• Jak rozpoznać glistę ludzką? Jak wygląda pasożyt po wydaleniu i kiedy pojawia się w kale?
• Skąd się bierze glista ludzka? W jaki sposób dochodzi do zarażenia i dlaczego dzieci do 8. roku życia są najbardziej narażone?
• Jakie są objawy u dzieci i dorosłych? Od bólu brzucha po nieoczekiwane pojawienie się robaka w nosie czy ustach.
• Które leki są skuteczne? Czy Zentel rzeczywiście działa i dlaczego po nim wychodzą robaki?
• Czy można kupić tabletki na odrobaczenie bez recepty? Dlaczego warto najpierw pójść do lekarza?
• Kiedy wykonać badanie kału? Dlaczego zbyt wczesne badanie może nic nie pokazać?
• Czego nie lubi glista ludzka? Proste sposoby na uniknięcie zarażenia.
• Jakie mogą być powikłania? Kiedy pasożyt staje się naprawdę niebezpieczny?

Czym jest glista ludzka i skąd się bierze?

Glista ludzka to pasożyt jelitowy przypominający dżdżownicę, który może zamieszkać w naszych jelitach. Dorasta do 15-30 centymetrów długości i ma grubość ołówka^1,2. Co ciekawe, samica składa codziennie okołsko 200 000 jaj, które trafiają do środowiska wraz z kałem^1,2. Pasożyt żyje w organizmie około roku, a jeśli nie dojdzie do ponownego zarażenia, infekcja może ustąpić sama – jednak nie warto na to czekać ze względu na możliwe powikłania^1,2.

Skąd się bierze glista ludzka w organizmie? Zarażenie następuje przez przypadkowe połknięcie mikroskopijnych jaj pasożyta, które znajdują się w zanieczyszczonej glebie, na niemytych warzywach lub w skażonej wodzie^2,3. Jaja glisty ludzkiej mogą przetrwać w glebie nawet do 17 miesięcy, czekając na nowego gospodarza². Ważne – nie zarazisz się przez kontakt z chorą osobą ani świeże odchody, bo jaja potrzebują kilku tygodni w glebie, aby stać się zakaźnymi⁴.

Jakie są objawy glisty ludzkiej u dziecka i dorosłych?

Objawy glisty ludzkiej u dziecka mogą być zaskakująco różnorodne. Często pierwszym sygnałem jest pojawienie się żywego robaka w kale, wymiocinach, a czasem nawet wydostającego się z nosa czy ust^4,2. Dzieci poniżej 8. roku życia są najbardziej narażone na zarażenie, ponieważ często bawią się na ziemi i zapominają o myciu rąk². U najmłodszych zakażenie może prowadzić do zahamowania wzrostu i problemów z przyswajaniem składników odżywczych². Najczęstsze objawy to:²

• bóle brzucha, wzdęcia, nudności i wymioty;
• biegunka lub obecność pasożytów w kale widocznych gołym okiem;
• utrata apetytu i niewyjaśniona utrata wagi;
• kaszel, duszność i gorączka (gdy larwy wędrują przez płuca);
• bezsenność i rozdrażnienie.

Jak rozpoznać zakażenie i kiedy wykonać badanie?

Jak wygląda glista ludzka po wydaleniu? To często pierwsze pytanie pacjentów. Pasożyt przypomina dużą, różowo-białą dżdżownicę o długości 15-30 cm i grubości ołówka². Jeśli zauważysz takiego robaka w swoich odchodach, koniecznie pokaż go lekarzowi dla potwierdzenia diagnozy^2,3. Podstawowym badaniem jest analiza kału na obecność jaj pasożyta. Ważna informacja – jaja glisty ludzkiej pojawiają się w kale dopiero po około 40 dniach od zarażenia, więc zbyt wczesne badanie może dać fałszywie negatywny wynik⁵. Cały cykl życiowy pasożyta od połknięcia jaj do pojawienia się nowych w kale trwa 2-3 miesiące².

Skuteczny lek na glistę ludzką – jakie są opcje leczenia?

Tabletki na odrobaczenie dla ludzi na receptę to najskuteczniejsza metoda leczenia. Główne leki to albendazol (400 mg jednorazowo, np. Zentel), mebendazol (Vermox) lub iwermektyna^1,5. W leczeniu wykorzystuje się także pyrantel (Pyrantelum OWIX). Leki zabijają dorosłe robaki, które następnie są wydalane z kałem – czy po Zentelu wychodzą robaki? Tak, to normalny i pożądany efekt leczenia².

Jak długo działa Zentel w organizmie? Lek zaczyna działać szybko. Najczęściej w przypadku glisty ludzkiej stosuje się 1 tabletkę – 400 mg jednorazowo. Czasami konieczne jest powtórzenie kuracji, aby zabić larwy, które w międzyczasie dojrzały, ale taką decyzję powinien podjąć lekarz². Tabletki na odrobaczenie dla ludzi bez recepty są mniej skuteczne niż leki przepisane przez lekarza, dlatego zawsze warto skonsultować się ze specjalistą¹.

Czego nie lubi glista ludzka – profilaktyka i odrobaczanie ludzi

Czego nie lubi glista ludzka? Przede wszystkim czystości! Skuteczna profilaktyka opiera się na prostych zasadach:^4,3

• mycie rąk mydłem po kontakcie z glebą i przed jedzeniem;
• dokładne mycie, obieranie i gotowanie warzyw oraz owoców;
• unikanie kontaktu z potencjalnie zanieczyszczoną glebą;
• noszenie butów podczas pracy w ogrodzie;
• picie tylko przegotowanej lub butelkowanej wody w rejonach zagrożonych;

Czy istnieją leki na odrobaczanie ludzi bez recepty? Nie ma takich preparatów, a stosowanie leków na receptę z niewiadomego pochodzenia bez wyraźnych wskazań lekarskich jest bardzo niebezpieczne. Jeśli chodzi o profilaktyczne odrobaczanie ludzi lekami na receptę (ostatnio popularna iwermektyna) to również jest to bardzo szkodliwe. Jeśli nie masz stwierdzonych pasożytów, to odrobaczanie bardziej zaszkodzi niż pomoże. Jedynym wyjątkiem może być stosowanie naturalnych środków, ziół i roślin. Mogą to być naturalne składniki jak czosnek czy pestki dyni, ale nie zastąpią profesjonalnego leczenia farmakologicznego¹. W krajach tropikalnych zaleca się profilaktyczne odrobaczanie co 3-6 miesięcy – i to ma zastosowanie jedynie do mieszkańców w narażonych regionach¹.

