, jej straty mogą występować podczas długiego gotowania, dlatego warto dbać o urozmaiconą dietę, by zapewnić jej odpowiednią ilość.

Jaka jest najlepsza witamina B6?

Na rynku jest dużo suplementów diety zawierających witaminę B6, nawet nie włączając w to preparatów z magnezem, w których praktycznie zawsze dodawana jest witamina B6. Zdecydowanie mniejszy wybór jest wśród witamin B6 zarejestrowanych jako produkty lecznicze. Należy pamiętać, że w przypadku stwierdzonych niedoborów potrzebne jest udowodnione działanie lecznicze preparatu i wtedy należy stosować leki.

Swanson Witamina B6 (P-5-P), kapsułki

Pharmovit Witamina B6, kapsułki

O produkcie

• średnia dawka witaminy B6 w kapsułce (25 mg);
• również jest to suplement diety;
• zawiera również inulinę.

Vitaminum B6 hec, tabletki

O produkcie

• niewielka dawka witaminy B6 (10 mg);
• tylko dla dorosłych;
• podobnie jak wyżej wymienione preparaty jest to suplement diety, a nie lek;
• tabletki niepowlekane, więc można je podzielić, gdy jest to potrzebne.

Vitaminum B6 Polfarmex, tabletki

O produkcie

• zawiera dużą dawkę (50 mg) witaminy B6 w jednej tabletce;
• jest produktem leczniczym;
• ma formę tabletki niepowlekanej, przez co można ją w miarę potrzeby podzielić.

Podsumowanie

Witamina B6 jest, podobnie jak pozostałe witaminy z grupy B, rozpuszczalna w wodzie. Dzięki temu trudno ją przedawkować, a jej suplementacja jest uważana za bezpieczną. Co ciekawe, jest ona dodawana praktycznie do każdego preparatu magnezowego, aby poprawić jego wchłanianie. Na rynku jednocześnie można znaleźć wiele suplementów diety oraz nieliczne leki ją zawierające. W przypadku stwierdzonych niedoborów witaminy B6 warto zastosować produkty lecznicze, a jeżeli celem jest jedynie uzupełnienie diety, można zainteresować się suplementami diety.

Choć żyworódka pierzasta pochodzi z Madagaskaru, gatunek ten rozprzestrzenił się i obecnie możemy ją spotkać w naturalnym środowisku w rejonie Ameryki Środkowej, Australii oraz Azji. W Polsce żyworódka pierzasta jest wykorzystywana zarówno w celach leczniczych, jak i kosmetycznych. Pozyskuje się z niej sok, syrop oraz olejek, bywa także składnikiem różnego rodzaju kremów, balsamów i odżywek.

Ta niepozorna roślina obfituje w przeróżne związki chemiczne, które wykazują działanie antybakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, a nawet antynowotworowe, m.in.:

• alkaloidy;
• triterpeny;
• flawonoidy;
• lipidy;
• makroelementy, takie jak: magnez, potas, wapń, sód oraz fosfor;
• mikroelementy: cynk, żelazo;
• witaminy: kwas askorbinowy, witaminy z grupy B.

Żyworódka zawiera również pewną ilość bufadienolidów, związków chemicznych, które aktywnością i strukturą przypominają glikozydy nasercowe (digitoksynę i digoksynę stosowane m.in. w niewydolności serca oraz migotaniu przedsionków). Badania kliniczne wykazały, że owe bufadienolidy wykazują potencjalne działanie przeciwnowotworowe, a także przeciwbakteryjne i owadobójcze.

Ze względu na działanie nasercowe wyciągu z żyworódki, należy ostrożnie dobierać preparaty doustne, a jeśli już wybierzemy konkretny produkt, zadbajmy o to, aby nie przekroczyć zalecanych dawek [1].

Która żyworódka jest lecznicza?

Pamiętajmy, że gatunkiem posiadającym właściwości lecznicze jest żyworódka pierzasta (łac. Kalanchoe pinnata), za trującą uważa się natomiast żyworódkę wąskolistną (łac. Kalanchoe tubiflora) oraz żyworódkę Daigremonta (łac. Kalanchoe daigremontiana) [1].

Jak stosować żyworódkę na skórę?

Niemal na całym świecie korzysta się z jej właściwości regenerujących skórę — wyciąg z żyworódki pozwala przyspieszyć gojenie zadrapań, skaleczeń oraz niewielkich oparzeń. Roślina wykazuje także właściwości antybakteryjne, dlatego może okazać się skuteczna w przypadku wystąpienia wyprysków skórnych, a także pomocniczo w terapii trądziku.

Wyciąg z żyworódki jest również wskazany do stosowania w celu zniwelowania świądu i zaczerwienienia wywołanego przez ukąszenia owadów.

