Alexander Fleming urodził się w 1881 r. w Szkocji, ale w wieku 13 lat przeniósł się do Londynu. Ukończył medycynę na St. Mary’s Medical School na Uniwersytecie Londyńskim. Podczas I Wojny Światowej służył jako kapitan w wojskowym korpusie medycznym. Podczas pobytu na froncie zachodnim kapitan Fleming, służąc w szpitalach polowych, zainteresował się badaniami substancji antybakteryjnych. Sepsa była jedną z najczęstszych przyczyn śmierci żołnierzy na froncie. Fleming prowadził szereg badań nad substancjami przeciwbakteryjnymi, początkowo bez sukcesów. Przełom, jak się potem okazało, nastąpił w 1928 r. kiedy Flemnig prowadził badania nad gronkowcami.

Co ciekawe, odkrycie penicyliny nastąpiło przez przypadek, kiedy jedna z kultur gronkowców znajdująca się w otwartym naczyniu została skażona zarodnikami pleśni. Fleming po kilku tygodniach zauważył, że bakterie w pobliżu kolonii pleśni obumierają. Na tej podstawie wyizolował, nazwał i opisał Penicillum notatum. Zauważył, że ta substancja jest skuteczna przeciwko bakteriom Gram-dodatnim, które wywołują m.in. szkarlatynę, zapalenie płuc, rzeżączkę, czy błonicę. Początkowo odkrycie zostało przyjęte z dużą rezerwą. Było to spowodowane problemem z wyizolowaniem większych ilości penicyliny i wdrożeniem jej do masowej produkcji. Dopiero w latach 40-tych udało się przezwyciężyć te problemy, a penicylina podczas II Wojny Światowej była wytwarzana na skalę przemysłową, co pozwoliło uratować wiele ludzkich istnień [1,2].

Co to jest penicylina?

Penicylina należy do najstarszej grupy antybiotyków – penicylin, które są antybiotykami β-laktamowymi. Struktura chemiczna penicylin zawiera pierścień tiazolidynowy sprzężony z pierścieniem beta laktamowym. Jak powstaje penicylina? Jest ona wytwarzana przez grzyby z rodzaju pędzlaka. Obecnie znane są zarówno penicyliny naturalne, penicyliny półsyntetyczne, jak i dodawane do nich inhibitory β-laktamaz [1].

Jakie są pochodne penicyliny?

Jak wspomniano wcześniej, penicyliny można podzielić na dwie grupy, naturalne i półsyntetyczne. Do penicylin naturalnych należą:

• benzylopenicylina, zwana również penicylina G lub penicyliną krystaliczną;
• debecylina (benzylopenicylina benzatynowa);
• benzylopenicylina prokainowa;
• fenoksymetylopenicylina znana też pod nazwami penicylina V czy V-cylina [2].

Znacznie szerszą grupę stanowią penicyliny półsyntetyczne takie jak np.:

• aminopenicyliny, ampicylina, amoksycylina, karboksypenicyliny
• karbenicylina, piperacylina czy apalcylina;
• propicylina, penicyliny izoksazolilowe, oksacylina, kloksacylina czy flukloksacylina [2].

Mechanizm działania penicylin

Penicyliny zatrzymują proces tworzenia się ścian komórkowych bakterii, co uniemożliwia im namnażanie i prowadzi do ich śmierci. Penicyliny naturalne, będące produktami pleśni, najlepszą aktywność wykazują wobec bakterii gram-dodatnich, takich jak np. gronkowce, paciorkowce, laseczki beztlenowe czy pneumokoki, które wywołują m.in.  anginę, zapalenie płuc, zapalenie zatok obocznych nosa, zapalenie migdałków, kiłę i rzeżączkę. Z kolei penicyliny półsyntetyczne działają na paciorkowce, pneumokoki, dwoinki rzeżączki, Escherichię Coli, Salmonellę. Zdecydowanie najszerszym spektrum działania przeciwbakteryjnego charakteryzują się penicyliny skojarzone z inhibitorami β-laktamaz [1,3].

Kiedy nie stosować penicylin?

• jeżeli występuje nadwrażliwość lub uczulenie na penicyliny, lub cefalosporyny, ponieważ może wystąpić alergia krzyżowa;
• przeciwwskazaniem (decyduje lekarz, który ocenia bilans potencjalnych zysków w stosunku do ryzyka) mogą być astma oskrzelowa, niewydolność serca lub nerek, zażywanie leków moczopędnych lub zawierających potas [3].

Jakie działania niepożądane mogą powodować penicyliny?

• nudności, wymioty lub biegunka;
• zapalenie jelita grubego lub zapalenie wątroby;
• reakcje alergiczne, w szczególności wysypki w postaci pokrzywki, ale może się zdarzyć nawet wstrząs anafilaktyczny;
• dreszcze, bóle stawów i obrzęki;
• niedokrwistość, leukopenia, neutropenia czy zaburzenia krzepnięcia;
• nefropatia czy śródmiąższowe zapalenie nerek [2,3].

Uczulenie na penicylinę

Uczulenie na penicylinę wywołane jest przez obecny w jej strukturze pierścień β-laktamowy. Reakcja alergiczna może być u osób uczulonych bardzo gwałtowna, mogąca doprowadzić nawet do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu pacjenta. Częściej jednak uczulenie daje objawy skórne (które mogą również być 1 etapem przed wstrząsem), takie jak świąd skóry, obrzęk czy rumień. Obserwuje się również, w wielu takich przypadkach, zaczerwienie spojówek i łzawienie oczu. Innymi objawami uczulenia na penicylinę może być ból głowy, nagły spadek ciśnienia czy zaburzenia rytmu serca. Zdarzają się również bóle brzucha, nudności, wymioty czy biegunka. W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości na penicylinę zawsze należy poinformować o tym fakcie lekarza i pod żadnym pozorem nie należy ich stosować [1,3].

Jakie antybiotyki można stosować przy uczuleniu na penicylinę?

W przypadku stwierdzonego uczulenia na penicyliny lekarz powinien przepisać pacjentowi antybiotyk z innej grupy, np. makrolidy np. erytromycynę, klaritromycynę czy roksitromycynę [2].

Podsumowanie

Penicyliny są jednymi z częściej przepisywanych antybiotyków przez lekarzy, w szczególności na popularne infekcje górnych dróg oddechowych. Penicyliny, w szczególności z dodatkiem inhibitora β-laktamazy, mają szerokie spektrum działania i dobrze się sprawdzają. Jednakże nie każdy może je stosować. Wielu pacjentów jest uczulonych na penicylinę i zawsze powinni o tym poinformować lekarza. Podanie im takiego antybiotyku może wywołać silną reakcję alergiczną, która może skończyć się nawet ich śmiercią!

Jelitówka, grypa żołądkowa, grypa jelitowa – chyba każdemu kojarzy się to niezbyt przyjemnie. Ale co to właściwie za choroby? Jelitówka zwana inaczej grypą żołądkową lub grypą jelitową, to zespół olabjawów, jaki towarzyszy zarażeniu wirusami i bakteriami. Wskutek tego zakażenia dochodzi do pojawienia się charakterystycznych objawów takich jak biegunka, nudności i wymioty. W niektórych przypadkach może pojawić się gorączka sięgająca nawet ponad 39°C. Zazwyczaj jelitówce towarzyszy osłabienie, co jest związane z zaburzeniami elektrolitowymi oraz odwodnieniem. W niektórych przypadkach, podczas poważnego zakażenia, mogą pojawić się silne bóle brzucha i krew w kale. Co wywołuje jelitówkę? Czy określenie “grypa” jest tutaj zasadne [1]?

Co wywołuje jelitówkę?

Grypa żołądkowa jest najczęściej wywołana wirusami, a dokładniej wywołują ją adenowirusy, norowirusy, sapowirusy, astrowirusy, enterowirusy i kobowirusy. U dzieci przeważają zakażenia rotawirusami. Są one odpowiedzialne za 70% zachorowań u najmłodszych. Oprócz wirusów, jelitówka może być spowodowana bakteriami: Salmonella, Shigella, Eschericha, Yersinia i Clostridium difficile. Najrzadziej grypa jelitowa może być spowodowana pierwotniakami. Jak widać, wirusy grypy nie mają nic wspólnego z tą chorobą. To tylko popularne określenie na to zaburzenie żołądkowo-jelitowe. Poprawniej byłoby już ją określac jako wirusówka, a nie grypa jelitowa lub żołądkowa [1].

Co pomaga na jelitówkę?

Przymus bardzo częstego korzystania z toalety, zwykle dobrych kilka razy dziennie przez parę dni, to nic ciekawego. Co jest dobre na jelitówkę, aby szybko się jej pozbyć? Grypa żołądkowa zazwyczaj przechodzi sama, dlatego najważniejszymi preparatami, które należy przyjmować są elektrolity (np. Orsalit, Litorsal, Gastrolit, Stoperan Elektrolity, Dicoflor Elektrolity) i probiotyki (np. Dicoflor, Multilac Synbiotyk, Enterol, Sanprobi Super Formula, BioGaia, CDS-22 formula (dawniej Vivomixx)). Podajemy je ze względu na obecność biegunek i wymiotów, które powodują znaczne odwodnienie i zaburzenie mikrobioty jelitowej. Przy intensywnej biegunce można rozważyć podanie leków przeciwbiegunkowych, które ją hamują, np. Stoperan, Loperamid lub Laremid. Jeśli wiemy, że jelitówka ma bakteryjne pochodzenie, to warto zastosować leki przeciwbakteryjne, np. Nifuroksazyd. Dokładniejsze omówienie tego, jak leczyć jelitówkę prezentujemy dalej. Natomiast u pacjentów, u których nie jest możliwe podanie doustne leków i ich stan się pogarsza, konieczne będzie skierowanie do szpitala w celu nawodnienia dożylnego [1].

Leki na jelitówkę — co kupisz w aptece?

