Afty – małe owrzodzenia, duży dyskomfort

Afty nawracające to jedne z najczęstszych zmian zapalnych w jamie ustnej. Pojawiają się jako niewielkie, bolesne owrzodzenia o okrągłym lub owalnym kształcie, otoczone czerwoną obwódką i pokryte białawym lub żółtawym nalotem. Choć zwykle są małe (poniżej 1 cm), potrafią sprawiać intensywny ból, szczególnie podczas jedzenia i picia. Co ciekawe, owrzodzenia aftopodobne mogą pojawiać się również jako działanie niepożądane niektórych leków, np. w badaniach klinicznych leku rocatinlimab (przeciwciało anty-OX40) afty występowały u 7% pacjentów przyjmujących ten preparat [3].

Wyróżnia się trzy główne typy aft:

• Afty mniejsze – najczęstsze, mają średnicę do kilku milimetrów i goją się zwykle w ciągu 7-14 dni bez pozostawiania blizn.
• Afty większe  – przekraczają 1 cm średnicy, są głębsze, bardziej bolesne i mogą goić się nawet kilka tygodni, niekiedy pozostawiając blizny.
• Afty opryszczkowate  – pojawiają się jako liczne, drobne owrzodzenia, które mogą się zlewać w większe zmiany. Mimo nazwy nie mają związku z wirusem opryszczki.

Do czynników sprzyjających nawrotom aft zalicza się stres, osłabienie odporności, niedobory żywieniowe (żelazo, witamina B12, kwas foliowy), drobne urazy błony śluzowej, a także zmiany hormonalne. Warto wspomnieć, że stany zapalne jamy ustnej, w tym owrzodzenia aftopodobne, stanowią również częste powikłanie stosowania niektórych leków przeciwnowotworowych, takich jak inhibitory mTOR (np. ewerolimus), gdzie zapalenie jamy ustnej występuje nawet u 67% pacjentów i jest jednym z głównych powodów ograniczających kontynuację leczenia [4]. U niektórych osób afty mogą pojawiać się wielokrotnie w ciągu roku, co istotnie wpływa na jakość życia.

Pleśniawki i inne zmiany zapalne – jak je rozróżnić?

Nie każda bolesna zmiana w jamie ustnej to afta. Pleśniawki, czyli kandydoza jamy ustnej, to zakażenie grzybicze wywoływane najczęściej przez grzyby z rodzaju Candida. Objawiają się charakterystycznymi białymi, przypominającymi twaróg nalotami na języku, podniebieniu i wewnętrznej stronie policzków. Po ich usunięciu odsłania się zaczerwieniona, łatwo krwawiąca błona śluzowa. Pleśniawki częściej dotykają niemowlęta, osoby starsze, pacjentów przyjmujących antybiotyki lub leki immunosupresyjne oraz osoby z osłabionym układem odpornościowym [1].

Oprócz aft i pleśniawek w jamie ustnej mogą pojawiać się również inne zmiany zapalne, takie jak opryszczka wargowa (pęcherzyki na wardze wywołane wirusem HSV), liszaj płaski (białawe, siatkowe zmiany na błonie śluzowej) czy leukoplakia (białe plamy, które nie dają się usunąć przez ścieranie). Każda zmiana w jamie ustnej, która nie goi się przez ponad 2-3 tygodnie, zmienia kolor, kształt lub towarzyszy jej krwawienie, powinna być jak najszybciej skonsultowana z lekarzem lub stomatologiem, ponieważ wymaga diagnostyki w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń [1].

Ból i stan zapalny w jamie ustnej – jak sobie z nimi radzić?

Leczenie stanów zapalnych jamy ustnej zależy od ich przyczyny i nasilenia objawów. W wielu przypadkach stosuje się preparaty miejscowe, które działają bezpośrednio w ognisku zapalnym. Dostępne są różne formy: żele znieczulające nakładane na zmianę, płukanki o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym, a także preparaty osłaniające błonę śluzową. W przypadku zapalenia błony śluzowej jamy ustnej stosuje się również środki przeciwzapalne, takie jak benzydamina,  a także krioterapię, czyli leczenie zimnem [1]. W przypadku silniejszego bólu lekarz może zalecić również leki przeciwbólowe stosowane ogólnie.

Szczególną rolę w łagodzeniu bólu i stanu zapalnego w jamie ustnej odgrywają niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) stosowane miejscowo. Ich zaletą jest to, że działają bezpośrednio w miejscu zapalenia, dzięki czemu mogą szybko przynosić ulgę. Wśród płukanek o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym wymienić można Glimbax, który zawiera diklofenak stosowany miejscowo w jamie ustnej do leczenia objawowego stanów zapalnych błony śluzowej, w tym zapalenia dziąseł, zapalenia jamy ustnej czy podrażnień mechanicznych [6]. Glimbax w postaci płukanki do jamy ustnej łagodzi ból i dyskomfort, również w stanach zapalnych błony śluzowej wywoływanych przez chemio- i radioterapię [5].

Warto również pamiętać o prostych domowych metodach wspomagających leczenie: unikaniu gorących, kwaśnych i ostrych potraw, a także dbaniu o delikatną higienę jamy ustnej, by nie podrażniać dodatkowo zmienionej chorobowo błony śluzowej.

Jak działa diklofenak w płukance do jamy ustnej?

Diklofenak to niesteroidowy lek przeciwzapalny, którego mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu zwanego cyklooksygenazą (COX). Enzym ten uczestniczy w wytwarzaniu prostaglandyn, czyli substancji, które w naszym organizmie odpowiadają za powstawanie bólu, obrzęku i stanu zapalnego. Blokując ten szlak, diklofenak zmniejsza produkcję prostaglandyn bezpośrednio w miejscu zapalenia, co przekłada się na łagodzenie zarówno bólu, jak i samego procesu zapalnego [6]. 

Dużą zaletą stosowania diklofenaku w postaci płukanki jest to, że lek działa miejscowo, czyli bezpośrednio tam, gdzie toczy się zapalenie. Badania wykazały, że po zastosowaniu miejscowym diklofenak bardzo dobrze przenika przez błonę śluzową i gromadzi się w tkankach objętych stanem zapalnym, jednocześnie wchłaniając się do krążenia ogólnego w minimalnym stopniu [6]. Oznacza to, że preparat działa skutecznie w jamie ustnej, a ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest znacznie mniejsze niż w przypadku leków przyjmowanych doustnie.

Jak prawidłowo stosować płukanki lecznicze?

Skuteczność płukanki leczniczej zależy nie tylko od jej składu, ale także od prawidłowego sposobu stosowania. Oto kilka praktycznych wskazówek:

• Odmierz odpowiednią ilość roztworu – nie stosuj „na oko”. Używaj miarki dołączonej do opakowania, aby zapewnić właściwą dawkę leku.
• Płucz jamę ustną przez odpowiedni czas – zbyt krótkie płukanie (kilka sekund) może nie wystarczyć, by lek zdążył zadziałać. Zalecany czas płukania to 30-60 sekund [6].
• Po płukaniu wypluj roztwór – płukanek leczniczych nie należy połykać.
• Stosuj płukankę regularnie, zgodnie z zaleceniami zawartymi w ulotce lub według wskazań lekarza.

Glimbax stosuje się w postaci roztworu do płukania jamy ustnej, odmierzając 15 ml preparatu (jedną miarkę) nierozcieńczonego lub rozcieńczonego niewielką ilością wody, od 2 do 3 razy na dobę [6]. Jeśli objawy nasilą się lub nie ustępują po 7 dniach stosowania, należy skontaktować się z lekarzem [6]. Najczęstszym błędem pacjentów jest zbyt rzadkie stosowanie płukanki lub zbyt krótki czas płukania, co może zmniejszać jej skuteczność.

Kiedy domowe metody nie wystarczą – sygnały alarmowe

Większość stanów zapalnych jamy ustnej ustępuje samoistnie lub po zastosowaniu leczenia miejscowego w ciągu 1-2 tygodni. Istnieją jednak sytuacje, w których konieczna jest wizyta u lekarza lub stomatologa. Nie należy zwlekać z konsultacją, gdy:

• Zmiana w jamie ustnej nie goi się przez ponad 2-3 tygodnie.
• Owrzodzeniu towarzyszy wysoka gorączka.
• Pojawiają się powiększone, bolesne węzły chłonne (np. pod żuchwą lub na szyi).
• Zmiana szybko się powiększa, krwawi lub zmienia kolor.
• Ból jest bardzo silny i nie ustępuje mimo stosowania dostępnych preparatów.
• Zmiany nawracają bardzo często (kilka razy w miesiącu).

