Nowy rok to zawsze czas zmian – również w świecie medycyny. W styczniu 2025 roku na rynku pojawiło się wiele nowych leków, które mogą pomóc pacjentom lepiej kontrolować swoje choroby. Są to oczywiście zamienniki już dostępnych substancji, ale im większy wybór, tym lepiej. Pacjent i lekarz mają wtedy większe możliwości co do doboru konkretnego preparatu, np. pod względem ceny lub dostępności albo formy podania. Zaczniemy od leków dostępnych bez recepty, które kupisz w każdej aptece. Następnie zobaczymy co nowego słychać w kwestii leków stosowanych w chorobach sercowo-naczyniowych, urologicznych, oddechowych, a nawet tak poważnych schorzeniach jak stwardnienie rozsiane. Wspomnimy także o nowych preparatach dostępnych wyłącznie w szpitalach. Sprawdźmy, co nowego przyniósł początek roku!

Leki bez recepty – nowości, które warto znać

Na początek zacznijmy od styczniowych nowości bez recepty. Niektóre dolegliwości można leczyć samodzielnie, bez konieczności wizyty u lekarza. Jeśli szukasz czegoś na przeziębienie, bóle zatok lub chrypkę, warto sprawdzić nowe opcje dostępne bez recepty. Masz podrażnione gardło? Herbion Porost Islandzki (suchy wyciąg z porostu islandzkiego) pomoże złagodzić ból i chrypkę, przynosząc ulgę podczas infekcji. Zatkane zatoki? Ibunoven ZATOKI (ibuprofen + pseudoefedryna) łączy działanie przeciwbólowe i udrażniające nos, co ułatwia oddychanie i pomaga szybciej wrócić do formy. A jeśli potrzebujesz środka do odkażania ran, Symplisept (octenidyna + fenoksyetanol) to nowy preparat w formie żelu, który skutecznie dezynfekuje i przyspiesza gojenie drobnych urazów.

Zdrowe serce i lepsze krążenie – nowe leki dla pacjentów kardiologicznych

Nadciśnienie, zaburzenia lipidowe i inne choroby sercowo-naczyniowe to niestety plaga dzisiejszych czasów. Nazywa się je chorobami cywilizacyjnymi. Jednak pocieszający jest fakt, że lekarze dysponują szerokim wachlarzem możliwości leczenia tych schorzeń. Dla pacjentów z podwyższonym cholesterolem dostępne są nowe zamienniki klasycznych leków. Atorvastatin Teva B.V. (atorwastatyna) obniża poziom złego cholesterolu, pomagając chronić serce, natomiast Coatoris (ezetymib + atorwastatyna) łączy dwa składniki i działa na dwa sposoby – zmniejszając wchłanianie oraz produkcję cholesterolu. Osoby z nadciśnieniem mogą skorzystać z nowej terapii skojarzonej – Nesyrgy (nebiwolol + amlodypina), która skuteczniej obniża ciśnienie krwi. Dla pacjentów po zawale serca pojawił się także Tiscard (tikagrelor), zmniejszający ryzyko kolejnych problemów sercowo-naczyniowych.

Cukrzyca – nowe opcje dla lepszej kontroli

Kolejna choroba cywilizacyjna to cukrzyca. Niestety coraz częściej się ją diagnozuje. Po części wynika to z naszego stylu życia. Nie dbamy o siebie, jemy śmieciowe jedzenie, nie ćwiczymy. Oczywiście czasami nawet pomimo idealnego stylu życiu możemy zapaść na cukrzycę, ale warto pamiętać, że to jak żyjemy, ma ogromny wpływ na rozwój choroby. A co słychać w kwestii zamienników, które pojawiły się w styczniu 2025? Pacjenci z cukrzycą typu 2 mogą teraz sięgnąć po Diptivil (wildagliptyna), który wspiera naturalne mechanizmy regulujące poziom cukru we krwi. Alternatywą jest Jamesi Novum (sitagliptyna + metformina), które łączy dwie dobrze znane substancje, wspierając skuteczniejszą kontrolę glikemii.

Ulga w oddychaniu – nowe inhalatory dla astmatyków i pacjentów z POChP

Nie zabrakło także nowości związanych z leczeniem chorób układu oddechowego. Osoby z astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc mają do dyspozycji nowe preparaty. Airiam (beklometazon + formoterol) otwiera drogi oddechowe i redukuje stan zapalny, natomiast Bromiduo (fenoterol + ipratropium) działa szybko, przynosząc ulgę w duszności. Długotrwałe wsparcie zapewnia Nuodil (tiotropium), który poprawia komfort oddychania przez cały dzień.

Problemy z pęcherzem i prostatą – nowe rozwiązania

Jakie nowości przyniósł styczeń w kwestiach urologicznych? Pacjenci cierpiący na nadreaktywny pęcherz mogą skorzystać z Mirabegron Teva (mirabegron), który pomaga kontrolować częstomocz i nagłe parcia na mocz. To dobrze, że pojawia się coraz więcej zamienników tej substancji, gdyż do tej pory nie było ich dużo. Niestety preparat oryginalny ma dość dużą cenę, co dla niektórych stanowiło poważną przeszkodę. Mężczyźni zmagający się z objawami powiększonej prostaty mogą natomiast sięgnąć po Tamsulosin Medical Valley (tamsulozyna), który ułatwia oddawanie moczu i łagodzi dolegliwości.

Zdrowie psychiczne – nowe leki na depresję, lęki i inne schorzenia

Choroby układu nerwowego to bardzo szeroka i skomplikowana dziedzina medycyny. Z tego też względu gama nowo wprowadzanych zamienników popularnych substancji rośnie z miesiąca na miesiąc. Dla osób z depresją dostępne są nowe preparaty, takie jak Abrix (wortioksetyna), który stosuje się w ciężkiej depresji z zaburzeniem koncentracji oraz Bucidar (bupropion), który ma podobne wskazania. W terapii stanów lękowych może pomóc Alprazolam Grindeks (alprazolam), który działa szybko, ale wymaga ostrożności, gdyż może uzależniać.

W kwestii zaburzeń układu nerwowego coraz częściej słyszy się o ADHD. Dotyka ona dzieci jak i dorosłych. Wzrost diagnozy tego schorzenia wynika pewnie z samoświadomości pacjentów i chęci uzyskania poprawnej diagnozy. Jednak niestety wpływa to na wzrost popytu na konkretne leki, za czym nie idzie wzrost podaży. Z tego powodu w aptekach coraz częściej można spotkać braki w lekach na ADHD. Dobrze, że pojawiają się nowe zamienniki. Dzieci powyżej 6. roku życia z ADHD mogą teraz skorzystać z preparatu Kamaptin (atomoksetyna), który poprawia koncentrację i zmniejsza nadpobudliwość, ułatwiając funkcjonowanie w codziennym życiu.

Pojawiły się także zamienniki dotyczące terapii u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Pacjenci z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS) mogą skorzystać z Dimethyl fumarate Sandoz (fumaran dimetylu), który zmniejsza częstość rzutów i spowalnia postęp choroby. Natomiast osoby z rzutowo-ustępującą postacią (RRMS) mogą sięgnąć po Teriflunomide Aurovitas (teryflunomid), który pomaga kontrolować chorobę.

Nowości dotyczące innych leków

Oprócz powyższych pojawiło się także sporo nowych leków z innych grup. Dla pacjentów z jaskrą pojawił się Dorzolamidum+Timololum Misom Labs (dorzolamid + tymolol), skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe i chroniący nerw wzrokowy przed dalszym uszkodzeniem. Kobiety starające się o dziecko mogą teraz sięgnąć po Prolutex (progesteron), który wspiera organizm w terapii wspomaganego rozrodu, zwiększając szanse na powodzenie leczenia. Osoby cierpiące na alergie mogą wypróbować Bellix Allergy (bilastyna), który działa szybko i nie powoduje senności. Alternatywnie LECIX (lewocetyryzyna) sprawdzi się zarówno w alergiach sezonowych, jak i przewlekłych. Pacjenci cierpiący na neuropatię lub bóle nerwowe mogą teraz skorzystać z Invitaxon (benfotiamina + pirydoksyna + cyjanokobalamina), który wspiera układ nerwowy i pomaga łagodzić dolegliwości bólowe.

Nowe leki w szpitalach – skuteczniejsze leczenie w lecznictwie zamkniętym

Na sam koniec warto wspomnieć o preparatach stosowanych w sytuacjach krytycznych i wysoce zaawansowanej diagnostyce. Można je podawać jedynie w lecznictwie zamkniętym. W szpitalach pojawiły się dwa istotne nowe leki. Argipressin Farmak (argipresyna) jest stosowany w leczeniu ciężkiego niedociśnienia u pacjentów w stanie krytycznym, natomiast Radelumin 2000 MBq/ml (radioznacznik PSMA) wspiera diagnostykę nowotworów prostaty, umożliwiając precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych.