Jak leczyć jelitówkę? W aptece mamy dostęp do dużego asortymentu leków na jelitówkę, które można stosować wspomagająco, łagodząc objawy grypy jelitowej. Podczas decyzji o wyborze leku na jelitówkę warto kierować się pewnymi zasadami. Elektrolity i probiotyki powinny być stosowane zawsze. Jeśli biegunka jest uciążliwa i intensywna, to warto rozważyć lek przeciwbiegunkowy. Jeśli towarzyszą nam wymioty, to można zastosowac lek przeciwwymiotny. Przy potwierdzonej biegunce bakteryjnej powinno się zastosować leki przeciwbakteryjne. Omówmy sobie najpierw wybrane probiotyki i elektrolity na jelitówkę.

Probiotyki na jelitówkę

W leczeniu jelitówki probiotyki odgrywają ważną rolę, szczególnie przy biegunce, która często towarzyszy tej chorobie. Pomagają one w odbudowie naturalnej mikrobioty jelitowej, zaburzonej przez infekcję, a także wspierają skrócenie czasu trwania biegunki i łagodzenie jej objawów. Do najczęściej polecanych preparatów należą leki probiotyczne zawierające drożdże Saccharomyces boulardii (np. Enterol, Lakcid Entero), skuteczne w biegunce infekcyjnej. Enterol to lek, którego wskazaniem jest właśnie leczenie ostrych biegunek infekcyjnych, a warto o tym wiedzieć, że pospolita jelitówka najczęściej wywoływana jest przez wirusy. Jeśli chodzi o inne produkty na jelitówkę, to można wybrać także preparaty z bakteriami kwasu mlekowego, np. Dicoflor, Multilac Synbiotyk oraz Sanprobi, Biotilac Biotic, Lakcid Forte, BioGaia i CDS-22 formula (dawniej Vivomixx), które wspomagają przywrócenie równowagi mikrobiologicznej jelit. Regularne stosowanie probiotyków w trakcie i po chorobie może zapobiec nawrotom oraz wzmocnić odporność przewodu pokarmowego.

Enterol Probiotykkapsułki, 250 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• probiotyk w formie leku bez recepty;
• zawiera szczep Saccharomyces boulardii CNCM I-745, którego skuteczność została potwierdzona na podstawie ponad 100 badań klinicznych;
• zapobiega biegunkom podróżnych i poantybiotykowym;
• leczy biegunki infekcyjne wywołane przez bakterie, wirusy i pierwotniaki;
• można stosować nawet jednocześnie z antybiotykiem;
• nie trzeba przechowywać w lodówce, lecz w temperaturze pokojowej, dzięki czemu jest bardzo dobrym wyborem w podróży;
• przeznaczony dla dzieci już od urodzenia i osób dorosłych;
• w ostrej biegunce oraz przy antybiotykoterapii stosuje się od 1 do 2 kapsułek na dobę, natomiast w biegunce podróżnych od 1 do 4 kapsułek na dobę;
• zawartość kapsułki można otworzyć i dodać do napoju lub pokarmu (szczególnie ważne u młodszych dzieci);
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 30 kapsułek.

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku biegunki, biegunki podróżnych, zespołu drażliwego jelita, odwodnienia oraz wyjałowionej flory bakteryjnej po antybiotykoterapii.

Dawkowanie

Zalecane dawkowanie u dorosłych i dzieci zależy od przyczyny biegunki:

• ostra biegunka infekcyjna: 1 do 2 kapsułek na dobę, przez okres do 1 tygodnia;
• biegunka poantybiotykowa: 1 do 2 kapsułek na dobę, w trakcie i po antybiotykoterapii;
• biegunka spowodowana zakażeniem C. difficile: 4 kapsułki na dobę, przez okres do 4 tygodni;
• biegunka związana z żywieniem dojelitowym: 1 do 2 kapsułek na dobę;
• biegunka podróżnych: 1 do 4 kapsułek na dobę przez okres do 1 tygodnia;
• wspomagająco w leczeniu biegunek występujących w zespole jelita drażliwego (IBS): 1 kapsułka 1 do 2 razy na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Enterol Probiotykproszek

Lek dostępny bez recepty

O leku

• zawiera przebadane naukowo drożdżaki Saccharomyces boulardii CNCM I-745 (ponad 100 badań klinicznych);
• łatwość aplikacji, gdyż proszek z saszetki można rozpuścić w letniej wodzie lub dodać do pokarmu dziecka (np. mleka w butelce);
• można stosować niezależnie od przyjęcia antybiotyku – nawet razem z nim;
• pyszny, owocowy smak;
• można stosować od urodzenia.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku biegunki, zaburzeń mikroflory jelitowej, biegunki podróżnych, zespołu drażliwego jelita oraz wyjałowionej flory bakteryjnej po antybiotykoterapii.

Dawkowanie

Dawkowanie dla dorosłych i dzieci zależy od przyczyny biegunki:

• W przypadku ostrej biegunki infekcyjnej zaleca się przyjmowanie 1-2 saszetek na dobę przez okres do 1 tygodnia.
• W przypadku biegunki poantybiotykowej, dawkowanie wynosi 1-2 saszetki na dobę, zarówno w trakcie, jak i po antybiotykoterapii.
• W przypadku biegunki spowodowanej zakażeniem C. difficile, zaleca się przyjmowanie 4 saszetek na dobę przez okres do 4 tygodni.
• W przypadku biegunki związanej z żywieniem dojelitowym, zaleca się przyjmowanie 1-2 saszetek na dobę.
• W przypadku biegunki podróżnych, dawkowanie wynosi 1-4 saszetki na dobę przez okres do 1 tygodnia.
• Wspomagająco w leczeniu biegunek występujących w zespole jelita drażliwego (IBS): 1 saszetka 1 do 2 razy na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Dicoflor 6, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera Lactobacillus rhamnosus GG;
• bez laktozy i glutenu;
• do stosowania od 3. roku życia.

Sanprobi Super Formula, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• duże opakowanie (40 kapsułek);
• nie zawiera glutenu;
• nie trzeba przechowywać w lodówce;
• do stosowania już dla dzieci od 3. roku życia;
• synbiotyk – połączenie probiotyku i prebiotyku;
• preparat wieloskładnikowy – zawiera 7 bakterii probiotycznych i 2 prebiotyki;
• można przyjmować niezależnie od posiłku;
• bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• posiada pozytywną opinię Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” nr 15/DJW/2021.

Co brać na jelitówkę? Pamiętaj o elektrolitach

Czy elektrolity są ważne przy jelitówce? Elektrolity są kluczowe w leczeniu grypy jelitowej, zwłaszcza gdy występują intensywne biegunki i wymioty prowadzące do odwodnienia. Ich zadaniem jest uzupełnienie utraconych płynów i minerałów, takich jak sód, potas czy chlor, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór elektrolitów może prowadzić do osłabienia, skurczów mięśni, a nawet zaburzeń rytmu serca. W aptekach dostępne są gotowe preparaty elektrolitowe, takie jak Orsalit, Gastrolit, Stoperan Elektrolity, Litorsal czy Dicoflor Elektrolity, które można łatwo rozpuścić w wodzie i szybko nawodnić organizm. Regularne ich przyjmowanie podczas jelitówki wspomaga powrót do zdrowia i zapobiega poważnym powikłaniom związanym z odwodnieniem.

Leki przeciwbiegunkowe

Jeśli w przebiegu jelitówki występują biegunki, możemy zastosować leki przeciwbiegunkowe. Nie zaleca się jedynie stosowania ich na początku trwania choroby, gdyż może to wydłużyć czas trwania infekcji. Najbardziej popularnym lekiem o wysokiej skuteczności jest loperamid. Jest to substancja, która hamuje perystaltykę jelit oraz łagodzi uczucie potrzeby oddania stolca. Bez względu na przyczynę występowania biegunki, loperamid będzie działać hamująco. W aptece znajdziemy leki pod takimi nazwami jak np.: Stoperan, Loperamide Aurovitas, Laremid czy Loper. Loperamid jest przeznaczony dla osób powyżej 6. roku życia. Powinno się go stosować po luźnym wypróżnieniu: dorośli 2 tabletki, a dzieci 1 tabletkę. Następnie po każdym kolejnym wypróżnieniu stosuje się 1 tabletkę, nie przekraczając maksymalnej dawki dziennej, wynoszącej 8 tabletek dla dorosłych i 3 tabletki dla dzieci na 20 kg masy ciała [2].

Leki przeciwbakteryjne

Lek na jelitówkę nifuroksazyd jest zdecydowanie najczęściej wybieranym preparatem. Wykazuje on działanie przeciwbakteryjne, dlatego jest szczególnie zalecany na zakażenia bakteryjne, które dają objawy jelitowe. Nie powoduje zaburzenia naturalnej flory jelitowej, jednak ze względu na występowanie biegunek i wymiotów, stosowanie probiotyków jest jak najbardziej wskazane. Jelitówka ma najczęściej przebieg wirusowy, w związku z tym nifuroksazyd powinien być stosowany jedynie, gdy grypa jelitowa ma podłoże bakteryjne (ponieważ w innym przypadku lek będzie nieskuteczny) [3].

Leki przeciwwymiotne

Do preparatów bez recepty o działaniu przeciwwymiotnym można zaliczyć produkty zawierające dimenhydrinat lub wyciąg z korzenia imbiru. Dimenhydrinat to substancja lecznicza należąca do leków przeciwhistaminowych I generacji, którą charakteryzuje skuteczne zapobieganie nudnościom i wymiotom. Może być zażywany zarówno przez dzieci jak i dorosłych, jednak ze względu na częste wywoływanie senności i zaburzeń koncentracji, w trakcie jego stosowania nie należy obsługiwać pojazdów. Na rynku dostępne są takie preparaty z dimenhydrinatem jak: Aviomarin i Efektan. W przypadku korzenia imbiru badania dowiodły, że łagodzi on nudności, działa przeciwwymiotnie oraz jest bezpieczny w stosowaniu. Można go podawać zarówno dzieciom jak i dorosłym. W aptece znajdziemy preparaty takie jak: Anaketon i Lokomotiv [4].