Jak stosować żyworódkę na skórę? Na niewielkie zadrapania, ukąszenia owadów i wypryski możemy aplikować sok lub świeży miąższ z liści. Możemy również wykorzystać gotowe preparaty dostępne w aptekach, czyli maści, żele, zasypki lub płyny z ekstraktem z żyworódki (np. maść z żyworódki lub płyn wzbogacone ekstraktem z aloesu GorVita, EkaMedica żyworódka pierzasta płyn).

Zarówno postaci stałe, jak i płynne można aplikować na skórę w zależności od potrzeb (bądź według zaleceń lekarza lub farmaceuty), przy czym unikajmy stosowania preparatów na silnie uszkodzoną skórę, rozległe rany i oparzenia [1,2].

Żyworódka pierzasta — inne potencjalne zastosowania lecznicze

Żyworódka pierzasta wciąż jest przedmiotem zainteresowania wielu naukowców. Bada się ją nie tylko pod kątem potencjalnej aktywności antynowotworowej oraz przeciwgrzybiczej, ale również w kontekście działania przeciwdrgawkowego i przeciwpierwotniakowego (uważa się, że wyciąg z żyworódki może być pomocny w przebiegu leiszmaniozy).

Co więcej, wodny wyciąg z żyworódki pierzastej może zmniejszać odczuwanie bólu oraz działać przeciwzapalnie, a także nefroprotekcyjnie (ochronnie na nerki). Z kolei zagęszczony sok z liści wykazuje prawdopodobny efekt hepatoprotekcyjny (ochronny na miąższ wątroby) [1,2].

Lukrecja gładka (łac. Glycyrrhiza glabra) należy do rodziny bobowatych (łac. Fabaceae). Jak wygląda lukrecja? To roślina, która osiąga zwykle około 1 metra wysokości. Ma pierzaste liście długości około 10 centymetrów. Jej kwiaty mają najczęściej kolor od fioletowego po ciemnoniebieski. Z racji tego, że lukrecja należy do rodziny bobowatych, to ma owoce w kształcie kilkucentymetrowych strączków, które zawierają nasiona [1].

Co to jest lukrecja?

W przypadku lukrecji gładkiej najważniejszy pod względem leczniczym jest korzeń. Łacińska nazwa odnosi się do greckich słów, które w wolnym tłumaczeniu brzmią: “słodki korzeń”. To bardzo dobrze charakteryzuje smak korzenia lukrecji, który ma przyjemny smak [1].

Lukrecja i jej działanie

Jakie jest działanie lecznicze lukrecji? Kiedy korzeń lukrecji może pomóc nam w problemach zdrowotnych?

Lukrecja jest bogata w wiele prozdrowotnych związków. Zawiera białko, proste i złożone cukry, sole mineralne, witaminy i pektynę. Jest bogata w substancje takie jak taniny, fitosterole (np. sitosterol i stigmasterol), glikozydy, flawonoidy, triterpeny (np. glicyryzynę, która głównie odpowiada za słodki smak korzenia) i saponiny [1].

Lukrecja na kaszel

Lukrecja bywa stosowana do leczenia kaszlu. Glicyryzyna działa wykrztuśnie, gdyż pomaga usunąć zalegającą wydzielinę z dróg oddechowych i pobudza oraz przyspiesza sekrecję śluzu w tchawicy. Z tego względu korzeń lukrecji wchodzi w skład mieszanek ziołowych na kaszel i podrażnienie górnych dróg oddechowych. Dzięki zawartości śluzów może również łagodzić ból i podrażnione gardło [1].

Problemy żołądkowe i lukrecja

Lukrecję wykorzystuje się do leczenia problemów związanych ze stanem zapalnym żołądka i dwunastnicy. Bywa pomocna w łagodzeniu wrzodów lub nadżerek żołądka i dwunastnicy. Lukrecję stosuje się także pomocniczo przy stanach skurczowych żołądka i dwunastnicy wywołanych stanem zapalnym [1,2]. Korzeń lukrecji posiada spore ilości śluzów, dlatego stosuje się go również jako łagodny środek przeczyszczający – najczęściej w połączeniu z innymi surowcami o takim działaniu [2].

Przeciwdrobnoustrojowe działanie lukrecji

Wiele badań (najczęściej in vitro i na zwierzętach) potwierdza szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe korzenia lukrecji. Substancje zawarte w korzeniu działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwwirusowo. Z tego względu korzeń lukrecji nadaje się do stosowania pomocniczo w trakcie przeziębień. Wykazano także, że glicyryzyna zawarta w lukrecji działa immunostymulująco podczas infekcji wirusem HSV (wirus opryszczki pospolitej) [1,2].

Czy lukrecja podnosi cukier?