Kiedy glista ludzka jest niebezpieczna – możliwe powikłania

Nieleczone zakażenie może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u dzieci. Najgroźniejsza jest niedrożność jelit spowodowana kłębowiskiem robaków, wymagająca pilnej operacji². Pasożyty mogą też migrować do dróg żółciowych, trzustki czy wyrostka robaczkowego, powodując stany zapalne zagrażające życiu¹. U dzieci długotrwała infekcja prowadzi do niedożywienia, zahamowania wzrostu i problemów z rozwojem poznawczym^1,2. Dlatego nawet łagodne objawy glisty ludzkiej u dziecka wymagają leczenia – nie warto czekać na samoistne ustąpienie infekcji³.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Glista ludzka to powszechny pasożyt jelitowy, który zaraża przez połknięcie mikroskopijnych jaj znajdujących się w zanieczyszczonej glebie. Objawy obejmują bóle brzucha, nudności, biegunkę, a czasem widoczne pasożyty w kale – glista ludzka po wydaleniu wygląda jak duża dżdżownica². Skuteczny lek na glistę ludzką to albendazol lub mebendazol^1,5. Czego nie lubi glista ludzka? Higieny, wysokiej temperatury i czystości – dlatego mycie rąk i dokładne przygotowywanie posiłków to najlepsza profilaktyka^4,3. Pamiętaj – jaja glisty ludzkiej pojawiają się w badaniu kału dopiero po 40 dniach od zarażenia, a nieleczona infekcja może prowadzić do poważnych powikłań^5,2.

Kiedy mówimy o zaparciu?

O zaparciu mówimy w sytuacji kiedy ilość wypróżnień wynosi rzadziej niż 3 razy w tygodniu. Objawami towarzyszącymi mogą być  ból, uczucie niepełnego wypróżnienia oraz wzdęcia. Jeśli pojawią się one w okresie laktacji, do uporania się z nimi niezbędne jest wprowadzenie modyfikacji w sposobie żywienia. W wielu przypadkach są one w pełni wystarczające i nie wymagają dodatkowego stosowania żadnej farmakoterapii. Co robić kiedy jednak modyfikacja diety nie będzie wystarczająca [1]?

Jakie leki na zaparcia może stosować kobieta karmiąca piersią?

Leki przeciwbiegunkowe, które można bezpiecznie stosować u kobiet w czasie karmienia piersią to bisakodyl, laktuloza i makrogole – Lekami pierwszego wyboru dla kobiet karmiących piersią są makrogole oraz laktuloza. Doraźnie można również zalecić przyjmowanie wspomnianego wyżej bisakodylu. Istnieją leki przeczyszczające, których stosowanie w czasie karmienia piersią nie jest zalecane (dane zamieszczone w ich ulotkach informują o tym, że lek przenika do mleka kobiety karmiącej), jednak dopuszcza się ich użycie u kobiet karmiących, na podstawie danych literaturowych, które potwierdzają ich bezpieczeństwo. Do leków tych należą: czopki glicerolowe, dokuzynian sodu, pikosiarczan sodu, siarczan magnezu, liść senesu, nasiona babki płesznik [2]. 

Dulcobis, tabletki dojelitowe

O produkcie

• to silny lek przeczyszczający;
• po podaniu doustnym działa miejscowo w jelitach, a jego wchłanianie do krwi jest minimalne;
• aktywny metabolit bisakodylu i jego pochodne nie przenikają do mleka kobiet karmiących.
• po zażyciu leku mogą pojawić się bolesne skurcze jelit.

Lactulosum Polfarmex, syrop

O produkcie

• po podaniu doustnym lek nie ulega wchłanianiu w jelicie cienkim;
• niewielka ilość laktulozy, która może przeniknąć do krwi matki, jest eliminowana w postaci niezmienionej z moczem;
• nie można stosować leku w przypadku niedrożności jelit. 

Xenna Balance, proszek do sporządzania roztworu doustnego

O produkcie

• zazwyczaj stosowana dawka to jedna saszetka przyjmowana od jednego do trzech razy dziennie;
• po otwarciu zawartość saszetki wsypać do szklanki. Wlać około 125 ml wody (pół szklanki);
• w większości przypadków prawidłowa perystaltyka jelit i częstotliwość wypróżnień powracają w ciągu 24-48 godzin od zastosowania preparatu.

Czopki glicerolowe

O produkcie

• substancją czynną jest glicerol (1 czopek o masie 2 g zawiera 85% glicerolu);
• przeznaczone są do stosowania w przypadku krótkotrwałych zaparć;
• przeciwwskazaniem do stosowania czopków są stany chorobowe odbytnicy.

Laxol, czopki

O produkcie

• nie działa na jelito grube tylko zwiększa objętość i konsystencję stolca;
• substancją czynną leku jest sodu dokuzynian;
• dawką zalecaną jest 1 czopek 2 razy na dobę.

Czego nie stosować na zaparcia u kobiet karmiących piersią?

Do preparatów, których nie należy stosować należą:

• wlewki doodbytnicze (Rectanal, Enema) – jony fosforanowe zawarte w tych preparatach przenikają do mleka matki;
• wyciąg z kory kruszyny (Radirex) – ze względu na możliwość wywołania biegunki u dziecka karmionego piersią. 

Kobietom karmiące piersią nie mogą stosować parafiny płynnej (Paraffinum Liquidum Aflofarm), gdyż częściowo wchłania się ona w przewodzie pokarmowym i może przenikać do mleka matki. Parafina ogranicza również wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, co jest niekorzystne dla jakości kobiecego pokarmu. 

Podsumowanie

Okres karmienia piersią, sam w sobie, nie stanowi ryzyka wystąpienia problemów żołądkowo-jelitowych takich jak zaparcia, czy wzdęcia, warto jednak wiedzieć, jak sobie z nimi radzić, kiedy się pojawią.

Każdy z nas ma pewną ilość powietrza w przewodzie pokarmowym i jest to całkowicie normalne. Gazy z naszego układu pokarmowego wydostają się dwiema drogami: albo poprzez jamę ustną, jako popularnie określane “odbijanie się”, albo poprzez odbyt w formie wiatrów. Co ciekawe, ludzie statystycznie oddają wiatry od 5 do 15 razy dziennie. Sytuacja komplikuje się, jeśli doświadczamy nadmiernej ilości gazów, czego efektem będą wzdęcia. Oto objawy nadmiernej ilości gazów w przewodzie pokarmowym:

• odbijanie się — szczególnie w trakcie lub po posiłku, często kilkukrotne albo w krótkich odstępach czasu,
• oddawanie wiatrów,
• uczucie pełności w trakcie lub po posiłku,
• wzdęty brzuch,
• uczucie bulgotania, przelewanie się w brzuchu,
• ból, kłucie, uczucie ucisku w brzuchu [1,2].

Co powoduje nadmierną ilość gazów w przewodzie pokarmowym?

Nadmierna ilość gazów w przewodzie pokarmowym i wzdęcia często mają bardzo proste podłoże. Podczas posiłków i spożywania płynów zawsze łykamy pewną ilość powietrza. Osoby, które wraz z pokarmem przyjmują zbyt duże ilości powietrza, będą doświadczały wspomnianych objawów. Gazy powstają także w trakcie trawienia pokarmów. Niektóre produkty żywnościowe mogą być ich nadmiernym generatorem [1,2].

Niestety czasami wzdęcia i nadprodukcja gazów są objawami chorób układu pokarmowego. Wspomniane objawy mogą towarzyszyć schorzeniom, takim jak:

• zespół jelita drażliwego;
• refluks żołądkowo-przełykowy;
• nieprawidłowa flora bakteryjna jelita cienkiego;
• nietolerancja laktozy;
• nietolerancja fruktozy;
• celiakia;
• stany niedrożności jelit (przepuklina, nowotwór okrężnicy, nowotwór jajnika);
• stany zapalne żołądka i jelit;
• lamblioza [1,2].