Podsumowanie

Jelitówka, znana również jako grypa żołądkowa lub jelitowa, jest infekcją wirusową lub bakteryjną objawiającą się biegunką, wymiotami, nudnościami i czasem gorączką. Najczęściej spowodowana jest przez wirusy, np. rotawirusy u dzieci, jednak bakterie, takie jak Salmonella czy Shigella, również mogą być przyczyną. Leczenie obejmuje głównie nawadnianie organizmu i stosowanie probiotyków, a w cięższych przypadkach nawadnianie dożylne. W aptece dostępne są leki przeciwbiegunkowe (loperamid), przeciwbakteryjne (nifuroksazyd), leki probiotyczne (Saccharomyces boulardii) i przeciwwymiotne (dimenhydrinat, wyciąg z imbiru), które pomagają łagodzić objawy. Warto jednak pamiętać, że diagnostyka i dokładne określenie patogenu jest kluczowe dla skutecznego leczenia.

• stany nieistotne (regurgitacja mylona z wymiotami);
• refluks żołądkowo-przełykowy;
• infekcje;
• niedrożność jelit;
• alergia pokarmowa;
• wzrost ciśnienia śródczaszkowego;
• leki i trucizny;
• choroby lokomocyjne.

Stany nieistotne

Nieprawidłowa technika żywienia, niewłaściwe obchodzenie się z dzieckiem i przekarmianie są najczęstszymi przyczynami ulewania. Ulewanie bezpośrednio po posiłkach występuje u większości niemowląt bez względu na to czy są karmione piersią, czy też sztucznie. Wymioty w najmłodszych grupach wiekowych należy odróżniać od ulewań (regurgitacji), kiedy to połknięty pokarm cofa się do jamy ustnej i wypływa biernie bez udziału siły mięśniowej i w małych ilościach. W 90% przypadków regurgitacje ustępują do ukończenia 12. m.ż. Wymioty niemowląt są objawem pogranicza fizjologii i większości nie wymaga żadnego leczenia.

Refluks żołądkowo-przełykowy

Szczególnie wnikliwej obserwacji wymagają wymioty związane z refluksem żołądkowo-przełykowym (gastro-oesophageal reflux, GER). Definiuje się jako przemieszczenie treści żołądka do przełyku z towarzyszącymi lub nie regurgitacjami i wymiotami. Około 50-70% dzieci ulewa i wymiotuje między 2. a 8. miesiącem życia, zaś pod koniec 1. roku życia już tylko 5%. Zjawisko to jest konsekwencją anatomicznej i czynnościowej niedojrzałości przewodu pokarmowego młodszych niemowląt oraz relatywnie dużych objętości przyjmowanego pokarmu w stosunku do pojemności żołądka, a także pozycji leżącej, w jakiej stale przebywa dziecko.

Leczenie niemowląt i dzieci do 2. roku życia w przypadku nasilonych dolegliwości polega na włączenie leczenia antyrefluksowego, czyli zastosowanie mieszanki mleczne z dodatkiem środków zagęszczających, oznaczonej jako „AR”. (Bebilon AR, Enfamil AR, Nan AR). Mieszanki AR są szczególnie zalecane u dzieci, które na skutek nasilonych ulewań/ wymiotów tracą dużą cześć podawanego im mleka i z tego powodu gorzej przybierają na wadze. Gęsty pokarm trudniej cofa się z żołądka i w ten sposób zmniejsza się nasilenie ulewań.

Jeśli powyższe postępowanie nie wystarcza, niemowlęta wymagają farmakoterapii, należy:

• włączyć leczenie prokinetyczne. Podstawowym prokinetykiem jest cisapride, metoklopramid.
• odpowiednie układanie dziecka.
• środki zobojętniające (Gaviscon).
• H2-blokery.

Infekcje

U dzieci, szczególnie w wieku przedszkolnym jak również też szkolnym prawie każde układowe zakażenie powoduje wymioty. Najczęstszą infekcją połączoną z wymiotami jest zapalenia żołądka i jelit, które może być wywołane przez wirusy (np. Rotawirusy, Adenowirusy), bakterie (np. Shigella, Salmonella, Yersinia enterocolitica lub Escherichia coli), czy też pasożyty (np. Giardia lamblia). Diagnoza może być potwierdzona przez badanie mikrobiologiczne kału.

Jak zatrzymać wymiotowanie u dzieci?

Przed rozpoczęciem odpowiedniego leczenia każde dziecko czy też pacjenta należy zakwalifikować do adekwatnej grupy ciężkości odwodnienia. W świetle aktualnych zaleceń European Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPHAN) i European Society for Pediatric Infectious Disease (ESPID) najlepszym wskaźnikiem oceny odwodnienia jest procentowy ubytek masy ciała.

Dziecko uporczywie wymiotujące należy ułożyć na boku i dodatkowo zabezpieczyć drożność dróg oddechowych.

W przypadku niepowściągliwych i masywnych wymiotów u dzieci obligatoryjna jest szybka diagnostyka i leczenie choroby podstawowej. Jeżeli współistnieją zaburzenia wodno-elektrolitowe i metaboliczne, należy je bezwzględnie wyrównać.

Stosowanie leków przeciwwymiotnych jest przeciwwskazane oprócz przypadków klinicznych, w których następstwem chemioterapii i radioterapii lub kiedy niemożliwe jest niemożliwe jest usunięcie przyczyny wymiotów (np. zaawansowana choroba nowotworowa). W tym przypadku rekomendowane leki to: antagoniści receptora serotoninowego 5-HT3 (np. ondansetron) i glikokortykosteroidy (np. deksametazon). Terapia płynowa powinna być stosowana u pacjentów z klinicznymi cechami odwodnienia, a sposób podawania płynów uzależniony od stopnia odwodnienia dziecka.

Jakie są domowe sposoby na wymiotowanie u dzieci?

Nie wiesz, co podać dziecku gdy wymiotuję? Podpowiemy jakie płyny i pokarmy będą wskazane a czego lepiej unikać podczas wymiotów.

1. Nie zażywanie żadnych leków przeciwwymiotnych ani środków na poprawę trawienia. Zwykle środki te już nie pomogą i nie zdołają zatrzymać wymiotów. Pomogą jedynie w przypadku owrzodzenia i nadkwaśności żołądka; neutralizując nadmiar kwasu, łagodzą podrażnienie. W innych sytuacjach są nieskuteczne.
2. Uzupełnianie płynów. W przypadku nasilonych wymiotów trzeba zadbać o wyrównanie płynów w organizmie. Powinno podawać się czyste płyny, takie jak woda, słaba herbata czy soki. Nie należy zmuszać się do jedzenia. Zaleca się kilkunastogodzinną „przerwę wodną”, w czasie której podaje się tylko płyny.
3. Przyjmowanie płynów elektrolitowych. Podczas wymiotów dochodzi do wypłukiwania soli mineralnych, dlatego zaleca się przyjmowanie płynów elektrolitowych (można podawać gotowe preparaty, ale też i osoloną wodę.
4. Nie należy pić duszkiem. Popijanie płynów powoli i w małych porcjach nie przeciąża żołądka, przeciwnie- ułatwia ich przyjęcie. Naraz trzeba wypić nie więcej niż 30-60 g.
5. Jak często pić. Częstość podawanie płynów zależy od tego, jak reaguje żołądek chorego, wymiotującego dziecka, jednakże trzeba pić możliwie jak najwięcej.
6. Znaczenie barwy moczu. Jeśli mocz jest intensywnie żółty, świadczy to o tym, że doszło do odwodnienia organizmu. Im odcień jaśniejszy, tym lepiej przebiega nawadnianie.
7. Ciepłe płyny. Zalecane przez ekspertów są ciepłe lub letnie płyny (bardzo zimne działają niekorzystnie na osłabiony żołądek). Najlepsze płyny to takie, które zostały ogrzane do temperatury pokojowej.
8. Odstawić bąbelki. Napoje gazowane wywołują lub pogłębiają odruch wymiotny.
9. Syropy. Dopuszczalne są syropy, które działają uspokajająco. Szczególnie popularny w Polsce syrop to Lokomotiv.
10. Zacząć od węglowodanów. Prędzej czy później wymioty ustąpią i należy przystąpić do odbudowania strat, jakie poniósł organizm. Odżywianie trzeba rozpocząć od różnego rodzaju galaretek owocowych. Galaretki stanowią tradycyjną dietę dzieci, które przeszły nasilone wymioty. Składają się głównie z płynów, nie drażnią żołądka, są bogate w węglowodany i jednocześnie smaczne. Dietę można poszerzyć także łagodnymi dodatkami w postaci tostów bez masła lub krakersów.
11. Białko w lekkich postaciach. Gdy dolegliwości zupełnie ustąpią, można przejść do lekkich postaci białka (takich jak np. pierś z kurczaka lub ryba).
12. Tłuszcze. Na samym końcu włącza się do diety tłuszcze. Tłuszcz zalega w żołądku, i dlatego szybko syci oraz daje uczucie pełności. Lepiej więc zrezygnować na początek z tłustych potraw oraz zup zaprawianych śmietaną.

NIE CZEKAJ ZBYT DŁUGO!

Wymioty mogą być objawem poważniejszej choroby. Jeśli są obfite, przedłużają się lub zawierają krew, konieczna jest szybka pomoc. Konsultacja lekarska jest niezbędna, gdy wymioty uniemożliwiają jedzenie czegokolwiek dłużej niż przez dobę i żadne domowe sposoby nie przynoszą poprawy.

Jaka dieta przy wymiotach u dzieci?

