Mebendazol to lek przeciwpasożytniczy, który od lat stosowany jest w leczeniu różnych infekcji wywołanych przez robaki pasożytnicze, takich jak owsiki czy tasiemce. W ostatnich latach naukowcy zaczęli jednak badać jego potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Coraz więcej badań sugeruje, że ten powszechnie dostępny i względnie tani lek może mieć zastosowanie w terapii niektórych typów nowotworów¹. Przyjrzyjmy się, co wiemy na temat mebendazolu i jego wpływu na komórki rakowe.

Zainteresowanie mebendazolem w kontekście leczenia raka wynika z jego zdolności do hamowania polimeryzacji tubuliny – białka, które tworzy szkielet komórki i odpowiada za jej podział. Mechanizm ten jest podobny do działania niektórych klasycznych leków przeciwnowotworowych, takich jak taksany czy alkaloidy barwinka. Co ciekawe, mebendazol wykazuje działanie przeciwnowotworowe przy stężeniach, które można osiągnąć w organizmie człowieka przy standardowych dawkach leku². W badaniach klinicznych stosowano dawki 500 mg dwa razy dziennie, choć istnieją też doniesienia o skuteczności niższych dawek – 100 mg dwa razy dziennie¹.

Jak mebendazol działa przeciwko komórkom rakowym?

Badania laboratoryjne wykazały, że mebendazol może oddziaływać na komórki rakowe na kilka sposobów. Przede wszystkim hamuje tworzenie mikrotubul, co prowadzi do zatrzymania podziału komórek nowotworowych i ich śmierci. Dodatkowo, mebendazol wykazuje zdolność do²:

• hamowania angiogenezy (tworzenia nowych naczyń krwionośnych przez guzy);
• blokowania szlaków sygnałowych odpowiedzialnych za przeżycie komórek rakowych;
• zmniejszania aktywności metaloproteinaz macierzy (enzymów ułatwiających przerzutowanie);
• hamowania białek transportowych odpowiedzialnych za oporność wielolekową;
• stymulowania odpowiedzi immunologicznej przeciwko nowotworom.

Naukowcy z Johns Hopkins Medicine odkryli, że mebendazol zapobiega inicjacji, progresji i przerzutowaniu raka trzustki u myszy modyfikowanych genetycznie. Lek działał poprzez niszczenie struktury komórek rakowych, podobnie jak w przypadku pasożytów – “zapadając” tubulinę, co prowadzi do śmierci komórki³. Badania wykazały, że był szczególnie skuteczny w przypadku raka trzustki wykrytego we wczesnym stadium.

Jakie typy raka mogą reagować na mebendazol?

Badania przedkliniczne (na komórkach i zwierzętach) wykazały potencjalną skuteczność mebendazolu w leczeniu wielu typów nowotworów, w tym¹:

• raka jelita grubego;
• nowotworów mózgu (glejaki);
• raka trzustki;
• raka płuc;
• raka piersi;
• raka wątroby;
• białaczki;
• czerniaka;
• raka jajnika.

Wstępne badania kliniczne na ludziach wykazały, że mebendazol może poprawiać odpowiedź na chemioterapię u pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego. W jednym z małych badań z randomizacją pacjenci otrzymujący mebendazol razem z bewacyzumabem i schematem FOLFOX4 wykazywali lepszy wskaźnik odpowiedzi na leczenie, dłuższy czas przeżycia wolny od progresji choroby i niższe stężenie markerów nowotworowych w porównaniu do grupy placebo¹. Istnieją również udokumentowane przypadki kliniczne, jak ten dotyczący mężczyzny z przerzutowym rakiem okrężnicy, który osiągnął częściową remisję po leczeniu mebendazolem w dawce 100 mg dwa razy dziennie przez 6 tygodni, po wcześniejszym niepowodzeniu standardowych terapii¹.

Czy mebendazol można łączyć z innymi terapiami przeciwnowotworowymi?

Jedną z obiecujących cech mebendazolu jest jego zdolność do synergistycznego działania z innymi terapiami przeciwnowotworowymi. Badania wykazały, że może on zwiększać skuteczność radioterapii poprzez nasilanie uszkodzeń DNA wywołanych promieniowaniem w komórkach nowotworowych. Wykazano również synergię z różnymi lekami chemioterapeutycznymi, co pozwala przezwyciężyć oporność na leki takie jak cisplatyna, temozolomid czy trastuzumab². Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych przypadkach mebendazol może również interferować z działaniem innych leków przeciwnowotworowych. Badania na zwierzętach wykazały, że mebendazol blokował przeciwnowotworowe działanie kombinacji nitrogliceryny i metforminy, a także całkowicie hamował aktywność przeciwnowotworową kombinacji disulfiramu i metforminy w przypadku włókniakomięsaka¹. Dlatego ważne jest, aby pacjenci już poddawani terapii przeciwnowotworowej zawsze konsultowali się z lekarzem przed rozpoczęciem przyjmowania mebendazolu.

W badaniach na myszach z rakiem trzustki, mebendazol nie tylko spowalniał progresję choroby, ale także wykazywał potencjał w zapobieganiu nawrotom guza po operacji. Może to sugerować jego wartość jako opcji terapeutycznej dla pacjentów zdiagnozowanych we wcześniejszych stadiach raka⁴.

Czym różni się mebendazol od fenbendazolu w kontekście leczenia raka?

Mebendazol i fenbendazol należą do tej samej klasy leków przeciwpasożytniczych (benzimidazoli) i mają podobne mechanizmy działania. Jednak między tymi związkami istnieją istotne różnice w kontekście ich potencjalnego zastosowania w leczeniu raka¹:

• mebendazol jest zatwierdzony do stosowania u ludzi przez agencje takie jak FDA i EMA, ma dobrze poznany profil bezpieczeństwa i farmakokinetykę;
• fenbendazol nie jest obecnie zatwierdzony do stosowania u ludzi, a jego farmakokinetyka i bezpieczeństwo u ludzi nie są dobrze udokumentowane w literaturze medycznej.

Niektóre badania sugerują, że fenbendazol może być skuteczniejszy od mebendazolu w leczeniu komórek nowotworowych opornych na leki, prawdopodobnie ze względu na jego silniejsze oddziaływanie na glikolizę (proces wytwarzania energii przez komórki rakowe)⁵. Jednakże, fenbendazol ma bardzo słabą rozpuszczalność w wodzie i biodostępność, co utrudnia osiągnięcie stężeń terapeutycznych w organizmie po podaniu doustnym. Co ważne, fenbendazol jest dostępny wyłącznie do użytku weterynaryjnego, a Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) oraz Europejska Agencja Leków (EMA) nie zezwalają na jego stosowanie u ludzi¹. Jest to istotna przestroga dla pacjentów, którzy mogliby rozważać samodzielne stosowanie tego leku.

Istnieją doniesienia anegdotyczne o skuteczności fenbendazolu w leczeniu raka, jak historia Joe Tippensa, który twierdził, że wyleczył się z drobnokomórkowego raka płuc po samodzielnym stosowaniu fenbendazolu wraz z suplementami⁵. Jednak takie pojedyncze przypadki nie stanowią wystarczającego dowodu naukowego i podkreślają potrzebę przeprowadzenia rygorystycznych badań klinicznych. Z kolei jedno z badań na myszach nie wykazało, aby fenbendazol miał wartość w terapii raka, nawet przy intensywnych schematach leczenia⁶. Badacze nie zaobserwowali wpływu fenbendazolu na wzrost guzów ani zwiększenia przeciwnowotworowych efektów radioterapii.

Jakie są zalety mebendazolu jako potencjalnego leku przeciwnowotworowego?

Mebendazol ma kilka cech, które czynią go atrakcyjnym kandydatem do wykorzystania w onkologii²:

• udowodniony, korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony dziesięcioleciami stosowania jako lek przeciwpasożytniczy;
• dobra tolerancja nawet przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek;
• zdolność do przenikania przez barierę krew-mózg, co jest istotne w leczeniu nowotworów mózgu;
• niska cena i łatwa dostępność (w większości krajów);
• możliwość podawania doustnego;
• wielokierunkowe działanie na różne mechanizmy związane z progresją nowotworu;

Szczególnie obiecujące wydaje się zastosowanie mebendazolu jako uzupełnienia standardowych terapii przeciwnowotworowych, gdyż wykazano jego zdolność do uwrażliwiania komórek rakowych na chemioterapię i radioterapię nawet przy niskich stężeniach². Warto jednak zaznaczyć, że dostępność mebendazolu różni się w zależności od kraju. W Europie jest on zwykle dostępny bez recepty, jednak w USA ostatni producent, Teva Pharmaceuticals, zaprzestał produkcji pod koniec 2011 roku, choć lek nadal zachowuje aprobatę FDA. W USA można go uzyskać w aptekach recepturowych⁷.

Jakie są ograniczenia i wyzwania związane z zastosowaniem mebendazolu w leczeniu raka?

Mimo obiecujących wyników badań, istnieje kilka ograniczeń i wyzwań związanych z zastosowaniem mebendazolu jako leku przeciwnowotworowego²:

• słaba biodostępność po podaniu doustnym, z dużą zmiennością międzyosobniczą;
• dla niektórych typów nowotworów jego stosowanie jako pojedynczego środka może wymagać dawek zbliżonych do maksymalnej tolerowanej dawki;
• potencjalne działanie genotoksyczne i teratogenne (przeciwwskazany w ciąży);
• brak wystarczających danych klinicznych potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu nowotworów u ludzi;
• niska opłacalność badań dla firm farmaceutycznych ze względu na niską cenę leku i brak możliwości opatentowania.

Istnieje również potrzeba określenia optymalnego czasu podawania mebendazolu w terapii przeciwnowotworowej. Leki repozycjonowane w onkologii są często testowane dopiero po niepowodzeniu wszystkich zatwierdzonych linii leczenia, jednak większy efekt można by oczekiwać we wczesnych fazach choroby². Pacjenci powinni być świadomi, że mogą wystąpić pewne skutki uboczne związane z przyjmowaniem mebendazolu, takie jak bóle brzucha, bóle głowy i biegunka¹. Obecnie nie ma oficjalnych wytycznych dotyczących stosowania mebendazolu w leczeniu raka, co powinno być jasno zakomunikowane pacjentom rozważającym tę opcję.

Warto wspomnieć o projekcie ReDO (Repurposing Drugs in Oncology), międzynarodowej współpracy mającej na celu gromadzenie i rozpowszechnianie nowych dowodów oraz przyspieszenie procesu repozycjonowania leków w onkologii². Inicjatywy takie mogą być cennym źródłem informacji dla pacjentów poszukujących alternatywnych opcji leczenia.

Podsumowanie

Mebendazol, powszechnie stosowany lek przeciwpasożytniczy, wykazuje obiecujące działanie przeciwnowotworowe w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach, szczególnie w przypadku raka trzustki i jelita grubego. Mechanizm jego działania polega na niszczeniu struktury komórek rakowych, hamowaniu angiogenezy i stymulowaniu układu odpornościowego do walki z nowotworem. W przeciwieństwie do fenbendazolu, mebendazol jest zatwierdzony do stosowania u ludzi, ma udowodniony profil bezpieczeństwa i może zwiększać skuteczność standardowych terapii przeciwnowotworowych. Choć potrzebne są szersze badania kliniczne, eksperci uważają, że vermox na raka może być wartościowym uzupełnieniem standardowego leczenia, zwłaszcza we wczesnych stadiach choroby.

Leki przeciwbólowe

Aspigola to nowe pastylki do ssania w wersji miętowej lub miodowo-cytrynowej bez cukru, zawierające m.in znieczulającą lidokainę.Są one przeznaczone do łagodzenia bólu gardła i stanów zapalnych jamy ustnej, oferując działanie przeciwbakteryjne i miejscowo znieczulające. Lekiem o zbliżonym działaniu jest Inovox Ultra. To nowy roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, zawierający flurbiprofen. Jest przeznaczony do łagodzenia bólu i stanów zapalnych gardła, zapewniając ulgę przy podrażnieniach i infekcjach.

IBUFAST Forte to nowa opcja na rynku leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, zawierająca ibuprofen. Tabletki te są przeznaczone do łagodzenia bólu różnego pochodzenia, w tym bólów głowy, mięśni, a także stanów zapalnych.

Leki na sen

Nowością jest także lek Melabiorytm B6 MAX. To preparat łączący melatoninę z witaminą B6, wspierający regulację cyklu snu oraz wspomagający funkcje nerwowe. Jest szczególnie przydatny dla osób cierpiących na bezsenność lub mających trudności z zasypianiem. Z tej samej kategorii pojawiła się także Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach od 2 mg do 5 mg, wspomagająca regulację cyklu snu. Jest dostępna w różnych opakowaniach, co pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Inne leki bez recepty

Z kolei Octefortan to preparat w postaci aerozolu na skórę, zawierający octenidynę i fenoksyetanol. Jest przeznaczony do dezynfekcji skóry i powierzchni ran, co czyni go idealnym środkiem w codziennej pielęgnacji ran.