Szczególną czujność powinny wzbudzać zmiany o nieregularnych brzegach, twarde w dotyku lub jednostronne, ponieważ mogą wymagać wykluczenia zmian przednowotworowych lub nowotworowych. W takich przypadkach lekarz może zlecić dodatkowe badania, w tym biopsję zmiany [1]. Pamiętajmy, aby w każdym przypadku wątpliwości związanych ze stanem zdrowia skonsultować je z lekarzem.

Podsumowanie

Stany zapalne jamy ustnej, takie jak afty, pleśniawki czy podrażnienia mechaniczne, to częsty problem, który może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie. Kluczem do skutecznego radzenia sobie z nimi jest odpowiednie leczenie oraz eliminacja czynników sprzyjających nawrotom. W przypadku bolesnych stanów zapalnych warto rozważyć zastosowanie preparatu Glimbax jako wsparcia w łagodzeniu bólu i stanu zapalnego w jamie ustnej [6]. Jeśli zmianom towarzyszą niepokojące objawy, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub stomatologiem.

• Czy można karmić piersią po cesarskim cięciu i dlaczego tak
• Jakie wyzwania mogą wystąpić przy laktacji po cesarce i jak je pokonać
• Jak rozkręcić laktację po cc – sprawdzone metody krok po kroku
• Jak skutecznie pobudzić laktację laktatorem, gdy dziecko nie może ssać
• Najwygodniejsze pozycje do karmienia, które nie bolą po operacji
• Praktyczne wskazówki dotyczące żywienia, leków i częstotliwości karmień
• Kiedy szukać pomocy specjalisty i jakie objawy są niepokojące
• Jak przygotować się do karmienia już w szpitalu

Czy laktacja po cesarce jest możliwa?

Wiele przyszłych mam martwi się, czy będzie mogła karmić piersią po cięciu cesarskim. To zrozumiałe obawy, ale dobrą wiadomością jest to, że laktacja po cesarce jest jak najbardziej możliwa. ¹ Twoje ciało otrzymuje te same sygnały hormonalne do rozpoczęcia produkcji mleka, niezależnie od tego, czy urodziłaś naturalnie, czy przez cesarskie cięcie. ¹ Nagła zmiana hormonalna po oddzieleniu łożyska od macicy sygnalizuje piersiom, że pora na produkcję mleka. ¹ Cesarskie cięcie ma niewielki wpływ na twoją zdolność do karmienia piersią, a mleko pojawi się prawie tak samo łatwo, jak gdybyś urodziła naturalnie. ²

Badania pokazują, że cesarskie cięcie może opóźnić pojawienie się mleka o kilka dni, ale mleko w końcu się pojawi. ³ W pierwszych dniach po porodzie twoje ciało produkuje siare – pierwsze mleko dziecka, które jest bogate w przeciwciała. ³ Około 2-5 dni po porodzie mleko staje się bardziej obfite, a proces ten można przyspieszyć poprzez regularne karmienie piersią, karmienie na żądanie i dużo kontaktu skóra do skóry z dzieckiem. ³ Jeśli planujesz cesarskie cięcie, możesz rozpocząć “zbieranie” siary już od 37 tygodnia ciąży (można przechowywać w zamrażarce) – ta skoncentrowana żywność będzie przydatna, jeśli dziecko będzie potrzebowało dodatkowych karmień. ⁴ Udana laktacja po cesarce wymaga przede wszystkim cierpliwości i odpowiedniego wsparcia.

Jakie wyzwania może przynieść karmienie po cesarce?

Głównym problemem może być opóźnione rozpoczęcie karmienia piersią bezpośrednio po porodzie z powodu wpływu leków lub konieczności rozdzielenia matki i dziecka. ⁵ Ból po operacji może znacząco wpływać na karmienie piersią – odczuwasz dyskomfort po poważnej operacji brzucha, a także skurcze macicy. ³ Dlatego nie wahaj się brać bezpiecznych leków przeciwbólowych przepisanych przez lekarza – większość z nich jest bezpieczna podczas karmienia, ponieważ mniej niż 1% przechodzi do mleka matki. ⁶ Ból zakłóca uwalnianie oksytocyny, hormonu odpowiedzialnego za łatwy przepływ mleka. ²

Dzieci po cesarskim cięciu mogą być nieco śpiące po znieczuleniu i ssać z mniejszym entuzjazmem na początku. ² Mogą także przez kilka pierwszych dni wykrztuszać śluz, oczyszczając płuca po porodzie, co może wpływać na ich chęć ssania. ⁴ Jeśli dziecko jest śpiące, możesz delikatnie stymulować jego podniebienie małym palcem, aby wzmocnić odruch ssania. ⁷ Nawet jeśli otrzymałaś znieczulenie ogólne, możesz karmić piersią, jak tylko będziesz wystarczająco przytomna. ² Wszystkie te wyzwania można pokonać, gdy wiesz jak pobudzić laktację po cc skutecznie.

Jak rozkręcić laktację po cc – najważniejsze zasady

Najważniejsze jest rozpoczęcie karmienia piersią tak szybko, jak to możliwe – idealnie w ciągu pierwszej godziny po porodzie. ¹ Kontakt skóra do skóry odgrywa ogromną rolę w ustanowieniu udanego karmienia piersią. ⁷ Jeśli zostaniecie rozdzieleni, staraj się robić “kangaroo care” (dziecko pod twoją bluzką) tak szybko, jak to możliwe. ⁷ Możesz poprosić lekarza o pisemne zlecenie wyłącznego karmienia piersią bez butelek i smoczków. ¹ Wiedza o tym, jak rozkręcić laktację po cc, pomoże ci przygotować się na wyzwania związane z karmieniem po operacji.

Jak pobudzić laktację po cc laktatorem

Jeśli dziecko nie może być przyłożone do piersi w ciągu pierwszych 4 godzin, użyj laktora, aby zapobiec przekrwieniu piersi i stymulować produkcję mleka. ¹ Istnieje skuteczna metoda zwana “Shake, Rattle and Roll”: aplikuj ciepłe ręczniki przez 20 minut, masuj piersi delikatnymi ruchami w kierunku brodawki przez 3 minuty, następnie odciągaj ręcznie przez 15-20 minut z każdej strony. ⁷ W trzecim podejściu pochyl się i potrząsaj piersiami, a następnie odciągaj przez 15-20 minut. ⁷ Rób to 8 razy w ciągu 24 godzin, z przynajmniej jednym odciąganiem między 23:00 a 1:00. ⁷ Wiedza o tym, jak rozkręcić laktację po cc laktatorem, jest szczególnie przydatna, gdy matka i dziecko muszą być czasowo rozdzielone po operacji.

Najwygodniejsze pozycje do karmienia po cesarce

Znalezienie wygodnej pozycji może być trudne ze względu na ból w miejscu nacięcia. ¹ Dwie najlepsze pozycje to leżenie na boku i uchwyt futbolowy – w obu przypadkach dziecko nie ma kontaktu z twoim nacięciem. ³ W pozycji leżącej na boku leż brzuch do brzucha z dzieckiem, umieszczając je kilka centymetrów poniżej piersi. ³ W uchwycie futbolowym owiń dziecko wokół boku ciała pod pachą, z brzuchem zwróconym do ciebie. ³ Używaj dużo poduszek dla wsparcia i połóż zwinięty ręcznik obok rany, aby ją chronić przed kopnięciami dziecka. ⁸ Odpowiednie pozycje są kluczowe dla komfortowej laktacji po cesarce.

Praktyczne wskazówki dla sukcesu

Karm dziecko co najmniej co 3 godziny w ciągu dnia i co 4 godziny w nocy, dążąc do 8-10 karmień na 24 godziny. ¹ Unikaj suplementacji mieszanką, chyba że jest medycznie wskazana – sztuczne brodawki mogą zakłócać naukę ssania. ¹ Lepiej karmić dziecko, gdy dopiero się budzi (liże usta, porusza oczami), niż gdy już płacze. ⁷ Jedz regularnie, szczególnie owies, np. płatki owsiane, nasiona sezamu, siemię lniane, migdały, kolendrę, koperek, anyż i kolorowe warzywa, które mogą zwiększać produkcję mleka. ¹ Pij szklankę wody przed każdym karmieniem. ¹ Gdy wiesz jak pobudzić laktację po cc, możesz skutecznie wspierać produkcję mleka nawet po trudnym porodzie.