Czasami pojawiają się obawy, że skoro korzeń rośliny jest słodki, to czy lukrecja podnosi cukier? Lukrecja nie podnosi poziomu glukozy. W rzeczywistości stosowanie kwasu glicyryzynowego, który jest w korzeniu lukrecji, pomaga w kontroli poziomu cukru, a nawet prowadzi do jego niewielkiego obniżenia [3,4]

Lukrecja i problemy dermatologiczne

Badania in vitro i in vivo wykazały korzystny wpływ ekstraktów z lukrecji na problemy skórne. Dochodziło do redukcji zaczerwienienia, obrzęków i swędzenia skóry. Ze względu na powyższe mieszanki z korzeniem lukrecji można stosować miejscowo do łagodzenia podrażnień skóry i w formie płukanek na problemy w jamie ustnej, takie jak afty, pleśniawki, owrzodzenia [1,2].

Jakie są skutki uboczne korzenia lukrecji?

Stosowanie korzenia lukrecji w zalecanych ilościach przez krótki czas jest dosyć bezpieczne. Niestety, jeśli nadużywamy roślinę, możemy spotkać się ze skutkami ubocznymi korzenia lukrecji. Przyjmowanie dużych ilości korzenia lukrecji (powyżej 15 gramów dziennie) przez długi czas może doprowadzić do zwiększenia poziomu potasu we krwi, czyli hiperkaliemii, co jest niebezpieczne, gdyż może doprowadzić do zaburzeń rytmu serca [5]. Nadużywanie lukrecji może doprowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi, dlatego powinny na to uważać osoby chorujące na nadciśnienie [5]. Duże dawki korzenia lukrecji dostarczają spore ilości glicyryzyny. Jej nadmiar może prowadzić to pseudohiperaldosteronizmu. W efekcie osoba staje się nadwrażliwa na hormony kory nadnerczy, a to może spowodować bóle głowy, nadmierne zmęczenie, problemy z widzeniem, powstawanie obrzęków, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, zaburzenia rytmu serca lub nawet zawał serca [4,5].

Kiedy nie wolno stosować lukrecji?

Preparatów z korzeniem lukrecji nie powinny przyjmować osoby stosujące doustną antykoncepcję oraz przyjmujące hydrokortyzon lub prednizolon [5]. Na lukrecję powinny uważać także osoby cierpiące na niewydolność nerek, choroby sercowo-naczyniowe (głównie nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca) oraz zaburzenia elektrolitowe [2]. Na lukrecję powinny uważać kobiety w ciąży i karmiące piersią. Jedno z badań pokazuje, że u kobiet, które w czasie ciąży przyjmowały dużo glicyryzyny (powyżej 500 mg na tydzień) doszło do przedwczesnego porodu (o kilka dni wcześniej niż planowo) [3]. Osoby, u których lukrecja jest przeciwwskazana, powinny także uważać na słodycze z lukrecją.

Jak zrobić herbatę z lukrecją?

W jaki sposób najlepiej przygotować lukrecję? Czy można zrobić herbatę z lukrecją? Najczęściej sproszkowany surowiec zalewa się wrząca wodą w proporcji 2 g surowca na 150 ml wrzącej wody. Taką mieszaninę powinno się lekko podgrzewać przez około 15 minut. Po ostudzeniu napar można odcedzić i wypić [2]. Herbatę z lukrecji stosuje się 2 razy na dobę jako środek wykrztuśny. Napar do łagodzenia problemów żołądkowych można stosować do 4 razy na dobę [2].

Odleżyny są uszkodzeniem skóry, które powstaje w miejscu zbyt długiego ucisku, lub rozciągania. Mogą znajdować się w obrębie samej skóry lub obejmować głębsze warstwy naszego ciała. Często dotykają one osób chorych, które nie mogą się poruszać, przez co leżą w łóżku w tej samej pozycji. Odleżyna powstaje w wyniku ucisku ciała na skórę najczęściej w miejscach, gdzie znajdują się wypukłości kości, czyli na przykład przy kości ogonowej.

W zależności od skali wyróżniamy 4 lub 5 stadiów odleżyn, z czego 1 stadium obejmuje zaczerwienienie skóry, a w ostatnim skóra całkowicie traci grubość, pojawiają się zmiany martwicze, a odsłonięte zostają kości, ścięgna i mięśnie [1].

Jakie plastry na odleżyny warto stosować?

Opatrunki specjalistyczne na odleżyny dobiera się do konkretnego przypadku. Obecnie na rynku farmaceutycznym posiadamy sporą ilość rodzajów opatrunków.

Opatrunki poliuretanowe

Opatrunki poliuretanowe są nieprzepuszczalne dla wody i bakterii. W związku z tym stanowią świetną ochronę przed zakażeniem. Stosujemy je w profilaktyce odleżyn oraz w przypadku już występujących zmian skórnych bez wysięku. Opatrunek przepuszcza parę z powierzchni odleżyny, ale nie pozwala na jej nadkażenie ze środowiska zewnętrznego. Można je trzymać na ranie do 14 dni, jednak zaleca się częstsze kontrolowanie stanu skóry. Opatrunki poliuretanowe znajdziesz pod nazwą Suprasorb P [2].