Wymioty u dzieci mogą prowadzić do odwodnienia i niedoboru składników odżywczych, dlatego ważne jest, aby zadbać o odpowiednie żywienie podczas tego stanu. Oto kilka porad, jak postępować w przypadku wymiotów u dzieci:

1. W przypadku silnych wymiotów należy unikać jedzenia przez pierwsze kilka godzin. Dziecko powinno skupić się na nawadnianiu organizmu, pijąc małymi porcjami co jakiś czas.
2. W miarę poprawy stanu dziecka można stopniowo wprowadzać lekkie posiłki. Najlepiej zacząć od małych ilości pokarmów łatwo strawnych, takich jak sucharki lub chleb tostowy.
3. W trakcie stanu wymiotnego powinno się unikać potraw ciężkostrawnych, tłustych i ostrych. Zaleca się również zachowanie ostrożności w przypadku produktów mlecznych, ciężkich mięs i innych pokarmów, które mogą obciążać układ trawienny.
4. W trakcie stanu wymiotnego zaleca się również unikanie napojów gazowanych, słodyczy i innych produktów bogatych w cukier.
5. Zaleca się częste podawanie małych porcji wody, aby zapobiec odwodnieniu. W przypadku wysokiej gorączki lub silnych wymiotów warto zastanowić się nad podaniem specjalnych roztworów nawadniających dostępnych w aptekach.
6. Po ustąpieniu wymiotów warto stopniowo wprowadzać wartościowe produkty spożywcze, takie jak warzywa, owoce, białka i węglowodany, w małych porcjach i w zależności od indywidualnego stanu dziecka.

Dlaczego w trakcie wymiotów tak ważne jest nawadnianie?

Każdy organizm potrzebuje odpowiedniej ilości wody, aby prawidłowo funkcjonować. W przypadku wymiotów organizm traci znaczące ilości płynów, co może prowadzić do zaburzeń równowagi elektrolitowej i wystąpienia odwodnienia. Objawy odwodnienia mogą obejmować suchość w jamie ustnej, uczucie pragnienia,  osłabienie i zmęczenie. W skrajnych przypadkach brak odpowiedniej ilości płynów może być niebezpieczny dla życia.

Podczas wymiotów, zaleca się picie małymi porcjami wody lub innych płynów zwiększających nawodnienie, takich jak soczki wodniste, herbaty ziołowe lub wywary warzywne, aby nawodnić organizm i uniknąć poważniejszych powikłań. W przypadku ciężkiego odwodnienia lub niezdolności do utrzymania przyjmowania płynów doustnych może być konieczna pomoc medyczna lub podanie odpowiednich roztworów nawadniających przez kroplówkę.

Czosnek pospolity (Allium sativum L.) to roślina powszechnie używana w kuchni jako przyprawa. W lecznictwie wykorzystuje się cebulę czosnku zarówno w postaci sproszkowanej, jak i w formie wyciągu [1]. Jest to jedna z najstarszych znanych roślin leczniczych, która od wieków znajduje szerokie zastosowanie w medycynie naturalnej dzięki swoim cennym właściwościom prozdrowotnym. Oto najważniejsze właściwości lecznicze czosnku:

• wspomaga układ odpornościowy;
• wykazuje działanie przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze (jest nazywany naturalnym antybiotykiem);
• nieznacznie obniża ciśnienie tętnicze krwi;
• pomaga utrzymać prawidłowe stężenie cholesterolu we krwi [1,2].

Co zawiera czosnek?

Czosnek zawiera około 2 tysięcy składników czynnych. Tymi, które nadają roślinie charakterystyczny zapach oraz odpowiadają za większość właściwości leczniczych, są organiczne związki siarki. Powstają podczas rozkładu alliny pod wpływem enzymów. Są to przede wszystkim to allicyna, ajoen, sulfidy allilowe i sulfidy propylowe. Enzymy zaczynają przekształcać allinę kiedy główka czosnku zostaje zmiażdżona. Powstałe w ten sposób związki mają silne działanie antybakteryjne, dzięki czemu roślina zyskuje właściwości antybiotyczne. Innymi składnikami, jakie zawiera czosnek, są witaminy (C, B₁, B₂, PP, A) oraz związki mineralne takie jak: wapń, żelazo, miedź, magnez, nikiel, kobalt, chrom, selen i german [3,4].

Czy czosnek to naturalny antybiotyk?

Przede wszystkim za działanie bakteriobójcze odpowiadają związki siarki, które powstają podczas rozkładu alliny. Badania dowiodły, że roślina wykazuje działanie wobec wielu bakterii zarówno Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych. Zauważono działanie na takie gatunki jak Salmonella, Eschericha, Staphylococcus, Streptococcus, Clostridium i Mycobacterium tuberculosis. W dodatku czosnek jest w stanie zlikwidować bakterie oporne na antybiotyki, takie jak Staphylococcus aureus. Bakterie zazwyczaj nie są w stanie wytworzyć oporności przeciwko związkom siarki występującym w czosnku. W badaniach in vitro dowiedziono, że roślina ma także działanie przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwrobacze [3,5].

Różnice w składzie czosnku. Czym się różni świeży czosnek od suszonego?

Czosnek można spożywać pod wieloma postaciami, jednakże mogą się one różnić zawartością substancji czynnych. W poniższej tabeli przedstawione zostały zawartości związków siarki dla różnych postaci tej rośliny:

Czosnek — przeciwwskazania. Kto powinien unikać czosnku?

Czosnek posiada właściwości antyagregacyjne, w związku z tym jego stosowanie nie jest bezpieczne dla osób zażywających leki powodujące rozrzedzenie krwi, takie jak Acard, Polocard, Plavix czy Warfin. Może również powodować hamowanie aktywności cytochromów wątrobowych, więc zażywając leki metabolizowane przez wątrobę, należy zachować szczególną ostrożność. Najczęściej spotykanym działaniem niepożądanym jest nieświeży oddech, występujący zwłaszcza po spożyciu świeżej rośliny. U niektórych osób mogą pojawić się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego [3,6].

Czy można stosować tabletki z czosnkiem podczas ciąży?

Brakuje danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania tych preparatów w okresie ciąży, dlatego nie zaleca się ich stosowania podczas ciąży, bez konsultacji z lekarzem. Nie zaleca się również ich stosowania w okresie karmienia piersią. Związki siarkowe czosnku przechodzą do mleka matki, powodując zmianę jego zapachu [1,7].

Które tabletki z czosnkiem wybrać?

Na rynku aptecznym dostępnych jest wiele preparatów zawierających czosnek, zarówno w formie leków bez recepty, jak i suplementów diety, które różnią się między sobą składem, zawartością substancji czynnych, a także dawkowaniem i wskazaniami. Poniżej przedstawiliśmy niektóre z nich:

Alliofil, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 1 tabletka zawiera 200 mg sproszkowanej cebuli czosnku i 53,5 mg sproszkowanego liścia pokrzywy;
• jest stosowany profilaktycznie i wspomagająco w łagodnych infekcjach górnych dróg oddechowych;
• u młodzieży poniżej 18. roku życia dopuszcza się stosowanie leku po uprzedniej konsultacji z lekarzem;
• nie jest zalecany u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dorośli 3 razy dziennie po 1 tabletce (maksymalnie przez 6 miesięcy);
• dostępny w opakowaniach po 30 tabletek [8].

Tabletki z czosnku Labofarm, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 1 tabletka zawiera 300 mg cebuli czosnku;
• preparat może być stosowany w profilaktyce miażdżycy, w łagodnych postaciach hiperlipidemii i hipercholesterolemii, w zapobieganiu starczym zmianom naczyń krwionośnych oraz w początkowym okresie infekcji górnych dróg oddechowych;
• lek może być stosowany od 12. roku życia;
• nie jest zalecany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• lek jest stosowany profilaktycznie 2-3 razy dziennie po 1-2 tabletki, a w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych 2 tabletki 3-4 razy dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 60 tabletek [9].

Alliofil forte, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 350 mg czosnku pospolitego (Allium sativum) i 50 mg pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica);
• suplement wspomaga odporność i może być stosowany wspomagająco w infekcji górnych dróg oddechowych;
• nie należy stosować u dzieci i kobiet w ciąży;
• może być stosowany przez osoby dorosłe 1-2 kapsułki na dobę;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek [10].

Czosnek Forte bezzapachowy Oleofarm, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 15 mg maceratu olejowego z czosnku, co odpowiada 825 mg, standaryzowany na 0,3 mg alliiny;
• preparat wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, pracę serca i utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi;
• może być stosowany od 6. roku życia;
• dzieci powyżej 6. roku życia stosują 1 kapsułka dziennie, a dorośli 2 kapsułki dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 60 kapsułek [11].

Naturell Czosnek forte bezzapachowy, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 2 mg ekstraktu z czosnku, co odpowiada 400 mg czosnku i 100 j.m. witaminy D;
• preparat wspomaga odporność oraz właściwy poziom cholesterolu;
• może być stosowany od 6. roku życia;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem tego preparatu;
• dzieci powyżej 6. roku życia stosują 1 kapsułka dziennie, a dorośli 1-2 kapsułki dziennie;
• nie zawiera cukru, glutenu i laktozy;
• dostępny w opakowaniach po 90 kapsułek [12].

Olimp Garlicin, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 200 mg ekstraktu z czosnku standaryzowanego na 4 mg alicyny, 7 mg tiosulfinatów, 7 mg alliny i 7,6 mg gamma-glutamylocysteiny;
• preparat wspomaga prawidłowe funkcjonowanie serca i układu krążenia, wpływa na utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu i poprawia odporność;
• preparat przeznaczony dla osób dorosłych;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią nie powinny zażywać preparatu;
• dorośli stosują 1 kapsułkę dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek [13].

Solgar Olejek czosnkowy, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 218 mg oleju z krokosza barwierskiego i 1 mg olejku czosnkowego skoncentrowanego (z ok. 500 mg świeżego czosnku);
• produkt wykazuje działania antywirusowe, przeciwbakteryjne, przeciwzakrzepowe i przeciwmiażdżycowe oraz wzmacnia odporność organizmu;
• preparat przeznaczony dla osób dorosłych;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem tego preparatu;
• stosuje się 1 kapsułkę na dobę;
• produkt nie zawiera glutenu, cukru, soli oraz skrobi;
• preparat jest produkowany bez użycia sztucznych substancji konserwujących, zapachowych i barwiących;
• dostępny w opakowaniach po 100 kapsułek.