Pulnozin Muco Junior to preparat w postaci tabletek do ssania o smaku malinowym, zawierający karbocysteinę. Jest przeznaczony do stosowania u dzieci, wspomagając odkrztuszanie i łagodząc objawy związane z nadmiarem śluzu w drogach oddechowych.

Sildenafil Dr. Max to nowy lek dostępny bez recepty, który jest przeznaczony do leczenia zaburzeń erekcji. Sildenafil wspomaga rozkurcz naczyń krwionośnych i poprawia przepływ krwi, co pomaga w osiągnięciu i utrzymaniu erekcji. Lek jest dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Stoperan Junior to nowy preparat w formie roztworu doustnego, zawierający loperamid, który skutecznie hamuje biegunkę u dzieci. Jego delikatna formuła jest dostosowana do potrzeb najmłodszych, zapewniając szybkie i skuteczne działanie.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ sercowo-naczyniowy

Blobet ZOK to nowa seria leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca. Lek ten zawiera metoprolol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia długotrwałe działanie i stabilizację ciśnienia krwi przez cały dzień.   Z kolei Vabinxo to nowy lek złożony, zawierający walsartan i indapamid, przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Lek ten łączy w sobie działanie dwóch substancji czynnych, które pomagają skutecznie kontrolować ciśnienie krwi. Nowym lekiem o zbliżonym działaniu jest również Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed. Ten nowy lek złożony, łączący kandesartan, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, jest przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Dzięki połączeniu trzech składników, lek ten zapewnia kompleksową kontrolę ciśnienia krwi.

Z kolei Baxiren to nowy lek na rynku zawierający apiksaban, przeznaczony do zapobiegania zakrzepicy u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz po operacjach ortopedycznych. Lek ten jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Natomiast nowość o nazwie Ticagrelor MSN to lek przeciwpłytkowy stosowany w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca, u pacjentów z chorobą wieńcową. Jego działanie polega na zapobieganiu zlepianiu się płytek krwi, co zmniejsza ryzyko tworzenia się zakrzepów.

Leki na układ nerwowy

Apiolin, zawierający sertralinę, to nowy lek stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD). Jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na dostosowanie leczenia do potrzeb pacjentów.

Pojawił się także lek o nazwie Karbamazepina Tillomed. To nowy lek stosowany w leczeniu padaczki oraz neuralgii nerwu trójdzielnego. Dostępny w różnych dawkach, jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zapewniając stabilne uwalnianie substancji czynnej.

Leki na układ oddechowy

Nowości pojawiły się także w kategorii leków na układ oddechowy. Lungamo, zawierający tiotropium, to nowy lek stosowany w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Lek ten jest dostępny w postaci proszku do inhalacji, co umożliwia bezpośrednie dostarczenie substancji czynnej do dróg oddechowych.

Leki na układ immunologiczny i nowotwory

Bratiti, zawierający apremilast, to nowa opcja terapeutyczna dla pacjentów z łuszczycą oraz łuszczycowym zapaleniem stawów. Lek ten działa przeciwzapalnie i jest dostępny w różnych dawkach, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii. Kolejna nowość do Dimethyl fumarate Reddy – nowy lek stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jest dostępny w postaci kapsułek dojelitowych i jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zmniejszając nasilenie rzutów choroby.

Tymczasem Bosutinib Stada to nowa opcja leczenia przewlekłej białaczki szpikowej. Lek ten jest stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne. Dzięki swojej innowacyjnej formule, bosutinib działa na poziomie molekularnym, hamując wzrost komórek nowotworowych. Innym lekiem przeciwnowotworowym jest Oxaliplatin Kalceks. to nowy lek przeciwnowotworowy, stosowany w chemioterapii u pacjentów z rakiem jelita grubego. Jest podawany w postaci roztworu do infuzji i działa poprzez zakłócanie procesu podziału komórek nowotworowych, co prowadzi do zahamowania rozwoju guza.

Z kolei Pazopanib Accord to nowy lek stosowany w leczeniu zaawansowanego raka nerek. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu naczyń krwionośnych w guzach, co ogranicza dostarczanie składników odżywczych do komórek nowotworowych.

Leki stosowane w chorobach przewlekłych

Formetic SR to nowy lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Zawiera metforminę, która pomaga kontrolować poziom glukozy we krwi, a dzięki formule o przedłużonym uwalnianiu zapewnia długotrwałe działanie. Z kolei Omnicare to lek stosowany w leczeniu łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Zawiera tamsulosynę, która pomaga w rozluźnieniu mięśni prostaty i pęcherza moczowego, co ułatwia oddawanie moczu.

Inne leki

Brofestill to nowy lek stosowany w okulistyce, zawierający bromfenak, który działa przeciwzapalnie. Jest przeznaczony do leczenia stanów zapalnych oczu po operacjach oraz do łagodzenia objawów zapalenia spojówek.

Vitamin D3 Krka to nowy lek dostępny na receptę, przeznaczony do suplementacji witaminy D3. Jest szczególnie zalecany dla pacjentów z niedoborem witaminy D lub tych, którzy mają zwiększone zapotrzebowanie na tę witaminę. Dzięki wysokiej dawce 30 000 j.m., lek ten może skutecznie wspierać zdrowie kości, układ immunologiczny oraz pomagać w zapobieganiu osteoporozie.

Pojawiła się także nowa szczepionka! Influvac to nowa szczepionka przeciw grypie, która została wprowadzona na rynek w lipcu 2024 roku. Szczepionka zawiera inaktywowane antygeny powierzchniowe wirusa grypy i jest przeznaczona do ochrony przed sezonowymi infekcjami grypowymi. Influvac jest dostępny na receptę i może być podawany zarówno dorosłym, jak i dzieciom w ramach profilaktyki grypy, szczególnie u osób z grup ryzyka.

Podsumowanie

Lipiec 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny szereg nowych leków, które mogą w istotny sposób wpłynąć na leczenie różnych schorzeń. Od innowacyjnych terapii onkologicznych i leków na choroby układu sercowo-naczyniowego, po nowoczesne preparaty przeciwbólowe i leki stosowane w chorobach przewlekłych – pacjenci oraz specjaliści medyczni mają teraz dostęp do szerszego wachlarza opcji terapeutycznych. Każdy z tych leków został starannie przebadany i zatwierdzony, co zapewnia skuteczność i bezpieczeństwo ich stosowania.

Co jemy, a nie powinniśmy?

Zachodni model odżywiania niestety już na stałe wpisał się w naszą codzienność, co obserwuje się zwłaszcza w młodszych pokoleniach. Jemy w biegu, nie mamy czasu na gotowanie w domu, a przez to coraz częściej sięgamy po żywność wysoko przetworzoną, która jest nie tylko niezwykle kaloryczna, ale przede wszystkim obfitująca w tłuszcze nasycone, sól, cukry proste i konserwanty. Spożywamy również duże ilości przetworzonego mięsa, które już 8 lat temu zostało zaklasyfikowane przez Światową Organizację Zdrowia do grupy 1 (tej samej, w której znajdują się azbest i tytoń), co oznacza, że zebrano wystarczające dowody, aby stwierdzić, że jest ono jednym z najbardziej rakotwórczych czynników. 

Roślinna ochrona 

Jednocześnie zbyt rzadko sięgamy po warzywa, owoce, orzechy, produkty pełnoziarniste czy nasiona roślin strączkowych. Podczas gdy liczne badania wykazały, że to właśnie one powinny stanowić podstawę naszej diety, i to właśnie osoby, które opierają swoją dietę na nisko przetworzonych produktach roślinnych mają zdecydowanie niższe ryzyko zachorowania na nowotwór w porównaniu z osobami, u których w diecie dominują produkty pochodzenia zwierzęcego. 

Jak powinien wyglądać nasz codzienny jadłospis, aby wpisywał się w profilaktykę raka? 

Zaleca się, aby spożywać ok. 5 porcji niskoskrobiowych warzyw i owoców, z czego ok. ¾ powinny stanowić warzywa, resztę owoce. Co to znaczy 5 porcji? Najwygodniej za porcję przyjąć garść. Jeśli chodzi o gramaturę zaś to dziennie w naszym menu powinno się znaleźć ok. 500-600g „zieleniny”, z czego najlepiej, aby minimum połowa była spożywana w postaci surowej. Warto sięgać po warzywa i owoce z różnych grup kolorystycznych – zielone, żółte, pomarańczowe, czerwone, fioletowe, białe – ponieważ każdy kolor cechują inne prozdrowotne składniki odżywcze. 

Oczyszczone, rafinowe produkty zbożowe powinno się zamienić na produkty z pełnego ziarna – pieczywo razowe, gruboziarniste kasze, ryż brązowy, makaron żytni, płatki owsiane. Podstawowe źródło białka w diecie powinny stanowić zaś nasiona roślin strączkowych, takie jak fasola, groch, soczewica, ciecierzyca czy soja (tofu, tempeh, natto). Uprzedzając argument o niepełnowartościowym białku – odpowiednio zaplanowana, zbilansowana i urozmaicona dieta oparta o produkty roślinne jest w stanie dostarczyć nam wszystkie niezbędne aminokwasy. Mówiąc o białku nie można nie wspomnieć o popularnej ostatnimi laty komosie ryżowej, która charakteryzuje się doskonałym profilem aminokwasowym, dzięki czemu sama w sobie stanowi świetne źródło pełnowartościowego białka pochodzenia roślinnego. 

Obawy, które w tym miejscu warto również rozwiać dotyczą soi. Niestety wokół tej rośliny narosło bardzo wiele mitów, a prawda jest taka, że powinnyśmy ją traktować nie jako wroga, lecz jako sprzymierzeńca – zwłaszcza właśnie w kontekście profilaktyki nowotworów! Mowa tu przede wszystkim o raku piersi i raku prostaty – badania wykazały, że osoby u których spożycie produktów sojowych było na najwyższych poziomie, charakteryzowały się niższym ryzykiem zachorowania na ww nowotwory (mowa tu przede wszystkim o obywatelach krajów azjatyckich, u których w diecie soja jest jednym z podstawowych produktów). 

A jeśli tłuszcz, to jaki? 

Przede wszystkim NNKT, czyli nienasycone kwasy tłuszczowe, które chronią nas dodatkowo przed rozwojem chorób sercowo-naczyniowych. Warto więc postawić na oliwę, olej lniany, olej z pestek dyni czy dobrej jakości olej rzepakowy. Plus oczywiście orzechy i nasiona, które o wiele zdrowiej chrupać jako przekąskę zamiast chipsów czy krakersów. 

Co z nabiałem?  

Produkty mleczne są niekwestionowanym źródłem wapnia w diecie, jednak nie jedynym. Wśród produktów roślinnych duże ilości tego składnika zawierają m.in. pomarańcze, suszone figi, tofu, migdały, sezam, mak, warzywa kapustne czy biała fasola. Będą stanowić one znacznie zdrowszą alternatywę dla pełnotłustego nabiału, którego wysokie spożycie skorelowano z wyższym ryzykiem m.in. raka piersi i raka prostaty. 

Gdzie szukać pomocy?

Choroba nowotworowa jest chorobą cywilizacyjną, która dotyczy bardzo dużego grona osób. Z tego też powodu istnieje wiele organizacji pacjenckich, pomagającym pacjentom onkologicznym. Jedną z nich jest Fundacja Rakiety.

Fundacja Rakiety wspiera osoby chore onkologicznie i ich bliskich od 2012 roku. Pomaga pozyskiwać środki na leczenie i rehabilitację nie pobierając przy tym żadnych prowizji. Zapewnia także wsparcie specjalistów: psychoonkologów, psychiatrów, dietetyka, lekarza medycyny paliatywnej i leczenia bólu, pielęgniarki oraz seksuologa. Organizują oni także wydarzenia promujące profilaktykę, realizują kampanie świadomościowe, prowadzą wykłady i warsztaty w zakresie prewencji nowotworów. Można ich znaleźć na stronie internetowej oraz na Facebooku.

Podsumowanie

Właściwości przeciwnowotworowe roślin zawdzięczamy przede wszystkim zawartych w nim antyoksydantom, mającym zdolność neutralizowania wolnych rodników, a także błonnikowi pokarmowemu, który wspomaga utrzymanie prawidłowej masy ciała i pracy jelit, a tym samym działa prewencyjnie w zwłaszcza w kontekście raka jelita grubego.  Jak odpowiednio zbilansować dietę roślinną, aby przynosiła nam jak najwięcej korzyści i o czym warto pamiętać, aby uniknąć niedoborów? O tym przeczytacie w kolejnym artykule z tej serii.  

Autor: mgr Anna Żuchniewicz

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekłe, nieswoiste zapalenie błony śluzowej jelita grubego, charakteryzujące się między innymi owrzodzeniami jelita oraz krwawieniami. Choroba ta jest spowodowana przez połączenie czynników genetycznych, zaburzeń odporności i czynników środowiskowych, choć konkretna jej przyczyna pozostaje nieznana. Objawami choroby są m.in. biegunki z domieszką krwi, bóle brzucha, nudności oraz utrata masy ciała. Powikłania choroby mogą obejmować perforację jelita, toksyczne rozszerzenie jelita grubego lub rak jelita grubego.

Jak wyleczyć wrzodziejące zapalenia jelita grubego?