Podsumowanie

Początek roku przyniósł wiele nowości, które mogą znacząco wpłynąć na komfort życia pacjentów. Jeśli któryś z tych leków brzmi jak rozwiązanie dla Ciebie, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby dowiedzieć się, czy będzie odpowiedni. Nowe możliwości leczenia to krok w stronę lepszej kontroli zdrowia i większej wygody dla pacjentów!

Smog to mieszanina mgły i dymu zawierająca szkodliwe substancje chemiczne, które wpływają negatywnie zarówno na środowisko, jak i zdrowie ludzi. Może prowadzić do infekcji i chorób dróg oddechowych, takich jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc. Smog ma również niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy i nerwowy – długotrwała ekspozycja może zwiększać ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego, arytmii serca, demencji i zaburzeń poznawczych.  Warto dodać, że Światowa Organizacja Zdrowia uznała zanieczyszczenia powietrza – zarówno te występujące na zewnątrz, jak i w pomieszczeniach – za jedno z największych zagrożeń dla zdrowia i życia ludzi [1,2].

Czy smog pogarsza stan skóry?

Atmosfera wywiera bezpośredni wpływ na skórę, ponieważ zanieczyszczenia obecne w powietrzu gromadzą się na jej powierzchni oraz mogą być wchłaniane przez mieszki włosowe. Te zanieczyszczenia prowadzą do wytwarzania reaktywnych form tlenu i wolnych rodników, które uszkadzają naturalną barierę antyoksydacyjną skóry. Wzrost ilości tych cząsteczek powoduje podrażnienia, przyczyniając się do przesuszenia i przedwczesnego starzenia się skóry. Dodatkowo, smog może nasilać objawy chorób zapalnych skóry i pogarszać przebieg trądziku, egzemy, atopowego zapalenia skóry oraz łuszczycy [1-3].

Jakie dermokosmetyki chroniące skórę przed smogiem wybrać?

Rosnące zanieczyszczenie powietrza, zwłaszcza w dużych ośrodkach miejskich, zwiększona świadomość ekologiczna oraz chęć ochrony skóry przed pyłami obecnymi w atmosferze doprowadziły do rozwoju trendu “anti-pollution” (przeciwdziałanie zanieczyszczeniom). Trend ten znajduje zastosowanie w różnych dziedzinach, w tym również w kosmetologii [4].

Kosmetyki i dermokosmetyki, które mają na celu ochronę skóry przed zanieczyszczeniami powietrza określane są często jako “city-formuły”. Zawierają antyoksydanty, które neutralizują wolne rodniki tlenowe, takie jak witamina C, witamina E, niacynamid czy koenzym Q10. W ich skład mogą wchodzić także substancje nawilżające i regenerujące, które pomagają odbudować barierę ochronną skóry i wspierają jej regenerację po kontakcie z zanieczyszczeniami. Są to m.in. gliceryna, ceramidy oraz kwas hialuronowy [4].

Dr Irena Eris Clinic Way Anti-Pollution SPF50, ochronny krem przeciwzmarszczkowy 

O produkcie

• przeznaczony do każdego typu skóry;
• przeciwdziała fotostarzeniu cery;
• zawiera filtr SPF 50, chroni przed promieniowaniem IR, UVA, UVB oraz HEV (emitowanym przez urządzenia elektroniczne);
• zastosowano technologię FGF1, w skład której wchodzi aktywny czynnik wzrostu działający przeciwzmarszczkowo;
• formuła wzbogacona w kompleks Puri-City, tworzący barierę ochronną zapobiegającą gromadzeniu się cząsteczek smogu na powierzchni skóry;
• dodatek wody wapiennej (Aqua Calcis) koi i łagodzi podrażnienia;
• zawiera witaminy C i E, a także składniki pochodzenia roślinnego działające przeciwzapalnie i regenerująco, takie jak wyciąg z liści oliwki, nasion moringi oraz głożyny pospolitej (jujuby pospolitej);
• posiada lekką konsystencję [5].

Avène A-Oxitive, wygładzający krem wodny

O produkcie

• krem przeznaczony do skóry wrażliwej;
• nawilża, wygładza i rozświetla cerę;
• formuła wzbogacona w bogatą w minerały wodę termalną Avene, która wspiera odbudowę bariery skórnej;
• zawiera antyoksydanty, takie jak witamina C i E;
• dodatek składników filmotwórczych tworzy na powierzchni skóry warstwę chroniącą przed szkodliwym działaniem zanieczyszczeń powietrza, także pochodzących ze smogu;
• posiada lekką wodno-żelową konsystencję;
• wygodne opakowanie z pompką [6].

Uriage Bariéderm, krem ochronny

O produkcie

• przeznaczony do podrażnionej skóry twarzy, ciała i dłoni;
• zmiękcza i nawilża skórę, a także chroni przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych;
• receptura oparta na wodzie termalnej Uriage;
• zastosowano opatentowany kompleks Poly-2P, który pokrywa skórę warstwą ochronną i łagodzi podrażnienia;
• dodatek fitosteroli, fitoskwalanów i gliceryny wspiera regenerację naskórka i zwiększa jego poziom nawilżenia;
• niekomedogenny (nie powoduje zaskórników);
• bezzapachowy;
• nie zawiera parabenów;
• hipoalergiczny [7].

Emolium Dermocare, barierowy krem ochronny

O produkcie

• przeznaczony do suchej, wrażliwej i atopowej skóry dłoni, a miejscowo również skóry twarzy i ciała;
• minimalizuje świąd, podrażnienia i zaczerwienienia, a także koi oraz wzmacnia barierę ochronną;
• wzbogacony w składnik ochronny Fomblin, który zatrzymuje wilgoć oraz tworzy powłokę ograniczającą wpływ szkodliwych czynników zewnętrznych;
• dodatkowe substancje, takie jak alantoina, olej canola i gliceryna wspierają regenerację naskórka i zabezpieczają przed przesuszaniem skóry;
• formuła wzbogacona w przeciwutleniacze: witaminę C i E;
• hipoalergiczny;
• można stosować od 3. roku życia [8].

Allergika, krem do twarzy MED

O produkcie

• posiada status wyrobu medycznego;
• przeznaczony do skóry wrażliwej, atopowej, skłonnej do alergii, z egzemą;
• zmniejsza podrażnienia i stany zapalne;
• tworzy ochronną powłokę, która chroni przed zanieczyszczeniami środowiskowymi;
• zawiera nawilżające i działające ochronnie ceramidy, skwalan, glicerynę oraz pantenol, a także przeciwzapalny bisabolol;
• przebadany klinicznie;
• pozbawiony barwników, parabenów i konserwantów [9].

Podsumowanie

Dermokosmetyk, który ma spełniać założenia produktu typu “city-formuła”, powinien zawierać składniki nawilżające i regenerujące skórę. Takie substancje umożliwiają odbudowę bariery hydrolipidowej oraz zapobiegają osadzaniu się i wnikaniu cząsteczek smogu. Bardzo istotnym składnikiem są również antyoksydanty, a także ochrona przed promieniowaniem UV oraz światłem niebieskim.

Dermokosmetyki anti-pollution dodatkowo często wzbogacone są o kompleksy ochronne, które tworzą na skórze niewidoczną powłokę, minimalizującą wpływ zanieczyszczeń powietrza. Są to czynniki, na które zdecydowanie warto zwrócić uwagę, wybierając produkt mający chronić skórę przed smogiem [1-4].

Leki przeciwbólowe

Aspigola to nowe pastylki do ssania w wersji miętowej lub miodowo-cytrynowej bez cukru, zawierające m.in znieczulającą lidokainę.Są one przeznaczone do łagodzenia bólu gardła i stanów zapalnych jamy ustnej, oferując działanie przeciwbakteryjne i miejscowo znieczulające. Lekiem o zbliżonym działaniu jest Inovox Ultra. To nowy roztwór do płukania jamy ustnej i gardła, zawierający flurbiprofen. Jest przeznaczony do łagodzenia bólu i stanów zapalnych gardła, zapewniając ulgę przy podrażnieniach i infekcjach.

IBUFAST Forte to nowa opcja na rynku leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty, zawierająca ibuprofen. Tabletki te są przeznaczone do łagodzenia bólu różnego pochodzenia, w tym bólów głowy, mięśni, a także stanów zapalnych.

Leki na sen

Nowością jest także lek Melabiorytm B6 MAX. To preparat łączący melatoninę z witaminą B6, wspierający regulację cyklu snu oraz wspomagający funkcje nerwowe. Jest szczególnie przydatny dla osób cierpiących na bezsenność lub mających trudności z zasypianiem. Z tej samej kategorii pojawiła się także Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach od 2 mg do 5 mg, wspomagająca regulację cyklu snu. Jest dostępna w różnych opakowaniach, co pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb pacjentów.

Inne leki bez recepty

Z kolei Octefortan to preparat w postaci aerozolu na skórę, zawierający octenidynę i fenoksyetanol. Jest przeznaczony do dezynfekcji skóry i powierzchni ran, co czyni go idealnym środkiem w codziennej pielęgnacji ran.

Pulnozin Muco Junior to preparat w postaci tabletek do ssania o smaku malinowym, zawierający karbocysteinę. Jest przeznaczony do stosowania u dzieci, wspomagając odkrztuszanie i łagodząc objawy związane z nadmiarem śluzu w drogach oddechowych.