Pamiętaj, że antybiotyki po cesarce mogą powodować pleśniawki u ciebie lub dziecka – nie przerywaj karmienia, ale zgłoś się po leczenie. ⁸ Wszystkie rutynowe procedury, jak pierwsza kąpiel dziecka, mogą być odłożone do pierwszego karmienia. ⁶

Kiedy szukać pomocy?

Skontaktuj się z konsultantem laktacyjnym, jeśli nie możesz samodzielnie rozwiązać problemów – im szybciej, tym łatwiej będzie je rozwiązać. ³ Jeśli dziecko nie karmiło się przez 6 godzin, poproś o elektryczny laktat. ⁶ Poproś o natychmiastową pomoc, jeśli masz zaczerwienienie i obrzęk piersi przez ponad 24 godziny – może to oznaczać zapalenie gruczołu mlekowego. ⁴ Grupy wsparcia, jak kawiarnie dla karmiących, mogą być doskonałym źródłem pomocy po powrocie do domu. ⁴ Specjaliści pomogą ci zrozumieć, jak najlepiej wspierać laktację po cesarce w twojej indywidualnej sytuacji.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Laktacja po cesarce jest nie tylko możliwa, ale może być równie skuteczna jak po porodzie naturalnym. Kluczem do sukcesu jest wczesne rozpoczęcie karmienia, kontakt skóra do skóry, odpowiednie pozycje karmienia i nie wahanie się przed przyjmowaniem pomocy. Choć cesarskie cięcie może opóźnić pojawienie się mleka o kilka dni, systematyczne działania i wsparcie specjalistów pomogą ci osiągnąć sukces w karmieniu piersią. Pamiętaj – każda matka zasługuje na wsparcie w tej pięknej podróży, a laktacja po cesarce może być równie satysfakcjonująca jak po porodzie naturalnym.

Jak się okazuje, płyny do płukania jamy ustnej, mogą mieć bardzo dużo różnych funkcji. Ich głównym zadaniem jest oczyszczenie części jamy ustnej, do których trudno jest dotrzeć szczoteczce do zębów. Często uzupełniają także działanie past do zębów. Mogą one pełnić również inne funkcje, np.:

• wybielanie;
• działanie przeciwpróchnicze;
• przeciwbakteryjne;
• zmniejszające nadwrażliwość zębów;
• korzystny wpływ na stan jamy u osób noszących aparaty ortodontyczne;
• zmniejszają krwawienie dziąseł.

Analizując skład, warto zwrócić na uwagę na to, czy płyn zawiera alkohol. Może on bowiem powodować wysuszenie śluzówki, a także nie jest zalecany dzieciom ani osobom od niego uzależnionym [1].

Jak prawidłowo stosować płyny do higieny jamy ustnej?

Płyn do płukania ust należy stosować bezpośrednio po dokładnym wyszczotkowaniu i wynitkowaniu zębów oraz oczyszczeniu języka. Do ust należy wlać określoną ilość płynu, a następnie dokładnie wypłukać, przepuszczając płyn przez zęby. Na końcu należy wypluć i nie połykać płynu. Trzeba pamiętać, żeby nie płukać ust wodą po zastosowaniu płynu [2].

Przegląd płynów do higieny jamy ustnej

W aptekach, drogeriach czy w sklepach można znaleźć bardzo dużo różnych rodzajów płynów do płukania ust. Głównymi kryteriami w przypadku ich wyboru, powinien być cel, w jakim się go potrzebuje. Są płyny, które doskonale sobie radzą z usuwaniem płytki nazębnej, podczas gdy inne będą powodowały rozjaśnienie zębów. Warto zwrócić uwagę na ich skład. 

W chwili obecnej większość preparatów nie zawiera alkoholu, a jeżeli zawiera, to powinno to być wyraźnie zaznaczone. Alkohol, pomimo skuteczności w zabijaniu bakterii, może powodować suchość w jamie ustnej, nie powinien być także stosowany przez dzieci. Przykładowe płyny do płukania jamy ustnej opisano poniżej.

Ziaja Mintperfekt Activ remineralizujący, stomatologiczny płyn do płukania jamy ustnej

O produkcie 

• nie zawiera alkoholu;
• ma w swoim składzie m.in. związki fluorowe;
• preparat dodatkowo remineralizuje szkliwo, dzięki czemu zapobiega próchnicy;
• może być stosowany przez pacjentów z aparatami ortodontycznymi;
• odświeża oddech na długi czas [3].

Elgydium Anti Plaque, antybakteryjny płyn do płukania jamy ustnej

O produkcie

• głównym celem płynu jest rozjaśnienie szkliwa;
• nie uszkadza szkliwa,
• można jednocześnie korzystać z pasty wybielającej;
• jednocześnie zapobiega odkładaniu się płytki nazębnej;
• zawiera również remineralizujący zęby fluorek [4].

Eludril classic, płyn do płukania jamy ustnej

O produkcie

• zawiera m.in. chlorheksydynę;
• jest specjalnie zaprojektowany dla osób noszących aparaty ortodontyczne, pomaga im w codziennej higienie jamy ustnej;
• usuwa płytkę nazębną z trudno dostępnych miejsc, jak okolice zamków aparatu;
• dodatkowo koi podrażnienia wywoływane aparatem np. okolice dziąseł czy błony śluzowej [5].

Lacalut Activ, płyn do płukania jamy ustnej

O produkcie

• sprawdzi się w szczególności u osób mających problemy z krwawiącymi dziąsłami, paradontozą czy próchnicą;
• ma działanie bakteriostatyczne;
• likwiduje osad bakteryjny i hamuje procesy tworzenia się kamienia nazębnego;
• może być stosowany przez pacjentów stosujących ruchome protezy [6].

Baikadent, płyn do ust 

O produkcie

• głównym składnikiem jest wyciąg z tarczycy bajkalskiej;
• działa przeciwzapalnie, przeciwgrzybiczo i przeciwbakteryjne;
• płyn ma także właściwości kojące i łagodzące;
• jest polecany pacjentom mającym problem z krwawiącymi dziąsłami czy nawracającymi aftami lub pleśniawkami [7].

Blanx BioRepair Plus, płyn do płukania ust

O produkcie

• zaprojektowany dla pacjentów z nadwrażliwością zębów;
• zawiera specjalne cząsteczki MicroRepair o budowie zbliżonej do szkliwa zębów;
• mineralizuje zęby, przeciwdziała odkładaniu się kamienia nazębnego i zapobiega powstawaniu próchnicy;
• odświeża oddech [8].

Listerine Original, płyn do płukania ust

O produkcie

• bardzo mocny płyn, który zabija 99% bakterii w jamie ustnej;
• przeciwdziała odkładaniu się kamienia nazębnego;
• zawiera alkohol, więc nie może być używany przez dzieci i osoby uzależnione;
• może także powodować suchość w jamie ustne;
• istnieją też inne wersje, np. Listerine Cool Mint, Listerine Total Care [9].

Podsumowanie

Pośród wielu możliwych do wyboru płynów ciężko jednoznacznie wskazać najlepsze preparaty. Wiąże się to z tym, że pełnią one bardzo różne funkcje. Dlatego jeden preparat może być dobry dla jednego pacjenta, a jednocześnie niezbyt przydatny dla innego. Każdy powinien indywidualnie wybrać płyn, w zależności od swoich osobistych potrzeb.

Afty to małe, okrągłe i płytkie owrzodzenia, które pojawiają się wewnątrz jamy ustnej, na policzkach, języku, wargach lub gardle. Mogą one powodować ból lub uczucie pieczenia. Czasami może towarzyszyć im gorączka, powiększenie węzłów chłonnych i złe samopoczucie. Afty mogą trwać nawet do dwóch tygodni i często nawracać. Przyczyny ich powstawania mogą być różne, ale do najczęstszych należą:

• mechaniczne uszkodzenie błony śluzowej jamy ustnej np. w wyniku szczotkowania zębów lub jedzenia;
• choroby, takie jak celiakia, choroba Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mogą powodować nawracające afty;
• udowodniono skłonność dziedziczną do nawracających aft;
• nadmierny stres często powoduje pojawienie się aft [1,2].