Na rynku dostępne są preparaty z czosnkiem w dwóch kategoriach: zarejestrowane leki OTC, których jakość jest potwierdzona badaniami klinicznymi, oraz suplementy diety. Nie oznacza to jednak, że na starcie należy skreślać suplementy diety – niektóre z nich mają starannie opracowane składy i zawierają standaryzowane ilości substancji czynnych. Preparaty mogą zawierać czosnek w różnych postaciach: sproszkowany, w formie suchych i olejowych wyciągów albo jako olejek czosnkowy. Dla osób, którym zależy na uniknięciu charakterystycznego zapachu czosnku, dobrym wyborem będą preparaty zawierające bezzapachowy wyciąg. Ponieważ za działanie czosnku odpowiada głównie allicyna, warto zwrócić szczególną uwagę na preparaty, które mają standaryzację na zawartość tej substancji czynnej – daje to pewność, że produkt zawiera odpowiednią ilość składnika aktywnego.

Czy czosnek szkodzi na wątrobę?

Według dostępnych informacji, czosnek nie szkodzi wątrobie, jeśli jest spożywany w normalnych ilościach. Czosnek jest silnym antyoksydantem, wspomaga wydzielanie żółci, reguluje florę jelitową i posiada właściwości przeciwbakteryjne. Jednak nadmierne spożycie czosnku, choć rzadko występujące, może podrażniać wątrobę ze względu na jego wysoką zawartość siarki.

Z jakimi lekami nie łączyć czosnku?

Niektóre leki mogą oddziaływać z czosnkiem i osłabiać lub wzmagać ich działanie. Niektóre leki, z którymi nie należy łączyć czosnku to:

• leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna, heparyna i klopidogrel, ponieważ czosnek ma właściwości rozrzedzające krew i może zwiększać ryzyko krwawienia;
• NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne), takie jak kwas acetylosalicylowy (aspiryna) i ibuprofen, ponieważ w połączeniu z czosnkiem mogą zwiększyć ryzyko krwawienia;
• leki obniżające poziom cukru we krwi, ponieważ czosnek może zwiększyć ich skuteczność i prowadzić do hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu cukru we krwi).

Podsumowanie

Czosnek, dzięki zawartości związków siarki, jest naturalnym antybiotykiem o udowodnionym działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym i przeciwgrzybiczym, dlatego możesz stosować go wspomagająco podczas przeziębienia i w celu wzmocnienia odporności. Pamiętaj jednak, że jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe, przeciwzapalne lub przeciwcukrzycowe, skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji czosnkiem, gdyż może on wchodzić w interakcje z tymi lekami. Na rynku znajdziesz wiele preparatów z czosnkiem – od leków OTC po suplementy diety – wybierając któryś z nich, zwróć szczególną uwagę na zawartość allicyny i standaryzację składu, a jeśli przeszkadza Ci charakterystyczny zapach, rozważ preparaty bezzapachowe. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny zachować szczególną ostrożność i skonsultować stosowanie czosnku i jego preparatów z lekarzem, natomiast dla pozostałych osób czosnek jest bezpiecznym rozwiązaniem, o ile jest spożywany w rozsądnych ilościach.

Czym jest biegunka?

Biegunka to oddawanie półpłynnego/płynnego/wodnistego stolca minimum 3 razy na dobę. Biegunka ostra, trwająca do 2 tygodni, to naturalny i fizjologiczny mechanizm obronny naszego organizmu, wyzwalany pod wpływem szkodliwej treści w przewodzie pokarmowym. Ma ona charakter samoograniczający się i jest leczona wyłącznie objawowo [2].

Jakie są przyczyny biegunki?

Ostra biegunka ma najczęściej podłoże infekcyjne. Poza częstym i wodnistym stolcem mogą jej towarzyszyć objawy takie jak gorączka czy odwodnienie. Statystycznie najczęstszą przyczyną występowania ostrej biegunki są wirusy przenoszone drogą kropelkową lub znajdujące się w spożywanych przez nas produktach. Inne przyczyny biegunki to:

• bakterie obecne w pożywieniu lub w wodzie — zdecydowanie rzadsza przyczyna biegunek w porównaniu do wirusów. Wśród zakażeń bakteryjnych największą rolę odgrywa Salmonella i Campylobacter (w zależności od kraju);
• produkty metabolizmu bakterii (tzw. enterotoksyny), obecne np. w lodach i innych produktach mlecznych;
• bardzo rzadko pierwotniaki (Giardia lamblia) lub pasożyty jelitowe;
• leki — tzw. biegunki polekowe mogą być wywołane między innymi przez związki moczopędne, hormony tarczycy lub leki przeciwcukrzycowe;
• choroby: celiakia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
• silny stres i emocje;
• biegunki czynnościowe w przebiegu IBS (Zespół jelita drażliwego);
• produkty spożywcze, w przypadku biegunek alergicznych i zaburzeń trawienia [2,3].

Jak leczyć biegunkę?

Fundamentem leczenia biegunek jest utrzymanie odpowiedniego nawodnienia organizmu i prawidłowego stężenia jonów, zwłaszcza sodu i potasu. Aby zapobiec odwodnieniu i nadmiernej utracie elektrolitów, zaleca się spożywanie odpowiednio dużej ilości płynów wzbogaconych solami mineralnymi, np. stosując elektrolity na biegunkę. Biegunki ostre zazwyczaj kończą się samoistnie i poza odpowiednim nawodnieniem, nie wymagają dodatkowych procedur [2,3].

Czy nifuroksazyd to antybiotyk na biegunkę bez recepty?

Nifuroksazyd to lek przeciwbakteryjny stosowany w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten lek. Działa przeciwbakteryjnie, hamując wzrost i rozwój bakterii, co przyczynia się do zwalczenia infekcji. Nifuroksazyd jest zazwyczaj stosowany w krótkich kuracjach leczenia i zalecany do leczenia ostrej biegunki bakteryjnej u dorosłych i dzieci. Ważne jest jednak, aby przed rozpoczęciem stosowania nifuroksazydu lub jakiegokolwiek antybiotyku skonsultować się z lekarzem, aby upewnić się, że lek jest odpowiedni do leczenia konkretnej infekcji i aby uniknąć niepotrzebnego stosowania antybiotyków, które może przyczynić się do rozwoju oporności bakterii.

Dlaczego nie warto stosować nifuroksazydu na biegunkę?

Tak jak wspomniano powyżej, statystycznie najczęstszą przyczyną biegunek są wirusy. Bezcelowe jest zatem przyjmowanie leku z nifuroksazydem, który wykazuje działanie przeciwbakteryjne, a nie przeciwwirusowe. Bez szczegółowej diagnostyki żaden specjalista nie jest w stanie określić jaki drobnoustrój wywołał uciążliwe objawy ze strony układu pokarmowego. Jest to możliwe wyłączenie po przebadaniu próbki kału pacjenta, jednak ze względu na fakt, że jest to drogi test, nie wykonuje się go zbyt często — wręcz jest zalecany w skrajnych przypadkach.

Podsumowanie

Przyjmowanie nifuroksazydu w przebiegu biegunki z dużą dozą prawdopodobieństwa okaże się nieskuteczne i niepotrzebne. Leczenie ostrych biegunek powinno ograniczać się wyłącznie do przyjmowania zwiększonej ilości płynów i uzupełniania elektrolitów w organizmie.

Co to jest zatrucie pokarmowe?

Zatrucie pokarmowe to stan zdrowia, który występuje po spożyciu żywności lub napojów zawierających szkodliwe mikroorganizmy, toksyny lub substancje chemiczne. Zatrucie pokarmowe może być łagodne lub poważne, dlatego ważne jest unikanie ryzykownych zachowań żywieniowych i przestrzeganie zasad higieny żywnościowej.

Zatrucie pokarmowe – objawy. Po czym je rozpoznać?

Zatrucie pokarmowe często wygląda w podobny sposób, niezależnie od przyczyny. Do najczęstszych objawów zatrucia pokarmowego należą:

• nudności i wymioty;
• biegunka;
• bóle brzucha;
• gorączka.

Większość zatruć trwa zazwyczaj 1-3 dni. Jednak niektóre, w szczególności zatrucia bakteryjne mogą trwać znacznie dłużej [2].

Jakie są najczęstsze przyczyny zatrucia pokarmowego?

Zatrucia pokarmowe często wynikają z nieprzestrzegania podstawowych zasad higieny. Najczęściej powodem jest niemycie rąk przed przygotowaniem posiłków, albo zanieczyszczenie produktów spożywczych i ich niewłaściwa obróbka. Do zakażenia żywności może również dojść podczas:

• używania wody złej jakości (skażonej mikrobiologiczne);
• nieodpowiednich warunków transportu i przechowywania produktów spożywczych;
• obecności w pomieszczeniach z żywnością gryzoni, karaluchów lub much;
• zatrudniania w gastronomii ludzi chorych bądź nosicieli bakterii [3].

Co na zatrucie pokarmowe? Poznaj odpowiednie leki

Należy pamiętać, że niektóre zatrucia mogą być niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia. W tych przypadkach o leczeniu powinien zadecydować lekarz. Przy podejrzeniu zatrucia jadem kiełbasianym, czy muchomorem sromotnikowym należy niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą. Tak samo w przypadku zatruć u małych dzieci — odwodnienie spowodowane zatruciem może wymagać hospitalizacji. Jednak w większości przypadków zatrucia ustępują po kilku dniach samoistnie, a leczenie polega na łagodzeniu objawów towarzyszących.