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (Colitis Ulcerosa) to rozlany, przewlekły i nieswoisty stan zapalny, który może obejmować całą okrężnicę, najczęściej lokalizującym się w odbytnicy i lewej okrężnicy (80% przypadków), w którym proces zapalny jest ograniczony do błony śluzowej i powierzchniowych warstw błony podśluzowej i charakteryzuje się ciągłością, a u części chorych powstawaniem owrzodzeń [1]. Choroba może mieć różny przebieg (od łagodnego do ciężkiego) w zależności od stopnia nasilenia stanu zapalnego oraz jego rozległości. Celem leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest uzyskanie remisji i podtrzymanie remisji bez stosowania glikokortykosteroidów. W tym celu w farmakoterapii stosowane są [2,3] poniższe grupy leków.

Preparaty kwasu aminosalicylowego

Przedstawicielami są mesalazyna oraz sulfasalazyna. Preparaty te w monoterapii stosowane są w łagodnej postaci choroby. Ze względu na negatywny wpływ na płodność sulfasalazyna nie powinna być stosowana u młodych mężczyzn.

Glikokortykosteroidy (GKS)

Przykładem jest prednizon. Stosowane najczęściej w umiarkowanym i ciężkim rzucie choroby w celu indukcji remisji.

Leki immunosupresyjne/immunomodulujące

M.in. jest to azatiopryna, 6-merkaptopuryna. Leki te stosowane są w celu podtrzymania remisji i w przypadku steroidooporności, steroidozależności lub w przypadku nietolerancji GKS. Jedynym lekiem immunosupresyjnym stosowanym w celu indukcji remisji u pacjentów z ciężkim rzutem jest cyklosporyna.

Leczenie biologiczne

Wśród leków biologicznych można wyróżnić infliksymab (Flixabi, Zessly, Remsima), adalimumab (Humira), wedolizumab (Entyvio) Wykazuje skuteczność zarówno w indukcji remisji, jak i jej podtrzymaniu, a jednym ze wskazań jest aktywne wrzodziejące zapalenie jelita grubego nieodpowiadające na leczenie GKS i/lub lekami immunomodulującymi.

Leczenie chirurgiczne

Celem takiego leczenia jest chirurgiczne usunięcie całego jelita grubego.

Jakie są nowe leki biologiczne na wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Od września 2020 r. w wykazie leków refundowanych obecny jest nowy lek biologiczny – tofacytynib (Xeljanz). Leczenie tym lekiem jest możliwe u pacjentów, którzy ukończyli 18 rok życia z rozpoznaną ciężką postacią wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, u których leczenie cyklosporyną jest niewskazane lub przeciwwskazane, z niedostateczną odpowiedzią na standardowe leczenie, w tym na leczenie kortykosteroidami i 6-merkaptopuryną lub azatiopryną. Lek ten dostępny jest w formie tabletek powlekanych, przyjmowanych doustnie, 2 razy dziennie, niezależnie od posiłku. W przypadku pacjentów w podeszłym wieku, którzy mają trudność z połykaniem, tabletki Xeljanz można rozkruszyć i podawać z wodą.

Kolejnym nowym lekiem biologicznym dostępnym w ramach programu leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest ustekinumab (Stelara). Program lekowy dopuszcza zamianę leków infliksymab, wedolizumab, tofacytynib lub ustekinumab w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, lub częściowej nieskuteczności terapii. Innym nowym lekiem zarejestrowanym najpierw przez Amerykańską Agencję  Żywności i Leków (FDA), a później Europejska Agencja Leków (EMA) jest ozanimod (Zeposia). Lek jest wskazany w leczeniu dorosłych pacjentów z czynnym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, u których wystąpiła niewystarczająca odpowiedź, utrata odpowiedzi albo nietolerancja leczenia konwencjonalnego lub biologicznego. Postać leku to kapsułka, którą pacjent przyjmuje doustnie, raz na dobę, niezależnie od posiłku.

5 praktycznych wskazówek dla pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego

Oto kilka praktycznych porad dla pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego:

1. Zwracaj uwagę na swoją dietę: Unikaj lub ogranicz produkty mleczne, takie jak mleko, jogurt, ser i lody, ponieważ mogą one zwiększać objawy biegunki, bólu brzucha i gazów. Jeśli błonnik jest dla Ciebie problematyczny, unikaj również wysokobłonnikowych pokarmów, takich jak świeże owoce, warzywa i pełnoziarniste produkty zbożowe;
2. Utrzymuj regularne nawodnienie: Spożywaj odpowiednią ilość płynów, aby uniknąć odwodnienia, szczególnie podczas okresów zaostrzenia choroby;
3. Zadbaj o zdrowie psychiczne: Staraj się zredukować stres, który może przyczyniać się do zaostrzeń choroby. Wypróbuj techniki relaksacyjne, takie jak joga, medytacja lub oddychanie głębokie;
4. Regularnie bądź pod kontrolą lekarza: Przestrzegaj zaleceń lekarza dotyczących regularnych wizyt kontrolnych oraz badań diagnostycznych, aby monitorować stan choroby i wprowadzać odpowiednie dostosowania w leczeniu;
5. Znajdź wsparcie społeczne: Poszukaj grup wsparcia dla osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Często spotkanie się z innymi pacjentami może pomóc w wymianie doświadczeń, rad i emocjonalnego wsparcia;

Pamiętaj, że każda osoba może mieć indywidualne potrzeby i zalecenia lekarza mogą się różnić. Ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem specjalistą w celu uzyskania spersonalizowanych porad dotyczących zarządzania wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Jakie witaminy powinny stosować kobiety karmiące piersią?

Kobiety karmiące piersią powinny zwrócić szczególną uwagę na właściwe spożycie kilku rodzaju witamin. Wśród nich warto wymienić witaminę D, witaminy z grupy B, a także witaminy o działaniu przeciwutleniającym, takie jak A, E i C. Przyjrzyjmy im się bliżej.

Witamina D

Zgodnie z rekomendacjami, suplementację odpowiednio zwiększoną dawkę witaminy D należy rozpocząć od momentu potwierdzenia ciąży przez ginekologa położnika. Witamina D jest odpowiedzialna m.in. za utrzymanie prawidłowego stężenia wapnia i fosforu we krwi, właściwą mineralizację kości i funkcję układu odpornościowego. Dlatego też prawidłowe stężenie witaminy D jest istotne dla rozwoju dziecka jeszcze przed jego urodzeniem. Kontynuacja suplementacji w okresie karmienia piersią ma natomiast duże znaczenie zdrowotne dla kobiet. Zaobserwowano, że optymalne stężenie witaminy D wiąże się z mniejszym ryzykiem raka piersi, raka jelita grubego, chorób serca i układu krążenia, cukrzycy typu 2, złamań kości udowej oraz infekcji wirusowych układu oddechowego i ma korzystny wpływ na zdolności poznawcze. Wytyczne zalecają w okresie karmienia piersią suplementację witaminą D w ilości 1500- 2000 j.m i taką też dawkę często zawierają popularne witaminy dla kobiet karmiących piersią.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B są również częstym składnikiem witamin dla matek karmiących. Biorą one bowiem udział w reakcjach przemiany materii w organizmie. Ich niedobór może niekorzystnie wpłynąć na układ krążenia i układ nerwowy. Badania populacyjne wskazują, że nawet do 90% polskich kobiet ma niedobory folianów. Przyjmowanie ich w postaci preparatów witaminowo-mineralnych jest jednym ze skuteczniejszych metod redukcji niedoborów u kobiet karmiących. Foliany, a właściwie aktywna postać kwasu foliowego, są odpowiedzialne za jedne z najistotniejszych dla organizmu procesów tj. syntezę i naprawę składowych nici DNA, RNA. Zapotrzebowanie u kobiet karmiących jest zwiększone do 500 µg/d. 

Witamina B6

Jest niezbędna do aktywizacji szeregu istotnych przemian enzymatycznych, w tym aktywnego usuwania homocysteiny– produktu ubocznego i toksycznego przemian folianów. Zapotrzebowanie na witaminę B6 zwiększa się nieznacznie podczas laktacji (rekomendowana dawka dobowa to 2 mg), niemniej jednak jest ona jedną z witamin, których niedobór w mleku matki może mieć dalekosiężny wpływ na prawidłowy rozwój dziecka. Dzieci karmione mlekiem matki z niedoborem tej witaminy przejawiały zaburzenia funkcjonowania OUN, w tym drgawki. Niedobory tego składnika w mleku zostały powiązane również z zaburzeniami wzrastania niemowląt.

Witamina B12

Niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, bierze udział w tworzeniu składowych nici DNA oraz otoczki mielinowej na neuronach. Jest również odpowiedzialna za redukcję homocysteiny – związku, który niekorzystnie wpływa na krzepliwość krwi oraz elastyczność naczyń krwionośnych. Podczas laktacji zapotrzebowanie na witaminę B12 nieznacznie się zwiększa (z 2,6 µg/d do 2,8 µg/d), niemniej jednak szacuje się, że niedobory w Polsce może mieć nawet co druga kobieta w wieku rozrodczym. Niemowlęta karmione wyłącznie piersią przez kobiety ze znacznymi niedoborami witaminy B12 wykazują zaburzenia w zachowaniu (apatia, zmniejszone napięcie mięśni, mimowolne ruchy języka, nóg, niechęć do innych pokarmów), które ustępują już po kilku dniach przyjmowania witaminy B12 przez dziecko.

Witamina B4 (Cholina)

Cholina jest niezbędna do prawidłowego rozwoju układu nerwowego, w tym struktur odpowiedzialnych za pamięć wzrokową, jest głównym składnikiem błon komórkowych, uczestniczy w procesie regulacji ekspresji genów i wspiera funkcjonowanie wątroby. W przypadku kobiet karmiących piersią, dobowe spożycie powinno wynosić 550 mg. Taka ilość odpowiada spożyciu około 4 jaj kurzych dziennie. Niemowlęta urodzone przez matki spożywające cholinę w ciąży miały o 1/3 mniejsze stężenie kortyzolu (hormonu stresu) we krwi pępowinowej. Nadmiar kortyzolu utrzymujący się dłuższy czas niekorzystnie wpływa na metabolizm i zdrowie, co jest przyczyną zwiększonego ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2, otyłość czy choroby serca.

Witamina A, C i E

W skład suplementów i witamin dla kobiet karmiących wchodzą także związki o działaniu przeciwutleniającym. Antyoksydanty to grupa związków, do których można zaliczyć witaminy A, C i E. Odgrywają one ważną rolę w redukcji stresu oksydacyjnego poprzez zmniejszenie reakcji utleniania wywołanych nadmiarem wolnych rodników. Płód podczas narodzin zmienia swoje środowisko życia na tlenowe, co naraża go na wpływ wolnych rodników tlenowych pochodzących z otoczenia, dlatego potrzebują więcej ilości antyoksydantów.

Spożycie witamin A, C i E w okresie karmienia piersią powinno wynosić: 1600 µg, 100 mg, 14 mg. Rzadko obserwuje się jednak niedobory tych witamin w diecie kobiet karmiących. Jednakże zbyt małe spożycie może zwiększyć ryzyko wystąpienia różnego rodzaju zaburzeń: chorób układu sercowo- naczyniowego, chorób nowotworowych i zaburzeń metabolicznych. Badania wykazują, że mleko zawierające przeciwutleniacze pełni istotną rolę w profilaktyce różnych problemów zdrowotnych w dzieciństwie.

Zanim sięgniesz po witaminy dla matek karmiących

Suplement suplementowi jest nierówny. Wiele produktów na rynku niestety nie jest zgodny z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) oraz ze stanowiskiem WHO. Zatem przed rozpoczęciem suplementacji należy wykonać badania kontrolne i skonsultować tę kwestę z lekarzem. Każda ciąża a później laktacja przebiega inaczej, organizm każdej kobiety w tym okresie pracuje inaczej, więc nie ma jednego złotego środka przeznaczonego dla wszystkich kobiet. Suplementacja to sprawa indywidualna i powinna być dopasowana dla danej kobiety, „skrojona na jej miarę”, i podawana według potrzeb.

Jakie są dobre suplementy dla karmiących piersią?

Na rynku można znaleźć szereg suplementów i zestawów witamin dla matek karmiących. Wśród najlepszych produktów witaminowych dla kobiet karmiących piersią można wyróżnić te poniższe.

MamaDHA Premium+, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 0,2 mg kwasu foliowego w dwóch formach – zwykłej oraz aktywnego folianu (L-metylofolian wapnia);
• innymi składnikami kapsułki są olej rybi (w tym 400 mg DHA), witamina D3 (1000 j.m.) oraz jod (100 µg);
• preparat przeznaczony przede wszystkim dla kobiet przygotowujących się do ciąży, kobiet w ciąży, a także karmiących piersią;
• zalecana dzienna porcja do spożycia to 2 kapsułki;
• suplement dostępny w opakowaniach po 60 kapsułek.