Opatrunki hydrokoloidowe

Ten rodzaj opatrunku stosujemy na odleżyny, które posiadają wysięk. Warstwa hydrokoloidowa zapewnia nawilżenie rany, absorbuje wysięk oraz zapewnia ulgę w bólu pacjentowi. Jednocześnie zapobiega wysuszeniu rany, co przyspiesza jej gojenie. Hydrokoloid znajdziemy w postaci plastrów, które można trzymać do 7 dni na powierzchni rany. Na rynku dostępna jest również postać w tubce do wyciskania, która sprawdza się na rany głębokie, wtedy zawartość tubki wyciska się do środka rany, wypełniając ją. Opatrunek hydrokoloidowy znajdziesz pod nazwą Granuflex [2].

Opatrunki hydrożelowe

Najczęściej wykorzystujemy je do ran ze zmianami martwiczymi. Hydrożel oczyści ranę, dzięki czemu możliwe będzie rozpoczęcie procesu prawidłowego gojenia rany. Opatrunki są przepuszczalne dla wody i powietrza, więc warto je dodatkowo zabezpieczać. Znajdziesz je pod nazwą Aquagel [2].

Plastry na odleżyny ze srebrem — jak stosować?

Srebro oddziałuje na peptydoglikan, który jest zawarty w ścianach komórkowych drobnoustrojów. W związku z tym wykazuje działanie odkażające i zapobiegające rozwojowi zakażeń. Ponadto działa w niskich dawkach, więc można je stosować bez szkody dla organizmu. W kontekście odleżyn srebro zapobiega rozwojowi bakterii i nadkażania już uszkodzonej skóry.

W zależności od tego, jaki opatrunek wybierzemy, to w taki sposób będziemy go aplikować. Przykładowo opatrunki ze srebrem Atrauman Aq mają postać siateczki, którą nakładamy bezpośrednio na ranę i zabezpieczamy od zewnętrznej strony dodatkowym opatrunkiem. Niektóre opatrunki posiadają już warstwę przylepną. Jeśli miejsce aplikacji jest niedostępne lub trudne do naklejenia opatrunki można przyciąć w dowolny kształt. Przykładowo, aplikując plastry na odleżyny na kości ogonowej, możemy wyciąć dokładne paski, które będą przylegać idealnie do odleżyny [3].

Jakie są refundowane plastry na odleżyny?

Większość plastrów może podlegać refundacji, najczęstszym wskazaniem do zniżki są przewlekłe owrzodzenia, do których odleżyny jak najbardziej się zaliczają. Warto pamiętać, że do refundacji pacjent musi być ubezpieczony oraz że to zawsze lekarz decyduje o tym, czy refundacja w danym przypadku przysługuje.

Wszywka alkoholowa to tabletki przeznaczone do podskórnej implantacji, które zawierają disulfiram. Często wszywkę określa się jako esperal. Wszywkę alkoholową może umieścić jedynie lekarz. W tym celu wykonuje się nacięcie skóry (najczęściej na pośladku lub w okolicy łopatki) i umieszcza tam jałowe tabletki z disulfiramem. Zwykle wszczepia się od 8 do 10 tabletek w ułożeniu gwiaździstym. Po zabiegu skóra zostaje zszyta [1].

Jak działa wszywka?

Disulfiram to substancja, która blokuje jeden z etapów metabolizmu etanolu. Alkohol etylowy ulega przemianie do aldehydu octowego, a następnie do kwasu octowego. Substancja, która odpowiada za to, że stajemy się pijani to aldehyd octowy. Jego nagromadzenie potęguje efekty upicia się. Disulfiram to inhibitor dehydrogenazy aldehydowej. Blokuje enzym, który przemienia aldehyd octowy do bezpiecznego kwasu octowego. W efekcie stężenie aldehydu octowego rośnie – podobnie jak efekty upicia się [1,3].

Co się stanie, jeśli wypiję alkohol, a mam wszywkę?

Do skutecznego leczenia uzależnień niezbędna jest wola chorego, która może być wspomagana przez działanie farmakologiczne i pomoc psychologiczną.

Pacjent po implantacji wszywki powinien zostać poinformowany, co się stanie po spożyciu alkoholu. Z teoretycznego punktu widzenia nawet niewielka ilość alkoholu powinna bardzo szybko wywołać popularne efekty upicia się i bycia na kacu, czyli:

• ból i zawroty głowy,
• nudności i wymioty,
• zaczerwienienie skóry,
• nieostre widzenie [4].

Wszywka alkoholowa potęguje efekty, dlatego spożycie większej ilości alkoholu może być bardzo niebezpieczne dla zdrowia i spowodować:

• wzrost szybkości akcji serca, czyli tachykardię,
• zmiany ciśnienia krwi,
• lęk, niepokój,
• trudności w oddychaniu,
• nadmierną potliwość ciała,
• zawał serca,
• niewydolność krążenia,
• drgawki.

W poważnych przypadkach może dojść nawet do stanu zagrożenia życia [1,4]!

Jak długo działa wszywka?