Sildenafil Dr. Max to nowy lek dostępny bez recepty, który jest przeznaczony do leczenia zaburzeń erekcji. Sildenafil wspomaga rozkurcz naczyń krwionośnych i poprawia przepływ krwi, co pomaga w osiągnięciu i utrzymaniu erekcji. Lek jest dostępny w dawkach 25 mg i 50 mg, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Stoperan Junior to nowy preparat w formie roztworu doustnego, zawierający loperamid, który skutecznie hamuje biegunkę u dzieci. Jego delikatna formuła jest dostosowana do potrzeb najmłodszych, zapewniając szybkie i skuteczne działanie.

Nowe leki dostępne na receptę

Leki na układ sercowo-naczyniowy

Blobet ZOK to nowa seria leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz chorób serca. Lek ten zawiera metoprolol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co zapewnia długotrwałe działanie i stabilizację ciśnienia krwi przez cały dzień.   Z kolei Vabinxo to nowy lek złożony, zawierający walsartan i indapamid, przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Lek ten łączy w sobie działanie dwóch substancji czynnych, które pomagają skutecznie kontrolować ciśnienie krwi. Nowym lekiem o zbliżonym działaniu jest również Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed. Ten nowy lek złożony, łączący kandesartan, amlodypinę i hydrochlorotiazyd, jest przeznaczony do leczenia nadciśnienia tętniczego. Dzięki połączeniu trzech składników, lek ten zapewnia kompleksową kontrolę ciśnienia krwi.

Z kolei Baxiren to nowy lek na rynku zawierający apiksaban, przeznaczony do zapobiegania zakrzepicy u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz po operacjach ortopedycznych. Lek ten jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. Natomiast nowość o nazwie Ticagrelor MSN to lek przeciwpłytkowy stosowany w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca, u pacjentów z chorobą wieńcową. Jego działanie polega na zapobieganiu zlepianiu się płytek krwi, co zmniejsza ryzyko tworzenia się zakrzepów.

Leki na układ nerwowy

Apiolin, zawierający sertralinę, to nowy lek stosowany w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz zespołu stresu pourazowego (PTSD). Jest dostępny w różnych dawkach, co pozwala na dostosowanie leczenia do potrzeb pacjentów.

Pojawił się także lek o nazwie Karbamazepina Tillomed. To nowy lek stosowany w leczeniu padaczki oraz neuralgii nerwu trójdzielnego. Dostępny w różnych dawkach, jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zapewniając stabilne uwalnianie substancji czynnej.

Leki na układ oddechowy

Nowości pojawiły się także w kategorii leków na układ oddechowy. Lungamo, zawierający tiotropium, to nowy lek stosowany w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Lek ten jest dostępny w postaci proszku do inhalacji, co umożliwia bezpośrednie dostarczenie substancji czynnej do dróg oddechowych.

Leki na układ immunologiczny i nowotwory

Bratiti, zawierający apremilast, to nowa opcja terapeutyczna dla pacjentów z łuszczycą oraz łuszczycowym zapaleniem stawów. Lek ten działa przeciwzapalnie i jest dostępny w różnych dawkach, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii. Kolejna nowość do Dimethyl fumarate Reddy – nowy lek stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. Jest dostępny w postaci kapsułek dojelitowych i jest przeznaczony do długotrwałej terapii, zmniejszając nasilenie rzutów choroby.

Tymczasem Bosutinib Stada to nowa opcja leczenia przewlekłej białaczki szpikowej. Lek ten jest stosowany u pacjentów, u których wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne. Dzięki swojej innowacyjnej formule, bosutinib działa na poziomie molekularnym, hamując wzrost komórek nowotworowych. Innym lekiem przeciwnowotworowym jest Oxaliplatin Kalceks. to nowy lek przeciwnowotworowy, stosowany w chemioterapii u pacjentów z rakiem jelita grubego. Jest podawany w postaci roztworu do infuzji i działa poprzez zakłócanie procesu podziału komórek nowotworowych, co prowadzi do zahamowania rozwoju guza.

Z kolei Pazopanib Accord to nowy lek stosowany w leczeniu zaawansowanego raka nerek. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu naczyń krwionośnych w guzach, co ogranicza dostarczanie składników odżywczych do komórek nowotworowych.

Leki stosowane w chorobach przewlekłych

Formetic SR to nowy lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Zawiera metforminę, która pomaga kontrolować poziom glukozy we krwi, a dzięki formule o przedłużonym uwalnianiu zapewnia długotrwałe działanie. Z kolei Omnicare to lek stosowany w leczeniu łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Zawiera tamsulosynę, która pomaga w rozluźnieniu mięśni prostaty i pęcherza moczowego, co ułatwia oddawanie moczu.

Inne leki

Brofestill to nowy lek stosowany w okulistyce, zawierający bromfenak, który działa przeciwzapalnie. Jest przeznaczony do leczenia stanów zapalnych oczu po operacjach oraz do łagodzenia objawów zapalenia spojówek.

Vitamin D3 Krka to nowy lek dostępny na receptę, przeznaczony do suplementacji witaminy D3. Jest szczególnie zalecany dla pacjentów z niedoborem witaminy D lub tych, którzy mają zwiększone zapotrzebowanie na tę witaminę. Dzięki wysokiej dawce 30 000 j.m., lek ten może skutecznie wspierać zdrowie kości, układ immunologiczny oraz pomagać w zapobieganiu osteoporozie.

Pojawiła się także nowa szczepionka! Influvac to nowa szczepionka przeciw grypie, która została wprowadzona na rynek w lipcu 2024 roku. Szczepionka zawiera inaktywowane antygeny powierzchniowe wirusa grypy i jest przeznaczona do ochrony przed sezonowymi infekcjami grypowymi. Influvac jest dostępny na receptę i może być podawany zarówno dorosłym, jak i dzieciom w ramach profilaktyki grypy, szczególnie u osób z grup ryzyka.

Podsumowanie

Lipiec 2024 roku przyniósł na rynek farmaceutyczny szereg nowych leków, które mogą w istotny sposób wpłynąć na leczenie różnych schorzeń. Od innowacyjnych terapii onkologicznych i leków na choroby układu sercowo-naczyniowego, po nowoczesne preparaty przeciwbólowe i leki stosowane w chorobach przewlekłych – pacjenci oraz specjaliści medyczni mają teraz dostęp do szerszego wachlarza opcji terapeutycznych. Każdy z tych leków został starannie przebadany i zatwierdzony, co zapewnia skuteczność i bezpieczeństwo ich stosowania.

Bigetra i Dabigatran Etexilate Adamed, zawierające dabigatran, dostępne w formie kapsułek twardych o dawkach 75 mg, 110 mg i 150 mg, są stosowane w profilaktyce udarów i zakrzepów u pacjentów z migotaniem przedsionków. Dabigatran jest bezpośrednim inhibitorem trombiny, który pomaga zapobiegać tworzeniu się zakrzepów krwi.

Pojawiły się także leki z rywaroksabanem, Rivaroxaban LEK-AM i Rivaroxaban OLIMP, które są dostępne w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg. Rywaroksaban jest inhibitorem czynnika Xa, stosowanym w profilaktyce zakrzepów i udarów.

Z kolei Ticagrelor Teva, zawierający tikagrelor, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 60 mg i 90 mg. Tikagrelor jest stosowany w profilaktyce zakrzepów i zawałów serca, działając jako inhibitor agregacji płytek krwi.

Nowością jest także lek na nadciśnienie – Rilmenidine Grindeks zawierający rilmenidynę w postaci tabletek 1 mg. Rilmenidyna jest stosowana w leczeniu nadciśnienia tętniczego, działając poprzez zmniejszenie aktywności układu współczulnego, co prowadzi do obniżenia ciśnienia krwi.

Leki okulistyczne

Carteol LP 2% Preservative Free, zawierający chlorowodorek karteololu, to nowe krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu (20 mg/ml), stosowane w leczeniu jaskry. Karteolol zmniejsza ciśnienie wewnątrzgałkowe, co pomaga chronić nerw wzrokowy przed uszkodzeniem.

Leki przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne

Czerwiec 2024 przyniósł także nowości w leczeniu infekcji. Dalbavancin Accord i Dalbavancin Reig Jofre, zawierające dalbawancynę, są dostępne jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji (500 mg). Dalbawancyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych skóry i tkanek miękkich.

Leki przeciwnowotworowe

Nowością jest także Fulvestrant Cipla, zawierający fulwestrant, który jest dostępny jako roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce (250 mg). Fulwestrant jest stosowany w leczeniu raka piersi, działając poprzez blokowanie receptorów estrogenowych.

Z kolei Pazopanib Viatris, zawierający pazopanib, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 200 mg i 400 mg. Pazopanib jest stosowany w leczeniu raka nerki, działając poprzez hamowanie angiogenezy i wzrostu guza.