Co pomaga na wzdęcia i jak szybko pozbyć się gazów? Poniżej przedstawiamy kilka skutecznych metod na pozbycie się wzdęć. Nie zabraknie tutaj klasycznych preparatów, takich jak np. węgiel na wzdęcia, ale przedstawimy także proste i nielekowe zalecenia.

Naturalne sposoby na wzdęcia

Jeśli chodzi o to, co pomaga na wzdęcia, to najpierw przedstawimy porady niezwiązane z lekami. Nadmierna ilość gazów może być efektem naszego stylu życia i sposobu, w jaki jemy. Jeśli spożywamy pokarm powoli, nie robimy dużych kęsów, nie jemy szybko i dokładnie go żujemy, to znacznie zmniejszamy przyjmowaną ilość powietrza. Takie zalecenia są znane od lat i przynoszą efekty — możemy o nich przeczytać nawet w źródłach odnoszących się do tradycyjnej medycyny perskiej [1-4].

Spożywanie mniejszych porcji pokarmu natomiast częściej jest również zalecane i korzystne z dietetycznego punktu widzenia. Układ pokarmowy jednorazowo ma do strawienia mniejszą ilość składników, co generuje mniejszą produkcję gazów, która jest zjawiskiem normalnym. Czasami przyczyną nadmiernej ilości gazów w przewodzie pokarmowym mogą być nietolerancje i alergie, o których mówimy dalej [3].

Nadmierna ilość gazów i nietolerancje pokarmowe

Wzdęcia i nadmierne gazy mogą być efektem nieprawidłowego trawienia pokarmów, alergii pokarmowych czy nietolerancji pewnych składników. Jeśli to one generują kłopoty, niezbędna jest odpowiednia dieta. Najlepiej unikać tych produktów. Warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, gdyż zbyt restrykcyjna rezygnacja z niektórych pokarmów może prowadzić do niedoborów składników odżywczych. Przykłady produktów, które mogą przyczynić się do nadprodukcji gazów, są następujące:

• niektóre warzywa, takie jak: brukselki, brokuły, szparagi, fasola, kapusta, cebula lub grzyby;
• owoce, na przykład gruszki, jabłka, brzoskwinie (oraz soki);
• produkty mleczne (szczególnie ważne przy nietolerancji laktozy);
• produkty pełnoziarniste (mogą generować problemy u osób z IBS, zaleca się wtedy przejście na dietę Low FODMAP);
• gazowane napoje;
• napoje bezcukrowe z sorbitolem, mannitolem lub ksylitolem [2].

Wzdęcia i brak ruchu

Oprócz prawidłowej diety i odpowiednich nawyków żywieniowych duże znaczenie ma aktywność fizyczna. Dzięki niej usprawnimy pracę jelit, co przyczyni się do lepszego pasażu jelitowego gazów. Jeśli nie uprawiasz żadnego sportu, to twoje jelita są rozleniwione i wolno pracują. To prowadzi do zalegania pokarmu i nadmiernej ilości gazów. Nie chodzi o to, aby wykonywać sporty ekstremalne. Nawet kilkanaście lub kilkadziesiąt minut spaceru dziennie będzie odpowiednie [1].

Używki, papierosy i alkohol

Częstą przyczyną zaburzeń jest palenie papierosów. Jeśli cierpisz na nadprodukcję gazów, rozważ rzucenie nałogu. Pomocna może okazać się wizyta w aptece i dobranie odpowiedniej gamy produktów, które pomogą wyleczyć uzależnienie. Zaburzenia pracy układu pokarmowego mogą wynikać też z picia alkoholu lub stosowania innych używek [1].

Wzdęcia a inne leki

Bywa i tak, że wzdęcia oraz problemy żołądkowe są wynikiem przyjmowanych leków. Przeanalizuj swoją farmakoterapię z pomocą farmaceuty lub lekarza. Nigdy nie podejmuj decyzji o zmianie bądź odstawieniu danego leku bez konsultacji medycznej. Przykłady leków, które mogą powodować nadmierne gazy i wzdęcia to:

• niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen;
• statyny;
• wareniklina [1,5-7].

Jak szybko pozbyć się gazów? Poznaj skuteczne leki

Naturalne sposoby na wzdęcia są skuteczne i zdecydowanie zawsze warto je wdrożyć, jednak często wymagają dużej ilości czasu. Nie osiągnie się efektu szybko, a w przypadku problemu nadmiernej ilości gazów, zależy nam na tym, aby szybko się ich pozbyć. Pomocne mogą okazać się produkty, które usprawniają trawienie bądź redukują nadmiernie zgromadzone gazy.

Uniwersalny i bezpieczny lek na wzdęcia – symetykon

Jak szybko pozbyć się gazów dzięki lekom z apteki? Symetykon (Espumisan, Ulgix Wzdęcia, Ulgix Wzdęcia Max, Simetigast Forte, Spumax Wzdęcia) to substancja czynna zmniejszająca napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazów nagromadzonych w jelitach, co powoduje ich pękanie. W efekcie ułatwia ich wchłanianie lub usuwanie z przewodu pokarmowego. Zalecane dawkowanie dla dzieci od 6. roku życia i dorosłych to 80 mg symetykonu od 3 do 4 razy na dobę. Espumisan dostępny jest również w kroplach o stężeniu 40 mg/ml przeznaczony do stosowania u niemowląt od 1. miesiąca życia. W takim przypadku dawkowanie dobowe wynosi od 40 mg do 80 mg substancji czynnej w 2 do 4 podzielonych dawkach na dobę [8].

Spumax, kapsułki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• w opakowaniu 30 kapsułek;
• kapsułki są bardzo małe i łatwe do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• produkt zawiera symetykon, który skutecznie rozbija pęcherzyki gazów w jelitach;
• do stosowania od 6. roku życia;
• nie wchłania się z przewodu pokarmowego – prawdopodobnie bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• małe kapsułki, łatwe do połknięcia.

Espumisan, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• małe, łatwe do połknięcia kapsułki;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania od 6. roku życia;
• prawdopodobnie bezpieczny w ciąży i podczas karmienia piersią (nie wchłania się z przewodu pokarmowego);
• dostępne opakowania o różnej wielkości;
• dostępny również jako krople, saszetki (Espumisan Easy) i w większej dawce (Espumisan Max);
• niska dawka symetykonu.

Ulgix Wzdęcia Max, kapsułki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• kapsułki są małe i łatwe do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• produkt zawiera symetykon, który skutecznie rozbija pęcherzyki gazów w jelitach;
• do stosowania od 18. roku życia;
• nie wchłania się z przewodu pokarmowego – prawdopodobnie bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• dostępny także w mniejszej dawce (Ulgix Wzdęcia).

Węgiel aktywny na wzdęcia

Co jeszcze pomaga na wzdęcia? Zdecydowanie dobrym wyborem będzie węgiel aktywny na wzdęcia. Do leczenia nadmiernej ilości gazów, u osób od 12. roku życia, stosuje się jednorazową porcję w ilości od 800 mg do 1200 mg węgla (Węgiel aktywowany Colfarm, Carbo Medicinalis VP, Węgiel leczniczy VP, Węgiel aktywowany carbon, Węgiel leczniczy Microfarm). Tabletki najlepiej pokruszyć i zawiesić w wodzie, a następnie wypić. Węgiel może zmniejszyć działanie leków, dlatego należy przyjmować go w odstępie minimum 2. godzin po lub po ich przyjęciu. Oprócz tego węgiel może zabarwić kał na czarno, co nie jest niczym groźnym [9].