Jakie składniki ma żel na afty? 

W żelach stosowanych na afty mogą być różne składniki. Będą one definiowały, w jaki sposób będzie działał dany preparat. Do najczęściej występujących substancji należą:

• hialuronian sodu — przyspiesza gojenie aft i redukuje występujące zmiany chorobowe;
• chlorheksydyna — zmniejsza ból wywołany przez aftę, nie przyspiesza jednak samego procesu gojenia;
• szałwia — działa ściągająco, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne w schorzeniach jamy ustnej;
• anestezyna — ma działanie znieczulające;
• salicylan choliny — działa miejscowo przeciwzapalnie i odrobinę przeciwbólowo;
• chlorek cetalkoniowy — ma działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne [3].

Jak stosować żele na afty?

W celu jak najskuteczniejszego i bezpiecznego stosowania żeli na afty warto stosować kilka prostych zasad. Do najważniejszych należą:

• warto przeczytać i zastosować się do instrukcji producenta, czyli zapoznać się z dawkowaniem, częstotliwością stosowania i czasem trwania terapii;
• przed użyciem żelu należy umyć dokładnie ręce, aby uniknąć wprowadzania chorobotwórczych drobnoustrojów do jamy ustnej;
• trzeba unikać użycia zbyt małej lub zbyt dużej ilości żelu, ponieważ może to wpływać na skuteczność leczenia;
• przed nałożeniem żelu warto upewnić się, że powierzchnia aft jest czysta, aby zapewnić lepsze wchłanianie i działanie substancji leczniczej;
• bezwzględnie należy unikać jedzenia i picia bezpośrednio po zastosowaniu żelu;
• trzeba regularnie stosować preparat;
• warto obserwować, czy stosowany preparat powoduje poprawę, jeżeli objawy się nasilają, należy skonsultować się z lekarzem [1,3].

Przegląd żeli stomatologicznych na afty

Na rynku dostępnych jest wiele żeli stomatologicznych stosowanych na afty. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej.

Aphtigel 0,1%, żel i Aphtigel Max 0,3%, żel

O produkcie 

• żel zawiera 0,1% lub 0,3% (Aphtigel Max) diglukonianu chlorheksydyny i 0,3% ekstraktu z szałwii lekarskiej;
• można stosować go nawet 3 razy dziennie;
• po zastosowaniu przez 30 minut nie należy spożywać posiłku;
• preparat może być stosowany przez osoby mające skłonność do występowania aft i pleśniawek [4].

Aphtihelp, żel

O produkcie 

• produkt zawiera diglukonian chlorheksydyny i hialuronian sodu;
• można stosować go kilka razy dziennie na zmianę chorobową (nie jeść i nie pić przez 20-30 minut), od 1 roku życia (stosowanie preparatu u dzieci poniżej 12. miesiąca życia należy skonsultować z lekarzem);
• wyrób medyczny może być stosowany przez osoby mające skłonność do występowania aft i pleśniawek oraz zmian występujących w obrębie ust, jak zajady lub opryszczka [5].

Dezaftan med, żel 

O produkcie 

• wyrób medyczny zawiera m.in. poliwinylopirolidon, który tworzy na powierzchni błony śluzowej barierę ochronną i przyspiesza gojenie aft;
• można stosować 3-4 razy dziennie;
• produkt stosuje się wspomagająco przy aftach, pleśniawkach i drobnych urazach [6].

Anaftin, żel 

O produkcie 

• żel zawiera poliwinylopirolidon, aloes zwyczajny i kwas hialuronowy;
• łagodzi ból, tworząc warstwę ochronną w miejscu aplikacji i jest łatwy w użyciu;
• nie można przyjmować pokarmów i napojów przez minimum godzinę po aplikacji wyrobu medycznego;
• żel należy aplikować 3-4 razy dziennie;
• zawiera m.in. poliwinylopirolidon, który tworzy na powierzchni błony śluzowej barierę ochronną i przyspiesza gojenie aft;
• wyrób medyczny stosowany jest w leczeniu zapalenia jamy ustnej [7].

Aftargent Nano, żel 

O produkcie 

• wyrób medyczny zawiera nanokoloid srebra, D-panthenol i poliwinylopirolidon;
• preparat tworzy ochronny film na błonie śluzowej jamy ustnej oraz izoluje miejsce zmienione od drażniących czynników zewnętrznych;
• preparat może być stosowany wspomagająco w leczeniu stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej, takich jak afty, pleśniawki czy drobnych urazów i otarć błony śluzowej jamy ustnej;
• można stosować 3-4 razy dziennie;
• po otwarciu należy zużyć w ciągu 6 miesięcy [8].

Podsumowanie 

Afty potrafią być niezwykle nieprzyjemne. Na szczęście w aptece można znaleźć wiele preparatów, które skutecznie niwelują ten problem. Szczególne wygodne i skuteczne są żele stomatologiczne. Zawierają one różne substancje, mi.in. srebro, kwas hialuronowy, poliwinylopirolidon czy chlorheksydynę. Jeżeli zastosuje się kilka prostych zasad ich użytkowania, pozbycie się afty nie powinno być wielkim problemem

Zapalenie jamy ustnej u dzieci może mieć różne podłoże, jednak najczęściej powoduje je wirus opryszczki pospolitej (HSV-1). Dziecko może narzekać na ból jamy ustnej i dziąseł. Błony śluzowe są obrzmiałe i zaczerwienione. Bardzo często pojawia się charakterystyczna pęcherzykowa wysypka w jamie ustnej. Drugim bardzo częstym czynnikiem wywołującym zapalenie jamy ustnej jest wirus Coxsackie A. Tutaj oprócz pęcherzyków często towarzyszy dziecku gorączka.

Problemy w jamie ustnej mogą być także spowodowane infekcjami innych wirusów i towarzyszyć dziecku podczas infekcji i przeziębienia. Schorzenia w jamie ustnej u dzieci mogą nie mieć podłoża wirusowego a być efektem, np. drażniących czynników lub obecności innych patogenów. Zapalenie jamy ustnej u dzieci może być też mylnie określane podczas pojawienia się aft lub pleśniawek [1].

Jakie są najczęstsze objawy zapalenie jamy ustnej?

Podczas zapalenia jamy ustnej dziecku towarzyszy głównie ból. Błony śluzowe objęte stanem zapalnym są tkliwe i przekrwione. Dziecko może odczuwać dyskomfort podczas jedzenia i picia, a czasami nawet zwykłe przełykanie śliny może być wyzwaniem. Stanom zapalnym w jamie ustnej może towarzyszyć również nadprodukcja śliny, chociaż ślinienie będzie często efektem trudności w połykaniu. Co zastosować na zapalenie jamy ustnej u dzieci? W aptekach znajdziemy leki i sporo wyrobów medycznych, które stosuje się do leczenia takich problemów.

Co podać na zapalenie jamy ustnej u dziecka?

Jeśli chodzi o leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej u dziecka, to są to głównie preparaty objawowe. Ich celem jest nawilżenie błon śluzowych, złagodzenie bólu i pomoc w regeneracji. W wielu preparatach znajdziemy lidokainę (np. Dynexan, Dentinox N, Mucosit) lub benzokainę (Dentosept A), które są substancjami miejscowo znieczulającymi i pomagają zniwelować ból. Niektóre produkty zawierają salicylan choliny, który działa głównie przeciwzapalnie oraz substancje odkażające, np. chlorek cetalkoniowy (np. Sachol) lub chlorheksydynę (SeptOral MED, Eludril Classic).

Większość preparatów natomiast zawiera substancje o działaniu nawilżającym, łagodzącym i osłaniającym. Będą to, np. gliceryna, pantenol lub kwas hialuronowy, które tworzą żelową otoczkę osłaniającą miejsce stanu zapalnego przed czynnikami zewnętrznymi. Dużo produktów bazuje także na ekstraktach roślinnych o łagodzącym działaniu (np. aloes, rumianek, arnika, dąb) [2].

Jakie są leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej u dziecka?

Leczenie zapalenia jamy ustnej u dzieci najlepiej rozpocząć od stosowania produktów na błony śluzowe w formie żelu. Zawierają one substancję znieczulające i przeciwzapalne, dlatego powinny być wybierane do mocnego stanu zapalnego z poważnym bólem. Aplikuje się je zwykle do 3 razy na dobę. Po przyjęciu preparatu najlepiej przez pewien czas nie jeść i nie pić, aby lek mógł zacząć działać w miejscu podania. Poniżej prezentujemy wybrane preparaty.