Działanie wszywki alkoholowej możemy podzielić na dwa aspekty. Ile trzyma wszywka alkoholowa jako implant oraz jak długo trwają spotęgowane efekty po ewentualnym spożyciu alkoholu.

Jeśli chodzi o to, jak długo działa wszywka po implantacji, to ChPL stwierdza, że zabieg można powtórzyć po 8 miesiącach. Z tego względu efekt działania leku powinien być obserwowany mniej więcej przez taki czas. Jednak zdarza się, że wszywka działa krócej. Wpływa na to wiele czynników zewnętrznych [1].

Jeśli chodzi o efekt upicia się, to jak zostało wcześniej wspomniane, jest on mocny, nawet po wypicia małej ilości alkoholu. Taki stan może trwać od kilkudziesięciu minut, nawet do kilku godzin – w zależności od ilości spożytego alkoholu [1].

Czy wszywka faktycznie działa?

Aktualnie FDA i inne agencje ds. zdrowia stwierdzają, że disulfiram faktycznie działa i ma sens jego podawanie. Jednak najczęściej wskazują na doustne tabletki z disulfiramem (np. Anticol), a nie wymieniają wszywki alkoholowej. Dlaczego tak jest?

Otóż istnieją badania, które porównały działanie wszywki alkoholowej i placebo. W wielu z nich w obu grupach stwierdzono zwiększony okres bez sięgania po alkohol. Najczęściej wiązało się to z psychologicznym aspektem i samą wolą pacjenta bądź strachem przed efektami ubocznymi spożycia alkoholu. Z kolei istnieją też badania, gdzie wszywka była lepsza niż placebo pod względem, dlatego jej stosowanie wydaje się zasadne [5-10].

Czy wszywka alkoholowa jest bezpieczna?

Nie ma leków bez działań niepożądanych i tak samo jest w przypadku wszywki alkoholowej. Jednak prezentuje ona akceptowalny profil bezpieczeństwa względem efektów. Zdecydowanie należy zaprzestać spożywania alkoholu, aby nie dopuścić do efektów nagromadzenia się aldehydu octowego w organizmie, które mogą prowadzić do śmierci.

Głównym problemem podczas implantacji wszywki mogą być miejscowe działania niepożądane, np. pojawienie się stanów zapalnych w okolicy implantacji wszywki.

Ile kosztuje wszywka alkoholowa?

W Polsce wszywka alkoholowa, czyli popularny Esperal, występuje pod nazwą Disulfiram WZF.

Disulfiram WZF – tabletki do implantacji

Skład

• 1 tabletka do implantacji zawiera 100 mg disulfiramu. Opakowanie zawiera 10 jałowych tabletek.

Stosowanie

• Disulfiram wszywa się podskórnie. Zabiegu dokonuje jedynie lekarz. Do implantacji wykorzystuje się od 8 do 10 tabletek, która układa się gwiaździście.

Wskazania

• Pomocniczo w leczeniu uzależnienia od alkoholu.

O produkcie

• Preparat podaje się jedynie wybranym i współpracującym pacjentom.
• Powinno zastosować się leczenie wspomagające, np. terapia psychologiczna.
• Nie można spożywać alkoholu mając wszywkę, gdyż grozi to nawet zagrożeniem życia.
• Lek działa do 8 miesięcy.
• Minimum 12 godzin przed zabiegiem nie można spożywać alkoholu.
• Nie zaleca się stosować leku podczas karmienia piersią i w ciąży (szczególnie I trymestr).
• Lek nie powinien wpływać na zdolność do obsługi maszyn mechanicznych.

Disulfiram WZF jest lekiem pełnopłatnym, dlatego jego cena może różnić się pomiędzy aptekami. W czasie pisania artykułu jego koszt w aptekach internetowych oscyluje w granicach od 200 zł do 250 zł.

Jednak to nie jest całkowity koszt wszywki alkoholowej, gdyż musi podać ją lekarz. Ceny zabiegu implantacji wszywki alkoholowej wynoszą od 450 zł do 600 zł.

Odparzenia na stopach są reakcją skóry na równoczesne przegrzania skóry i nadmierną wilgotność wywołaną wzmożoną aktywnością gruczołów potowych. Dochodzące do tego tarcie skóry z przylegającym do niej powierzchniami powoduje powstanie stanu zapalnego skóry. Z reguły mogą pojawić się odparzenia palców u nóg lub stopy. W kolejnym etapie mogą pojawić się pęcherze, które pękając, tworzą bolesne, często sączące się rany. W rezultacie pacjent ma znacznie utrudnione poruszanie się i może odczuwać ból podczas noszenia obuwia [1,2].

Jakie są przyczyny powstawania odparzeń stóp?