Węgiel aktywowany Colfarm, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• nie zawiera laktozy;
• występuje także w kapsułkach (z dodatkiem mięty);
• 150 mg węgla aktywnego w 1 kapsułce / tabletce.

Carbo Medicinalis VP, tabletki

O produkcie

• lek bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• 300 mg węgla w tabletce (największa ilość dostępna w aptekach);
• tabletki są dość duże – można je kruszyć.

Węgiel leczniczy VP, kapsułki

O produkcie

• lek bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• 200 mg węgla w kapsułce;
• kapsułki można otworzyć i wysypać zawartość;
• do stosowania od 12. roku życia.

Co jeszcze pomaga na wzdęcia? Przegląd ziół

Odmiennym rozwiązaniem od przyjmowania leków, może być stosowanie ziół przeznaczonych do leczenia niestrawności. Preparaty ziołowe zawierają w swoim składzie wyciągi z różnych roślin, takich jak: mięta pieprzowa, karczoch zwyczajny, koper włoski, rumianek pospolity, mniszek lekarski, cykoria podróżnik, ostryż długi i inne. Znajdziesz je w płynach lub herbatach do zaparzenia (Iberogast, Travisto fix, Gastrosan, Biovital trawienie, Verdin Fix) lub tabletkach czy kapsułkach (Gastrosan caps Trawienie, Ulgix Trawienie Plus, Travisto, Verdin Complexx, Verdin Max).

Iberogast, krople

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• 100% składników naturalnego pochodzenia;
• duża ilość składników roślinnych, które regulują pracę jelit;
• bez konserwantów i sztucznych barwników;
• bezpieczny dla diabetyków;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• przebadany klinicznie;
• opakowania różnej wielkości;
• do stosowania od 6. roku życia;
• posiada wygodny zakraplacz;
• zawiera etanol;
• po otwarciu zużyć w ciągu 8. tygodni.

Travisto, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• nie zawiera laktozy;
• ziołowy skład poprawiający trawienie;
• opakowania o różnej wielkości;
• przeznaczony dla dorosłych.

Jak pozbyć się wzdęć przy nietolerancji laktozy?

Co pomaga na wzdęcia, jeśli są wynikiem nietolerancji laktozy? Z jednej strony można nie spożywać produktów, w których obecna jest laktoza lub przejść na żywność bezlaktozową. Niestety nie zawsze jest to możliwe. W takim przypadku kilkanaście minut przed posiłkiem laktozowym warto wziąć tabletki z laktazą (LactoControl, Lactaza TABS) lub krople (Delicol, Kolzym). To enzym, którego brakuje w tej dolegliwości. Dostarczając go z zewnętrz redukujemy nieprzyjemne efekty nietolerancji.

LactoControl, tabletki powlekane

O produkcie

• suplement diety;
• duża ilość laktazy w tabletce;
• wystarczy 1 tabletka przed posiłkiem;
• występuje w opakowaniach o różnych wielkościach;
• duże opakowanie posiada łatwy dozownik.

Podsumowanie

Wzdęcia i nadmierna ilość gazów w przewodzie pokarmowym mogą być skutkiem nietolerancji pokarmowych, braku ruchu czy nieprawidłowych nawyków żywieniowych. Aby szybko pozbyć się gazów, warto sięgnąć po skuteczne leki, takie jak symetykon, który pomaga rozbijać pęcherzyki gazów w jelitach, lub węgiel aktywny na wzdęcia, znany ze zdolności wiązania nadmiaru gazów. Węgiel na wzdęcia wymaga jednak stosowania z zachowaniem odpowiednich odstępów od innych leków. Naturalne sposoby, takie jak dokładne żucie pokarmów i spożywanie mniejszych porcji, również wspierają trawienie. Uzupełnieniem mogą być ziołowe preparaty i aktywność fizyczna, które dodatkowo usprawniają pracę jelit.

W warunkach fizjologicznych w naszych jelitach jest około 200 ml gazów, przy czym aż 90% stanowi azot (jego głównym źródłem jest wdychane powietrze), zaś pozostałe 10% przypada na dwutlenek węgla, tlen, metan oraz wodór. Dziennie usuwamy około 700 ml gazów jelitowych, jednak ich całkowita objętość jest uzależniona od ilości resztek pokarmowych, które nie uległy strawieniu, a także intensywności procesu fermentacji bakteryjnej.

Wzdęcia brzucha to dolegliwość, która jest najczęściej opisywana jako powiększenie obwodu brzucha, a także odczuwanie nadmiernej ilości gazów w jelitach. U źródeł tego problemu może leżeć wiele zaburzeń związanych m.in. z motoryką przewodu pokarmowego. I tak wzdęcia mogą towarzyszyć zespołowi jelita drażliwego, nietolerancji składników pokarmowych (np. laktozy), niedrożności jelita grubego, celiakii, zaparciom, zespołowi przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO). Omawiane substancje mogą być właśnie stosowane jako leki na SIBO bez recepty. Co więcej, do rozwoju wzdęć może dochodzić w wyniku przyjmowania niektórych leków, m.in. antydepresantów oraz blokerów kanału wapniowego. Co brać na wzdęcia, aby się ich pozbyć? Jak pozbyć się gazów z jelit? Zanim przejdziemy do omówienia najskuteczniejszych leków na wzdęcia, to poznajmy dietę likwidująca wzdęcia i domowe sposoby na wzdęcia [1].

Dieta likwidująca wzdęcia

Dieta likwidująca wzdęcia może zdecydowanie szybko poprawić nasz komfort życia. Niektóre produkty spożywcze mogą powodować wzdęcia u jednych osób, ale nie u innych. Zazwyczaj wzdęcia to wynik nadmiernego gromadzenia się gazów w przewodzie pokarmowym. Domowe sposoby na wzdęcia, w tym modyfikacja diety, rzeczywiście działają. Oto kilka sposobów, jak pozbyć się gazów z jelit dzięki diecie:

• spożywanie dużych ilości pokarmów bogatych w błonnik, takich jak warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty zbożowe, może zwiększyć ryzyko wzdęć, ponieważ bakterie w przewodzie pokarmowym zwiększą wytwarzanie gazów podczas trawienia błonnika;
• spożywanie produktów mlecznych u osób z nietolerancją laktozy może spowodować wzdęcia, bóle brzucha oraz biegunkę. Jest to wynik trudności w trawieniu laktozy przez organizm;
• spożywanie pokarmów bogatych w węglowodany proste może zwiększyć ilość gazów powstających w jelicie;
• spożywanie gazowanych napojów, takich jak Coca-Cola czy piwo, może zwiększyć ryzyko wzdęć z powodu pęcherzyków powietrza w napojach [2].

Wiemy już, jak stosować dietę likwidującą wzdęcia, to przejdźmy w takim razie do skutecznych leków na gazy. Wymieniamy kilka propozycji tabletek na wzdęty brzuch, kapsułek lub kropli, które pomogą poradzić sobie z nadmierną ilością gazów o różnej przyczynie.

Lek na wzdęty brzuch bez recepty — co możesz kupić w aptece?