Sachol, żel

Dynexan, żel

Dentinox N, żel

Dentosept A, płyn do stosowania w jamie ustnej

Żele na podrażnioną jamę ustną

Do leczenia zapalenia jamy ustnej u dzieci bardzo dobrze nadają się żele o działaniu nawilżającym, łagodzącym i ochronnym. Nie mają takiej siły działania jak leki, jednak dobrze łagodzą podrażnioną jamę ustną. To preparaty, które są bezpieczne dla dzieci i można stosować je częściej niż leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej. Bardzo dobrze sprawdzą się jako dodatek przy mocniejszych stanach zapalnych.

Sachol Kids, żel

Dentosept A Mini, płyn do stosowania w jamie ustnej

Nurodent, żel

SeptOral MED, żel

Czy warto stosować płyny do płukania dla dzieci?

Co jeszcze zastosować na zapalenie jamy ustnej u dzieci? Dobrym rozwiązaniem będą płyny do płukania jamy ustnej. Musimy tutaj wybierać te, które zawierają składniki aktywne o działaniu odkażającym (np. chlorheksydyna) lub produkty do nawilżania jamy ustnej. Płyny do płukania będą odpowiednie dla dzieci, ale dopiero jeśli nie wystąpi ryzyko zakrztuszenia lub połknięcia preparatu

Eludril Classic, płyn do płukania jamy ustnej

Gardlox Manusilver, płyn do płukania jamy ustnej

Zasady leczenia zapalenia jamy ustnej u dzieci

Sposób leczenia zapalenia jamy ustnej u dzieci powinien być dobrany do jednostki chorobowej. Z tego względu warto skonsultować się z lekarzem, aby ocenił, czy nie jest wymagane stosowanie leków dostępnych bez recepty. Czasami niezbędne będzie włączenie antybiotyku na zapalenie jamy ustnej lub leków przeciwwirusowych. Bez recepty nie są dostępne takie antybiotyki. Przy nawracających stanach zapalnych warto udać się do stomatologa, aby ocenił zdrowie dziąseł i zębów, gdyż omawiane schorzenia mogą wynikać z problemów stomatologicznych.

Jeśli chodzi leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej, to warto wybierać substancje o sprawdzonym działaniu, tj. związki odkażające i przeciwzapalne. Stosuje się je zwykle do 3 razy na dobę. Pomocniczo warto włączyć żele i płyny o działaniu nawilżającym i łagodzącym. W większości przypadków mogą być stosowane nawet u małych dzieci i częściej niż leki. Prawidłowe nawilżenie śluzówki przyniesie ukojenie w bólu. Jeśli stanowi zapalnemu towarzyszy <a href=”https://leki.pl/poradnik/kiedy-jako-lek-przeciwgoraczkowy-nalezy-zastosowac-paracetamol/” title=”Kiedy w gorączce należy zastosować paracetamol?”>silny ból i gorączka to należy podać leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol (Paracetamol Hasco Forte, Apap dla dzieci Forte, Pedicetamol) lub ibuprofen (np. Ibum forte, Nurofen dla dzieci Forte, Ibufen dla dzieci forte).

Lukrecja gładka (łac. Glycyrrhiza glabra) należy do rodziny bobowatych (łac. Fabaceae). Jak wygląda lukrecja? To roślina, która osiąga zwykle około 1 metra wysokości. Ma pierzaste liście długości około 10 centymetrów. Jej kwiaty mają najczęściej kolor od fioletowego po ciemnoniebieski. Z racji tego, że lukrecja należy do rodziny bobowatych, to ma owoce w kształcie kilkucentymetrowych strączków, które zawierają nasiona [1].

Co to jest lukrecja?

W przypadku lukrecji gładkiej najważniejszy pod względem leczniczym jest korzeń. Łacińska nazwa odnosi się do greckich słów, które w wolnym tłumaczeniu brzmią: “słodki korzeń”. To bardzo dobrze charakteryzuje smak korzenia lukrecji, który ma przyjemny smak [1].

Lukrecja i jej działanie

Jakie jest działanie lecznicze lukrecji? Kiedy korzeń lukrecji może pomóc nam w problemach zdrowotnych?

Lukrecja jest bogata w wiele prozdrowotnych związków. Zawiera białko, proste i złożone cukry, sole mineralne, witaminy i pektynę. Jest bogata w substancje takie jak taniny, fitosterole (np. sitosterol i stigmasterol), glikozydy, flawonoidy, triterpeny (np. glicyryzynę, która głównie odpowiada za słodki smak korzenia) i saponiny [1].

Lukrecja na kaszel

Lukrecja bywa stosowana do leczenia kaszlu. Glicyryzyna działa wykrztuśnie, gdyż pomaga usunąć zalegającą wydzielinę z dróg oddechowych i pobudza oraz przyspiesza sekrecję śluzu w tchawicy. Z tego względu korzeń lukrecji wchodzi w skład mieszanek ziołowych na kaszel i podrażnienie górnych dróg oddechowych. Dzięki zawartości śluzów może również łagodzić ból i podrażnione gardło [1].

Problemy żołądkowe i lukrecja

Lukrecję wykorzystuje się do leczenia problemów związanych ze stanem zapalnym żołądka i dwunastnicy. Bywa pomocna w łagodzeniu wrzodów lub nadżerek żołądka i dwunastnicy. Lukrecję stosuje się także pomocniczo przy stanach skurczowych żołądka i dwunastnicy wywołanych stanem zapalnym [1,2]. Korzeń lukrecji posiada spore ilości śluzów, dlatego stosuje się go również jako łagodny środek przeczyszczający – najczęściej w połączeniu z innymi surowcami o takim działaniu [2].

Przeciwdrobnoustrojowe działanie lukrecji

Wiele badań (najczęściej in vitro i na zwierzętach) potwierdza szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe korzenia lukrecji. Substancje zawarte w korzeniu działają przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwwirusowo. Z tego względu korzeń lukrecji nadaje się do stosowania pomocniczo w trakcie przeziębień. Wykazano także, że glicyryzyna zawarta w lukrecji działa immunostymulująco podczas infekcji wirusem HSV (wirus opryszczki pospolitej) [1,2].

Czy lukrecja podnosi cukier?

Czasami pojawiają się obawy, że skoro korzeń rośliny jest słodki, to czy lukrecja podnosi cukier? Lukrecja nie podnosi poziomu glukozy. W rzeczywistości stosowanie kwasu glicyryzynowego, który jest w korzeniu lukrecji, pomaga w kontroli poziomu cukru, a nawet prowadzi do jego niewielkiego obniżenia [3,4]

Lukrecja i problemy dermatologiczne

Badania in vitro i in vivo wykazały korzystny wpływ ekstraktów z lukrecji na problemy skórne. Dochodziło do redukcji zaczerwienienia, obrzęków i swędzenia skóry. Ze względu na powyższe mieszanki z korzeniem lukrecji można stosować miejscowo do łagodzenia podrażnień skóry i w formie płukanek na problemy w jamie ustnej, takie jak afty, pleśniawki, owrzodzenia [1,2].

Jakie są skutki uboczne korzenia lukrecji?

Stosowanie korzenia lukrecji w zalecanych ilościach przez krótki czas jest dosyć bezpieczne. Niestety, jeśli nadużywamy roślinę, możemy spotkać się ze skutkami ubocznymi korzenia lukrecji. Przyjmowanie dużych ilości korzenia lukrecji (powyżej 15 gramów dziennie) przez długi czas może doprowadzić do zwiększenia poziomu potasu we krwi, czyli hiperkaliemii, co jest niebezpieczne, gdyż może doprowadzić do zaburzeń rytmu serca [5]. Nadużywanie lukrecji może doprowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi, dlatego powinny na to uważać osoby chorujące na nadciśnienie [5]. Duże dawki korzenia lukrecji dostarczają spore ilości glicyryzyny. Jej nadmiar może prowadzić to pseudohiperaldosteronizmu. W efekcie osoba staje się nadwrażliwa na hormony kory nadnerczy, a to może spowodować bóle głowy, nadmierne zmęczenie, problemy z widzeniem, powstawanie obrzęków, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, zaburzenia rytmu serca lub nawet zawał serca [4,5].