Do głównych przyczyn odparzeń na stopach należą:

• stopy łatwo ulegają przegrzaniu, szczególnie podczas aktywności (np.spacery) w upalne dni;
• niewygodne, wykonane ze sztucznych materiałów lub źle dobrane obuwie znacznie zwiększa szansę powstawania odparzeń (zwiększone tarcie);
• nadmierna potliwość stóp (dodatkowo często potęgowana przez nieprzewiewne obuwie);
• nieodpowiedni, źle dobrany rozmiar obuwia;
• głównymi powodami powstawania odparzeń stóp są więc wysoka temperatura  i wilgotność powietrza, brak odpowiedniej wentylacji nóg oraz nadmierne tarcie stóp podczas poruszania się;
• jednak do powstawania odparzeń przyczynić się może również nadaktywność gruczołów potowych spowodowana np. chorobami lub nadmiernym stresem;
• kolejną przyczyną, związaną pośrednio z poceniem się stóp, jest niewłaściwa higiena, która również może znacznie przyczyniać się do powstawania odparzeń [1,3].

Jakie są objawy odparzenia stóp?

Odparzenia na stopach objawiają się w następujący sposób:

• zaczerwienienie, przekrwienie i obrzęk skóry stopy (symptomy stanu zapalnego);
• wysięk i zmiany skórne;
• ból, często z towarzyszącym świądem;
• oprócz stóp podobne odparzenia często można spotkać również pod pachami, w pachwinach i w okolicach biustu [1].

Jak rozróżnić odparzenie stopy z odciskiem czy nagniotkami?

• zarówno odparzenie stopy, jak i odcisk najczęściej powstają pod wpływem tarcia;
• odciski mają jednak zupełnie inny wygląd, są  to duże powierzchnie zrogowaciałego naskórka charakteryzujące się twardymi zgrubieniami na skórze;
• do odparzenia pięty bardzo podobne są nagniotki mające najczęściej stożkowaty kształt i rumień (rumień jest również charakterystyczny dla odparzenia) [1].

Jak zapobiegać odparzeniom na stopach?

• nosić odpowiednie obuwie, wykonane z oddychających materiałów np. naturalnej skóry;
• zadbać o odpowiedni rozmiar obuwia, buty najlepiej mierzyć po południu, kiedy stopy są zmęczone;
• lepiej unikać obuwia wykonanego z nieoddychających materiałów (większości syntetyków, w tym ekologicznej skóry);
• stosować oddychające bawełniane skarpetki, które będą wchłaniać pot, a jeżeli obuwie jest zakładane na bosą stopę, to stosować dezodoranty czy talk, które zmniejszą potliwość stóp;
• unikać przegrzania stóp, nie wychodzić na długie piesze wycieczki przy wysokich temperaturach w obuwiu, w którym może dojść do tarcia lub nadmiernego pocenia się stopy [1,2].

Co na odparzenia na stopach?

Aby nie mieć problemu z odparzeniami na stopach, warto zastosować działania profilaktyczne opisane powyżej. Jeżeli już pojawia się czerwone lub  białe odparzenia na stopach, nie warto ich zaniedbać. Nieleczone mogą doprowadzić do powstania bolesnych odcisków, czy nawet grzybicy.

Pierwszym krokiem po powrocie do domu powinno być ściągnięcie butów i skarpetek i bardzo dokładne umycie stóp i ich osuszenie. Aby noga mogła swobodnie “oddychać”, najlepiej w domu poruszać się w przewiewnych klapkach lub ciapach. Z domowych sposób, dużą skutecznością zmniejszania dolegliwości po odparzeniach stóp, wykazuje moczenie nóg. Stopy najlepiej moczyć w ciepłej wodzie z dodatkiem nadmanganianu potasu, wyciągu z rumianku, naparu z mięty, szałwi lub kory dębowej czy albo nieposłodzonej herbaty. Moczenie nóg powinno trwać kilka minut, po czym należy dokładnie je osuszyć, uważając jednak, aby nie podrażnić odparzonych miejsc.

Można również zastosować maść na odparzenia na stopach. Najlepiej sprawdzą się tłuste maści, zawierające tlenek cynku np. maść z tlenkiem cynku lub alantoinę np. Alantan. Alantoina działa łagodząco i przeciwzapalnie, a tlenek cynku ma właściwości kojące, leczą podrażnienia skóry czy redukujące zaczerwienienie i świąd. Nogi powinno się smarować na noc, aby maść miała możliwość działania. Aby nie pobrudzić pościeli tłustą maścią, warto zastosować luźne foliowe skarpetki po aplikacji leku. Jeżeli na stopach pojawiają się pęcherze wypełnione płynem surowiczym, to należy zadbać o odpowiednią dezynfekcję, stosując np. środki zawierające oktenidynę (np. Octenisept). Po odpowiedniej dezynfekcji warto założyć dostępne w aptece opatrunki hydrożelowe lub hydrokoloidowe. W przypadku pacjentów, którzy mają problemy z leczeniem ran na skórze, np. w przebiegu cukrzycy, warto udać się do lekarza, który pomoże w rozwiązaniu tego problemu [1, 3].