Omegamed Optima Forte, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 100 µg jodku potasu oraz inne składniki: kwas foliowy (0,4 mg – forma zwykła i aktywny folian), witaminę D (1000 j.m.), kwasy omega-3 (w tym 300 mg DHA);
• przeznaczony dla kobiet w II i III trymestrze ciąży, a także matek karmiących piersią;
• aby przyjąć zalecaną dzienną porcję, należy zażyć 2 kapsułki na dobę;
• stosować podczas lub w trakcie posiłku, popijać wodą;
• dostępna jest również wersja dla kobiet planujących ciążę oraz w pierwszych miesiącach ciąży – Omegamed Optima Start;
• preparat dostępny w opakowaniach po 60 kapsułek.

Composita Mama DHA, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• dwa rodzaje kapsułek (o innych składach);
• jedna kapsułka różowa zawiera: foliany w dwóch formach (0,8 mg), witaminę D3 (2000 j.m.), witaminę B6 (2,6 mg), cholinę (125 mg), żelazo (27 mg), jod (220 µg) oraz magnez (200 mg);
• jedna kapsułka przezroczysta zawiera 300 mg DHA;
• duże dawki poszczególnych składników;
• rekomendowane w okresie ciąży i laktacji;
• zalecana dzienna dawka wynosi 2 kapsułki z DHA i 1 kapsułkę różową;
• preparat dostępny w opakowaniach po 90 kapsułek (30 różowych i 60 przezroczystych DHA).

Falvit mama, tabletki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• preparat zawiera zestaw witamin i minerałów, a także wyciąg z żurawiny;
• witaminy obecne w jednej tabletce to: C (120 mg), B3 (16 mg), B5 (6 mg), B2 (1,6 mg), B1 (1,4 mg), B12 (3 µg), E (12 mg), A (501 µg), D (200 j.m.) oraz foliany (400 µg);
• minerały zawarte w jednej tabletce to: wapń (240 mg), żelazo (20 mg), cynk (10 mg), mangan (1,5 mg), miedź (1 mg), jod (200 µg), selen (55 µg) i molibden (50 µg);
• oprócz tego w tabletce znajduje się wyciąg z żurawiny, zawierający proantocyjanidyny (1,2 mg);
• przeznaczony dla kobiet w ciąży oraz karmiących piersią;
• należy przyjmować 1 tabletkę dziennie, najlepiej podczas posiłku lub bezpośrednio po nim;
• dostępny w opakowaniach po 30 i 60 tabletek.

Duphavit Pregna, kapsułki

O produkcie

• produkt zarejestrowany jako suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 200 µg jodanu potasu oraz inne składniki: żelazo (14 mg), foliany (0,4 mg, w tym kwas foliowy i L-metylofolian wapnia), wit. D (2000 j.m.) i kwasy omega-3 (w tym 250 mg DHA);
• przeznaczony dla kobiet w ciąży oraz karmiących piersią;
• proste dawkowanie – 1 kapsułka raz dziennie;
• stosować po posiłku, popijać wodą;
• kapsułki w kształcie łatwym do połknięcia;
• opakowanie zawiera 30 kapsułek.

Doppelherz aktiv Mama Premium, kapsułki

O produkcie

• zarejestrowany jako suplement diety;
• w formie dwóch kapsułek – brązowej i żółtej;
• w swoim składzie zawiera: kwasy omega-3 (w tym 600 mg DHA), kwas foliowy (0,4 mg), żelazo (26 mg), witaminę B6 (0,7 mg), witaminę D (2000 j.m.), jod (200 µg), witaminę B12 (1,25 µg) oraz magnez (100 mg);
• zalecana suplementacja dla prawidłowego przebiegu ciąży i optymalnego rozwoju dziecka;
• bez glutenu i bez laktozy;
• proste dawkowanie;
• dawka dzienna to jedna kapsułka brązowa – z solidnym śniadaniem lub obiadem, i jedna żółta – z kolacją;
• obie kapsułki można również zażyć razem lub w odwrotnej kolejności;
• w opakowaniu 60 kapsułek – wystarcza na miesiąc.

Podsumowanie

Dbałość o dostarczenie odpowiedniej ilości witamin w diecie zapobiega potencjalnym konsekwencjom zdrowotnym. Witaminy te odgrywają rolę w programowaniu żywieniowym, które zachodzi w krytycznych oknach rozwoju, tj. w okresie ciąży i przez pierwsze dwa lata życia, czyli w okresie, kiedy dziecko jest karmione piersią. Ważne jest, aby prawidłowe odżywianie  w czasie laktacji było świadomym i satysfakcjonującym okresem, nienaruszającym dobrostanu fizycznego i psychicznego matki i dziecka.

Inulina jest naturalnie występującym polisacharydem (a dokładniej fruktanem) zbudowanym z około 30-35 cząsteczek monocukrów o łącznej masie cząsteczkowej ok. 5000 Da. Ma postać białego proszku o słodkim smaku, wyglądem przypominającym skrobię. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, jest odporna na działanie enzymów trawiennych w układzie pokarmowym. Rozpuszcza się w wodzie na gorąco. W roślinach (występuje przede wszystkim w rodzinie astrowatych, Asteraceae) jej największe ilości można znaleźć w kłączach, bulwach i dolnych częściach łodyg. Inulina można znaleźć m.in. w bulwach karczocha, mniszka lekarskiego, cykorii, topinamburu, cebuli, czosnku czy szparagach. Jakie jest działanie inuliny i kiedy warto ją stosować? Czy to bezpieczny związek? Czy informacje o szkodliwości inuliny są prawdziwe [1]?

Działanie inuliny – jak wpływa na nasze zdrowie?

Wiemy już, że inulina to słodki, biały proszek. Jakie jest działanie inuliny i kiedy ją stosować? Inulina ma szerokie spektrum działania na ludzki organizm. Znajduje się też w różnych suplementach diety, które omówimy w dalszej części artykułu. Jeśli chodzi o typowe obszary działania inuliny, to warto zaznajomić się z poniższymi cechami tego związku:

• jest głównie wykorzystywana jako prebiotyk, który pobudza wzrost dobrej mikroflory przewodu pokarmowego, głównie bakterii kwasu mlekowego Lactobacillus i Bifidobacterium;
• obniża poziom cholesterolu i lipidów we krwi (działanie przeciwmiażdżycowe);
• zmniejsza poziom glukozy we krwi i działa przeciwcukrzycowo (reguluje gospodarkę węglowodanową i jest polecany dla diabetyków);
• redukuje zaparcia (kontroluje ilość wypróżnień);
• usprawnia pracę układu pokarmowego;
• wspomaga odchudzanie (blokuje łaknienie i powoduje uczucie sytości);
• obniża ryzyko nowotworu jelita grubego;
• poprawia wchłanianie wielu makroelementów np. wapnia, żelaza, magnezu, miedzi, cynku czy fosforu oraz witamin, w szczególności z grupy B, (B1, B2 czy B6) [1,2].

Szkodliwość inuliny – czy to bezpieczny związek?

Przyjmowanie inuliny zdecydowanie jest korzystne dla zdrowia i rzadko powoduje poważne skutki uboczne. Czasami jej spożycie, w szczególności w nadmiernej ilości, może prowadzić do wystąpienia reakcji alergicznych. Typowe skutki uboczne inuliny, szczególnie na początku stosowania to skurcze brzucha, biegunki czy wzdęcia. Nie ma danych na temat stosowania inuliny u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Czy informacje o szkodliwości inuliny są prawdziwe? Tutaj warto wspomnieć, że FDA czyli Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków nadała jej status GRAS, co potwierdza jej bezpieczeństwo przy normalnym spożywaniu [2].

Czy inulina jest rakotwórcza?

W mediach można się spotkać z doniesieniami o tym, że inulina jest rakotwórcza. Czy to jednoznacznie wskazuje na szkodliwość inuliny? Badania na myszach, opublikowane w czasopiśmie “Cell”, wskazują, że inulina może potencjalnie zwiększać ryzyko nowotworów wątroby, zwłaszcza gdy jest dodawana do przetworzonej żywności ubogiej w błonnik. Jednak brak jednoznacznych dowodów na to, że inulina jest rakotwórcza u ludzi. Co istotne, inne badania sugerują jej przeciwnowotworowe działanie, zwłaszcza w kontekście raka jelita grubego. Wyniki badań na zwierzętach nie zawsze przekładają się na ludzi, dlatego szkodliwość inuliny w tym aspekcie wymaga dalszych badań. W świetle dostępnych danych inulina nie jest uznawana za rakotwórczą, ale należy monitorować jej spożycie w diecie, szczególnie w kontekście przetworzonej żywności. Czy odnosi się to też do naturalnej inuliny z cykorii? Czy działa tak samo jak wytworzony związek?

Inulina z cykorii — potencjalne działanie niepożądane

Badania przeprowadzone na myszach potwierdziły skuteczność inuliny w leczeniu otyłości, ale u części gryzoni zaobserwowano żółtaczkę, a w ciągu sześciu miesięcy rozwinął się u nich nowotwór wątroby.  Inulina użyta w tym badaniu pochodziła z korzenia cykorii, a nie z żywności, która jest normalnie spożywana. Według autorów badania wzbogacanie przetworzonej żywności inuliną może mieć poważne konsekwencje u osób z zaburzeniami flory jelitowej, z rakiem włącznie [2].

Jak stosować inulinę – wskazówki suplementacji

Jak stosować inulinę, aby pozytywnie wpływała na nasz organizm i żebyśmy nie doświadczyli skutków ubocznych? Preparaty zawierające inulinę należy stosować zawsze zgodnie z zaleceniami producenta. Bornet i wsp. wskazują, że spożywanie od 5 do 10 g inuliny na dobę wpływa korzystnie na wzrost ilości mikroflory w okrężnicy. Dla przykładu, w cykorii znajduje się ok. 35-47 g inuliny w 100 g produktu, w słoneczniku ok. 16 do 20 g, a w czosnku 9 do 16 g. Jeśli już znamy zasady rozsądnej suplementacji, to który preparat z apteki wybrać [3]?

Przegląd preparatów z inuliną. Co kupisz w aptece?

W aptece znajdziemy sporą ilość suplementów diety z inuliną. Można podzielić je na dwie kategorie. Pierwsza dotyczy jej działania prebiotycznego i znajdziemy ją, np. w probiotykach i synbiotykach (Biotyk, Coloflor max, Immuferyna, Osłonik max extra). Działanie inuliny będzie tutaj wspierać zdrowie jelit i mikrobioty. Takie produkty można polecać osobom z IBS, zaparciami lub podczas antybiotykoterapii. Poniżej prezentujemy wybrane produkty z tą substancją.

Biotyk, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 4×10^8 jtk (jednostka tworząca kolonię) Lactobacillus rhamnosus GG i 360 mg inuliny;
• należy stosować 1 kapsułkę dziennie;
• preparat uzupełnia dietę w bakterie kwasu mlekowego i inulinę.

Coloflor max, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 6 miliardów żywych kultur bakterii Lactobacillus rhamnosus GG oraz 179 mg inuliny;
• dzieci powyżej 6 roku życia i osoby dorosłe stosują 1 kapsułkę na dobę;
• suplement diety uzupełnia dietę w bakterie kwasu mlekowego i inulinę.

Immuferyna, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 100 mg laktoferyny i 200 mg inuliny;
• niemowlęta powyżej 1. miesiąca życia i dzieci do 3. roku życia stosują 1 kapsułkę dziennie, poprzez wysypanie zawartości kapsułki i wymieszanie z niewielką ilością letniego płynu lub pokarmu, powyżej 3 lat 1 kapsułkę dziennie, a dorośli 2 kapsułki na dobę;
• preparat ma właściwości prebiotyczne a dodatkowo wspiera odporność.

Osłonik Max Extra, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 2 x 109 jtk Saccharomyces bouldarii DBVPG 6763, 2 x 10^9 jtk Lactobacillus rhamnosus GG ATCC 53103 i 200 mg inuliny;
• dzieci powyżej 3 roku życia i osoby dorosłe mogą stosować od 1 do 2 kapsułek dziennie podczas posiłku lub po jego zakończeniu;
• suplement diety stosuje się, aby wspomóc prawidłową mikroflorę przewodu pokarmowego oraz w przypadku zmian w składzie mikroflory przewodu pokarmowego.

Inulina na odchudzanie i prawidłowy metabolizm — przykładowe preparaty

Druga grupa suplementów z inuliną (np. BioDrain, Chrom organiczny z inuliną, Rodzina Zdrowie Fibrella) skierowana jest do osób, które pragną zrzucić zbędne kilogramy i zadbać o swój metabolizm. Na podstawie wcześniejszych informacji wiemy, że działanie inuliny może obniżyć poziom glukozy i cholesterolu we krwi. Nie można jej traktować jako zamiennik leków, ale może być stosowana prewencyjnie jeszcze u zdrowych osób.

BioDrain, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 tabletka zawiera 300 mg inuliny z korzenia cykorii, 85 wyciągu ze szparaga lekarskiego, 80 mg wyciągu z pokrzywy zwyczajnej, 80 mg wyciągu z owoców gorzkiej pomarańczy standaryzowany na 35% flawonoidów, 55 mg wyciągu z selera zwyczajnego, 50 mg błonnika psyllium z nasion babki płesznika, 50 mg wyciągu z mniszka lekarskiego, 21 mg wyciągu z tymianku pospolitego standaryzowanego na 5% cynaryny i 14,8 mg wyciągu z karczocha zwyczajnego;
• dorośli powinni stosować 2 tabletki preparatu 3 razy na dobę w trakcie posiłku, popijając dużą szklanką wody, przez okres co najmniej dwóch tygodni;
• suplement wspomaga oczyszczanie organizmu, usuwanie nagromadzonych toksyn i proces odchudzania;
• duże opakowanie.