Kiedy nie wolno stosować lukrecji?

Preparatów z korzeniem lukrecji nie powinny przyjmować osoby stosujące doustną antykoncepcję oraz przyjmujące hydrokortyzon lub prednizolon [5]. Na lukrecję powinny uważać także osoby cierpiące na niewydolność nerek, choroby sercowo-naczyniowe (głównie nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca) oraz zaburzenia elektrolitowe [2]. Na lukrecję powinny uważać kobiety w ciąży i karmiące piersią. Jedno z badań pokazuje, że u kobiet, które w czasie ciąży przyjmowały dużo glicyryzyny (powyżej 500 mg na tydzień) doszło do przedwczesnego porodu (o kilka dni wcześniej niż planowo) [3]. Osoby, u których lukrecja jest przeciwwskazana, powinny także uważać na słodycze z lukrecją.

Jak zrobić herbatę z lukrecją?

W jaki sposób najlepiej przygotować lukrecję? Czy można zrobić herbatę z lukrecją? Najczęściej sproszkowany surowiec zalewa się wrząca wodą w proporcji 2 g surowca na 150 ml wrzącej wody. Taką mieszaninę powinno się lekko podgrzewać przez około 15 minut. Po ostudzeniu napar można odcedzić i wypić [2]. Herbatę z lukrecji stosuje się 2 razy na dobę jako środek wykrztuśny. Napar do łagodzenia problemów żołądkowych można stosować do 4 razy na dobę [2].

„Krosta na języku” to termin potoczny. Krostą bowiem nazywamy zmiany skóry lub błon śluzowych, które zawierają w sobie ropną wydzielinę. W przypadku „krost na języku” zwykle mamy do czynienia z powiększoną brodawką językową lub grudką, która powstała na skutek infekcji lub z powodu innych czynników, na przykład urazu, z powodu zmniejszonej ilości wyprodukowanej śliny. Wtedy jama ustna jest bardziej podatna na przygryzanie oraz rozwój bakterii [1].

Dlaczego wyskakują krosty na języku?

Krosty na języku (potocznym określeniem na krostę lub aftę pojawiającą się na języku, jest pypeć) są zmianami niewielkich rozmiarów, które są źródłem dyskomfortu lub bólu. Mogą być powiązane z chorobami krwi, chorobami skóry, zaburzeniami przewodu pokarmowego na każdym jego odcinku, objawami alergii, zatrucia organizmu, niedoborów witamin i mikroelementów, reakcji immunologicznych. Często pojawiają się jako objawy niecharakterystyczne i wyprzedzają pojawienie się objawów chorób ogólnoustrojowych [1].

Jakie mogą być rodzaje krost?

• białe krosty – mogą świadczyć o infekcji grzybiczej, a dokładniej mówiąc, o pleśniawce. W przypadku zaobserwowania pojedynczych nadżerek pokrytych białym nalotem możemy mieć do czynienia z aftami, które mogą powstawać samoistnie lub w wyniku reakcji na uraz.
• czerwone krosty – kiedy zmiany takie umiejscowione są na końcu języka i towarzyszy im powiększenie węzłów chłonnych, ból gardła, gorączka, możemy podejrzewać anginę. Jeśli natomiast czerwone zmiany zlokalizowane są na początku języka, najprawdopodobniej związane są z infekcją wirusową („zwykłym” przeziębieniem).

Może dojść do sytuacji, w której język jest cały czerwony, a brodawki językowe przypominają swoim wyglądem nasiona truskawki. Mówimy wtedy o języku truskawkowym (malinowym). Malinowy język spotykany jest przede wszystkim przy chorobach typowych dla wieku dziecięcego: szkarlatyna oraz choroba Kawasaki (zapalenie drobnych naczyń). Język taki może również świadczyć o niedoborze witaminy B12 lub kwasu foliowego, zapaleniu języka lub odrze [2].

• żółte krosty – pojawiające się rano mogą świadczyć o nieprawidłowościach związanych z układem pokarmowym (szczególnie wtedy kiedy zmianom tym towarzyszy nieprzyjemny zapach z ust i dolegliwości żołądkowe).

Jak pozbyć się bolących krost na języku domowymi sposobami?

Z uwagi na to, że najczęstszą przyczyną występowania krost na języku jest nieodpowiednia higiena jamy ustnej, w pierwszej kolejności należy zadbać o poprawę warunków higienicznych tam panujących. Podstawową czynnością jest szczotkowanie zębów minimum 2 razy dziennie. Jednak gdy już pojawią się bolące krosty na języku, skutecznym domowym sposobem może być stosowanie płukanek z szałwii, rumianku czy łopianu lekarskiego. Korzystne jest także płukanie jamy ustnej płynami o działaniu antyseptycznym, które nie zawierają alkoholu: AlfaMed, Eludril, Meridol, SeptOral czy też odkażanie krost preparatami dostępnymi bez recepty, na przykład Aphtin.

Jeśli jednak domowe sposoby na krosty na języku nie okażą się nieskuteczne, a dolegliwości będą się nasilać, konieczna będzie konsultacja lekarska – w celu postawienia właściwej diagnozy. Sposób leczenia zależny jest od etiologii zmian. By nie musieć się zastanawiać nad tym jak leczyć powstałe krosty, warto wdrożyć działania profilaktyczne: wspomniana wyżej odpowiednia higiena jamy ustnej, higiena posiłków (mycie owoców i warzyw, mycie rąk przed jedzeniem), systematyczne wizyty kontrolne u dentysty, odpowiednia dieta – unikanie nadmiernego spożywania cukrów prostych i odpowiednia ilość dostarczanych witamin oraz składników mineralnych.

Jeśli pojawiła się u ciebie lub twojego dziecka pewna boląca zmiana na błonie śluzowej w jamie ustnej, to jest duże prawdopodobieństwo, że jest to afta.

Afty mają najczęściej owalny kształt. Są koloru biało-szarego i charakteryzują się ograniczonymi brzegami. Wokół nich występuje zaczerwienienie. Afty mają tendencję do pojawiania się w grupach. Najczęściej występuje ich kilka sztuk. W rzeczywistości mogą pojawić się na całej powierzchni jamy ustnej, ale najczęściej występują w obrębie policzków, warg i języka [1].

Skąd biorą się afty?

Afty to bardzo częsta przypadłość. Cierpi na nią nawet 25% społeczeństwa, jednak najczęściej występują u dzieci i młodzieży. Pochodzenie aft nie jest jednoznaczne. Aktualnie uważa się, że na pojawienie się zmian na błonie śluzowej mogą mieć wpływ poniższe czynniki:

• Miejscowe urazy w jamie ustnej, np. otarcia, skaleczenia lub zagryzienia.
• Czynniki genetyczne.
• Niedobory składników odżywczych, np. witamin z grupy B, cynku, żelaza i kwasu foliowego.
• Choroby układu pokarmowego, np. celiakia.
• Przyjmowanie niektórych leków, np. diklofenak, kaptopril, fenobarbital, sole złota.
• Alergie pokarmowe i nadwrażliwość na niektóre pokarmy, np. kawę, czekoladę, truskawki, orzechy, migdały, pomidory.
• Palenie tytoniu.
• Przewlekłe niedobory odpornościowe.
• Stres [1]–[3].

Pleśniawki a afty — czym się różnią?

Często pleśniawki i afty traktuje się zamiennie, jednak czy są to te same schorzenia? Pleśniawki a afty to podobne zmiany w jamie ustnej, ale mające odmienne podłoże. Czynniki, które mogą powodować afty, zostały przedstawione powyżej. Natomiast pleśniawki, jak sama nazwa wskazuje, są wynikiem zakażeń grzybami z rodzaju Candida. Z tego powodu leczenie pleśniawek będzie zupełnie inne, gdyż skupiać się będzie głównie na lekach przeciwgrzybiczych [4].

Jak długo leczy się afty u dzieci?

W zależności od rodzaju afty może ona się utrzymywać na powierzchni błony śluzowej od kilku dni do kilku tygodni. W Tabeli 1. prezentujemy charakterystykę poszczególnych rodzajów aft i owrzodzeń.

Tabela 1. Podział i charakterystyka aft [1,3].

W większości przypadków będziemy mieli do czynienia z drobnymi aftami, które po około 2 tygodniach powinny same zniknąć. Jednak afty powodują ból i pieczenie. Z tego powodu pojawia się pytanie: “Co stosować na afty dla dzieci”?