1. Nawodnienie i elektrolity — to bardzo ważne, aby stale uzupełniać płyny i elektrolity, które traci się z wymiotami i biegunką podczas zatrucia. Najlepiej pić wodę mineralną małymi porcjami (ok. 3 litrów/dobę). Produkty z elektrolitami dostępne w aptekach to np.: Litorsal, Orsalit, Oryal, Dicoflor elektrolity.
2. Preparaty pochłaniające szkodliwe substancje z przewodu pokarmowego — np.: Węgiel aktywny, Smecta, Tasectan — posiadają silne właściwości adsorpcyjne, dzięki czemu wiąże bakterie, toksyny oraz gazy jelitowe. Preparaty działają także “osłaniająco” na błonę śluzową żołądka oraz jelit.
3. Probiotyki — podczas zatruć pokarmowych zostaje zaburzona flora bakteryjna w układzie pokarmowym. Dlatego warto stosować probiotyki, aby przywrócić jej prawidłowy skład (np. Enterol, Multilac).
4. Leki przeciwgorączkowe — w przypadku zatruć przebiegających z wysoką gorączką, można zastosować preparaty przeciwgorączkowe (np.: Ibuprom, Apap). Pamiętajmy, że o gorączce mówimy, gdy temperatura mierzona pod pachą przekracza 38℃.
5. Leki zapierające — stosowane w objawowym leczeniu ostrych biegunek. Hamują perystaltykę jelit (np.: Laremid czy Stoperan). Ze względu na to, że leki te opóźniają usunięcie inwazyjnych patogenów z układu pokarmowego, coraz częściej odchodzi się od stosowania ich w zatruciach pokarmowych.
6. Nifuroksazyd — lek o działaniu przeciwbakteryjnym. Stosuje się go do leczenia ostrych biegunek o podłożu bakteryjnym (np. Nifuroksazyd Hasco) [2].

Co jeść przy zatruciu pokarmowym?

Podczas zatrucia pokarmowego ważne jest, aby wybierać produkty, które są łatwe do strawienia i nie podrażniają dalej układu pokarmowego. Oto kilka sugestii, co jeść przy zatruciu pokarmowym:

1. Banany: Są łatwe do strawienia, bogate w potas, który może zostać utracony w wyniku wymiotów i biegunki;
2. Ryż: Biały ryż jest delikatny dla żołądka i może pomóc w adsorpcji toksyn;
3. Tosty: Preferuj chleb biały zamiast pełnoziarnistego, ponieważ jest łatwiejszy do strawienia. Unikaj smarowania tostów tłustymi czy pikantnymi dodatkami;
4. Rosół: Lekki, klarowny rosół (najlepiej domowy) może pomóc uzupełnić płyny i elektrolity;
5. Gotowane ziemniaki: Bez skórki, są łatwe do strawienia i mogą dostarczać energii;
6. Gotowane warzywa: Delikatne warzywa, takie jak marchewka czy dynia, mogą być łatwiejsze do strawienia po ugotowaniu. Unikaj surowych warzyw, ponieważ mogą one być trudniejsze do strawienia.
7. Herbata z mięty: Mięta może pomóc złagodzić objawy nudności i uspokoić żołądek.

Podczas zatrucia pokarmowego ważne jest, aby jeść małe porcje i często, aby nie obciążać żołądka. Początkowo może być lepiej jeść tylko lekkie posiłki, stopniowo wprowadzając inne pokarmy, gdy tylko poczujesz się lepiej. Przede wszystkim słuchaj swojego ciała i jeśli coś wydaje się wywoływać dodatkowy dyskomfort, unikaj tego pokarmu do czasu pełnego wyzdrowienia.

Ile trwa zatrucie pokarmowe?

Czas trwania zatrucia pokarmowego może być różny w zależności od rodzaju patogenu (mikroorganizmu lub substancji chemicznej), który spowodował zatrucie, oraz od indywidualnych czynników pacjenta. W większości przypadków łagodnych zatruczeń pokarmowych objawy pojawiają się w ciągu kilku godzin do kilkunastu godzin po spożyciu skażonej żywności lub napoju i mogą utrzymywać się przez 1-3 dni.

Jednak w przypadku bardziej poważnych zatruczeń pokarmowych, które mogą być spowodowane bardziej niebezpiecznymi patogenami, takimi jak Salmonella, E. coli czy norowirusy, objawy mogą utrzymywać się przez kilka dni lub dłużej. W niektórych przypadkach może być konieczna hospitalizacja. Ważne jest, aby jak najszybciej skonsultować się z lekarzem w przypadku zatrucia pokarmowego, szczególnie jeśli objawy są ciężkie, trwają dłużej niż kilka dni lub występuje gorączka, aby uzyskać odpowiednie leczenie i wskazówki dotyczące rehydratacji i odżywiania.

Jak zapobiegać zatruciom pokarmowym?

Zapobieganie zatruciom pokarmowym jest kluczowe dla zdrowia i bezpieczeństwa. Oto kilka kroków, które można podjąć, aby minimalizować ryzyko zatrucia pokarmowego:

1. Mycie rąk: Zawsze myj dokładnie ręce mydłem i ciepłą wodą przed przygotowywaniem jedzenia, po korzystaniu z toalety oraz po kontakcie z zwierzętami.
2. Czyste narzędzia i powierzchnie: Starannie myj noże, deski do krojenia i inne narzędzia kuchenne przed użyciem. Utrzymuj czystość na powierzchniach, na których przygotowujesz jedzenie.
3. Składniki żywnościowe: Kupuj żywność od zaufanych dostawców i sprawdzaj daty ważności na opakowaniach. Unikaj spożywania surowego jaja i mięsa, chyba że są odpowiednio przygotowane.
4. Temperatura: Przechowuj żywność w odpowiednich temperaturach: mięso i produkty mleczne w lodówce, a mrożonki w zamrażarce. Zachowuj bezpieczne temperatury podczas gotowania i podawania potraw.
5. Przechowywanie: Przechowuj żywność w szczelnych pojemnikach, aby uniknąć kontaktu z powietrzem i innymi potencjalnie zanieczyszczającymi czynnikami.
6. Zdrowe nawyki: Jedz świeże produkty spożywcze i gotuj na świeże. Unikaj przyjmowania potraw gotowych od nieznanych źródeł.
7. Higiena osobista: Zachowuj czystość i higienę osobistą, szczególnie w kuchni. Unikaj kichania, kasłania lub dotykania jedzenia, gdy jesteś chory/a.

Przestrzeganie tych zasad może znacząco zmniejszyć ryzyko zatrucia pokarmowego i pomagać utrzymać zdrową dietę.

Podsumowanie

Zatrucie pokarmowe to powszechne zagrożenie zdrowotne, które może prowadzić do różnorodnych objawów żołądkowych, a w niektórych przypadkach może być poważne dla zdrowia. W artykule omówiliśmy przyczyny, objawy oraz środki zapobiegawcze związane z zatruciem pokarmowym. Kluczowe jest przestrzeganie zasad higieny żywnościowej, odpowiednie przechowywanie, przygotowywanie i spożywanie żywności, aby minimalizować ryzyko zatrucia pokarmowego. W przypadku wystąpienia objawów zatrucia pokarmowego, ważne jest, aby zwrócić się o pomoc medyczną i skonsultować się z lekarzem w celu właściwego leczenia i rehydratacji. Wiedza na ten temat może pomóc nam cieszyć się zdrowym i bezpiecznym jedzeniem oraz unikać potencjalnie niebezpiecznych sytuacji.

Populację pediatryczną możemy zróżnicować na:

• wcześniaki (22-37 tydzień ciąży);
• noworodki (0-27 dni po urodzeniu);
• niemowlęta i małe dzieci (>1 do 24 m.ż.);
• dzieci (2-11 r.ż.);
• młodzież (12-16 lub 18 r.ż.).

U dzieci, ze względu na mniejszą masę czy wzrost, nie wystarczy po prostu zmniejszyć dawkę leku. Organizm dziecka jest fizjologicznie różny od ciała dorosłej osoby, chociaż wizualnie wygląda jak jego miniaturka. Leczenie dzieci nie jest takie proste, jakby się wydawało. Wraz z rozwojem organizmu dziecka pojawiają się dynamiczne zmiany w procesach wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leków. Jest to związane z różną szybkością dojrzewania jego narządów, które wpływają na losy leków w całym organizmie.

Jak wygląda wchłanianie leków u dzieci?

U dzieci zachodzi wolniejsze opróżnianie żołądka

U noworodków i niemowląt przesunięcie treści żołądkowej może trwać nawet od 6 do 8 godzin. 10-20 minut, czyli czas obserwowany u osób dorosłych jest osiągany dopiero w 6-8 miesiącu życia. Wraz z wiekiem motoryka żołądka poprawia się, gdyż dziecko zaczyna być aktywniejsze, więcej się przewraca, rusza i zaczyna biegać.

Z powodu wolnego opróżniania żołądka wśród niemowląt i małych dzieci możemy znaleźć notorycznych ulewaczy i niejadków. Pomimo wielu godzin od posiłku żołądek nadal mają wypełniony po brzegi. Zazwyczaj naciskanie mamy na kolejną porcję jedzenia, kończy się płaczem i wymiotami. Co to oznacza dla lekarza, farmaceuty i mamy chcącej podać lek? W czasie podawania leku doustnie opóźni się jego wchłanianie, a co za tym idzie – opóźni się działanie na cały organizm. Podane w chorobie syropy przeciwgorączkowe mogą zadziałać z opóźnieniem.

U dzieci wydziela się mniej kwasu żołądkowego

Wartości pH w żołądku dzieci mają się następująco:

• 6 – 8 (bardziej zasadowe) – kilka godzin po porodzie;
• > 4 – niemowlęta;
• 2 – 3 (kwasowe) – od trzeciego roku życia do wieku dorosłego.

Konsekwencją zmniejszonej kwasowości żołądka jest zmiana dostępności przyjętego leku u malucha. W praktyce oznacza to, że jeśli połknięty lek ma charakter słabej zasady – wchłonie się lepiej, jeśli jest słabym kwasem – wchłonie się w mniejszym stopniu. Wiedza ta jest nadal poszerzana i wykorzystywana zwłaszcza przy poważnych schorzeniach dziecka wymagających specjalistycznego leczenia szpitalnego.