Wzdęcia to dolegliwość, która może skutecznie uprzykrzyć codzienne życie. Choć często wiążą się z dietą lub stylem życia, ich złagodzenie bywa możliwe dzięki odpowiednim lekom na wzdęty brzuch i preparatom dostępnym bez recepty. W aptekach znajdziemy szeroką gamę produktów, które działają na różne przyczyny wzdęć – od nadmiaru gazów po zaburzenia motoryki jelit. Substancje czynne, takie jak symetykon (Espumisan, Spumax), dimetykon (Esputicon) czy mebeweryna (Duspatalin Gastro), pomagają rozbić pęcherzyki gazów, ułatwić ich wydalanie lub zniwelować skurcze przewodu pokarmowego. Dla osób preferujących naturalne metody dostępne są także preparaty roślinne, zawierające olejek miętowy (Oleomint) lub inne wyciągi ziołowe, np. Iberogast. Każda z tabletek lub kapsułek na wzdęcia działa na określony mechanizm powstawania nadmiernej ilości gazów, dlatego ważne jest dobranie odpowiedniego produktu do indywidualnych potrzeb. Warto pamiętać, że w przypadku utrzymujących się dolegliwości zawsze należy skonsultować się z lekarzem. Oto lista najpopularniejszych leków i preparatów na wzdęcia.

Iberogast

O produkcie

• Lek działa poprzez pobudzenie motoryki jelit, co dzieje się za sprawą wzmocnienia napięcia odcinków przewodu pokarmowego, które są osłabione;
• Drugi kierunek działania polega na rozkurczaniu mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co skutkuje uczuciem ulgi w bólu i towarzyszących wzdęciach bardzo częstych w zespole jelita drażliwego;
• berogast stymuluje produkcję prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka. Ekstrakty roślinne zawarte w leku wykazują działanie przeciwzapalne, wiatropędne;
• Przy długotrwałym stosowaniu może dojść do uszkodzenia wątroby, przy objawach takich jak zażółcenie oczu, bóle w nadbrzuszu powinno się udać do lekarza.

Spumax, kapsułki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• w opakowaniu 30 kapsułek;
• kapsułki są bardzo małe i łatwe do połknięcia;
• produkt zawiera symetykon, który skutecznie rozbija pęcherzyki gazów w jelitach;
• do stosowania od 6. roku życia;
• bezpieczny w użyciu – symetykon nie wchłania się z przewodu pokarmowego;
• bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Espumisan, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bardzo małe kapsułki, proste do połknięcia;
• mała dawka symetykonu – wymóg spożycia dużej ilości kapsułek, aby osiągnąć efekt;
• występują opakowania o różnych wielkościach;
• do stosowania od 6. roku życia;
• uznaje się za bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• substancja czynna nie wchłania się z przewodu pokarmowego;
• występuje również pod innymi nazwami, z większym stężeniem substancji czynnej, np. Espumisan MAX;
• występuje również w formie kropli.

Esputicon, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera dimetykon – substancję, która rozbija pęcherzyki gazu w jelitach i redukuje wzdęcia;
• nie zawiera cukru;
• do stosowania u osób dorosłych (u dzieci z przepisu lekarza);
• występuje również jako produkt z większą dawką (200 mg);
• dostępne również krople;
• duże opakowanie.

Duspatalin Gastro, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny preparat z mebeweryną bez recepty;
• działa rozkurczowo;
• zawiera laktozę;
• stosować około 30. minut przed posiłkiem;
• do stosowania od 10. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Tribux Bio, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny lek z trimebutyną bez recepty;
• zawiera laktozę;
• stosować krótkotrwale – maksymalnie do 3. dni;
• przyjmować przed posiłkiem;
• nie stosować u kobiet w ciąży;
• do stosowania od 12. roku życia.

Oleomint, kapsułki

O produkcie

• roślinny lek zawierający olejek miętowy;
• działa rozkurczająco na jelita i pomaga przywrócić ich właściwą pracę;
• do stosowania od 8. roku życia;
• przyjmować około 30. minut przed posiłkiem;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Jakie są domowe sposoby na wzdęcia i gazy?

Wcześniej omówiliśmy jeden ze sposobów radzenia sobie z nadmiernymi gazami, tj. dietę likwidującą wzdęcia. Teraz przedstawimy trochę więcej wskazówek na temat tego, jak pozbyć się gazów z jelit. Oto domowe sposoby na wzdęcia, które mogą pomóc w łagodzeniu tej dolegliwości:

• zioła i herbatki – napary z ziół, takich jak mięta, imbir, kminek  mogą pomóc w złagodzeniu wzdęć;
• ciepło – stosowanie ciepłego kompresu na brzuchu może pomóc rozluźnić mięśnie i zmniejszyć wzdęcia;
• unikanie gazotwórczych pokarmów – unikaj spożywania pokarmów, które mogą powodować większe ilości gazów, takich jak warzywa strączkowe, cebula, kapusta, gazowane napoje i produkty mleczne;
• regularna aktywność fizyczna – wypróbowanie łagodnych ćwiczeń fizycznych, takich jak spacer, może pomóc w przyspieszeniu trawienia i złagodzeniu wzdęć;
• masaż brzucha – delikatny masaż brzucha w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara może wspomagać proces trawienia i zmniejszać wzdęcia.

Czy ćwiczenia fizyczne pomagają na wzdęcia?

Badania sugerują, że ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w przypadku wzdęć. Wykazano, że umiarkowane ćwiczenia mogą pomóc w wydaleniu nadmiaru gazu i stolca, co może zmniejszyć objawy wzdęć. Co ciekawe, najlepsze wyniki w przypadku wzdęć można osiągnąć poprzez wykonywanie ćwiczeń rozciągających, które poprawiają kondycję kręgosłupa.  Zaleca się wykonywanie około 30 minut umiarkowanych ćwiczeń, takich jak chodzenie czy jazda na rowerze, oraz dodanie kilku pozycji jogi do rutyny treningowej.

Kiedy skonsultować się z lekarzem w przypadku wzdęć i gazów?

W większości przypadków wzdęcia są zwykle niegroźne. Jednak istnieją sytuacje, w których warto skonsultować się z lekarzem. Są to:

• jeśli wzdęcia są nagłe, występują wraz z intensywnym bólem brzucha, wymiotami, biegunką lub utratą wagi, mogą to być objawy poważniejszego stanu, takiego jak zakażenie jelitowe, choroba zapalna jelit lub niedrożność jelit;
• jeśli wzdęcia są częste i utrzymują się przez dłuższy czas, mogą one być objawem przewlekłych schorzeń, takich jak zespół jelita drażliwego lub zapalenie okrężnicy;
• jeśli wzdęciom towarzyszą niepokojące objawy, takie jak utrata apetytu, zmiana rytmu wypróżnień, obecność krwi w stolcu lub utrata masy ciała, należy skonsultować się z lekarzem, gdyż mogą to być objawy poważniejszych problemów zdrowotnych [3].