Leki na afty dla dzieci

Niestety afty to dolegliwość, na którą nie ma skutecznego leku. Jeśli zmiana zacznie się rozwijać, to aktualnie nie ma związków, które by ją zahamowały i które wyeliminowałyby przyczynę problemów. Natomiast istnieją preparaty, które rekomenduje się w leczeniu aft, jako terapia dodatkowo, która np. ma za zadanie łagodzić ból lub obrzęk [1].

W takim razie, co podawać na afty dla dzieci? Pierwszą substancją, którą możemy zastosować to, np. lidokaina lub benzokaina o działaniu miejscowo znieczulającym. Aplikuje się ją bezpośrednio na zmianę. Celem jest łagodzenie bólu [1].

Kolejna substancja, która znajduje zastosować w leczeniu aft u dzieci, to np. chlorheksydyna lub salicylan choliny. To związek odkażający. Stosuje się go w celu prewencji przed nadkażeniem zmiany. Łagodzi także objawy bólu i podrażnienia. Często stosuje się również preparaty na bazie jonów srebra [1].

Czasami miejscowo można stosować również mocniejsze leki, takie jak sterydy, np. triamcinolon lub betametazon. Natomiast zarezerwowane są one jedynie do bardzo poważnych i nawracających zmian. Stosuje się je jedynie w wyjątkowych wskazaniach [1].

Duże znaczenie odgrywa także miejscowe stosowanie past i żeli o działaniu ochronnym i łagodzącym podrażnienia. Takie preparaty zawierają, np. alantoinę, pantenol lub związki śluzowe, które tworzą warstwę ochronną na zmianie.

W niewielkich zmianach dobrze sprawdzą się również preparaty w formie aerozoli lub płukanek z naturalnymi wyciągami roślinnymi, np. z rumianku, arniki, tymianku lub mięty.

Wyrobów medycznych i leków na afty dla dzieci jest bardzo dużo. W Tabeli 2. prezentujemy wybrane preparaty z kategorii “Co na afty dla dzieci”.

Tabela 2. Wybrane wyroby medyczne i leki na afty dla dzieci.

<td style=”text-align: center;” data-sheets-value=”{“1″:2,”2″:”Zawiera oktenidynę o działaniu przeciwdrobnoustrojowym i związki łagodzące ból.”}”>Zawiera oktenidynę o działaniu przeciwdrobnoustrojowym i związki łagodzące ból.

<td style=”text-align: center;” data-sheets-value=”{“1″:2,”2″:”Zawiera substancje odkażające oraz przeciwbólowe i przeciwzapalne”}”>Zawiera substancje odkażające oraz przeciwbólowe i przeciwzapalne.

<td style=”text-align: center;” data-sheets-value=”{“1″:2,”2”:”Wyciąg z tarczycy bajkalskiej.”}”>Wyciąg z tarczycy bajkalskiej.

<td style=”text-align: center;” data-sheets-value=”{“1″:2,”2″:”Działanie odkażające i przeciwgrzybicze.”}”>Działanie odkażające i przeciwgrzybicze.

<td style=”text-align: center;” data-sheets-value=”{“1″:2,”2″:”Substancje powlekające, wyciągi roślinne oraz znieczulająca lidokaina.”}”>Substancje powlekające, wyciągi roślinne oraz znieczulająca lidokaina.

Większość wyrobów medycznych i leków na afty dla dzieci zawiera substancje ochronne i łagodzące, takie jak alantoina, pantenol, kwas hialuronowy i gliceryna. Nie wszystkie mogą być stosowane w każdym wieku.

Na uwagę z pewnością zasługuje Dologel, który można stosować bez ograniczeń wiekowych oraz Dentosept A Mini w formie aerozolu do miejscowego podawania lub Aphtin, które można stosować u dzieci od 1. roku życia.

Jak stosować leki na afty dla dzieci?

Błona śluzowa jamy ustnej jest szczególnym miejscem. Leki stosowane miejscowo utrzymują się na niej najkrócej ze względu na obecność śliny i ruchy języka. Preparatów na afty jest wiele i ich stosowanie różni się pomiędzy poszczególnymi produktami, dlatego zawsze warto przeczytać ulotkę dołączoną do opakowania. Leki i wyroby medyczne na afty zwykle stosuje się 3 razy na dobę. Warto, aby chwilę po nałożeniu żelu lub płynu powstrzymać się od jedzenia i picia, aby związki lecznicze jak najdłużej działały w miejscu pojawienia się afty.

Czy afty są zaraźliwe?

Afty wizualnie są podobne do opryszczki. Jak wiadomo, opryszczka jest zaraźliwa, gdyż wywołuje ją wirus opryszczki pospolitej. Natomiast czy afty są zaraźliwe? Zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej określane jako afty nie są zaraźliwe. Nie wywołują ich bakterie ani wirusy. Nie można się nimi zarazić, poprzez ślinę, pocałunki czy kontakty seksualne.

Zioła do płukania mają działanie przeciwzapalne, ściągające, odkażające, w związku z tym stosujemy je w przypadku chorób jamy ustnej i gardła o podłożu zapalnym. Będą to przede wszystkim:

• wszelkiego rodzaju zapalenia dziąseł, języka, błon śluzowych jamy ustnej
• łagodne zapalenie przyzębia
• afty
• pleśniawki
• krwawienia z dziąseł
• pomocniczo w parodontozie

Powyższe schorzenia objawiają się zazwyczaj uczuciem pieczenia, bólu w jamie ustnej. Mogą być wyczuwalne zgrubienia pod językiem. W stanach zapalnych sięgających do gardła mogą pojawić się trudności z przełykaniem [1].

W jakiej formie można kupić zioła do płukania jamy ustnej?

Zioła mają szerokie zastosowanie w medycynie. Jednak zawsze, aby móc skorzystać z drogocennych związków chemicznych zawartych w roślinach, należy odpowiednio przygotować preparat. W przypadku ziół do płukania jamy ustnej będą to:

Alkoholowe wyciągi

Sporządza się je, wykorzystując etanol w różnym stężeniu. Ze względu na to, że wytwarzanie wyciągów alkoholowych jest skomplikowane, rynek apteczny ma do zaoferowanie gotowe roztwory.

Dentosept do płukania

W preparacie Dentosept znajdziemy alkoholowe wyciągi zawierające:

• koszyczek rumianku: w olejku eterycznym zawiera przede wszystkim seskwiterpeny, które odpowiadają za działanie przeciwzapalne na błony śluzowe [2].
• korę dębu: ma działanie ściągające, co oznacza, że przyspiesza gojenie się owrzodzeń i ran poprzez usuwanie martwych elementów na powierzchni błon śluzowych. Za to działanie odpowiadają garbniki [3].
• Liść szałwii: Olejek eteryczny z liści szałwii posiada bogactwo związków chemicznych nadający roślinie działanie przeciwzapalne, ściągające oraz hamujące rozwój drobnoustrojów [4].
• Ziele arniki: Substancje czynne wnikają przez błony śluzowe, powodując uszczelnienie i wzmocnienie naczyń krwionośnych. Dzięki temu w kontekście leczenia chorób jamy ustnej, zastosowanie ziela arniki powoduje hamowanie krwawienia dziąseł i mikrourazów, tym samym przyspieszając gojenie [5].
• Kłącze tataraku: Ma działanie przeciwbakteryjne oraz ściągające.
• Ziele mięty: Stosowane zewnętrznie liście mięty mają działanie przeciwbakteryjne i ściągające [6].
• Ziele tymianku: Tymianek ma działanie grzybobójcze i bakteriobójcze. Dzięki czemu stany zapalne jamy ustnej wywołane drobnoustrojami chorobotwórczymi są łagodzone [7].

Ze względu na zastosowanie etanolu w wysokim stężeniu do przygotowywania Dentoseptu, preparat jest wskazany dla osób powyżej 6 roku życia. Dentosept jest koncentratem, co oznacza, że przed użyciem należy go rozcieńczyć [1].