Chrom organiczny z inuliną, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• 1 kapsułka zawiera 340 mg inuliny, 16 mg ekwiwalentu niacyny, 10 mg cynku, 1,4 mg witaminy B6 i 40 μg chromu;
• osoby dorosłe powinny przyjmować 1 kapsułkę dziennie;
• suplement pomaga w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu;
• duże opakowanie.

Rodzina Zdrowia Fibrella 200 g, proszek

O produkcie

• suplement diety;
• 1 g proszku zawiera 618 mg łuski babki jajowatej, 342 mg inuliny z cykorii i 1,5 x 10^8 jtk mikrokapsułkowanych żywych kultur bakterii Lactobacillus rhamnosus GG;
• preparat należy stosować 2 razy dziennie po 1 czubatej łyżeczce (ok. 5 g), którą należy rozmieszać w 100 ml letniej wody i dokładnie wymieszać, po czym wypić przed posiłkiem;
• suplement diety wspiera pracę jelit poprzez uzupełnienie diety w błonnik.

Gdzie naturalnie występuje inulina?

Inulina występuje w wielu roślinach, ale największe ilości znajdują się w korzeniach cykorii. Inulina jest również obecna w dużych ilościach w korzeniach mniszka lekarskiego. Inne rośliny, w których naturalnie występuje inulina, to między innymi: topinambur, szparagi, cebula, czosnek, karczoch włoski, jarmuż, rokitnik.

Podsumowanie

Inulina to naturalny błonnik pokarmowy występujący w takich roślinach jak cykoria, czosnek, cebula czy topinambur. Działa jako prebiotyk, wspierając rozwój korzystnej mikroflory jelitowej, a także obniża poziom glukozy i cholesterolu we krwi, wspomaga odchudzanie i poprawia wchłanianie minerałów. Jednakże, choć inulina jest uznawana za bezpieczną i posiada status GRAS, nadmierne jej spożycie może powodować skutki uboczne, takie jak wzdęcia czy skurcze brzucha. Pojawiły się również doniesienia, że inulina może być potencjalnie rakotwórcza, zwłaszcza w kontekście przetworzonej żywności, ale brak jednoznacznych dowodów na jej szkodliwość u ludzi. Aby uniknąć problemów, warto wiedzieć, co to jest inulina, jak stosować ją w diecie oraz jakie ma działanie w zależności od formy i dawki. Kluczem do korzystania z jej właściwości zdrowotnych jest umiarkowanie i dostosowanie spożycia do indywidualnych potrzeb.

Internet to nieocenione źródło informacji, wystarczy wpisać interesujące nas hasło w pole wyszukiwarki- tym przypadku “dieta”- a naszym oczom ukażą się setki, a nawet tysiące, różnych artykułów. Być może część z nich zainteresuje Cię swoim chwytliwym hasłem typu “jak stracić 10 kg w 10 dni” czy też “dieta cud – bez wyrzeczeń schudniesz w oczach“, inne zasugerują, że wybrany model żywienia zastosowała znana celebrytka i z pewnością to najlepsze rozwiązanie również dla Ciebie. 

Rzeczywistość, jak dobrze wiedzą dietetycy oraz obesitolodzy (lekarze specjalizujący się w leczeniu otyłości), jest taka, że ​​źle dobrana dieta, nie tylko nie przyniesie oczekiwanych i obiecanych wyników – redukcji masy ciała, lecz może nawet zagrażać Twojemu zdrowiu. “Ranking najlepszych i najgorszych diet świata” stanowi swoiste światełko w tunelu, przedstawiając fakty, poddając obiektywnej, wielopoziomowej i merytorycznej ocenie 40 najpopularniejszych modeli odżywiania.

Jak powstał ranking najlepszych diet?

Tegoroczna edycja “Rankingu najlepszych i najgorszych diet na świecie” U.S. News jest już dwunastą edycją z kolei, a do współpracy przy tworzeniu zestawienia zaproszono 27 ekspertów w dziedzinie żywienia, psychologii żywienia, dietetyki, leczenia otyłości, leczenia chorób serca i cukrzycy. Aby zapobiec niepotrzebnym spekulacjom, eksperci dostarczali informacje o ewentualnym konflikcie interesów i jeśli zachodziła taka sytuacja, nie oceniali konkretnej diety.

Każdy ze specjalistów poproszony został o subiektywną ocenę każdej spośród 40 diet. Oceny dokonywano w oparciu o poniższe kategorie:

• ogólna wartość odżywcza diety,
• bezpieczeństwo stosowania danej diety,
• utrata masy ciała w czasie do 12 mc,
• utrata masy ciała po czasie 2 lub więcej lat,
• łatwość w realizowaniu zaleceń diety (wytrwałość w stosowaniu zaleceń),
• wpływ diety na zapobieganie oraz wspomaganie leczenia chorób serca
• wpływ diety na zapobieganie oraz wspomaganie leczenia cukrzycy.

Po dokładnym przeanalizowaniu każdej diety, oceny ekspertów przekonwertowano i przedstawiono za pomocą skali, gdzie 1 oznacza najniższą notę, a 5 najwyższą. Korzystając z uzyskanych wyników stworzono 9 następujących rankingów:

Która dieta jest NAJLEPSZA?

Dieta śródziemnomorska charakteryzuje się wysokim spożyciem owoców, warzyw, roślin strączkowych, orzechów i minimalnie przetworzonych zbóż, umiarkowanie wysokim spożyciem ryb, niskim spożyciem tłuszczów nasyconych, mięsa i produktów mlecznych oraz regularnym, ale umiarkowanym spożyciem alkoholu (głównie czerwonego wina przy posiłku). Charakteryzuje się przede wszystkim wysokim spożyciem węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym, jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika pokarmowego i przeciwutleniaczy, a także spożyciem białek roślinnych i zrównoważonym stosunkiem kwasów n-3:n-6. Opiera się głównie na lokalnych i tradycyjnych produktach żywnościowych, które charakteryzuje różnorodność oraz sezonowość.

Dlaczego dieta śródziemnomorska jest zdrowa?

Korzystny wpływ diety śródziemnomorskiej na zdrowie człowieka wynika częściowo ze spożywania roślin, będących źródłem związków przeciwutleniających, przede wszystkim flawonoidów. Przestrzeganie diety śródziemnomorskiej zmniejsza ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2 i nowotworów. Przestrzeganie zaleceń żywieniowych diety śródziemnomorskiej, u osób z wysokim ryzykiem chorób układu krążenia, zmniejsza o 37% częstość występowania poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, zawału serca oraz udaru,

Dieta śródziemnomorska a cukrzyca

Metaanaliza przeprowadzona przez Grosso i współpracowników wykazała, że działanie ochronne diety wydaje się być najbardziej związane ze spożyciem oliwy z oliwek, owoców, warzyw i roślin strączkowych. Wprowadzenie zasad diety śródziemnomorskiej wiąże się również ze zmniejszonym ryzykiem zachorowania na cukrzycę, dzięki poprawie poziomu glukozy na czczo i HbA1c. W badaniu Esposito wartości te wynosiły od 7 do 40 mg/dl dla glukozy na czczo oraz od 0,1 do 0,6% dla HbA1c.

Dieta śródziemnomorska a redukcja masy ciała

Długoterminowe stosowanie diety śródziemnomorskiej (powyżej 12 miesięcy) wpływa na utratę masy ciała oraz zmniejszenie parametrów biochemicznych krwi związanych z chorobami układu krążenia (lipidogram, LDL, HDL, trójglicerydy) u osób otyłych i z nadwagą. Dieta śródziemnomorska jest bardziej skuteczna w redukcji masy ciała niż diety niskotłuszczowe. W metaanalizie przeprowadzonej przez wspomnianego Esposito grupa osób będących na diecie śródziemnomorskiej uzyskała znaczącą utratę masy ciała (średnia różnica między dietą śródziemnomorską a dietą kontrolną, – 1,75 kg) oraz BMI (średnia różnica -0,57 kg/m2 ). Wpływ diety śródziemnomorskiej na masę ciała spowodowany był głównie ograniczeniami energetycznymi oraz zwiększoną aktywnością fizyczną. W żadnym badaniu nie odnotowano znacznego przyrostu masy ciała w diecie śródziemnomorskiej.

Spożywanie kasz, makaronów, ryb, warzyw, owoców oraz orzechów powoduje remisję zespołu metabolicznego w porównaniu z osobami stosującymi „dietę zachodnią”, która bogata jest w wysokoprzetworzone produkty oraz tłuszcze trans.

Dieta śródziemnomorska a nowotwory

Potwierdzono również związek między przestrzeganiem zaleceń diety śródziemnomorskiej a zmniejszoną śmiertelnością z powodu raka, zwłaszcza raka jelita grubego. Te zaobserwowane korzystne efekty wynikają głównie z większego spożycia owoców, warzyw i produktów pełnoziarnistych. Rak jelita grubego (CRC) jest trzecim najczęściej występującym nowotworem na świecie, szczególnie w krajach rozwiniętych. Istnieją dowody na wyższe ryzyko CRC w społeczeństwie zachodnim, gdzie ludzie jedzą więcej czerwonego i przetworzonego mięsa niż ludzie żyjący wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego, co jest skorelowane z ich nawykami żywieniowymi, takimi jak dieta śródziemnomorska. Polifenole z oliwy z oliwek, resweratrol z czerwonego wina i likopen z pomidorów wykazywały zahamowanie rozwoju raka jelita grubego, co związane jest ze zmniejszeniem inicjacji i progresji raka.

Dieta śródziemnomorska a flora bakteryjna

Dieta śródziemnomorska wpływa również na skład mikroflory jelitowej. Spożywanie dużych ilości błonnika, owoców oraz warzyw ma związek ze zwiększonym bogactwem mikrobiologicznym w przewodzie pokarmowym człowieka. Wysokie spożycie błonnika oraz produktów roślinnych zwiększa stężenie SCFA (krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe) w kale. SCFA wytwarzane są przez mikroflorę bakteryjną podczas fermentacji niestrawionych polisacharydów. Wspierają one układ odpornościowy w reakcjach przeciw- i prozapalnych.

Stosowanie dieta śródziemnomorskiej wiąże się z poprawą funkcji poznawczych, zmniejszonym ryzykiem zaburzeń poznawczych lub zmniejszonym ryzykiem demencji lub choroby Alzheimera.

Na czym polega dieta dash?

Podstawą diety DASH są owoce, warzywa i niskotłuszczowe produkty mleczne. Dieta DASH obejmuje również spożywanie produktów pełnoziarnistych, drobiu, ryb i orzechów. Produktami niezalecanymi są: czerwone mięso, wysokotłuszczowe produkty mleczne, słodycze oraz napoje zawierające cukier, które są źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, cholesterolu oraz węglowodanów prostych.

Jaki wpływ na nasze zdrowie ma dieta dash?

Dieta DASH bogata jest w potas, który stabilizuje ciśnienie tętnicze krwi, Przeciwdziałając toksycznemu wpływowi nadmiaru sodu na wzrost ciśnienia tętniczego krwi. Przyjmowanie potasu redukuje także bezsenność, zawroty oraz bóle głowy. Z tego powodu Dieta DASH jest złotym standardem dietetycznym niefarmaceutycznej interwencji u pacjentów z nadciśnieniem.

Wykazano, że dieta DASH jest związana ze zmniejszoną częstością występowania chorób sercowo-naczyniowych i poprawia ciśnienie krwi oraz u osób z cukrzycą i zdrowych.

Dieta dash a cholesterol

W badaniu przeprowadzonym przez Chiu i współpracowników wzięło udział 36 uczestników, którzy stosowali naprzemiennie przez 3 tygodnie, 3 schematy żywieniowe: standardową dietę DASH, dietę DASH o wysokiej zawartości tłuszczu i niskiej zawartości węglowodanów (HF-DASH) oraz dietę kontrolną. Ciśnienie krwi obniżyło się u osób będących na diecie DASH i HF-DASH w porównaniu z dietą kontrolną. Dieta HF-DASH znacznie zmniejszyła stężenie trójglicerydów oraz lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL). Jedynie u osób stosujących się do zaleceń diety DASH zaobserwowano obniżenie poziomu cholesterolu LDL oraz wzrost stężenie cholesterolu HDL porównaniu z dietą kontrolną.

Dieta dash a ciśnienie krwi

W badaniu przeprowadzonym przez Juraschek autorzy porównali wpływ niskiego i wysokiego spożycia sodu na skurczowe ciśnienie krwi (SPB). Dorośli z nadciśnieniem i niestosujący leków przeciwnadciśnieniowych zostali zrandomizowani do diety DASH (niskie spożycie sodu) lub kontrolnej (wysokie spożycie sodu) przez 4 tygodnie. Średnie ciśnienie rozkurczowe wynosiło 135/86 mm Hg.