Podsumowanie

Wzdęcia brzucha to powszechna dolegliwość, której przyczyną mogą być m.in. dieta, nietolerancje pokarmowe, zaburzenia trawienia czy SIBO. W łagodzeniu objawów skuteczne są zarówno domowe sposoby na wzdęcia, takie jak dieta likwidująca wzdęcia, napary z ziół czy aktywność fizyczna, jak i leki bez recepty, np. Iberogast, Espumisan, Spumax czy Duspatalin Gastro. Warto także unikać gazotwórczych pokarmów, gazowanych napojów oraz zadbać o regularne ćwiczenia wspomagające trawienie. Jeśli wzdęcia utrzymują się przez dłuższy czas lub towarzyszą im niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem, aby dobrać najskuteczniejszy lek na wzdęcia lub odpowiednią terapię. W aptekach dostępne są liczne preparaty, które pomogą skutecznie pozbyć się gazów z jelit i poprawić komfort życia.

Dlaczego biegunka u starszej osoby występuje częściej?

Odpowiedź jest bardzo prosta – układ pokarmowy w dużym stopniu zbudowany jest z mięśni gładkich, które wraz z wiekiem tracą swoje napięcie. Napięcie to ma wpływ na tempo przesuwania się mas pokarmowych, począwszy od przełyku, przez żołądek, na jelitach kończąc. Ruchy te znane są wszystkim jako „perystaltyka jelit” i mają bardzo duże znaczenie, bo to od nich zależy, w jaki sposób przyswajają się składniki odżywcze zawarte w pokarmach oraz w jakim stopniu wchłaniają się przyjmowane leki [2].

Jakie rodzaje biegunek występują u osób starszych?

Można wyróżnić dwa główne rodzaje biegunki, które mogą dotykać osoby starsze:

• biegunka ostra – ten rodzaj biegunki nie trwa dłużej niż 14 dni, a jej przyczyną są: zakażenia przewodu pokarmowego lub spożycie toksyn bakteryjnych, działania niepożądane leków, antybiotyki o szerokim spektrum działania, zatrucie pokarmowe, ostre zapalenie uchyłków okrężnicy;
• biegunka przewlekła – trwająca 30 dni lub dłużej. Rzadko jest spowodowana zakażeniem przewodu pokarmowego. Przyczyną ponad 90% przypadków są nieswoiste zapalenia jelit, rak okrężnicy lub zespół jelita drażliwego [2].

Co powoduje częste biegunki u seniorów?

Biegunki u osób starszych mogą mieć różnorodne przyczyny. Wśród najczęstszych przyczyn częstych biegunek u osób starszych możemy wyróżnić:

• nadużywanie leków przeczyszczających;
• infekcje wirusowe wywołane przede wszystkim przez rotawirusy, norowirusy i adenowirusy;
• nietolerancja laktozy, która spowodowana jest spadającą (wraz z wiekiem) aktywnością laktazy – enzymu odpowiedzialnego za rozkładanie laktozy;
• cukrzyca typu 2, gdzie biegunka może być spowodowana podwyższonym poziomem cukru, ale także lekiem stosowanym w leczeniu – metforminą;
• niedrożność jelit;
• antybiotykoterapia;
• marskość wątroby;
• nadużywanie alkoholu.

Jak niebezpieczne są nawracające biegunki u osoby starszej?

Nawracające biegunki u osoby starszej mogą być bardzo niebezpieczne. Ponieważ u seniora, w trakcie biegunki może dojść do szybkiego odwodnienia i w efekcie do zaburzeń elektrolitowych, które potęgowane są przez i tak zmniejszoną całkowitą ilość wszystkich płynów ustrojowych u starszego pacjenta. Objawami odwodnienia organizmu w czasie biegunki są:

• zawroty głowy;
• ciemne zabarwienie moczu;
• nadmierne pragnienie;
• drżenie;
• zmęczenie;
• gorączka;
• w późniejszym etapie mogą dojść także: obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, pogorszenie pracy nerek, zaburzenia uwagi oraz zaburzenia w pracy serca (np. arytmie).

Probiotyki w leczeniu biegunki u osób starszych

Na rynku aptecznym istnieje wiele leków na biegunkę, które będą odpowiednie dla osób starszych. Zdecydowanie warto rozważyć szerokie podejście, tj. zastosować odpowiedni lek na biegunkę. Jak zostało wymienione wcześniej, jednymi z częstszych powodów biegunek u seniorów są infekcje wirusowe lub stosowanie antybiotyków. Co w takim razie warto przyjąć? Rozsądnym wyborem będzie stosowanie probiotyków, które zawierają szczepy grzybowe Saccharomyces boulardii (np. Enterol). Wskazaniem tego leku jest leczenie ostrych biegunek infekcyjnych oraz zapobieganie biegunkom związanym ze stosowaniem antybiotyków. Co więcej, ten preparat oparty jest na drożdżach a nie bakteriach, dlatego nie przenosi genu oporności. Co to znaczy? Nie występuje tutaj ryzyko zwiększenia oporności bakterii na inne antybiotyki, co jest coraz częstszym zjawiskiem w dzisiejszych czasach.

Enterol Probiotykkapsułki, 250 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• probiotyk w formie leku bez recepty;
• zawiera szczep Saccharomyces boulardii CNCM I-745, którego skuteczność została potwierdzona na podstawie ponad 100 badań klinicznych;
• zapobiega biegunkom podróżnych i poantybiotykowym;
• leczy biegunki infekcyjne wywołane przez bakterie, wirusy i pierwotniaki;
• można stosować nawet jednocześnie z antybiotykiem;
• nie trzeba przechowywać w lodówce, lecz w temperaturze pokojowej, dzięki czemu jest bardzo dobrym wyborem w podróży;
• przeznaczony dla dzieci już od urodzenia i osób dorosłych;
• w ostrej biegunce oraz przy antybiotykoterapii stosuje się od 1 do 2 kapsułek na dobę, natomiast w biegunce podróżnych od 1 do 4 kapsułek na dobę;
• zawartość kapsułki można otworzyć i dodać do napoju lub pokarmu (szczególnie ważne u młodszych dzieci);
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 30 kapsułek.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest biegunka, biegunka podróżnych, zespół jelita drażliwego (ibs), odwodnienie oraz wyjałowiona flora bakteryjna po antybiotykoterapii.

Dawkowanie

Zalecane dawkowanie u dorosłych i dzieci zależy od przyczyny biegunki:

• ostra biegunka infekcyjna: 1 do 2 kapsułek na dobę, przez okres do 1 tygodnia;
• biegunka poantybiotykowa: 1 do 2 kapsułek na dobę, w trakcie i po antybiotykoterapii;
• biegunka spowodowana zakażeniem C. difficile: 4 kapsułki na dobę, przez okres do 4 tygodni;
• biegunka związana z żywieniem dojelitowym: 1 do 2 kapsułek na dobę;
• biegunka podróżnych: 1 do 4 kapsułek na dobę przez okres do 1 tygodnia;
• wspomagająco w leczeniu biegunek występujących w zespole jelita drażliwego (IBS): 1 kapsułka 1 do 2 razy na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Co jeszcze można powiedzieć o probiotykach? Probiotyki pomagają w przywróceniu równowagi bakteryjnej w przewodzie pokarmowym, co jest szczególnie istotne u osób starszych, u których mikrobiota może być osłabiona przez wiek, choroby przewlekłe lub stosowanie antybiotyków. Preparaty probiotyczne mogą zawierać bakterie kwasu mlekowego, takie jak wspomniane wcześniej drożdże Saccharomyces boulardii lub Lactobacillus i Bifidobacterium (np. Lakcid, Dicoflor, Multilac, Vivomixx, Lacidofil), które wykazują skuteczność w profilaktyce i leczeniu biegunek. Regularne stosowanie probiotyków może skrócić czas trwania biegunki, zmniejszyć ryzyko jej nawrotów oraz wspomóc ogólną odporność organizmu.