Leki przeciwbólowe

Na rynku pojawił się także nowy lek przeciwbólowy dostępny na receptę. Exbol, zawierający chlorowodorek tramadolu i paracetamol, jest dostępny w formie tabletek (75 mg + 650 mg). Ten lek jest stosowany w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego, łącząc działanie opioidowe tramadolu z przeciwbólowym działaniem paracetamolu.

Leki na układ oddechowy

Nowości nie ominęły także pulmonologii. Gartior, zawierający tiotropium, jest dostępny jako proszek do inhalacji w kapsułce twardej (18 mcg/dawkę odmierzoną). Tiotropium jest stosowane w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), pomagając rozszerzyć oskrzela i ułatwić oddychanie.

Natomiast Tussifortin, zawierający dekstrometorfan, jest dostępny w formie pastylek twardych (10 mg). Dekstrometorfan jest stosowany w leczeniu kaszlu, działając jako środek przeciwkaszlowy, który hamuje odruch kaszlowy.

Leki przeciwcukrzycowe

Czerwiec 2024 przyniósł także nowe możliwości w leczeniu cukrzycy. Metformin hydrochloride Biofarm, zawierający chlorowodorek metforminy, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 500 mg, 850 mg i 1000 mg. Metformina jest stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, pomagając kontrolować poziom cukru we krwi.

Leki na choroby psychiczne i uzależnienia

NiQuitin MINI Citrus, zawierający nikotynę, to nowość do leczenia uzależnienia od papierosów. Jest dostępny w formie tabletek do ssania o dawkach 2 mg i 4 mg. Ten lek jest stosowany w terapii zastępczej nikotyny, pomagając zmniejszyć objawy odstawienia nikotyny u osób rzucających palenie.

Z kolei Pratyria, zawierająca paliperydon, jest dostępna jako zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu w ampułko-strzykawce o dawkach 75 mg, 100 mg, 150 mg oraz kombinacja 100 mg + 150 mg. Paliperydon jest stosowany w leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych.

Inne leki

Warto wspomnieć także o leku Stygmistanon, zawierającym bromek pirydostygminy, który jest dostępny w formie tabletek powlekanych (60 mg). Pirydostygmina jest stosowana w leczeniu miastenii, pomagając poprawić przekazywanie impulsów nerwowych do mięśni.

Nowością jest także Auricid zawierający allopurynol, dostępny w formie tabletek o dawkach 100 mg i 300 mg. Jest on stosowany w leczeniu dny moczanowej. Allopurynol działa poprzez hamowanie oksydazy ksantynowej, co pomaga zmniejszyć produkcję kwasu moczowego w organizmie.

Clatra Allergy Fast zawiera bilastynę w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (20 mg). Bilastyna jest lekiem przeciwhistaminowym stosowanym w leczeniu objawów alergii, takich jak katar sienny i pokrzywka, działając poprzez blokowanie receptorów histaminowych.

Nowy lek Minoxidil Doppelherz dla mężczyzn, zawierający minoksydyl, będzie dostępny jako piana na skórę (50 mg/g). Minoksydyl stymuluje wzrost włosów poprzez poprawę przepływu krwi do mieszków włosowych, co pomaga w leczeniu łysienia androgenowego.

Naromiast Devikap z cholekalcyferolem, jest dostępny w formie kapsułek miękkich o dawkach 20 000 IU i 50 000 IU. Cholekalcyferol, czyli witamina D3, wspomaga wchłanianie wapnia i fosforu oraz utrzymanie prawidłowej mineralizacji kości.

Podsumowanie

Te nowo zarejestrowane leki oferują szeroką gamę terapii, które mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów cierpiących na różne schorzenia. Wprowadzone leki obejmują innowacyjne rozwiązania w leczeniu chorób przewlekłych, jak również nowoczesne terapie onkologiczne i antybiotykowe. Znaczące są również nowe opcje w zakresie terapii przeciwbólowej, przeciwwirusowej oraz wspomagającej rzucanie palenia. Dzięki tym nowym lekom, pacjenci mają większy wybór w skutecznym zarządzaniu swoimi dolegliwościami, co przekłada się na lepszą kontrolę chorób i poprawę ogólnego stanu zdrowia.

Co to są opioidy?

Opioidy to grupa substancji, które działają na receptory opioidowe w mózgu i innych częściach ciała, łagodząc ból. Mogą być naturalne, półsyntetyczne lub syntetyczne. Opioidy mają silne działanie przeciwbólowe, ale również mogą wywoływać uczucie euforii, co czyni je podatnymi na nadużywanie. Z tego powodu ich stosowanie jest ściśle kontrolowane, a niewłaściwe użycie może prowadzić do uzależnienia, przedawkowania i śmierci. Typowe zastosowania medyczne obejmują leczenie silnego bólu, na przykład po operacjach lub w zaawansowanych stadiach nowotworów [1].

Jak działa morfina, a jak działa fentanyl?

Morfina działa przez wiązanie się z receptorami opioidowymi (głównie z receptorami μ) w ośrodkowym układzie nerwowym. Fentanyl, podobnie jak morfina, działa głównie przez wiązanie się z receptorami μ w ośrodkowym układzie nerwowym. Jego mechanizm działania jest jednak bardziej specyficzny. Podsumowując, oba leki działają na te same receptory, ale różnią się swoją siłą, szybkością działania i farmakokinetyką. Fentanyl, ze względu na swoją lipofilność, szybciej przenika przez barierę krew-mózg (dlatego nie jest wskazany do stosowaniu w przypadku leczenia bólu o lokalizacji trzewnej). Jest znacznie silniejszy niż morfina, co czyni go skuteczniejszym w kontrolowaniu bólu w krótkim czasie, ale również bardziej niebezpiecznym w kontekście potencjalnych przedawkowań [1].

Jakie są wskazania do stosowania morfiny i fentanylu?

Główne wskazania morfiny obejmują leczenie [2]:
a) bólu ostrego (ból pooperacyjny, ból pourazowy, ostry ból w przebiegu zawału serca);b) ból przewlekły (ból nowotworowy, ból w zaawansowanych stadiach chorób przewlekłych, takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc.
Główne wskazania fentanylu również obejmują leczenie bólu ostrego i przewlekłego oraz znieczulenie i sedację (Fentanyl jest często stosowany jako część znieczulenia ogólnego lub regionalnego oraz jako środek uspokajający dla pacjentów wentylowanych mechanicznie).

Czy fentanyl jest silniejszy od morfiny?

Tak – fentanyl Jest około 50-100 razy silniejszy niż morfina [2].

Który lek zadziała szybciej – fentanyl czy morfina?

Fentanyl działa bardzo szybko, często w ciągu kilku minut po podaniu dożylnym, ze względu na swoją wysoką lipofilność (rozpuszczalność w tłuszczach). Jego działanie jest również krótsze, co czyni go użytecznym w sytuacjach wymagających krótkotrwałego, intensywnego działania przeciwbólowego. Jeśli chodzi o morfinę – ma wolniejszy początek działania, zwykle od 15 do 30 minut po podaniu doustnym lub dożylnym. Działa dłużej niż fentanyl, co czyni ją bardziej odpowiednią do leczenia bólu przewlekłego [3].

Czy morfinę i fentanyl można łączyć z alkoholem?

Zdecydowanie nie – Zarówno morfina, jak i fentanyl są silnymi opioidowymi lekami przeciwbólowymi, które działają depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol również działa depresyjnie na układ nerwowy. Połączenie tych substancji może prowadzić do następujących poważnych konsekwencji:

1. zwiększone ryzyko depresji oddechowej;
2. sedacja i śpiączka;
3. obniżenie ciśnienia tętniczego krwi;
4. zaburzenia psychomotoryczne.

Czy fentanyl i morfina mogą być stosowane przez kobiety w ciąży i kobiety karmiące piersią?

1. Okres ciąży:

Fentanyl może przechodzić przez łożysko, co oznacza, że może wpływać na rozwijający się płód. Stosowanie fentanylu w ciąży jest zazwyczaj zarezerwowane dla przypadków, gdy korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu. Lek ten może powodować depresję oddechową u noworodka, szczególnie gdy stosowany jest w późnym okresie ciąży lub podczas porodu.
Morfina, podobnie jak fentanyl, przenika przez łożysko i może wpływać na płód. Stosowanie morfiny w ciąży może być konieczne w niektórych sytuacjach klinicznych, ale zawsze powinno być dokładnie ocenione przez lekarza. Morfina może powodować u płodu objawy odstawienia po porodzie oraz depresję oddechową.

2. Karmienie piersią:

Fentanyl przenika do mleka matki, ale zazwyczaj w niewielkich ilościach. Niemniej jednak, zaleca się ostrożność, gdyż może wpływać na dziecko karmione piersią, powodując sedację lub depresję oddechową. Jeśli chodzi o morfinę – również przenika do mleka matki i może wpływać na niemowlę. Niemniej jednak, małe dawki morfiny mogą być stosowane, jeśli korzyści przewyższają ryzyko, a dziecko jest monitorowane pod kątem objawów sedacji i depresji oddechowej.

Czy po stosowaniu morfiny lub fentanylu pojawiają się zaparcia?