Dieta o niskiej zawartości sodu- DASH – w porównaniu do diety o wysokiej zawartości sodu spowodowała zmniejszenie SBP o -5,3, -7,5, -9,7 i -20,8 mm Hg (p dla trendu <0,001). Dowody sugerują, że otyłość może wpływać na wzrost ciśnienia krwi poprzez mechanizmy wrażliwe na stres oksydacyjny.

Dieta DASH może obniżyć ciśnienie krwi poprzez zwiększenie zdolności antyoksydacyjnej. W celu potwierdzenia tej hipotezy, 12 z nadwagą i otyłych pacjentów z nadciśnieniem stosowało się do diety DASH (4 tygodnie) i do diety kontrolnej (4 tygodnie). Ciśnienie krwi nie zmieniło się znacząco u pacjentów na diecie DASH, wzrosło natomiast na diecie kontrolnej. Zbadana aktywność przeciwutleniająca osocza na diecie kontrolnej była wyższa u pacjentów z nadwagą w porównaniu do otyłych pacjentów. Aktywność przeciwutleniająca osocza była wyższa u osób otyłych będących na diecie DASH w porównaniu z dietą kontrolną.

Nadciśnienie tętnicze jest bardzo rozpowszechnione w przewlekłej chorobie nerek (CKD). Nadciśnienie tętnicze jest również głównym czynnikiem ryzyka choroby sercowonaczyniowej (CVD), głównej przyczyny przedwczesnej śmierci w populacji osób z CKD. Strategie wspierające walkę z nadciśnieniem mają zatem podstawowe znaczenie dla skutecznego wyleczenia CKD. W przewlekłej chorobie nerek stosowanie diety o niskiej zawartości sodu (diety DASH) może zwiększyć skuteczność leków przeciwnadciśnieniowych i immunosupresyjnych.

Dieta dash a miażdżyca

Dieta DASH powoduje także zmniejszenie stężenia CXLC4 u osób z miażdżycą naczyń krwionośnych. Cytokina ta intensyfikuje proces krzepnięcia krwi, który jest niekorzystny w przypadku blaszki miażdżycowej. Pełni również ważną rolę w naprawie ran i zmniejszaniu stanu zapalnego. Jeśli blaszka miażdżycowa ulegnie pęknięciu to organizm człowieka uznaje ją za ranę. Cytokina CXLC4 powoduje „sklejanie się” rany, co prowadzi do powstawania zakrzepów, które grożą zawałem serca oraz udarem mózgu. Z tego powodu wysokie stężenie CXLC4 jest niekorzystne w przypadku osób z miażdżycą.

Dieta dash a stany zapalne

Przewlekłe zapalenie związane jest z rozwojem kilku głównych chorób niezakaźnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2, miażdżyca tętnic, udar mózgu i nowotworów. Stan zapalny charakteryzuje się zwiększoną ekspresją i aktywacją prozapalnych cytokin, takich jak białko C-reaktywne (CRP), czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α), interleukina-6 (IL-6). Spożywanie składników odżywczych, zgodnie z zaleceniami diety DASH, takich jak: błonnik pokarmowy, magnez (występujący w zielonych warzywach, orzechach oraz roślinach strączkowych) powoduje zmniejszenie zapalnych biomarkerów surowicy u dorosłych, w porównaniu ze zwykłą dietą; dlatego może być cenną strategią tłumienia procesu zapalnego.

Dieta dash a cukrzyca

Oceniono związek diety DASH z występowaniem cukrzycy typu 2 wśród 862 uczestników badania. Stwierdzono, że przestrzeganie zaleceń diety DASH która jest bogata w warzywa, owoce i niskotłuszczowe produkty mleczne, może potencjalnie zapobiegać cukrzycy typu 2. Badanie przeprowadzone przez Asemi miało na celu zbadanie wpływu diety DASH na oporność na insulinę, białko C-reaktywne i biomarkery stresu oksydacyjnego u kobiet w ciąży z cukrzycą ciężarnych. Badanie przeprowadzono z udziałem 32 kobiet w ciąży ze zdiagnozowaną cukrzycą ciążową w 24–28 tygodniu ciąży. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do spożywania diety kontrolnej (n=16) lub DASH (n=16) przez 4 tygodnie. Dieta DASH była bogata w owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i niskotłuszczowe produkty mleczne i była uboga w tłuszcze nasycone, tłuszcze ogółem, cholesterol, ziarna rafinowane i słodycze, spożycie sodu wynosiło 2400 mg/dzień. Dieta kontrolna zawierała 40% do 55% energii w postaci węglowodanów, 10% do 20% w postaci białek i 25% do 30% w postaci tłuszczów ogółem. Próbki krwi na czczo pobierano na początku badania i po 4 tygodniach interwencji w celu pomiaru stężenia glukozy w osoczu na czczo (FPG), insuliny w surowicy oraz HOMAIR.

Spożycie diety DASH w porównaniu z dietą kontrolną spowodowało obniżenie FPG, poziomów insuliny w surowicy i wyniku HOMA-IR. Zaobserwowano, że stosowanie diety DASH u kobiet w ciąży z cukrzycą ciążową miało korzystny wpływ na FPG, poziom insuliny w surowicy oraz wynik HOMA-IR.

Dieta DASH bogata jest w kwasy tłuszczowe omega 3, które wykazują działanie profilaktyczne w kierunku chorób układu krążenia. Wykazano również, że kwasy tłuszczowe omega 3 mają wpływ na zmniejszenie masy ciała, tkanki tłuszczowej oraz obwodu talii.

Dieta dash a choroba Alzheimera

Obecnie nie istnieje lekarstwo, które zapobiegałoby chorobie Alzheimera i demencji starczej. Jednak poprzez odpowiednią dietę można zmniejszyć intensywność objawów tych chorób jak i opóźnić ich wystąpienie. Jedną ze strategii żywieniowych powodującą poprawę funkcji poznawczych oraz zmniejszenie ryzyka zachorowania na chorobę Alzheimera jest dieta DASH. Wykazano to w badaniu Cheriani w którym zaobserwowano polepszenie się funkcji poznawczych po wprowadzeniu zaleceń diety DASH.

Dieta dash a kwas moczowy

Kwas moczowy jest ważnym czynnikiem etiologicznym w dnie moczanowej. Zalecenia dietetyczne dla pacjentów z dną moczanową obejmują unikanie produktów mięsnych, syropu kukurydzianego o wysokiej zawartości fruktozy i alkoholu w nadmiarze oraz sugerują ograniczenie wołowiny, jagnięciny, wieprzowiny, skorupiaków i napojów słodkich przy jednoczesnym zachęcaniu do warzyw i beztłuszczowych produktów mlecznych. Pacjenci z dną moczanową i hiperurykemią są narażeni na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i zespołu metabolicznego, co sprawia, że zmiana stylu życia i porady dietetyczne mają kluczowe znaczenie dla samopoczucia i zdrowia pacjenta. Dlatego też dieta DASH powinna być zalecana dla osób cierpiących na dnę moczanową oraz hiperurykemię, ponieważ powoduje zmniejszenie stężenia kwasu moczowego oraz poprawia parametry biochemiczne krwi, zmniejszając tym samym prawdopodobieństwo chorób układu krążenia.

Dieta fleksitariańska – co to jest?

Mięso uznawane jest za najważniejszy element posiłku oraz niezbędny składnik zdrowej diety. Chociaż produkty mięsne zapewniają szeroką gamę składników odżywczych, takich jak białka, tłuszcze i witaminy, najnowsze zalecenia sugerują, że dieta o wysokiej zawartości warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i o niskiej zawartości czerwonego i przetworzonego mięsa charakteryzują się większymi właściwościami zdrowotnymi.

Osoby, które unikają spożywania żywności zawierającej mięso zwierząt, nazywani są wegetarianami. Jednak wegetarianie różnią się znacznie nawykami żywieniowymi od semiwegetarian i wegan. Na przykład, podczas gdy weganie unikają wszystkich produktów zwierzęcych i spożywają wyłącznie żywność pochodzącą z roślin, pół-wegetarianie ograniczają niektóre rodzaje mięsa, takie jak czerwone mięso, ryby lub drób.

Dietę, w której spożywa się głównie produkty pochodzenia roślinnego, jednak od czasu od czasu dopuszcza się spożywanie mięsa, nazywa się semiwegetarianizmem lub dietą fleksitariańską. Dla wielu osób na całym świecie niejedzenie mięsa odzwierciedla ich przekonania religijne. Wiele wyznań religijnych ma zwyczaje i praktyki żywieniowe polegające na ograniczaniu niektórych produktów mięsnych podczas określonych świąt (np. katolicyzm) lub przez cały rok (np. buddyzm, judaizm, islam, adwentysta dnia siódmego).

Oprócz religii istnieje szereg świeckich motywacji do unikania spożywania mięsa. Motywacje te mogą odzwierciedlać reakcje sensoryczne na mięso, takie jak poczucie wstrętu, przekonania o nieetycznym traktowaniu zwierząt oraz obawy o zdrowie osobiste i dobrostan planetarny.

Fleksitarianizm to strategia dietetyczna mająca na celu rozwiązywanie problemów związanych ze zdrowotnymi i środowiskowymi konsekwencjami jedzenia mięsa. Istnieją dowody sugerujące, że nadmierna produkcja i konsumpcja mięsa może mieć negatywny wpływ na ogólne samopoczucie człowieka oraz na środowisko. Wykazano, że spożywanie mięsa (zwłaszcza czerwonego) zwiększa ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory, cukrzycy typu 2 oraz otyłość.

Jakie są zalety diety fleksitarianskiej?

Dieta fleksitariańska zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi, prostaty oraz jelita grubego. Kobiety po menopauzie będące na diecie fleksitariańskiej charakteryzują się niższym poziomem glukozy, insuliny oraz mniejszym prawdopodobieństwem insulinooporności. Zmniejszenie ilości lub niespożywanie mięsa wpływa również na masę ciała. Osoby, które spożywają więcej warzyw i owoców, charakteryzują się niższym BMI niż osoby spożywające mięso. Wykazano to w badaniach przeprowadzonych na członkach Kościoła Adwentystów.

Dieta fleksitariańska a masa ciała

Kościół Adwentystów zabrania spożywania biblijnie nieczystych potraw – wieprzowiny i skorupiaków oraz zaleca spożywanie owoców, warzyw, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych oraz orzechów. Uczestnicy badania zostali podzieleni ze względu na częstotliwość spożywania produktów pochodzenia zwierzęcego. Wyniki wykazały, że wskaźnik masy ciała (BMI) uczestników różnił się od stopnia ograniczenia mięsa. Weganie byli jedyną grupą, która charakteryzowała się prawidłowym BMI (mniej niż 25 kg/m2 ), natomiast w pozostałych grupach BMI wzrastało wraz z częstotliwością spożywania mięsa i produktów zwierzęcych.

W badaniu przeprowadzonym przez Turner-McGrievy uczestnicy z nadwagą zostali przydzieleni do sześciu różnych diet ograniczających mięso. Osoby będące na diecie wegańskiej i ograniczającej mięso charakteryzowały się większym spadkiem wagi.

Koreańskie badanie wykazało, że kobiety po menopauzie będące na diecie ograniczającej mięso przez 20 lat, miało mniejszy wskaźnik masy ciała (BMI) i procent tkanki tłuszczowej w porównaniu z kobietami jedzącymi regularnie mięso.

Zależność między zmniejszoną częstotliwością spożywania mięsa a prawidłowym BMI może wystąpić z kilku powodów. Po pierwsze, ludzie, którzy redukują spożycie mięsa, zwykle angażują się w inne dietetyczne i niedietetyczne nawyki, które sprzyjają odchudzaniu i zdrowiu. Po drugie, ci, którzy ograniczają spożycie mięsa w swojej diecie, spożywają więcej produktów pochodzenia roślinnego w porównaniu do tych, którzy nie redukują mięsa. Wreszcie, ponieważ produkty zwierzęce mają zwykle wysoką zawartość tłuszczów nasyconych, ich spożycie może powodować przyrost masy ciała.

Inne zalety diety fleksitariańskiej

W badaniu przeprowadzonym na 96 001 kobietach wykazano, że kobiety będące na diecie wegetariańskiej i fleksitariańskiej charakteryzowały się mniejszym ryzykiem zachorowania na raka piersi. Podobne wnioski wyciągnięto na badaniach u mężczyzn. Zmniejszenie spożywania mięsa zmniejszało ryzyko zachorowania na raka prostaty.