Dopiero w 20. miesiącu życia skład flory jelitowej jest podobny do dorosłego

Coraz częściej mówi się, że zdrowie tkwi w jelitach. W związku z tym, że małe dzieci kompletnej flory jelitowej nie posiadają, należy ją u nich systematycznie budować, stosując apteczne probiotyki. Suplementacja jest niezwykle ważna, gdyż działanie dobrych mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy wykazuje wielokierunkowe działanie.

Probiotyki przede wszystkim wspierają odporność malucha, co ma odzwierciedlenie w rzadszym zapadaniu na przeziębienia. Dobre bakterie zapobiegają także zasiedlaniu przewodu pokarmowego przez bakterie i wirusy chorobotwórcze — łagodzą przebieg i skracają czas trwania biegunek o podłożu bakteryjnym lub wirusowym wywoływanym przez Clostridium difficile, Shigella, Salmonella, enterotoksyczne szczepy Escherichia coli lub rotawirusy. Dodatkowo pomagają przy zaparciach niemowląt poprzez pobudzenie pracy jelit, działają osłonowo przy kuracji antybiotykowej, obniżają ryzyko wystąpienia alergii, a także syntezują niektóre potrzebne człowiekowi witaminy: K, B i PP.

Wchłanianie leku podanego w maści jest znacznie większe u dzieci niż u dorosłych

Skóra jest barierą pomiędzy środowiskiem zewnętrznym a tym, co się dzieje wewnątrz organizmu. Jest największym narządem zmysłu, niezwykle ważnym miejscem syntezy witaminy D oraz wymiennikiem ciepła. Dzięki powłoce skórnej jesteśmy chronieni przed wnikaniem bakterii, wirusów i grzybów.

Skóra noworodków i młodszych dzieci posiada cieńszą warstwę rogową, większą zawartość wody i lepsze ukrwienie. W porównaniu z dorosłymi większy jest stosunek całkowitej powierzchni skóry do masy ciała. Co to oznacza? Skóra dziecka bardzo łatwo wchłania substancje zewnętrzne. Podanie na skórę leku w bardzo dużej ilości objawi się częstszym i szybszym wystąpieniem działań niepożądanych. Wiele preparatów bezpiecznych dla dorosłych nie nadaje się do zaaplikowania na skórę dziecka.

Stwierdzono to na przykładzie sterydów, środków dezynfekujących i leków przeciwalergicznych podanych na skórę noworodków i niemowląt.
Podawanie na skórę przez 2 tygodnie glikokortykosteroidów w pieluszkowym zapaleniu skóry grozi niebezpieczeństwem rozregulowania hormonów! Zaburzona zostaje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, dochodzi do zmiany masy ciała i zaburzenia wzrostu dziecka. Sterydoterapia potrafi solidnie rozregulować metabolizm.

Wiele maści i żeli jest do kupienia w aptece bez recepty. Zanim zaaplikujesz dziecku lek na skórę, przeczytaj na ulotce, czy jest to dozwolone! W przypadku podejrzanych zmian skórnych najlepiej udać się z maluszkiem do lekarza. Wtedy przepisze on maść recepturową (robioną własnoręcznie w aptece), która będzie posiadać odpowiednie stężenie składników i będzie pozbawiona konserwantów.

Cierpliwość, rozwaga i profilaktyka

Niemowlęta i małe dzieci są na tyle bezbronne i nieporadne, że nie powiedzą, gdzie je boli i co dolega. Rodzice wielu rzeczy się domyślają. Jako farmaceuta apeluję:

• Kierujcie się cierpliwością w oczekiwaniu na efekt leku. Przepisane na receptę specyfiki stosujcie zgodnie z dawkowaniem, a leki bez recepty zgodnie z informacjami na ulotce. U dzieci proces wchłaniania z przewodu pokarmowego jest opóźniony. Zbyt nachalne podawanie leków nie przyczyni się do szybkiego wyleczenia, raczej do pojawienia się działań niepożądanych!
• Z rozwagą kupujcie w aptece leki, mające status OTC (Over-The-Counter – bez recepty). Dziesięć razy wyszukajcie w Google, czy możecie podać dany lek dla swojego malucha, a na miejscu dopytajcie jeszcze farmaceutę.
• Zapobiegajcie podrażnieniom skórnym u dzieci. Wiele schorzeń wynika ze wczesnej nadmiernej „pielęgnacji” rodziców. U noworodków dobrze sprawdza się minimalizm – lepiej mniej niż więcej kosmetyków, zwłaszcza że skóra dziecka jest chłonna jak gąbka. Późniejsze leczenie podrażnionej i nadreaktywnej skóry może być długie i trudne. Na własną rękę nie stosujcie u dziecka sterydów! Skutki mogliście przeczytać wyżej.

Omeprazol, lanzoprazol i pantoprazol – podobieństwa i wspólne cechy

Omeprazol, lanzoprazol oraz pantoprazol to substancje czynne należące do grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Leki te są szeroko stosowane w leczeniu schorzeń przewodu pokarmowego, których podłożem jest nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego¹²³. Ich głównym zadaniem jest zmniejszenie ilości wydzielanego kwasu, co przekłada się na łagodzenie objawów takich jak zgaga, refluks czy bóle brzucha oraz wspomaganie gojenia się wrzodów żołądka i dwunastnicy.

• Wszystkie trzy substancje działają poprzez hamowanie aktywności pompy protonowej w komórkach ściennych żołądka⁴⁵⁶.
• Przynależą do tej samej grupy terapeutycznej i mają zbliżone wskazania do stosowania.
• Wykazują skuteczność zarówno w leczeniu ostrych objawów, jak i w profilaktyce nawrotów¹³.

Wskazania – kiedy stosować poszczególne substancje czynne?

Chociaż omeprazol, lanzoprazol i pantoprazol mają wiele wspólnych wskazań, istnieją pomiędzy nimi pewne różnice dotyczące zakresu zastosowania oraz możliwości leczenia u różnych grup wiekowych.

• Omeprazol jest szeroko stosowany w leczeniu choroby refluksowej przełyku (GERD), wrzodów żołądka i dwunastnicy, zespołu Zollingera-Ellisona oraz w eradykacji Helicobacter pylori (w skojarzeniu z antybiotykami)¹⁷.
• Lanzoprazol, podobnie jak omeprazol, jest wskazany w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, refluksowego zapalenia przełyku, w eradykacji H. pylori oraz w profilaktyce i leczeniu powikłań związanych z długotrwałym stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ)²⁸.
• Pantoprazol znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu choroby refluksowej przełyku, wrzodów żołądka i dwunastnicy oraz zespołu Zollingera-Ellisona. Jest też stosowany w zapobieganiu owrzodzeniom u osób przyjmujących NLPZ³⁹.

Wskazania do stosowania u dzieci różnią się w zależności od substancji:

• Omeprazol może być stosowany u dzieci powyżej 1 roku życia, szczególnie w leczeniu refluksowego zapalenia przełyku i w eradykacji H. pylori (od 4. roku życia)¹⁰.
• Lanzoprazol nie jest zalecany u dzieci, zwłaszcza poniżej 1 roku życia, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności¹¹.
• Pantoprazol w większości przypadków nie jest zalecany do stosowania u dzieci poniżej 12 lat, a w niektórych postaciach – poniżej 18 lat¹².

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy leki – omeprazol, lanzoprazol i pantoprazol – działają poprzez nieodwracalne hamowanie pompy protonowej w żołądku, co prowadzi do zahamowania końcowego etapu wydzielania kwasu solnego⁴⁵⁶. Mimo podobnego mechanizmu, leki te różnią się nieco pod względem farmakokinetyki:

• Omeprazol jest szybko wchłaniany i osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 1-2 godzinach. Jest metabolizowany głównie przez enzym CYP2C19 oraz częściowo przez CYP3A4¹³.
• Lanzoprazol ma bardzo wysoką biodostępność (80-90%) i również jest metabolizowany głównie przez CYP2C19, ale także przez CYP3A4. U osób z zaburzeniami funkcji wątroby jego stężenie może się znacznie zwiększać¹⁴.
• Pantoprazol, podobnie jak pozostałe, jest szybko wchłaniany, a jego biodostępność wynosi ok. 77%. Jest metabolizowany przez CYP2C19 i CYP3A4, a jego eliminacja jest szybka, choć u osób z niewydolnością wątroby może się wydłużać¹⁵.

Wszystkie trzy substancje wykazują podobny efekt terapeutyczny: skutecznie podnoszą pH żołądka, co prowadzi do szybkiego ustępowania objawów i sprzyja gojeniu się wrzodów. Różnice mogą dotyczyć tempa uzyskania efektu oraz długości utrzymywania się działania.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na daną substancję czynną lub inne pochodne benzoimidazolu¹⁶¹⁷¹⁸. Ponadto:

• Nie należy stosować żadnego z tych leków równocześnie z nelfinawirem lub atazanawirem (leki przeciwwirusowe stosowane m.in. w leczeniu HIV), ponieważ mogą one znacznie zmniejszać skuteczność tych preparatów¹⁶¹⁹²⁰.
• Każdy z leków może maskować objawy nowotworu żołądka – dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć podłoże nowotworowe w przypadku niepokojących objawów²¹¹⁹²².
• Lanzoprazol i pantoprazol mogą wymagać zmniejszenia dawki u osób z zaburzeniami czynności wątroby¹¹²³.
• Wszystkie trzy leki mogą powodować hipomagnezemię podczas długotrwałego stosowania – mogą pojawić się objawy takie jak zmęczenie, skurcze mięśni, zaburzenia rytmu serca²⁴²⁵.

Wszystkie leki mogą wchodzić w interakcje z innymi preparatami, m.in. z warfaryną, metotreksatem, digoksyną czy lekami przeciwpadaczkowymi. Stosowanie IPP może też nieznacznie zwiększać ryzyko infekcji przewodu pokarmowego (np. wywołanych przez Salmonella, Campylobacter czy Clostridium difficile)²⁶²⁷²⁸.