Nie mówimy o zaparciach po stosowaniu leków opioidowych. Działaniem niepożądanym jakie może wystąpić jest tzw. dysfunkcja przewodu pokarmowego spowodowana opioidami (OIBD). Opioidy wywołują te objawy poprzez działanie na receptory opioidowe w jelitach, głównie receptory mi (μ), co prowadzi do zmniejszenia wydzielania płynów w jelitach, spowolnienia motoryki jelit, co z kolei powoduje twardnienie stolca i trudności w jego wydalaniu [1].

Jakie jest dawkowanie fentanylu i morfiny?

Dawki fentanylu i morfiny różnią się w zależności od drogi podania, stanu pacjenta oraz celu terapeutycznego – czyli wskazania. Dawkę skuteczną ustala się na podstawie procesu miareczkowania pacjenta, czyli dostosowywania dawki leku w celu osiągnięcia optymalnej kontroli bólu przy minimalizacji działań niepożądanych:

1. W przypadku morfiny zaleca się rozpoczęcie od niskiej dawki, na przykład:

• Doustnie: 5-10 mg co 4 godziny;
• Dożylnie: 2-4 mg co 4-6 godzin;

2. W sytuacji wyboru fentanylu:

• W przypadku plastrów transdermalnych (przezskórnych) zaleca się rozpoczęcie od najmniejszej dostępnej dawki, np. 12-25 mikrogramów na godzinę;
• W przypadku dożylnego podania, dawka początkowa wynosi zwykle 25-50 mikrogramów.

Jakie są dostępne leki zawierające morfinę i fentanyl?

Morfina dostępna jest w postaci tabletek powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu: MST Continus, tabletek powlekanych: Sevredol, roztworu doustnego: Oramorph, roztworu do wstrzykiwań: Morphini Sulfas WZF.

Fentanyl dostępny jest w postaci tabletek podpoliczkowych: AuroFena, Effentora, tabletek podjęzykowych: Submena, Vellofent, systemu transdermalnego: Durogesic, Fentanyl Actavis, Matrifen, aerozolu do nosa: Instanyl.

Jakie są działania niepożądane fentanylu i morfiny?

Wśród działań niepożądanych  fentanylu ni morfiny występują:

• depresja oddechowa – jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych, które może prowadzić do zagrażającego życiu spowolnienia lub zatrzymania oddechu;

• dysfunkcja przewodu pokarmowego spowodowana opioidem – OIBD;
• euforia lub dysforia (uczucie niepokoju);
• bradykardia (spowolnienie akcji serca).

Podsumowanie

Odpowiednie leczenie przewlekłego bólu nienowotworowego stanowi zawsze wyzwanie dla zespołu leczącego, a także dla opiekunów i rodziny. Dobór metod leczenia i leków przeciwbólowych powinien być skierowany na zapewnienie pacjentowi maksymalnego komfortu i korzyści przy minimalizacji ryzyka objawów niepożądanych i konieczności częstych wizyt w placówkach ochrony zdrowia. Nie jest “wszystko jedno” czy do leczenia użyta zostanie morfina czy fentanyl. Leczenie bólu musi być leczeniem celowanym i zindywidualizowanym – musi być dostosowane do pacjenta i do rodzaju bólu z jakim mamy do czynienia.

Układ krążenia u człowieka można podzielić na dwie części: krążenie duże (systemowe) i małe (płucne). W dużym skrócie można powiedzieć, że krążenie płucne łączy serce i płuca. Zachodzi tu wymiana gazowa, czyli proces, w którym do organizmu dostarczany jest tlen, a odbierany i wydalany dwutlenek węgla. W obiegu płucnym znajdują się żyły i tętnice. Choroba określana jako nadciśnienie płucne dotyczy nieprawidłowości w ciśnieniu tętnicy płucnej, o czym opowiemy więcej w dalszej części artykułu [1,2].

Kiedy mówi się o nadciśnieniu płucnym?

Jeśli mówimy o ciśnieniu płucnym, to poprawniej rzecz ujmując, mamy na myśli ciśnienie w tętnicy płucnej. Średnia wartość ciśnienia mierzona w spoczynku nie powinna przekraczać 20 mm Hg (zwykle około 12-13 mm Hg). Jeśli pomiary wskazują na wyższe wartości, to jest to jedno ze wskazań do diagnozy nadciśnienia płucnego. Jak można zmierzyć to ciśnienie [3]?

Diagnostyka nadciśnienia płucnego

Pomiar ciśnienia płucnego nie jest tak prosty, jak zwykłego ciśnienia tętniczego krwi. To badanie inwazyjne, do którego wykorzystuje się cewnik umieszczony w tętnicy płucnej. Procedura nosi nazwę prawostronnego cewnikowania serca. To badanie niezbędne do postawienia diagnozy, jednak przeprowadza się także inne badania [3].

Do diagnostyki nadciśnienia płucnego wykorzystuje się także badanie echokardiograficzne Doppler. Wiele pacjentów z tą chorobą cierpią na pewien stopień niedomykalności zastawki trójdzielnej, co można określić w tym badaniu. Dodatkowo dzięki echokardiografii można oszacować ciśnienie płucne, jednak jest to pomiar niedokładny i na tej podstawie nie można postawić diagnozy. Jeśli chodzi o inne badania, to pacjent w trakcie diagnostyki zostaje poddany prześwietleniu klatki piersiowej i badaniu EKG [1,3].

Objawy choroby

Jakie objawy prezentuje pacjent cierpiący na nadciśnienie płucne? Nadciśnienie płucne jest chorobą rzadką. Szacuje się, że cierpi na nie około 1% populacji globu. Najczęściej to schorzenie diagnozuje się u osób powyżej 65. roku życia, chociaż to nie znaczy, że młodsze osoby nie mogą zapaść na tę chorobę. [1,2].

Nadciśnienie płucne należy do chorób, które dość ciężko rozpoznać, bo początkowe objawy choroby nie są specyficzne. Na początku rozwoju schorzenia niepokojące objawy pojawiają się zwykle podczas wysiłku. Pacjent skarży się na postępującą duszność podczas wysiłku. W trakcie aktywności fizycznej mogą wystąpić mdłości i wzdęcia brzucha. Zdarzają się także omdlenia. Chorzy cierpią na nadmierne i szybkie męczenie się, nawet podczas wykonywania codziennych czynności. Objawem może być też pojawiająca się duszność, szczególnie podczas leżenia na plecach. Do innych objawów należy wzrost masy ciała spowodowany nadmiernym gromadzeniem się płynów i obrzękami. Może dojść do wystąpienia kołatania serca i krwioplucia. W miarę postępu choroby pojawia się ból w klatce piersiowej podczas aktywności fizycznej, a także chrypka, świszczenie oddechu, duszności, kaszel i częste infekcje dolnych dróg oddechowych. Warto wspomnieć, że często nadciśnienie płucne bywa związane z innymi chorobami serca i płuc, np. przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). W takich przypadkach objawy mogą być jeszcze bardziej zróżnicowane i charakterystyczne dla wspomnianych chorób [2].

Leczenie nadciśnienia płucnego

Nadciśnienie płucne może być skutecznie kontrolowane przy użyciu farmakoterapii, jednak warto zaznaczyć, że skuteczność prezentowanych leków dotyczy pacjentów ze średnim ciśnieniem w tętnicy płucnej od 25 mm Hg. Jest to wartość nieco wyższa, niż graniczna wartość do diagnozy nadciśnienia płucnego. Jakie leki wykorzystuje się w leczeniu nadciśnienia płucnego [2]?

Schematy leczenia i początkowy wybór leków zależy od wielu czynników, ale najważniejsze jest współwystępowanie chorób sercowo-naczyniowych i pulmonologicznych. Do chorób serca zaliczamy głównie zaburzenia związane z funkcjonowaniem lewej komory serca, ale również chorobę wieńcową, cukrzycę, otyłość i nadciśnienie tętnicze krwi [2].

Pacjenci bez chorób współistniejących

Dobór leków zależy od stopnia rozwoju choroby. W początkowej fazie farmakoterapia polega na doustnym przyjmowaniu antagonistów receptora endoteliny i inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 razem [2].

Antagoniści receptora endoteliny

Jedną z przyczyn wzrostu ciśnienia w tętnicy płucnej jest jej zwężenie. Odpowiada za to między innymi związek, który nazywa się endotelina. Leki należące do tytułowej grupy blokują receptory, czyli miejsca działania endoteliny i w efekcie nie dochodzi do zwężenia, co zmniejsza ciśnienie. Wśród tych leków wyróżniamy 3 substancje czynne. Dostępne produkty handlowe oraz zalecane dawkowanie przedstawiamy w Tabeli 1 [2,4].

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5

Za rozkurcz mięśni naczyń krwionośnych odpowiada cGMP (cykliczny guanozylomonofosforan). W tętnicach płucnych znajduje się dużo enzymu, który powoduje rozkład tej substancji (fosfodiesteraza 5, PDE-5). Leki z grupy inhibitorów PDE-5, takie jak sildenafil lub tadalafil blokują ten enzym, wskutek czego ilość cGMP się zwiększa. Tabela 2. przedstawia dawkowanie wspomnianych leków [2].