Co warto wiedzieć o innych preparatach na biegunkę u seniorów?

A co z innymi preparatami? Już wyjaśniamy. Inne produkty, które można stosować podczas biegunki u osób starszych, preparaty wiążące niepożądane toksyny, np. Węgiel aktywny lub leki, które tworzą swoistą barierę ochronną dla błony przewodu pokarmowego względem bakterii (np. Smecta). A co z popularnym nifuroksazydem? Nifuroksazyd (Nifuroksazyd Hasco, Nifuroksazyd Gedeon Richter) to substancja, która działa na bakterie w układzie pokarmowym. Jeśli biegunka spowodowana jest infekcją bakteryjną, to będzie to dobre rozwiązanie. Jednak w większości przypadków biegunki nie są wywoływane przez bakterie a wirusy, dlatego stosowanie tego leku, należy bardzo dobrze przemyśleć – najlepiej wraz z lekarzem. Czy warto zatrzymywać biegunkę, stosując, np. loperamid (Laremid, Stoperan)? Biegunki nie powinno się zatrzymywać od razu. Na początku warto pamiętać o elektrolitach, aby uzupełnić ich niedobory po seriach wypróżnień. Jednak jeśli biegunka jest bardzo intensywna lub trwa długo, to można rozważyć preparaty przeciwbiegunkowe. Warto sięgnąć także po probiotyki, które pomogą szybko powrócić do pełni sił.

Smecta, proszek do rozpuszczania

O produkcie

• jest to lek;
• proszek po rozprowadzeniu w wodzie ma pomarańczowo-waniliowy smak;
• przed stosowaniem innych leków należy zachować 2-godzinny odstęp;
• istnieje w formie gotowej do wypicia (SmectaGO);
• produkt występuje w dwóch różnych wielkościach opakowania.

Stoperan, kapsułki

O produkcie

• status leku, który gwarantuje jakość i bezpieczeństwo;
• szybko działa;
• przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 6. roku życia.

Węgiel leczniczy, kapsułki

O produkcie

• jest to lek;
• w postaci dużych kapsułek – może być trudny do połknięcia;
• nie należy stosować jednocześnie z innymi lekami.

Nifuroksazyd, tabletki powlekane

O produkcie

• zalecany do stosowania tylko w przypadku biegunek o podłożu bakteryjnym;
• lek nie niszczy naturalnej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego;
• nie należy stosować leku dłużej niż 3 dni bez konsultacji z lekarzem.

Stoperan elektrolity, proszek do rozpuszczania

O produkcie

• zawiera cukier i substancje słodzące;
• opakowanie zawiera 7 saszetek;
• płynu nie należy dosładzać;
• występuje w różnych smakach.

Jak zatrzymać rozwolnienie u starszej osoby?

Podsumujmy sobie działania, jakie warto wdrożyć, aby zatrzymać biegunkę u seniora. Aby skutecznie zatrzymać rozwolnienie u starszej osoby, należy zastosować kompleksowe podejście:

• nawadnianie – to absolutny priorytet! Osoby starsze powinny pić dużo płynów, najlepiej w postaci roztworów elektrolitowych, które uzupełniają nie tylko wodę, ale i minerały utracone podczas biegunki;
• Odpowiednie leki – w zależności od przyczyny biegunki lekarz może zalecić:
  • leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) – hamują perystaltykę jelit;
  • adsorbenty (np. węgiel aktywny) – wiążą toksyny i bakterie;
  • leki osłonowe (np. Smecta) – chronią śluzówkę jelit;
• probiotyki – wspomagają odbudowę prawidłowej flory bakteryjnej jelit, co jest szczególnie ważne przy nawracających biegunkach u osoby starszej.

Jak zapobiegać częstym biegunkom u osób starszych? Domowe sposoby

Leki na biegunkę są bardzo ważne, ale przy częstych biegunkach u osób starszych należy zastanowić się, gdzie tkwi problem. Czasem wystarczy zmiana nawyków żywieniowych a czasami odżywienie mikrobioty jelit dobrymi bakteriami lub szczepami grzybowymi. Co robić przy częstych biegunkach u seniorów? Aby zapobiegać nawracającym biegunkom u osób starszych, warto stosować się do kilku prostych zasad:

• regularne spożywanie probiotyków w diecie (jogurty, kefiry);
• unikanie pokarmów ciężkostrawnych i tłustych;
• uokładne mycie owoców i warzyw przed spożyciem;
• picie przegotowanej lub butelkowanej wody podczas podróży;
• regularne mycie rąk, szczególnie przed posiłkami;
• unikanie kontaktu z osobami chorymi na biegunkę.

Podsumowanie

Osoby starsze są szczególnie podatne na zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Zaburzone pragnienie i łaknienie, cukrzyca, problemy z trawieniem laktozy oraz tendencje do niekontrolowanego rozrostu bakterii powodują, że seniorom często dokucza niestrawność i biegunki. Biegunka u starszej osoby wymaga szczególnej uwagi, gdyż może prowadzić do poważnych powikłań. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie problemu i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Najważniejsze jest, aby szybko zadbać przede wszystkim o odpowiednie nawodnienie seniora – odwodnienie może nieść ze sobą groźne dla zdrowia i życia konsekwencje. W przypadku nawracających biegunek u osoby starszej lub biegunki utrzymującej się dłużej niż 2-3 dni, należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem, który określi przyczynę dolegliwości i zaleci odpowiednie leczenie.

Uchyłkowatość (diverticulosis), potocznie zwana uchyłkami, jest woreczkowatymi wypukłościami w przewodzie pokarmowym, a dokładniej w jelicie cienkim, grubym lub okrężnicy. Znaczna część pacjentów nie wie nawet, że może cierpieć na tę dolegliwość, bo często nie powoduje ona u nich żadnych objawów. Nie wszyscy pacjenci są jednak bezobjawowi. Mogą wystąpić m.in. takie objawy jak ból brzucha, niedrożność jelit, perforacja, krwawienie z przewodu pokarmowego, powstawaniem ropni czy przetok. Schorzenie to częściej dotyczy osób starszych i mieszkańców krajów rozwiniętych [1].

Zapalenie uchyłków jelita grubego – objawy. Po czym je rozpoznać?

Objawy uchyłków jelita grubego mogą się różnić w zależności od osoby, ale najczęstsze symptomy obejmują:

• Ból brzucha: Jest to jeden z głównych objawów uchyłków jelita grubego. Ból może występować w dolnej lewej części brzucha i być łagodny lub umiarkowany.
• Zaburzenia rytmu wypróżnień: Osoby z uchyłkami jelita grubego mogą doświadczać nieregularności w rytmie wypróżnień, takich jak zaparcia lub biegunka.
• Wzdęcia: Wzdęcia mogą wystąpić w wyniku gromadzenia się gazu w jelitach, co może prowadzić do dyskomfortu i uczucia pełności.
• Problemy z oddawaniem stolca: U niektórych osób z uchyłkami jelita grubego może występować trudność lub uczucie niepełnego wypróżnienia.
• Niestrawność: Objawy niestrawności, takie jak uczucie ciężkości po jedzeniu lub uczucie przepełnienia, mogą być związane z uchyłkami jelita grubego [2].