Podsumowanie

Odparzenia na stopach dotknęły przynajmniej raz każdego. Część ludzi nie zwraca na nich uwagi, ponieważ poza drobnym dyskomfortem, w większości przypadków nie powodują poważniejszych problemów zdrowotnych. Co nie oznacza, że można je lekceważyć. U niektórych pacjentów mogą prowadzić do poważnych powikłań, których leczenie będzie znacznie bardziej skomplikowane. W takim razie można zadać pytanie: co zastosować na odparzone stopy? Zdecydowanie łatwiej jest zapobiegać, niż leczyć. Nawet po fakcie warto dać stopom odpocząć i włożyć przewiewne, oddychające obuwie. Pomocne może być również moczenie nóg i zastosowanie odpowiednich maści.

Jaka jest najlepsza maść na odparzenia dla dorosłych i dzieci? Zdecydowanie najlepiej sprawdzą się tłuste maści, zawierające alantoinę lub tlenek cynku. Warto pamiętać również o odpowiednich plastrach hydrożelowych lub hydrokoloidowych.

W wyniku urazu takiego jak oparzenie z reguły powstają blizny w miejscu uszkodzenia skóry. Świeże blizny najczęściej są bolesne, obserwuje się zaczerwienienie skóry oraz świąd. Blizny są tkanką łączną włóknistą, która powstaje podczas gojenia się rany i najczęściej jest procesem długotrwałym (może trwać nawet do pół roku). Co ważne, w przypadku ran po oparzeniach, nie wolno zwlekać z rozpoczęciem leczenia, ponieważ z czasem będzie coraz trudniej osiągnąć zadowalający efekt. Co więcej, w przypadku poparzenia skóry, leczenie może trwać nawet 2 lata, a sama blizna może nigdy nie zniknąć (leczenie zmniejsza jej widoczność, blizna blaknie i się zmniejsza) [1,2].

Jakie są rodzaje oparzeń?

To, czy powstanie blizna oraz jaki będzie jej rodzaj, zależy od intensywności oraz długości kontaktu ze źródłem oparzenia. W zależności od tego, jaką powierzchnię skóry obejmują oparzenia, są one klasyfikowane w następujący sposób:

• oparzenia 1. stopnia – zewnętrzna warstwa skóry (naskórek), pojawia się zaczerwienienie i ból, rzadko pojawiają się blizny, a leczenie trwa z reguły kilka dni;
• oparzenia 2. stopnia – naskórek i warstwa skóry pod nią (skóra właściwa), pojawiają się ból, zaczerwienienie i mogą występować pęcherze, leczenie trwa kilkanaście dni, mogą pozostać blizny;
• oparzenia 3. stopnia są najpoważniejsze, niszczą nie tylko dwie górne warstwy skóry jak w oparzeniu 2. stopnia, ale również mogą dotyczyć kości, ścięgien i zakończeń nerwowych, skóra może robić się biała lub czarna, takie oparzenia są bardzo trudne i czasochłonne w leczeniu i najczęściej pozostawiają blizny [1,3].

Co zrobić, aby blizny były mniej widoczne?

Bardzo ważna jest odpowiednia pielęgnacja naskórka. Zastosowanie odpowiednich preparatów ma bardzo duży wpływ na proces regeneracji skóry i rehabilitację blizny. Mogą to być specjalne preparaty do smarowania takie jak kremy, maści czy żele lub specjalne opatrunki silikonowe. Zaletą takich opatrunków jest fakt, że mają bezpośredni kontakt z blizną, co powoduje jej wypłaszczenia, zmiękczenie i zmianę koloru na jaśniejszy.

Alternatywą mogą być wyroby uciskowe przygotowane na indywidualne zamówienie. Powodują one stały ucisk na powierzchnię blizny,  co zmniejsza świąd i pieczenie, blizna zaczyna wypłaszczać i zmieniać kolor na bardziej przypominający zdrową skórę. Takie wyroby mogą być zastosowane praktycznie na każdą bliznę, ale nie mogą być stosowane na rany. Z tego względu przed ich zastosowaniem należy wygoić ranę i stosować je dopiero na blizny.

Bardziej zaawansowane sposoby radzenia sobie z bliznami to zabiegi chirurgiczne lub terapia laserowa. Usuwanie blizn za pomocą lasera polega na wypaleniu uszkodzonych tkanek, poprzez skierowaną ma bliznę wiązkę lasera. Są one znacznie bezpieczniejsze i pozwalają na szybszą rekonwalescencję w porównaniu do zabiegów chirurgicznych [1-3].

Stare blizny po oparzeniu — co można zrobić?

W przypadku przechodzonych, starych blizn (keloidów) leczenie wygląda troszeczkę inaczej. Nie stosuje się w ich przypadku terapii laserem. Ich leczenie polega na polepszeniu elastyczności blizny. W tym celu stosuje się m.in. kremy, żele czy opatrunki silikonowe. Często łączy się taki żel z opatrunkiem lub wyrobem uciskowym. W efekcie blizna staje się bardziej elastyczna i lepiej wygląda. Jednak tak jak już było wspomniane, najlepsze efekty daje szybkie rozpoczęcie leczenia świeżych blizn [1].