Dieta fleksitariańska chroni także przed wystąpieniem zespołu metabolicznego. Dane przekrojowe z badania Adventist Health Study-2 (n=773) wykazały, że występowanie zespołu metabolicznego było najwyższe u osób spożywających regularnie mięso (39,7%), średnie u osób stosujących dietę fleksitariańską (37,6%) i najniższe u wegetarian (25,2%) (RIZZO I IN.,

Podsumowanie

Zaparcia oznaczają problemy z oddawaniem kału. Towarzyszyć temu może uczucie niecałkowitego wypróżnienia, duży wysiłek podczas parcia przy wydalaniu kału oraz obecność twardego i grudkowatego stolca. Przyczyny mogą być pierwotne, czyli takie, które są związane z nieprawidłową motoryką jelit oraz wtórne, czyli takie, o których mówimy kiedy zaparcia powstają w wyniku innych czynników. Do wtórnych przyczyn zaliczamy:

• różnego rodzaju guzy jelit, lub inne niedrożności, które powodują zwężenie światła jelita, przez co masie kałowej trudniej się przemieścić;
• zaburzenia metaboliczne, zwłaszcza cukrzyca może powodować występowanie zaparć;
• zaburzenia hormonalne, występujące w przypadku niedoczynności tarczycy, czy zaburzeń funkcji przysadki mogą spowodować utrudnienie wypróżniania się. Problem zaparć związany z gospodarką hormonalną bardzo często występuje w okresie ciąży;
• zaburzenia neurologiczne, na przykład choroba Parkinsona, urazy rdzenia kręgowego;
• przyjmowanie niektórych leków: opiaty (na przykład dostępna bez recepty kodeina), preparaty żelaza, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne [1].

Dlaczego trzeba leczyć zaparcia? Poznaj skutki przewlekłych zaparć

Przewlekłe zaparcia, czyli trudności z wypróżnianiem, które utrzymują się przez długi okres czasu, mogą prowadzić do różnych skutków i problemów zdrowotnych. Oto niektóre z potencjalnych skutków przewlekłych zaparć:

• Dyskomfort i ból: Zaparcia mogą być bolesne i powodować dyskomfort. Osoby cierpiące na przewlekłe zaparcia mogą odczuwać ból brzucha, wzdęcia i uczucie pełności.
• Hemoroidy: Ciągłe wysiłki przy wypróżnianiu, które towarzyszą przewlekłym zaparciom, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia hemoroidów, które są bolesnymi i opuchniętymi żyłami w okolicy odbytu.
• Pęknięcia odbytu: Przewlekłe zaparcia mogą prowadzić do pęknięć błony śluzowej odbytu, co może być bardzo bolesne i prowadzić do krwawienia podczas wypróżniania.
• Wzrost ryzyka wystąpienia nowotworu jelita grubego: Niektóre badania sugerują, że przewlekłe zaparcia mogą zwiększać ryzyko rozwoju raka jelita grubego.
• Nadmierne wchłanianie toksyn: Przewlekłe zaparcia mogą spowodować, że toksyny i produkty przemiany materii z treści pokarmowej zostaną wchłonięte w okrężnicy, co może negatywnie wpłynąć na zdrowie ogólnoustrojowe.
• Zmiany w funkcjonowaniu jelit: Przewlekłe zaparcia mogą wpływać na funkcjonowanie jelit, prowadząc do ich osłabienia i utraty naturalnego rytmu perystaltycznego.
• Zmniejszenie jakości życia: Zaparcia mogą znacząco wpłynąć na jakość życia, prowadząc do dyskomfortu, bólu i ograniczeń w codziennych aktywnościach.

Alax na zaparcia

Alax jest preparatem łączonym, zawierającym wyciągi roślinne z soku i liści aloesu oraz kory kruszyny. Obie rośliny są bogatym surowcem antrazwiązków, które działają przeczyszczająco. Mechanizm działania opiera się o drażnienie ścian jelita grubego, wobec czego ruchy jelit są nasilone i zalegająca treść kałowa jest przesuwana szybciej. Antrazwiązki nie wykazują aktywności w jelicie cienkim, dopiero pod wpływem bakterii obecnych w jelicie grubym zostają przekształcone w związki aktywnie czynne. Ze względu na powyższy mechanizm działania oraz to, że dopiero pod wpływem przemian chemicznych w jelicie grubym antrazwiązki rozpoczynają swoje działanie, efekt przeczyszczający jest zauważalny dopiero po 8-12 godzinach po podaniu.

Antrazwiązki dzielą się na łagodnie i silnie działające. Substancje czynne zawarte w korze kruszyny zaliczamy do łagodnych, ale w aloesie już do grupy silnie przeczyszczających [2,3].

Oprócz oczywistego działania niepożądanego, jakim są nadmierne biegunki, ze względu na drażnienie ścian jelita grubego, antrazwiązki przyjmowane zbyt często mogą powodować występowanie stanów zapalnych [2,3].

Xenna Extra Comfort na zaparcia

W preparacie pod nazwą handlową Xenna Extra Comfort znajdziemy suchy wyciąg z owoców senesu. Jest to roślina, która tak samo jak aloes i kruszyna zawiera liczne antrazwiązki. W związku z tym mechanizm jej działania jest taki sam. Jednak antrazwiązki zawarte w owocach senesu dodatkowo pobudzają wydzielanie do jelita grubego wody i elektrolitów co powoduje upłynnienie masy kałowej. Tak samo jak w przypadku Alaxu efekt leczniczy pojawia się po 8-12 godzinach od podania [4].

Czy stosowanie roślinnych środków przeczyszczających jest bezpieczne?

Ze względu na to, że antrazwiązki są aktywne dopiero po przejściu reakcji chemicznych w jelicie grubym, są słabo wchłaniane do krążenia ogólnego. Ten fakt znacznie zmniejsza ich toksyczność. Jednak powodują podrażnienie ściany jelit i tym samym nerwów odpowiadających za skurcze jelita grubego. Co więcej, efekt przeczyszczający występuje u osób posiadających prawidłową florę jelitową, ponieważ to bakterie powodują aktywację antrazwiązków. Warto pamiętać, aby w pierwszej kolejności zadbać o prawidłową dietę i nawodnienie, a po środki przeczyszczające sięgać tylko jeśli naprawdę występuje taka potrzeba. Należy również pamiętać o tym, aby nie przyjmować preparatów zawierających antrazwiązki dłużej niż 1-2 tygodnie, gdyż długotrwałe przyjmowanie może prowadzić do upośledzenia funkcji jelit oraz wytworzenia uzależnienia od tych środków.

Jakie są domowe sposoby na zaparcia?

Jeśli masz problem z zaparciami, istnieje kilka domowych sposobów, które mogą pomóc złagodzić ten problem. Oto kilka domowych sposobów na zaparcia:

• Więcej błonnika w diecie: Spożywanie większej ilości błonnika może pomóc w regulacji ruchów jelit i zapobiegać zaparciom. Warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe (np. pełnoziarnisty chleb, płatki owsiane) i nasiona chia są dobrymi źródłami błonnika.
• Więcej płynów: Picie odpowiedniej ilości wody jest kluczowe dla zdrowego funkcjonowania układu pokarmowego. Odpowiednie nawodnienie pomaga w utrzymaniu miękkiej konsystencji treści pokarmowej i ułatwia jej przesuwanie się przez jelita.
• Regularna aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna, nawet w postaci codziennych spacerów, może pomóc w regulacji perystaltyki jelit i poprawie przemiany materii.
• Jogurt naturalny z probiotykami: Jogurt naturalny zawierający probiotyki, takie jak Lactobacillus acidophilus, może pomóc w przywróceniu równowagi mikroflory jelitowej i poprawie trawienia.
• Nasiona lnu: Nasiona lnu są bogate w błonnik i mogą pomóc w regulacji przemiany materii. Możesz dodać je do jogurtu, płatków śniadaniowych lub koktajli.
• Herbatki ziołowe: Niektóre herbatki ziołowe, takie jak rumianek czy mięta pieprzowa, mogą pomóc złagodzić dolegliwości związane z zaparciami.
• Regularne nawyki wypróżniania: Zachowanie regularnych nawyków wypróżniania może pomóc w zapobieganiu zaparciom. Staraj się chodzić do toalety, gdy odczuwasz potrzebę, nie odkładaj wypróżniania.
• Unikanie stresu: Stres może wpływać na funkcjonowanie układu pokarmowego. Techniki relaksacyjne, takie jak joga, medytacja czy głębokie oddychanie, mogą pomóc w zmniejszeniu stresu i poprawie trawienia.

Jeśli domowe środki nie przynoszą ulgi lub zaparcia utrzymują się przez dłuższy czas, warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważne schorzenia i uzyskać profesjonalną opiekę medyczną. Lekarz może zalecić odpowiednie leki lub terapię, aby pomóc w radzeniu sobie z problemem zaparć.

Wielonienasycone niezbędne kwasy tłuszczowe (WNKT) to ważne dla naszego zdrowia składniki, które musimy dostarczać organizmowi z pożywieniem, ponieważ nasz organizm nie potrafi ich samodzielnie wytworzyć. Znane są one także pod nazwą witaminy F. WNKT dzielą się na dwie grupy: kwasy omega-3 i omega-6. Różnią się one między sobą miejscem, w którym znajduje się podwójne wiązanie chemiczne w ich strukturze.

Wśród kwasów omega-3 najważniejsze są kwas alfa-linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Natomiast w grupie omega-6 wyróżniamy kwas linolowy (LA), kwas gamma-linolenowy (GLA) i kwas arachidonowy (AA). Te kwasy tłuszczowe odgrywają kluczową rolę w naszym zdrowiu, dlatego tak ważne jest, aby regularnie spożywać produkty, które je zawierają, na przykład ryby, orzechy, nasiona i oleje roślinne [1-3].

Jak suplementować kwasy omega-3?

Suplementacja kwasów tłuszczowych, zwłaszcza omega-3, może przynieść wiele korzyści zdrowotnych. Badania pokazują, że regularne spożywanie 2-5 g kwasów omega-3 dziennie może obniżyć poziom trójglicerydów we krwi o około 30%, co jest korzystne dla serca. Dawkowanie na poziomie 1,5 g dziennie może nawet pomóc w cofnięciu się zmian miażdżycowych, co chroni przed chorobami serca i naczyń.

Kwasy omega-3 mają także działanie przeciwzakrzepowe, co zmniejsza ryzyko udarów mózgu. Mogą poprawić pamięć, nastrój oraz zmniejszyć stany lękowe. Ponadto, dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym, mogą obniżać ryzyko rozwoju niektórych nowotworów, takich jak rak piersi, nerek, tarczycy, płuc czy jelita grubego.

Działanie przeciwzapalne omega-3 może również pomóc w łagodzeniu objawów chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca czy astma. Dodatkowo, omega-3 mogą poprawić metabolizm cukrów w organizmie i zwiększyć wrażliwość na insulinę, co jest korzystne dla osób z problemami z cukrzycą [9-12].

Na co zwrócić uwagę, wybierając kwasy omega-3?

Patrząc na dostępne suplementy diety z kwasami tłuszczowymi omega-3 warto zwrócić uwagę na dawkę składnika oraz sprawdzić, który kwas tłuszczowy omega-3 jest zawarty w suplemencie. Ponieważ weganie nie jedzą produktów odzwierzęcych, są dla nich stworzone specjalne preparaty na bazie olejów roślinnych oraz alg.

Jakie są najlepsze suplementy z kwasami omega-3?

Poniżej przedstawiam Wam kilka przykładowych suplementów z kwasami tłuszczowymi omega-3.

Tabela 1. Przykładowe preparaty zawierające kwasy omega-3.

Z tego, co widać, suplementy diety zawierają tłuszcz pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego. Również zawartość składnika jest zróżnicowana – są różne dawki, nie każdy wyszczególnia ilość EPA i DHA. Pochodzenie tłuszczu nie w każdym suplemencie jest szczegółowo opisane. Z podanych dawkowań wynika, że dla dorosłych zalecane dawki omega-3 są zwykle w granicach 1000-2000 mg na dobę. Dla dzieci porcje są mniejsze, ale też wysokie, nawet 1000 mg od 2 roku życia (Biocardine omega-3).

Jakie są kwasy omegą-3 zarejestrowane jako lek?

W Polsce tylko jeden lek zawierający estry kwasów omega-3, Omacor, jest dostępny wyłącznie na receptę do leczenia hipertriglicerydemii. Większość produktów z kwasami omega-3, które można znaleźć w aptekach, to suplementy diety.

Jakie są naturalne źródła kwasów omega-3 w diecie?

Wśród kwasów tłuszczowych omega-3 wymienię trzy ważne: ALA, EPA i DHA. ALA, czyli kwas alfa-linolenowy występuje w tłuszczach roślinnych, jak olej lniany, rzepakowy, oliwa z oliwek oraz orzechach, szczególnie włoskich i w nasionach lnu. EPA kwas eikozapentaenowy i DHA kwas dokozaheksaenowy występują w tłustych rybach morskich, jak makrela,  śledź, łosoś, tuńczyk, pstrąg czy dorsz. Dla małych dzieci źródłem EPA i DHA jest mleko matki. Z tego też powodu zaleca się suplementację DHA u kobiet w ciąży, a następnie suplementy z DHA u małych dzieci. Służy to prawidłowemu rozwojowi układu nerwowego. Wykluczamy tutaj EPA, gdyż zbyt duża dawka może zaburzyć rozwój dziecka.

Kwasy omega 3 — ile ich potrzebujemy?

Wśród ważnych tłuszczów, które powinniśmy dostarczać organizmowi, najważniejsze są kwas alfa-linolenowy (omega-3) i kwas linolowy (omega-6). Aby te tłuszcze mogły najlepiej wspierać nasze zdrowie, istotne jest, aby były spożywane w odpowiednich proporcjach. W diecie powinniśmy dążyć do tego, aby na każdą porcję omega-6 przypadały co najmniej trzy porcje omega-3.