Stosowanie u szczególnych grup pacjentów

Wybór odpowiedniej substancji czynnej oraz dawki zależy od wielu czynników:

• U dzieci omeprazol jest preferowany, zwłaszcza w refluksie i leczeniu zakażenia H. pylori. Lanzoprazol i pantoprazol nie są zwykle stosowane w tej grupie¹⁰¹¹¹².
• U kobiet w ciąży najbezpieczniejsze wydają się omeprazol i pantoprazol, podczas gdy dla lanzoprazolu zaleca się ostrożność lub unikanie stosowania²⁹³⁰³¹.
• U osób z niewydolnością wątroby konieczne może być zmniejszenie dawki lanzoprazolu i pantoprazolu, natomiast omeprazol w umiarkowanej niewydolności nie wymaga zmian dawkowania¹¹²³.
• U osób starszych wszystkie leki można stosować bez konieczności modyfikacji dawki, choć lanzoprazol może wymagać indywidualnego dostosowania¹¹.

Porównanie najważniejszych cech – tabela

Omeprazol, lanzoprazol, pantoprazol – wybór zależy od potrzeb pacjenta

Omeprazol, lanzoprazol i pantoprazol to skuteczne leki z tej samej grupy, ale różnią się nieco wskazaniami, bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach pacjentów i potencjalnymi przeciwwskazaniami. Omeprazol jest najbardziej uniwersalny, często wybierany u dzieci i kobiet w ciąży. Lanzoprazol bywa alternatywą dla dorosłych, ale nie jest zalecany u dzieci i kobiet w ciąży. Pantoprazol jest preferowany w profilaktyce powikłań po NLPZ, a także u osób z większym ryzykiem interakcji lekowych.

Ostateczny wybór leku zależy od wieku, chorób towarzyszących, przyjmowanych innych leków i indywidualnych potrzeb pacjenta. W przypadku wątpliwości dotyczących wyboru odpowiedniej substancji czynnej, zawsze warto zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty.

Stosowanie leków u dzieci zawsze wymaga szczególnej ostrożności. Dzieci różnią się od dorosłych nie tylko masą ciała, ale także tempem metabolizmu, sposobem wchłaniania i wydalania leków. Te różnice sprawiają, że dawki i bezpieczeństwo stosowania wielu leków, w tym dekslanzoprazolu, muszą być dokładnie określone i dostosowane do wieku lub masy ciała młodych pacjentów¹².

Zakres stosowania dekslanzoprazolu u dzieci

Dekslanzoprazol może być stosowany u młodzieży w wieku od 12 do 17 lat. W tej grupie wiekowej lek jest wskazany w leczeniu następujących schorzeń:

• nadżerkowe refluksowe zapalenie przełyku³⁴
• leczenie podtrzymujące nadżerkowego refluksowego zapalenia przełyku i zgagi³⁴
• krótkotrwałe leczenie zgagi i zarzucania kwasu żołądkowego związanego z nienadżerkową postacią choroby refluksowej przełyku (GERD)³⁴

Nie zaleca się stosowania dekslanzoprazolu u dzieci poniżej 12. roku życia, ponieważ nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności leczenia w tej grupie wiekowej¹². W przypadku dzieci młodszych nie przeprowadzono odpowiednich badań klinicznych.

Dawkowanie dekslanzoprazolu u dzieci

Dawkowanie dekslanzoprazolu u młodzieży (od 12. do 17. roku życia) powinno być dostosowane do wskazania oraz zaleceń lekarza. Chociaż szczegółowe informacje dotyczące dawkowania w tej grupie wiekowej są zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego, ogólnie przyjmuje się, że młodzież powinna otrzymywać dawki podobne do tych stosowanych u dorosłych. Zawsze należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarza prowadzącego³⁴.

W przypadku dzieci poniżej 12 lat nie ustalono dawkowania, ponieważ nie zaleca się stosowania dekslanzoprazolu w tej grupie wiekowej¹².

Bezpieczeństwo stosowania dekslanzoprazolu u dzieci

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania dekslanzoprazolu u młodzieży w wieku od 12 do 17 lat pochodzą głównie z badań klinicznych prowadzonych w tej grupie wiekowej. Lek jest ogólnie dobrze tolerowany, ale – jak każdy lek – może powodować działania niepożądane. Najczęściej występujące to bóle głowy, nudności, bóle brzucha i biegunka. Istnieją także szczególne środki ostrożności:

• Lek nie jest zalecany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby⁵⁶.
• Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć obecność nowotworu żołądka, ponieważ dekslanzoprazol może maskować objawy tej choroby⁵⁶.
• Stosowanie inhibitorów pompy protonowej, takich jak dekslanzoprazol, może zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego (np. Salmonella, Campylobacter, Clostridium difficile)⁷⁸.
• Długotrwałe stosowanie leku może prowadzić do niedoboru magnezu, co objawia się m.in. zmęczeniem czy drgawkami⁹¹⁰.
• Może także zmniejszać wchłanianie witaminy B12, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu¹¹¹².

W badaniach przedklinicznych na młodych zwierzętach zaobserwowano, że substancja pokrewna – lanzoprazol – może powodować przejściowe zgrubienie zastawek serca. Znaczenie tej obserwacji dla dzieci poniżej 12 lat nie jest jednak znane, dlatego też nie zaleca się stosowania dekslanzoprazolu w tej grupie wiekowej¹³¹⁴.

Tabela podsumowująca stosowanie dekslanzoprazolu u dzieci

Dekslanzoprazol – bezpieczny wybór tylko w określonych grupach wiekowych

Dekslanzoprazol jest skutecznym lekiem stosowanym w leczeniu refluksu i zgagi, ale tylko młodzież od 12. roku życia może go przyjmować zgodnie z aktualnymi zaleceniami. Dla dzieci młodszych nie ustalono bezpieczeństwa ani skuteczności tej substancji, dlatego nie należy jej stosować w tej grupie wiekowej. Przyjmowanie dekslanzoprazolu przez młodzież powinno odbywać się zawsze pod kontrolą lekarza i zgodnie z jego zaleceniami, z uwzględnieniem wszystkich potencjalnych zagrożeń i działań niepożądanych³⁴¹².

Dekslanzoprazol to lek, który w większości przypadków jest dobrze tolerowany, ale wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, dzieci poniżej 12. roku życia, a także w trakcie długotrwałego leczenia¹².

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

• Nie ma wystarczających danych na temat bezpieczeństwa dekslanzoprazolu u kobiet w ciąży, dlatego jego stosowanie w tym okresie powinno być unikane³⁴.
• Nie wiadomo, czy dekslanzoprazol przenika do mleka kobiecego. W badaniach na zwierzętach wykazano, że substancja ta przenika do mleka, dlatego nie można wykluczyć ryzyka dla noworodków i niemowląt³⁴.
• Decyzję o kontynuowaniu karmienia piersią lub stosowaniu dekslanzoprazolu należy podjąć, rozważając korzyści dla matki i dziecka³⁴.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

• Dekslanzoprazol może powodować działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, senność czy zaburzenia widzenia, które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługę maszyn⁵⁶.
• W przypadku wystąpienia tych objawów należy zachować ostrożność podczas wykonywania czynności wymagających pełnej koncentracji⁵⁶.

Interakcje z alkoholem

W dostępnych źródłach nie ma danych dotyczących interakcji dekslanzoprazolu z alkoholem. Jednak w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy czy senność, spożywanie alkoholu może nasilać te objawy⁵⁶.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

• Nie ma konieczności dostosowywania dawki dekslanzoprazolu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ lek jest metabolizowany głównie w wątrobie¹¹³²¹⁴.
• Jednak w bardzo rzadkich przypadkach obserwowano ostre cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, które może prowadzić do niewydolności nerek. W razie podejrzenia takiej reakcji należy natychmiast odstawić lek¹⁵¹⁶.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

• U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby nie jest konieczna modyfikacja dawki¹¹⁷²¹⁸.
• U osób z umiarkowaną niewydolnością wątroby zaleca się stosowanie mniejszej dawki (maksymalnie 30 mg na dobę) i regularną kontrolę stanu zdrowia¹¹⁷²¹⁸.
• Nie zaleca się stosowania dekslanzoprazolu u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań w tej grupie^19172018.

Stosowanie dekslanzoprazolu u seniorów

• Osoby starsze mogą przyjmować dekslanzoprazol, ale u tej grupy zaleca się nie przekraczać dawki 60 mg na dobę, o ile nie ma istotnych wskazań klinicznych¹²¹²²².
• U osób starszych częściej występują powikłania związane z długotrwałym stosowaniem inhibitorów pompy protonowej, takie jak złamania kości czy niedobory magnezu i witaminy B12²³²⁴.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

• Osoby z podejrzeniem nowotworu żołądka – dekslanzoprazol może maskować objawy tej choroby⁷⁸.
• Pacjenci z niedoborem magnezu, wapnia lub potasu – lek może pogłębiać te niedobory¹¹¹².
• Osoby z ryzykiem złamań kości – szczególnie przy długotrwałym stosowaniu i wysokich dawkach²³²⁴.
• Pacjenci przyjmujący leki mogące powodować hipomagnezemię (np. diuretyki, digoksyna) – konieczne mogą być regularne kontrole poziomu magnezu¹¹¹².
• Pacjenci z podejrzeniem zakażenia przewodu pokarmowego – dekslanzoprazol może zwiększać ryzyko infekcji bakteryjnych, takich jak Salmonella, Campylobacter czy Clostridium difficile⁹¹⁰.
• Osoby z chorobami autoimmunologicznymi – mogą wystąpić rzadkie, ale poważne reakcje skórne i toczniopodobne³³³⁴.

Podsumowanie – bezpieczeństwo dekslanzoprazolu w różnych grupach pacjentów