Maść na blizny po oparzeniu — czym jest smarować? Produkty z apteki

Maści, które najlepiej sprawdzoną się przy oparzeniach to:

Alantan Plus maść 30 g, lek bez recepty

• 1 g maści zawiera 20 mg alantoiny i 50 mg deksopantenolu;
• stosuje się od 1 do kilku razy na dobę;
• produkt leczniczy jest stosowany w leczeniu ran, takich jak otarcia, niewielkie skaleczenia, pęknięcia skóry, oparzenia słoneczne, oparzenia po radioterapii czy fototerapii [4].

Bepanthen krem 30 g, lek bez recepty

• 1 g kremu zawiera 50 mg dekspantenolu;
• krem stosuje się 1 lub kilka razy dziennie w zależności od potrzeb;
• preparat jest stosowany w leczeniu powierzchownych ran i otarć naskórka, niewielkich oparzeń termicznych i słonecznych oraz codziennej pielęgnacji skóry [5].

Cepan krem 35 g, lek bez recepty

• 1 g kremu zawiera 0,20 g wyciągu z cebuli, 0,05 g wyciągu z rumianku  50 IU heparyny sodowej i 10 mg alantoiny;
• zarówno dzieci jak i osoby dorosłe powinny stosować produkt 2-3 razy dziennie;
• lek jest stosowany m.in. w leczeniu blizn po oparzeniach i zabiegach chirurgicznych [6].

Contractubex żel 20 g, lek bez recepty

• 1 g żelu zawiera 50 j.m. heparyny sodowej, 100 mg wyciągu płynnego z cebuli oraz 10 mg alantoiny;
• preparat stosuje się kilka razy dziennie zgodnie z ulotką;
• żel stosuje się w leczeniu blizn różnego pochodzenia, w tym po oparzeniach [7].

Octenisept Protect & Repair krem ochronno-pielęgnacyjny 20 ml,  kosmetyk

• krem zawiera pantenol, bisabolol, emolienty, olej parafinowy i oktenidyny;
• kosmetyk może być stosowany od 1 do 3 razy na dobę;
• preparat stosuje się na oparzenia, otarcia, zadrapania, odparzenia skóry oraz w celu pielęgnacji skóry wrażliwej [8]j.

Silaurum, silikonowy żel na blizny z nanokoloidami złota 15 ml, wyrób medyczny

• wyrób medyczny zawiera polisiloksany, cyklopentasiloksan, nanokoloid złota i dwutlenek krzemu;
• produkt stosuje się 2 razy dziennie przez okres minimum 2 miesięcy;
• preparat stosuje się w leczeniu nowych i starych blizn różnego pochodzenia, w tym blizn pooparzeniowych [9].

Czy blizny po oparzeniu mogą całkowicie zniknąć?

Blizny po oparzeniu zazwyczaj nie znikają całkowicie, ale ich widoczność i wygląd można zminimalizować. Często zależy to od głębokości i rozległości urazu, jak również od sposobu leczenia i pielęgnacji blizny. W przypadku blizn po oparzeniach drugiego stopnia, trwałość i widoczność blizn zależą od intensywności i długości kontaktu ze źródłem oparzenia. Leczenie zmniejsza widoczność blizny, powoduje jej blaknięcie i zmniejszenie się, ale może nie zniknąć całkowicie.

Warto pamiętać, że każda blizna jest inna, i nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to, czy blizna po oparzeniu całkowicie zniknie. Ważne jest skonsultowanie się z lekarzem lub specjalistą dermatologiem, którzy mogą ocenić bliznę i zalecić odpowiednie metody pielęgnacji i leczenia.

Podsumowanie

Część preparatów jak np. Alantan Plus maść, Bepanthen krem czy Octenisept Protect & Repair krem nadadzą się tylko w przypadku niewielkich poparzeń słonecznych. W przypadku poważnych oparzeń polecane są takie preparaty jak np. Contractubex, Silaurum czy Cepan.

W takim razie czy istnieje najlepsza maść na blizny po oparzeniu? Wszystko zależy od stopnia oparzenia i blizny. W przypadku drobnych oparzeń słonecznych wystarczy odpowiednio natłuścić skórę i ją zregenerować, a szansa na powstanie blizny jest minimalna. W przypadku poważniejszych oparzeń, gdzie ryzyko blizny jest poważniejsze, należy używać silikonowych żeli lub opatrunków.

W poważniejszych sytuacjach konieczna może być z kolei interwencja chirurgiczna lub zabieg laserem. W żadnym wypadku nie należy zaniedbać oparzenia, ponieważ im szybciej podjęte zostaną kroki zaradcze, tym mniejsza szansa na powstanie niechcianej blizny.