Aby te tłuszcze dobrze się wchłaniały, warto spożywać je razem z witaminą E. Należy również uważać na sposób przygotowywania potraw – smażenie i pieczenie mogą uszkadzać tłuszcze, co obniża ich wartość i może nawet zaszkodzić zdrowiu. Dlatego najlepiej spożywać tłuszcze roślinne w formie surowej lub po delikatnej obróbce, na przykład dodając je do sałatek [2].

Niedobór omega-3 – objawy

Niedobory WNKT najczęściej wynikają z nieprawidłowych nawyków żywieniowych. Częstym błędem jest zbyt mała ilość spożywanych ryb, olejów roślinnych, przy jednoczesnej zbyt dużej podaży nasyconych tłuszczy, głównie pochodzenia zwierzęcego. Niedobory mogą wynikać także z różnego typu zaburzeń enzymatycznych, których przyczyny można upatrywać między innymi w spożywaniu nadmiernej ilości alkoholu, paleniu wyrobów tytoniowych, jak również w zbyt wysokim poziomie cholesteroli, cukrzycy, infekcjach, oraz niedoborach cynku i witaminy C. Zbyt mała ilość spożywanych kwasów omega może powodować:

• zmniejszoną odporność i tym samym zwiększoną podatność na infekcję;
• bezpłodność;
• nadciśnienie tętnicze;
• upośledzenie czynności serca, wątroby, nerek, niektórych gruczołów;
• niedobór płytek krwi (trombocytopenię);
• zmiany skórne;
• zahamowany wzrost [3,5].

Kwas omega 3 – na co pomaga?

Kwasy omega-3 i omega-6 są ważnymi składnikami, które budują nasze komórki, w tym komórki mózgu i rdzenia kręgowego. Te kwasy mają kluczowy wpływ na prawidłowe funkcjonowanie mózgu, dlatego są szczególnie ważne dla dzieci i młodzieży, aby wspierać ich rozwój umysłowy.

Oprócz tego, kwasy omega są niezbędne do produkcji różnych substancji, które odgrywają ważną rolę w naszym ciele, na przykład w regulacji krzepliwości krwi i ochronie serca. Pomagają one również w obniżeniu ciśnienia krwi oraz w kontrolowaniu poziomu cholesterolu i trójglicerydów. Kwasy omega-3 i omega-6 działają także przeciwzapalnie i wspierają nasz układ odpornościowy, co pomaga organizmowi lepiej radzić sobie z infekcjami i stanami zapalnymi. Dlatego dostarczanie tych kwasów w diecie jest tak ważne dla zdrowia [2,4].

Omega-3 na serce

Kwasy omega-3 (EPA i DHA) pomagają w profilaktyce chorób serca poprzez zmniejszenie poziomu triglicerydów we krwi, regulację ciśnienia tętniczego, redukcję stanów zapalnych oraz poprawę rytmu serca. Suplementacja kwasów omega-3 powinna być częścią całościowego podejścia do zdrowia serca, włączając w to zdrową dietę i regularną aktywność fizyczną. Przed rozpoczęciem suplementacji zaleca się skonsultować się z lekarzem [13,14].

Omega-3 na układ nerwowy

Kwasy omega-3, zwłaszcza DHA, mają korzystny wpływ na układ nerwowy. DHA jest istotna dla rozwoju mózgu u dzieci oraz poprawy funkcji kognitywnych u dorosłych. Regularne spożycie kwasów omega-3 może również zmniejszyć ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer i Parkinson. Badania sugerują także, że kwas DHA może łagodzić objawy depresji i lęku. Istnieje także możliwość, że kwas DHA może pomagać dzieciom autystycznym poprzez poprawę ich zdolności poznawczych. Dodatkowo, kwasom omega-3 przypisuje się korzystny wpływ na zdrowie oczu, szczególnie w przypadku zwyrodnienia plamki żółtej. Niemniej jednak, dalsze badania są potrzebne w celu pełnego zrozumienia korzyści i ustalenia optymalnych dawek. Zawsze warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.

Omega-3 na problemy psychiczne

Rekomendacje dietetyczne spożycia tłustych ryb wydało kilka lat temu Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne. Eksperci APA wskazali, że dawka kwasów omega-3 powinna wynosić minimum 1 g/dzień przy spożyciu żywności funkcjonalnej, wzbogaconej o EPA/DHA, tłustych ryb lub suplementów diety. Pożywienie takie ma mieć pozytywny wpływ w zaburzeniach psychicznych, takich jak zaburzenia nastroju, zaburzenia kontroli impulsów czy zaburzenia psychotyczne, ale też w chorobie afektywnej i depresji.

Potwierdzono również, że suplementacja kwasów omega-3 u dzieci powoduje poprawę ich zachowania, a korzyść z tego odnosi cała rodzina. Ciekawą obserwacją był fakt, że rodzice dzieci zażywających 1 g kwasów EPA/DHA dziennie sami wykazywali zmniejszenie aspołecznego i agresywnego zachowania [6,7].

Omega-3 na szczęście

Okazuje się, że im wyższe stężenie EPA w surowicy, tym mocniejsze poczucie samospełnienia i szczęścia. Tak, o dziwo na to też są dowody naukowe! Japońscy naukowcy zbadali tę korelację u 140 kobiet pracujących w opiece zdrowotnej. Kwasy omega-3 wspierają nasz dobrostan psychiczny, potęgują uczucie spełnienia, samoakceptacji i pomagają budować uczucie szczęścia.

Dzięki takim właściwościom pozwalają naszemu organizmowi lepiej radzić sobie z chorobami, nie tylko natury psychicznej. Optymizm i poczucie spełnienia pozwalają zredukować prawdopodobieństwo wystąpienia dusznicy bolesnej, zawału serca, udaru mózgu lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych aż o 35%. Można więc powiedzieć, że droga do naszego zdrowia prowadzi przez szczęście [6,7].

Na co uważać, stosując kwasy omega-3?

Przyjmując preparaty z kwasami omega-3 trzeba zachować ostrożność, gdyż mogą powodować skutki uboczne. Najczęściej występującymi skutkami ubocznymi są bóle brzucha, biegunka i posmak ryby w ustach. W niektórych przypadkach osoby mogą doświadczać objawów uczuleniowych, takich jak pokrzywka, swędzenie lub wysypka na skórze. Inne mniej częste skutki uboczne to zwiększone krwawienia miesiączkowe lub z pochwy, krwawienia z nosa, wydłużone krwawienia z otwartych ran, opuchnięcie okolic oczu, ust, języka lub twarzy, stolec czerwony lub czarny, mocz czerwony lub ciemnobrązowy, nadmierne pocenie się, ucisk w klatce piersiowej, zmęczenie i słabość. Warto jednak pamiętać, że nie każda osoba musi doświadczyć tych skutków ubocznych i mogą one różnić się od jednostki do jednostki.

Jeśli masz już jakieś choroby lub przyjmujesz leki, to zawsze należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania nowych suplementów, w tym z kwasami omega-3. Lekarz może doradzić i zapewnić spersonalizowane rady oparte na Twojej konkretnej sytuacji.

Lepiej zapobiegać niż leczyć!

Nieprawidłowe nawyki żywieniowe, w tym nieodpowiednia podaż kwasów tłuszczowych lub ich zła jakość, są jednym z głównych czynników ryzyka choroby wieńcowej. Odpowiednia podaż WNKT znacząco obniża ryzyko zachorowania na choroby układu sercowo-naczyniowego. Co więcej, procesom starzenia często towarzyszy spadek poziomu kwasu DHA w mózgu, co podkreśla jego rolę w profilaktyce chorób wieku podeszłego takich jak Alzheimer i demencja. Istnieją także doniesienia naukowe, jakoby WNKT miały wpływ na zapadalność na choroby nowotworowe. Przypuszcza się, że omega-3 i omega-6 mogą hamować rozwój guzów nowotworowych oraz namnażanie się komórek nowotworowych i ich rozprzestrzenianie. Obecnie kładzie się również duży nacisk na wpływ kwasów omega-3 i omega-6 na rozwój mózgu dziecka w życiu płodowym.  Temat ten stanowi aktualnie cel wielu badań naukowych, nieprzerwanie już od kilkudziesięciu lat [3].

Podsumowanie

Kwasy tłuszczowe omega-3 służą w wielu dolegliwościach i pomagają w funkcjonowaniu wielu układów naszego organizmu. Szczególnie ważna jest ich rola na układ nerwowy, sercowo-naczyniowy oraz w chorobach autoimmunologiczych. Jest sporo preparatów dostępnych na rynku. Warto zwrócić uwagę na dostępną dawkę oraz rodzaj kwasu omega-3.

Aspiryna, znana również jako kwas acetylosalicylowy, to popularny lek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. Często stosowana jest jako aspiryna na serce – w małych dawkach (75-150 mg dziennie; Acard, Polocard) zmniejsza ryzyko zakrzepów, co pomaga w profilaktyce zawału serca i udaru mózgu. Regularne stosowanie aspiryny może również chronić osoby z chorobą wieńcową i innymi schorzeniami układu krążenia [1].

Poza profilaktyką sercowo-naczyniową aspiryna pomaga w łagodzeniu bólu, gorączki oraz stanów zapalnych, takich jak bóle głowy, stawów czy mięśni. Jednak tutaj należy stosować znacznie wyższe dawki nawet 1000 mg 3 lub 4 razy na dobę. Z kolei inne badania wskazują także, że długotrwałe stosowanie niskich dawek aspiryny może obniżać ryzyko niektórych nowotworów, w tym raka jelita grubego. Jednak dawkowanie aspiryny powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem, aby uniknąć działań niepożądanych, takich jak krwawienia z przewodu pokarmowego [1].

Jak brać aspirynę? Poznaj dawkowanie aspiryny

Jak brać aspirynę w kwestii ochrony przed tworzeniem się zakrzepów, które mogą powodować udary? Jeśli stwierdzono u ciebie podwyższone ryzyko, to najczęściej podaje się dawki od 75 mg do 150 mg. Obie chronią skutecznie, a ostateczna decyzja należy zawsze do lekarza. „Odkryliśmy, że obie dawki miały podobną skuteczność i bezpieczeństwo, i chociaż istniały różnice w zmianie dawki między grupami, ogólnie pacjenci z chorobami serca powinni przyjmować kwas acetylosalicylowy w małych dawkach, biorąc pod uwagę jej tolerancję i brak wyraźnych korzyści przy wyższych dawkach aspiryny dziennie” Główny badacz, dr Schuyler Jones z Duke Clinical Research Institute w Durham, NC, powiedział w komunikacie prasowym ACC. W przypadku brania aspiryny na serce należy stosować ją długotrwale. Ile aspiryny dziennie brać? W tym przypadku stosuje się 1 tabletkę na dobę.

Aspiryna na zawał – czy to pomaga?

Wiemy już, jak brać aspirynę, jeśli stosujemy ją prewencyjnie, aby zmniejszyć ryzyko incydentów zakrzepowych. Co to znaczy? Czyli wtedy, kiedy istnieje ryzyko, że nasza krew będzie krzepnąć i mogłoby to spowodować zator, który prowadziłby, np. do udaru. Trochę inną sytuacją jest zawał. Czy aspiryna na zawał ma sens? Co się wtedy dzieje? Przy zawale dochodzi do zatkania tętnic wieńcowych, które doprowadzają krew do serca. Może to być na skutek miażdżycy albo również zakrzepów.

Jeśli chodzi o aspirynę na zawał w stanie ostrym, czyli bezpośrednio w trakcie jego występowania (np. gdy złapie nas silny ból w klatce piersiowej), to przedstawia się to następująco. W badaniu klinicznym wykazano, że podanie 300 mg aspiryny w ciągu pierwszych 30. minut od wystąpienia objawów zawału zmniejsza śmiertelność o 23% w porównaniu z opóźnionym podaniem. Są to również zalecenia Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Co więcej, w randomizowanym badaniu obejmującym 48,000 pacjentów wykazano, że wczesna administracja ASA przez świadków zdarzenia skraca średni czas do interwencji przezskórnych o 37 minut, co przekłada się na redukcję obszaru martwicy mięśnia sercowego o 18% [2].

W przypadku stosowania aspiryny na zawał a dokładniej w jego prewencji to wygląda to podobnie jak przy udarze. W prewencji wtórnej standardem pozostaje przewlekłe podawanie 75-100 mg ASA na dobę, co zmniejsza ryzyko ponownego incydentu wieńcowego o 31% w porównaniu z placebo.

Podsumowanie

Aspiryna to wszechstronny lek, który pomaga nie tylko w łagodzeniu bólu i stanów zapalnych, ale przede wszystkim chroni serce, zmniejszając ryzyko zawału i udaru. Stosowana w małych dawkach (75-150 mg dziennie) jako aspiryna na serce, zapobiega tworzeniu się zakrzepów. W przypadku ostrego zawału, szybkie podanie 300 mg aspiryny może uratować życie. Pamiętaj, aby zawsze skonsultować dawkowanie aspiryny z lekarzem i dowiedzieć się, jak brać aspirynę bezpiecznie, szczególnie w profilaktyce chorób serca.