Leki zwiększające produkcję cGMP

Podobne leki do inhibitorów PDE-5 w kwestii efektu końcowego są leki, które oddziałują na enzymy odpowiedzialne na zwiększenie ilości cGMP. Mechanizm polega tutaj nie na hamowaniu enzymu, który rozkłada cGMP, ale zwiększeniu produkcji tego środka. Tak działa riociguat (Adempas). Z racji podobnego mechanizmu nie można tych leków stosować razem. Dawka początkowa riociguatu wynosi 1 mg 3 razy na dobę, a docelowa to 2,5 mg 3 razy na dobę [2,5].

Co jeśli choroba postępuje?

Jeśli choroba postępuje, to można rozważyć dwa działania. Najczęściej inhibitory PDE-5 stosuje się jako leki I rzutu, a w miarę postępu choroby lub braku efektu zamienia się je na riociguat. Innym rozwiązaniem jest dodanie agonistów receptora prostacykliny. Jest to lek o nazwie seleksipag (Uptravi). Stosuje się go doustnie w dawce 200 µg 2 razy na dobę. Dawka docelowa to maksymalnie 1600 µg 2 razy na dobę [2].

W miarę dalszego postępu choroby do terapii dodaje się analogi prostacyklin podawane dożylnie lub podskórnie. Wyróżniamy tutaj epoprostenol (Veletri) podawany jedynie dożylnie lub treprostinil (Tresuvi, Trepulmix, Remodulin) podawany dożylnie lub podskórnie. W skrajnych przypadkach może być potrzebny przeszczep płuc [2].

Pacjenci z chorobami współistniejącymi

Jeśli pacjent cierpi na choroby współistniejące wymienione wyżej do terapię należy rozpocząć od stosowania doustnych inhibitorów PDE-5 lub antagonistów receptora endoteliny [2].

Test reaktywności tętnic płucnych

Podczas prawostronnego cewnikowania serca można wykonać test reaktywności tętnic płucnych. Polega on na podaniu w formie inhalacji substancji, które rozszerzają naczynia płucne (najczęściej tlenek azotu lub iloprost). Jeśli osiągnie się odpowiedni spadek ciśnienia, to ten typ nadciśnienia płucnego można leczyć z zastosowaniem wysokich dawek blokerów kanałów wapniowych, np. amlodypiny (Normodipine, Agen, Amlozek, Amlopin, Vilpin) lub felodypiny (Plendil) [2].

Terapia dodatkowa w nadciśnieniu płucnym

Nadciśnienie płucne to skomplikowana jednostka chorobowa, dlatego bardzo często pacjent musi stosować także inne leki. Jest to związane z występowaniem chorób współistniejących i indywidualnych wskazań. Są to np. leki przeciwzakrzepowe. Nie ma ich co prawda typowo w schematach farmakoterapii, ale istnieją pewne badania, które wskazują, że u pacjentów z nadciśnieniem płucnym może dochodzić do powstawania zakrzepów w naczyniach płucnych. Decyzja o włączeniu takich leków zależy od decyzji lekarza i sytuacji chorego.

Druga grupa leków włączana ze względu na dodatkowe dolegliwości, to leki diuretyczne. Stosuje się je w przypadku występowania obrzęków i zaburzeń w gospodarce wodno-elektrolitowej. W terapii stosuje się najczęściej diuretyki pętlowe, tiazydowe i antagonistów receptora mineralokortykoidowego. Jeśli pacjent ma dodatkowo nadciśnienie tętnicze krwi, to włącza się leki stosowane w leczeniu tego schorzenia [2].

U pacjentów z nadciśnieniem płucnym często pojawiają się niedobory żelaza i anemia. W takim przypadku leczenie niedoborów żelaza jest wskazane. W niektórych przypadkach włącza się tlenoterapię. Bardzo ważne są również szczepienia ochronne, aby zapobiegać infekcjom dróg oddechowych. Badania dowodzą także, że jeśli jest to możliwe, to pacjent nie powinien porzucać aktywności fizycznej, gdyż umiarkowana aktywności przyczynia się do zmniejszenia objawów choroby [2].

Ile lat żyje się z nadciśnieniem płucnym?

Nadciśnienie płucne to postępująca choroba, na którą nie ma niestety leku powodującego jej wyleczenie. Trudności w leczeniu potęguje także fakt, że nadciśnienie płucne diagnozuje się najczęściej w dużym stopniu rozwoju, co dodatkowo utrudnia leczenie. Oczekiwaną długość życia po diagnozie bardzo trudno określić, bo zależy to od wielu czynników. Niektóre źródła podają wartość około 5 lat, ale istnieją także doniesienia o krótszej jak i dłuższej przeżywalności. Z drugiej strony nie brakuje pacjentów, którzy cierpią na nadciśnienie płucne od urodzenia, a mają 40 lat i stosunkowo dobrze funkcjonują. Natomiast często śmierć następuje w wyniku chorób współistniejących, np. niewydolności serca, która może wyniszczać człowieka przez długi czas. Czasami dochodzi do ostrych zaburzeń, które kończą się nagłą śmiercią. Natomiast pewne jest to, że prawidłowa kontrola terapii i dobór odpowiednich leków przedłużają znacząco życie [2,6].

Gdzie szukać pomocy?

Polskie Stowarzyszenie Osób z Nadciśnieniem Płucnym i Ich Przyjaciół jest grupą wsparcia dla Chorych na Nadciśnienie Płucne i ich rodzin,  pierwszą i jedyną w Polsce organizacją konsolidującą ludzi związanych z tą rzadką chorobą. Stowarzyszenie zostało założone w 2007 roku i zrzesza chorych, ich bliskich, rodziny oraz wszystkich tych, którzy chcą wspierać jego działania. Stowarzyszenie jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Nadciśnienia Płucnego (PHA Europe), które zrzesza 40 organizacji z 33 krajów.

Starzenie się to długoletni, złożony, wieloczynnikowy proces, angażujący wszystkie narządy i układy ludzkiego organizmu. Konsekwencją tych zmian są niedobory hormonalne typowe dla tego okresu życia mężczyzny. Zasadniczą rolę w procesie starzenia odgrywają zmiany w czynności gruczołów wydzielania wewnętrznego. U mężczyzn ich szczególnym wykładnikiem jest zmniejszenie z wiekiem produkcji androgenów gonadowych, czyli zespół niedoboru testosteronu (TDS). Często stwierdza się obniżenie stężenia testosteronu we krwi w przebiegu chorób układowych, takich jak niewydolność nerek, marskość wątroby i cukrzyca. Ocenia się, że u mężczyzn po 40. roku życia spadek stężenia całkowitego testosteronu wynosi ok. 0,8–1% rocznie [1].

Jakie są objawy niedoboru testosteronu?

Zespół niedoboru testosteronu powoduje wystąpienie następujących objawów [2]:

• spadek libido oraz jakości i częstości wzwodów, zwłaszcza erekcji nocnych,
• zmiany nastroju z towarzyszącym spadkiem aktywności intelektualnej, obniżeniem funkcji poznawczych, zaburzeniami orientacji przestrzennej, męczliwością, stanami depresji oraz irytacji,
• zaburzenia snu,
• spadek beztłuszczowej masy ciała z towarzyszącym spadkiem masy mięśni i ich siły,
• zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej,
• zmniejszenie ilości owłosienia i liczne zmiany skórne,
• spadek gęstości mineralnej kości z następową osteoporozą i wzrostem ryzyka złamań kości.

Jak wykazują obserwacje kliniczne, na plan pierwszy wysuwają się spadek energii i libido. To właśnie one są najbardziej czułymi markerami/symptomami TDS i zwykle są powodem zgłaszania się dotkniętych tym zespołem mężczyzn do lekarza.

Komu potrzebna jest terapia zastępcza testosteronem (TRT)?

Terapia ta wskazana jest dla mężczyzn, których problem polega zmniejszonym poziomie testosteronu. TRT to proces leczniczy, który przebiega pod ścisłą kontrolą lekarską. Jej zadaniem jest wyrównanie poziomu testosteronu i regulacja procesów metabolicznych. Terapia TRT przynosi wiele korzyści zarówno w sferze fizycznej, jaki emocjonalnej. W związku z tym warto wspomnieć, że nie ma ona nic wspólnego z wykorzystywaniem dużych dawek hormonów jako dopingu, co wiąże się z wieloma powikłaniami i skutkami ubocznymi [3].

Jak wygląda terapia zastępcza testosteronem?

Terapia TRT powinna być prowadzona preparatami zawierającymi testosteron naturalny. Aktualnie dostępne preparaty testosteronu – domięśniowe, podskórne, przezskórne, doustne i podjęzykowe – są bezpieczne i skuteczne. W sytuacji możliwości ujawnienia się w trakcie leczenia przeciwwskazań (głównie raka stercza) wymagających nagłego przerwania terapii testosteronowej, preparaty krótko działające (podskórne, doustne) będą miały przewagę nad preparatami o dłuższym działaniu (domięśniowymi czy podskórnymi).

Czy są jakieś przeciwwskazania do stosowania terapii testosteronem?