Salviasept do płukania gardła

Preparat jest koncentratem wyciągu alkoholowego z liści szałwii. Jak wcześniej wspomniałam, liść szałwii zawiera związki chemiczne, które powodują działanie przeciwzapalne i hamujące rozwój drobnoustrojów. Oprócz tego roślina zawiera garbniki, działające ściągająco na powierzchnię błon śluzowych. Preparat zawiera również:

• olejek goździkowy, tymiankowy, majerankowy, miętowy: nadające preparatowi działanie przeciwzapalne
• wyciągi z liści szałwii, koszyczków rumianku, ziela mięty, ziela tymianku, ziela krwawnika oraz owoców kopru. Ziele krwawnika dodaje działanie przeciwkrwotoczne, a owoc kopru działa odkażająco.

Salviasept jest wskazany do stosowania wyłącznie dla osób dorosłych. Przed użyciem należy go rozcieńczyć z wodą [4,8,9,10].

Zioła do zaparzania

Na rynku aptecznym dostępne są także preparaty do zaparzania w wodzie w warunkach domowych. Ze względu na prostsze składy i brak wykorzystania alkoholu, preparaty do zaparzania mogą być używane dla dzieci oraz w skojarzeniu z innymi lekami.

Septosan

Mieszanka ziołowa dostępna w torebkach do zaparzania posiada:

• ziele tymianku
• liść szałwii
• liść mięty pieprzowej

Taki skład zapewnia preparatowi działanie silnie przeciwzapalne, bakteriobójcze, grzybobójcze i odkażające. 1 torebkę preparatu należy zalać wrzątkiem i parzyć pod przykryciem 15 minut. Tak jak w przypadku innych preparatów roślinnych należy wziąć pod uwagę występowanie alergii. Ze względu na brak danych o bezpieczeństwie przed płukaniem <a href=”/poradnik/czy-warto-kupowac-tabletki-na-alergie-rozpuszczalne-w-jamie-ustnej/”>jamy ustnej u dzieci warto skonsultować się z lekarzem [4,6,7,11].

Rumianek

Torebkę z rumiankiem należy parzyć we wrzątku przez 10 minut. Ze względu na profil bezpieczeństwa i brak obserwowanych działań niepożądanych, preparat można stosować u dzieci powyżej 6 miesiąca życia [2,12].

Pleśniawki to powierzchowne infekcje błony śluzowej jamy ustnej. Dochodzi do nich w wyniku zakażenia grzybami, najczęściej drożdżakiem z rodzaju Candida albicans. Pleśniawki mają postać małych, białych plamek przypominających ścięte mleko, jednocześnie tworząc charakterystyczny nalot w jamie ustnej. Pleśniawki mogą objawiać się jako pojedyncze punkty lub występować jako większe skupiska, tworząc jednolitą warstwę.

Pleśniawki najczęściej atakują język, dziąsła, podniebienie, wargi i błonę śluzową policzków. Rzadziej, mogą się rozprzestrzenić na gardło, przełyk, krtań, tchawicę czy nawet oskrzela. Pleśniawki najczęściej pojawiają się u niemowląt, co nie znaczy, że nie mogą pojawić się również u osób dorosłych. Układ odpornościowy najmłodszych dzieci, w tym flora bakteryjna jamy ustnej, nie są jeszcze w pełni wykształcone dlatego, ta infekcja najczęściej atakuje małe dzieci. Jednak w praktyce problem może dotyczyć każdego [1,2].

Jak leczyć pleśniawki u niemowląt?

U noworodków nie należy lekceważyć pleśniawek i powinno się je bezwzględnie leczyć. Nieleczone mogą nie tylko pokryć całą jamę ustną dziecka, ale i nawet rozprzestrzenić się na gardło i układ pokarmowy. Pleśniawki powinno się leczyć również z tego powodu, że sprawiają one niemowlakowi ból, utrudniają ssanie, co znacznie utrudnia mu przyjmowanie pokarmu. Zdecydowanie najlepiej leczenie pleśniawek u tak malutkich dzieci skonsultować z lekarzem i stosować preparaty przez niego zapisane.

Lekarz najczęściej przepisuje preparaty do leczenia miejscowego. Z reguły są to preparaty zawierające nystatynę lub wodny roztwór fioletu gencjanowego, ale w niektórych przypadkach lekarz może zapisać również leki przeciwgrzybicze doustne dostępne na receptę np. flukonazol.

Również szereg preparatów na afty i pleśniawki dostępnych OTC może okazać się pomocna. Te preparaty z reguły stosuje się bezpośrednio na jamę ustną dziecka poprzez pędzlowanie pleśniawek za pomocą szpatułki lub palca. Oczywiście nie używa się gołego palcach, tylko jałowy gazik moczy się w preparacie. Smarowanie pleśniawki należy robić delikatnie. W innym wypadku można zetrzeć pleśniawki, co powoduje krwawienie i ból.

Należy również pamiętać o stosowaniu odpowiedniego probiotyku, jeżeli dziecko przyjmuje antybiotyk. Nie zadbanie o odpowiednią jakość flory bakteryjnej może przyczynić się do zakażeń drożdżakami, co może m.in. spowodować pleśniawki.

Jeżeli u dziecka pojawią się pleśniawki, ważne jest, aby mama karmiącą piersią zminimalizowała zakażenie podczas karmienia piersią. Z tego powodu karmiąca mama powinna przemywać pierś przed i po karmieniu.  Jeżeli pomimo tego kobieta zauważy na swoich brodawkach sutkowych plamki, powinna również zastosować preparaty na pleśniawki podobnie jak dziecko. Nieleczone zakażenie u mamy może przenieść się ponownie na dziecko.

Należy pamiętać również o wymianie lub wyparzeniu smoczków, gryzaków lub grzechotek i innych zabawek, które dziecko bierze do buzi. Pozwoli to pozbyć się z ich powierzchni patogenów, mogących spowodować nawrót pleśniawek [1,3].

Co zrobić, żeby zapobiec nawrotom pleśniawek u niemowląt?

• starannie dbać o odpowiednią higienę jamy ustnej niemowlęcia i czystość jego rączek;
• należy dokładnie wyparzać i myć smoczki i butelki do karmienia oraz zabawki niemowlaka;
• ograniczać dostęp dziecka do brudnych przedmiotów;
• przed karmieniem niemowlęcia zawsze myć piersi;
• pod żadnym pozorem nie oblizywać smoczka przed podaniem dziecku;
• podczas antybiotykoterapii zawsze dziecku podawać osłonowo <a href=”/poradnik/jak-stosowac-probiotyki-przy-antybiotykoterapii/”>probiotyki [2,3].

Jakie preparaty stosować na pleśniawki u dzieci?

Aphtigel 0,1% żel i Aphtigel Max 0,3% żel

• preparat zawiera 0,1% lub 0,3% (Aphtigel Max) diglukonianu chlorheksydyny, 0,3% ekstraktu z szałwi lekarskiej, glicerynę, hydroksyetylocelulozę i wodę;
• można stosować go 3 razy dziennie, po zastosowaniu przez 30 minut nie należy spożywać posiłku;
• preparat może być stosowany przez osoby mające skłonność do występowania aft i pleśniawek [4].

Aphtihelp żel

• preparat zawiera diglukonian chlorheksydyny, hydroksyetylocelulozę i hialuronian sodu;
• można stosować go kilka razy dziennie na zmianę chorobową (nie jeść i nie pić przez 20-30 minut), od 1 roku życia (stosowanie preparatu u dzieci poniżej 12-go miesiąca życia należy skonsultować z lekarzem);
• preparat może być stosowany przez osoby mające skłonność do występowania aft i pleśniawek oraz zmian występujących w obrębie ust, jak zajady lub opryszczka [5].

Dezaftan med żel

• zawiera m.in. poliwinylopirolidon, który tworzy na powierzchni błony śluzowej barierę ochronną i przyspiesza gojenie aft;
• można stosować 3-4 razy dziennie;
• produkt stosuje się wspomagająco przy aftach, pleśniawkach czy drobnych urazach [6].

Podsumowanie

Pleśniawki najczęściej są obserwowane u niemowląt i małych dzieci. Jest to związane zarówno, z tym że nie mają one jeszcze do końca wykształconego układu odpornościowego jak, z tym że poznają świat poprzez branie większości przedmiotów do buzi. Dlatego bardzo ważna jest profilaktyka i zachowanie pewnych zasad, które znacznie zmniejszą szansę zakażenia. Jeżeli już jednak do niego dojdzie, to bezwzględnie należy udać się do lekarza. Następnie trzeba stosować przepisane przez niego leczenie. Nie należy samemu przerywać leczenia, gdy stan dziecka się poprawi. Może to spowodować nawrót pleśniawek w przyszłości.