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do leczenia preparatami testosteronu są rak gruczołu krokowego i rak sutka, istotna policytemia (rzadki nowotwór krwi) oraz zaawansowane objawy z dolnych dróg moczowych, przeszkoda w odpływie moczu (w przebiegu gruczolaka stercza) do czasu zlikwidowania przeszkody. Względnymi przeciwwskazaniami są ciężkie choroby organiczne, choroby przebiegające z predyspozycją do poliglobulii (przewlekła obturacyjna choroba płuc, zespół bezdechu sennego). Łagodny rozrost gruczołu krokowego bez nasilonych objawów utrudnienia odpływu moczu nie jest przeciwwskazaniem do leczenia [2].

Najogólniej pisząc, arytmia określa wszelkie odstępstwa od fizjologicznego funkcjonowania serca. Jeśli serce bije za wolno, to mamy do czynienia z bradykardią. Zbyt szybkie bicie serca określa się mianem tachykardii. Oprócz tego pacjenci mogą doświadczać niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca określanych mianem niemiarowości. Tutaj najczęściej diagnozuje się migotanie przedsionków. Jak leczyć takie schorzenia? Jakie są najnowsze leki na arytmię w Polsce?

Jak leczyć arytmię?

Przed rozpoczęciem farmakoterapii niezbędne jest wykonanie badań. Pracę serca ocenia się poprzez wykonanie EKG, Holtera EKG i badania Echo serca. Po otrzymanych wynikach lekarz może stwierdzić, z jakim problemem się zmagamy.

Bardzo często pacjentów diagnozuje się z tachykardią. Tachykardia to schorzenie, w którym serce pacjenta bije szybko – powyżej 100 uderzeń na minutę. Najczęściej do terapii włącza się beta-blokery, takie jak metoprolol, karwedilol, bisoprolol lub nebiwolol. Leki te zmniejszają szybkość skurczu mięśnia sercowego [1].

Natomiast w dzisiejszym artykule skupimy się na nowych lekach przeciwarytmicznych.

Jakie są najnowsze leki na migotanie przedsionków?

Spośród najnowszych leków na arytmię bardzo ważne są leki na migotanie przedsionków. Ta jednostka chorobowa diagnozowana jest coraz częściej na świecie i niestety coraz częściej wśród młodych osób. Migotanie przedsionków zwiększa ryzyko udaru pięciokrotnie, niewydolności serca trzykrotnie, a nawet pojawienia się demencji dwukrotnie względem zdrowej osoby [1].

fot. Canva

Terapia flekainidem w Polsce

Flekainid należy do grupy IC leków stosowanych w leczeniu arytmii. Jest lekiem I wyboru w przypadku migotania przedsionków u osób bez zaburzeń anatomiczych serca [1,2].

Dawkowanie flekainidu jest trudne do ustalenia i zależy od stanu pacjenta. Stosuje się dawki od 100 mg do 400 mg na dobę. Lek powinien być wprowadzany do terapii pod kontrolą EKG i z monitorowanie stężenia w osoczu, dlatego często niezbędna jest hospitalizacja pacjenta [3].

Co ciekawe, u niektórych pacjentów istnieje możliwość “doraźnego” leczenia migotania przedsionków. Do tego celu również stosuje się flekainid. Chory nie stosuje leku ciągle, a przyjmuje jedynie większą dawkę, jeśli czuje, że rozpoczął się u niego epizod migotania przedsionków [2,4].

Flekainid w Polsce dostępny jest pod nazwą Flecainide acetate Holsten. Występuje w formie tabletek, które zawierają 50 mg lub 100 mg substancji. Lek jest pełnopłatny. Jego cena waha się w okolicach około 100 zł za 30 tabletek.

Ranolazyna

Nowym lekiem przeciwarytmicznym jest ranolazyna (np. Ranexa, Ranozek). Pierwotnie stosowało się ją jako lek przeciwdławicowy. Dopiero później odkryto właściwości antyarytmiczne. Ranolazyna znajduje zastosowanie u osób z arytmią – szczególnie migotaniem przedsionków. Może być stosowana z amiodaronem oraz dronedaronem [5,6].

Pochodne amiodaronu

Dronedaron – nowość w oparciu o tradycję

Ciekawym lekiem jest dronedaron. To pochodna leku, który bardzo często stosuje się w leczeniu arytmii, tj. amiodaronu (np. Cordarone, Opacorden).

Dronedaron to jeden z najnowszych leków na migotanie przedsionków. Stosuje się go także w innych schorzeniach, np. częstoskurczu komorowym, migotaniu komór lub zespole Wolffa-Parkinsona-White’a [7].

Dronedaron jest lekiem o bezpieczniejszym profilu niż klasyczny amiodaron. Ten nowy lek przeciwarytmiczny stosuje się najczęściej w połączeniu z ranolazyną (np. Ranozek, Ranexa). Dzięki temu można zastosować mniejsze dawki leku, co jeszcze bardziej zwiększa jego bezpieczeństwo, a redukcja epizodów migotania przedsionków spada o ponad 50% względem placebo [1].

Jak jest cena dronaderonu? Niestety to bardzo drogi lek, który jest tylko pełnopłatny. Cena dronaderonu w Polsce wynosi około 500 zł. To zwykle koszt miesięcznej terapii.

Celiwaron i budiodaron

Oprócz dronedaronu w badaniach uczestniczył celiwaron i budiodaron. W przypadku celiwaronu nie potwierdzono jego skuteczności. Badania nad budiodaronem potwierdziły jego bezpieczeństwo i skuteczność, natomiast nie jest on dostępny w terapii i wymaga dalszych badań [8,9].

Wernakalant

Do najnowszych leków na migotanie przedsionków należy grupa ARDA (leki wydłużające repolaryzację przedsionków). Należy do nich wernakalant (Brinavess). Badania porównywały go do amiodaronu i wykazał lepsze od niego działanie. Wernakalant stosuje się u chorych bez strukturalnych zaburzeń serca (lub umiarkowanych z innymi obostrzeniami). Używa się go do farmakologicznej kardiowersji. Lek podawany jest pozajelitowo [10,11].

Nowe leki przeciwarytmiczne w trakcie badań

Na rynkach zagranicznych lub w trakcie badań jest jeszcze wiele nowych leków przeciwarytmicznych. Poniżej omówimy wybrane substancje.

Doksapram i jego nowe zastosowanie

Pierwotnie doksapram stosowało się u pacjentów z poważnymi zaburzeniami oddychania i Przewlekłą Obturacyjną Chorobą Płuc jako lek stymulujący wzrost objętości oddechowej i częstości oddechów. Nie jest co prawda lek uznawany jako terapia I rzutu, ale aktualnie trwa jego badanie w leczeniu przetrwałego, niezastawkowego migotania przedsionków (DOCTOS-Trial) [12].

Kanakinumab

Istnieje teoria, że u podstawy migotania przedsionków leży rozwój stanu zapalnego, co potwierdza, np. wzrost występowania migotania przedsionków po przebyciu COVID-19. Kanakinumab to przeciwciało monoklonalne, które skuteczność potwierdzono w badaniu klinicznych CONVERT-AF. Badano tam występowanie migotania przedsionków 6 miesięcy po zabiegu kardiowersji. Stwierdzono, że nawrót migotania w próbie z kanakinumabem występował w 36% względem 77% w placebo [12].

Astma oskrzelowa, określana również zwyczajnie astmą, jest chorobą płuc, w następstwie której drogi oddechowe zwężają się i puchną, przez co produkują więcej śluzu, niż powinny. Jej pierwszymi objawami są z reguły duszności i kaszel, najczęściej w nocy lub z rana. Objawy najczęściej pojawiają się pod wpływem działania alergenów, dymu, pyłu, zimnego powietrza, infekcji lub zbyt intensywnych ćwiczeń fizycznych [1].

Czy astmę można wyleczyć?

Niestety, w chwili obecnej nie istnieje lekarstwo na astmę. Nie da się więc jej wyleczyć, a terapia ma na celu jedynie zmniejszenie objawów, w celu poprawy komfortu życia pacjentów. Umożliwia także znaczne zmniejszenie liczby ataków astmy oskrzelowej, dzięki czemu możliwe jest normalne funkcjonowanie chorych. Na świecie prowadzone jest wiele badań nad nowymi preparatami, dającymi nadzieję pacjentom chorującym na to schorzenie. W ostatnich latach zarejestrowano również nowe leki, które przynoszą realną pomoc i pozwalają pacjentom na jeszcze lepsze funkcjonowanie. [1]

Najnowsze leki na astmę oskrzelową warte zainteresowania

Bardzo obiecujące okazały się badania przeprowadzone przez badaczy z Aston University i Imperial College London. Obiektem ich badań były komórki macierzyste, znane jako perycyty, które napływają do układu oddechowego w związku z powstałym z astmą zapaleniem. Następnie komórki te przekształcają się w tkankę mięśniową, która usztywnia i pogrubia ściany dróg oddechowych, powodując objawy astmy. A dokładniej za napływ perycytów odpowiada białko CXCL12. Badacze zablokowali działanie tego białka z pomocą specjalnej cząsteczki LIT-927. Po jej podaniu objawy choroby zmniejszyły się już po tygodniu, a po dwóch praktycznie zniknęły. Co najważniejsze, ściany dróg oddechowych stały się dużo cieńsze, analogicznie jak u zdrowych zwierząt. Niestety cząsteczka wymaga jeszcze wielu badań, a droga od badań in vivo na zwierzętach do potencjalnego zastosowania u ludzi jest bardzo daleka [2].

Co prawda nie jest to nowoczesny lek, ale w 2022 r. FDA (Food and Drug Administration) zarejestrowała pierwszy lek generyczny zawierający wziewny aerozol budezonidu i formoterolu fumaranu do stosowania w terapii astmy i przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc. Pierwszym zmiennikiem Symbicortu dopuszczonym przez FDA na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki był preparat pod nazwą Breyna (nie jest dostępny w Polsce). Należy pamiętać, że wprowadzenie leków generycznych wiąże się z obniżeniem kosztów terapii dla pacjenta, przez co więcej z nich może sobie pozwolić na leczenie. Każde takie wydarzenie w przypadku leków poprawiających jakość życia pacjentów jest niezwykle ważne [3].

W 2020 r. FDA zatwierdziła pierwszy cyfrowo zintegrowany inhalator, który w znaczny sposób może pomóc pacjentom cierpiący na astmę. Został on opracowany przez izraelską firmę Teva i nosi nazwę ProAir Digihaler. Jest to cyfrowy inhalator ratunkowy z wbudowanymi czujnikami, który zawiera również specjalną aplikację mobilną, co znacznie ułatwia leczenie pacjentom cierpiącym na astmę czy POChP. Pomimo że nie jest to nowy lek, który w jakiś sposób rewolucjonizuje leczenie astmy, to pokazuje, że również rozwój technologii może być bardzo pomocny w walce z tą chorobą [4].

W 2023 r. FDA zatwierdziło aerozol do inhalacji pod nazwą Airsupra, składający się z albuterolu i budezonidu. Może być on stosowany w razie potrzeby w leczeniu lub zapobieganiu zwężenia oskrzeli i w celu zmniejszenia ryzyka napadów astmy u pacjentów z astmą w wieku powyżej 18 roku życia. Pomimo że nie są to nowe leki, to takie połączenie ma na celu rozluźnienie mięśni i zmniejszenie stanu zapalnego w drogach oddechowych płuc, co zmniejsza ryzyko wystąpienia ciężkich ataków astmy [5].

Czy jest nowy lek refundowany na astmę?

Warto zaznaczyć, że w Polsce od 1 maja 2022 r. wprowadzono refundację na terapię trójlekową w leczeniu astmy, a dokładnie preparaty zawierające steryd wziewny wraz z 2 lekami rozszerzającymi oskrzela. Preparaty złożone rozszerzają oskrzela, działają przeciwzapalnie i zmniejszają liczbę zaostrzeń. Do preparatów wprowadzonych wtedy do refundacji należą:

• Trelegy Elipta (połączenie flutikazonu, wilanterolu i umeklidynium);
• Enerzair Breezhaler (glikopyronium, indakaterol i mometazon);
• Atectura Breezhaler (indekaterol z mometazonem);
• Trimbow (beklometazon, formoterol i bromek glikopyronium), w jego przypadku zostały rozszerzone wskazania, dzięki czemu będzie refundowany dla większej grupy pacjentów [6].

Podsumowanie

Nowoczesne leki na astmę oskrzelową w znacznym stopniu poprawiły sytuację pacjentów cierpiących na tę chorobę. Coraz bardziej precyzyjne dopasowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz refundowanie coraz to nowszych terapii spowodowało, że astma przestała być postrzegana jak wyrok. W ostatnich latach pojawiały się głównie nowe terapie łączące znane już wcześniej leki i dając obiecujące wyniki leczenia. Nie są to przełomowe terapie, ale wraz z wygaszaniem coraz większej ilości patentów i pojawianiem się leków generycznych, terapia astmy staje się coraz bardziej przystępna cenowo dla pacjenta. Niemniej jednak, pacjenci z uwagą śledzą postępy w tej dziedzinie, licząc, że pewnego dnia pojawi się terapia pozwalająca na całkowite jej wyleczenie. Badania prowadzone w wielu laboratoriach na całym świecie starają się sprostać tym oczekiwaniom i każdy dzień może przynieść przełomowe odkrycia.

Schizofrenia to choroba, która należąca do zaburzeń psychotycznych. Charakteryzuje się występowaniem szeregu objawów, które prowadzą do fałszywego postrzegania otoczenia, samego siebie czy sytuacji, w jakich się znajduje. Większość początków choroby pojawia się przed 30. rokiem życia. Osoby chore na schizofrenię muszą być poddane leczeniu przez całe życie. Jednak przy odpowiedniej kombinacji psychoterapii, psychoedukacji i leków mogą całkowicie normalnie funkcjonować w społeczeństwie. Istnieje kilka rodzajów schizofrenii w zależności od występujących objawów [1]. 

Jak wygląda standardowa farmakoterapia schizofrenii? 

W standardowej terapii schizofrenii stosujemy leki przeciwpsychotyczne. Mają one za zadanie stabilizację eliminację, zarówno objawów dodatnich (halucynacji, zaburzeń mowy) oraz objawów ujemnych (zmniejszenie odczuwania emocji). Za winowajcę pojawienia się tych zaburzeń uważa się układ dopaminergiczny, w związku z czym działanie leków przeciwpsychotycznych głównie opiera się na tym mechanizmie [1]. 

Typowe leki przeciwpsychotyczne

Przede wszystkim hamują układ dopaminergiczny, dzięki czemu hamują występowanie objawów pozytywnych. Niestety charakteryzują się występowaniem licznych działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, czyli sztywność mięśni, zaburzenia chodu, drżenie, ale także zmiany nastroju. Leki typowe są skuteczne u mniejszości pacjentów. Należą do nich: chlorpromazyna, promazyna, haloperidol, flupentiksol, chlorprotiksen [1].

Atypowe leki przeciwpsychotyczne

W mniejszym stopniu działają na układ dopaminergiczny, a w większym na serotoninergiczny. Dzięki temu objawy pozapiramidowe nie występują. Do atypowych leków należą: klozapina, olanzapina, kwetiapina, sulpiryd, arypiprazol, rysperydon [1]. 

Jakie są najnowsze leki na schizofrenię paranoidalną?

Nowe leki na schizofrenię są ciągle w trakcie badań klinicznych. Nowoczesne leczenie schizofrenii opiera się o chęć zwiększenia skuteczności farmakoterapii oraz minimalizacji występowania działań niepożądanych. Istnieje sporo nowych badań klinicznych, głównie opierają się one na następujących kierunkach działania:

Układ glutaminergiczny

Kwas glutaminowy jest jednym z neuroprzekaźników w mózgu, który odpowiada za regulację nastroju, a zaburzenie jego poziomu może doprowadzić do nasilenia objawów schizofrenii. Obecnie prowadzone są badania nad lekami, które wpływają na stabilizację układu glutaminergicznego, które będzie można używać jako dodatek do terapii podstawowej. W związku z tym, że cały układ jest skomplikowany, leki, które są obecnie badane, mają różne punkty uchwytu w powyższym układzie [2].

Układ cholinergiczny

Już od dawna wiadomo, że zaburzenia w układzie cholinergicznym mogą powodować objawy schizofrenii. Obecnie badamy leki, które działają na układ cholinergiczny, a były stosowane w chorobie Alzheimera, w kierunku poprawy funkcji poznawczych. Badane są donepezil, rywastygmina, ale także nowe środki takie jak KarXT, czyli xanomelina i chlorek trospium [2].

Układ endokannabinoidowy

O układzie endokannabinoidowym wiadomo, że odpowiada za ból oraz reakcje zapalne i immunologiczne w organizmie. Odkryto, że potencjalnie pobudzenie układu może działać przeciwpsychotycznie oraz ochronnie na układ poznawczy w organizmie. Dokładny mechanizm nie jest jeszcze znany, aczkolwiek stanowi podstawę do przeprowadzanych badań, a w przyszłości może dać leki o dobrej tolerancji dla pacjenta [2].

Inhibicja fosfodiesterazy (PDE)

Fosfodiesterazy to enzymy regulujące poziom cyklicznego AMP. Typ 4 tych enzymów odpowiada za pracę między innymi w układzie nerwowym, co już zostało wykorzystane w terapii depresji. Obecnie prowadzone są badania w kierunku wykorzystania leków w leczeniu schizofrenii. Badaniu podlega między innymi rofumilast, który jest stosowany w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc [2].

Agoniści TAAR1

Pobudzenie receptora TAAR1 powoduje regulacje wydzielania dopaminy, noradrenaliny i serotoniny. Trwają badania nad lekami aktywującymi ten mechanizm. Dzięki temu można stabilizować poziomy dopaminy bez konieczności działania na jej receptory, za czym idzie bez ryzyka wystąpienia działań niepożądanych [2].