Jak diagnozuje się uchyłki jelita?

Diagnoza uchyłków jelita grubego zazwyczaj odbywa się za pomocą różnych badań i procedur diagnostycznych. Najczęściej stosowane metody diagnozy to:

• Kolonoskopia, która umożliwia bezpośrednie obejrzenie wnętrza jelita grubego za pomocą elastycznego wziernika.
• Tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI), które mogą dostarczyć szczegółowych obrazów jelita grubego w celu wykrycia ewentualnych uchyłków.
• Badanie kontrastowe jelit, które polega na podaniu pacjentowi specjalnego środka kontrastowego i wykonaniu serii zdjęć rentgenowskich, aby ujawnić uchyłki jelita grubego.
• Sigmoidoskopia, która umożliwia oględziny dolnej części jelita grubego za pomocą elastycznego wziernika.

W przypadku podejrzenia uchyłków jelita grubego istotne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego, włącznie z omówieniem objawów i historii pacjenta. W niektórych przypadkach mogą być również zalecane inne badania, takie jak badania obrazowe (np. rentgen klatki piersiowej) lub badania laboratoryjne.

Jak długo trwa zapalenie uchyłków jelita?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Ani operacja, ani leczenie, z reguły nie usuwa całkowicie uchyłków. Nawet wycięcie miejsca, w którym znajdują się uchyłki, nie gwarantuje wyleczenia, mogą one zwyczajnie pojawić się w innych odcinkach jelita. Dlatego u pacjentów, którzy byli leczeni na to schorzenie, bardzo ważne są kontrolne badania lekarskie oraz stałe przyjmowania błonnika i picie dużej ilości płynów. Utrzymanie prawidłowej masy ciała i  regularnej aktywności fizycznej pozwala zapobiec nawrotom choroby [1,3].

Uchyłki jelitowe – jak je leczyć?

Z reguły bezobjawowa postać choroby nie wymaga specjalnego leczenia i podawania leków. Najczęściej wystarczy zmiana trybu życia, więcej aktywności fizycznej i odpowiednia dieta. Ważne jest również ograniczenie używek, takich jak papierosy czy alkohol oraz unikanie stresu. W przypadku objawowej postaci choroby lekarz może zalecić antybiotyk dostępny tylko na receptę – rifaksyminę np. Xifaxan. Stosowane są również probiotyki. Zażywanie preparatów zawierających duże ilości błonnika, jak np. siemię lnianie powinno być zalecone przez lekarza, w zależności od czynników indywidualnych związanych ze stanem zdrowia pacjenta i występującymi objawami. Leczenie najlepiej, jeżeli będzie prowadzone przez lekarza gastroenterologa [1,3].

Jaką dietę stosować na uchyłki jelita?

W leczeniu uchyłków jelita kluczowa jest odpowiednia dieta i aktywny tryb życia. Dąży się do przywrócenia prawidłowej mikrobioty i zapobiegnięciu wystąpienia nawrotów. W przypadku uchyłków jelita grubego dieta zasadniczo różni się w zależności od tego, czy schorzenie ma postać bezobjawową, czy występują już objawy. W bezobjawowej formie kluczowe jest picie dużej ilości płynów (nawet 2-3 litry dziennie) i spożywanie produktów bogatych w błonnik takich jak:

• pieczywo razowe, żytnie oraz otręby i płatki owsiane;
• rośliny strączkowe, takie jak soczewica, soja, fasola, ciecierzyca czy groch;
• gruboziarniste kasze, takie jak  pęczak, kasza gryczana czy jęczmienna oraz ryż brązowy;
• makaron razowy czy orzechy [1].

Z kolei przy objawowej postaci uchyłków jelita grubego dieta powinna być uboga w błonnik i lekkostrawna, czyli przeciwnie do formy bezobjawowej [1].

Siemię lniane a uchyłki jelita grubego – czy warto je stosować?

Siemię lniane, czyli nasiona lnu zwyczajnego, są dobrym źródłem błonnika pokarmowego. Z tego względu może być ono stosowane u pacjenta z nieobjawowymi uchyłkami jelita grubego. Siemię lniane zawiera ok. 2,5 g błonnika w łyżce preparatu. Dodatkowo regularnie stosowane, wpływa na utrzymanie prawidłowej masy ciała, obniża stężenia cholesterolu LDL, cholesterolu całkowitego, trójglicerydów i cukru we krwi. Może być stosowane w postaci samodzielnie przygotowanego kisielu lub galaretki (należy zalać 2 łyżki zmielonych nasion lnu szklanką wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem przez 15-20 minut lub gotować przez 10-15 minut na wolnym ogniu). Warto zaznaczyć, że w przypadku uchyłków jelita, u części pacjentów całe nasiona mogą nasilać dolegliwości, dlatego lepiej wybierać formę mieloną [3].

Jakie preparaty stosować na uchyłki jelita grubego?

Jedną z przyczyn uchyłków w jelicie grubym są zaburzenia flory jelitowej, czyli bakterii, które naturalnie zasiedlają przewód pokarmowy człowieka. Dlatego w przypadku tego schorzenia zalecane jest przyjmowanie probiotyków. Kwalifikują się tutaj nie tylko preparaty dostępne w aptece (np. Tributron, Multilac Synbiotyk czy Sanprobi IBS), ale również naturalne kefiry i inne produkty spożywcze z naturalnymi probiotykami [1].

Tributron, kapsułki

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku;
• maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
• 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
• Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Sanprobi IBS, kapsułki

O produkcie

• suplement diety – probiotyk;
• zawiera Lactobacillus plantarum 299v – 10 miliardów CFU w 1 kapsułce;
• wspiera równowagę mikroflory jelitowej, łagodzi bóle brzucha, zaparcia i biegunki;
• zalecany również w trakcie antybiotykoterapii;
• dawkowanie: 1-2 kapsułki dziennie;
• bez laktozy i glutenu;
• dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia;
• może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią;
• posiada pozytywną opinię Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”;
• dostępne opakowanie: 20 kapsułek.

Multilac Synbiotyk, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• synbiotyk;
• zawiera 9 bakterii probiotycznych, w tym bakterie szczepów Bifidobacterium i Lactobacillus;
• prebiotykiem preparatu są fruktooligosacharydy;
• technologia MURE zwiększa odporność bakterii prebiotycznych na działanie soku żołądkowego;
• może być stosowany u dorosłych oraz dzieci, które mogą połknąć kapsułkę;
• dawkowanie to 1 kapsułka raz na dobę;
• nie trzeba przechowywać w lodówce;
• nie zawiera laktozy ani kazeiny;
• dostępny w opakowaniach po 10, 20 i 50 kapsułek.

W postępowaniu dietetycznym przy chorobie uchyłkowej wykorzystuje się również preparaty z maślanem sodu. Maślan jest krótkołańcuchowym kwasem tłuszczowym, który stanowi ważne źródło energii dla komórek nabłonka jelitowego i może wspierać prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej. Przykładem preparatu łączącego kilka kierunków wsparcia jest wyżej wspomniany Tributron, który zawiera maślan sodu, probiotyczne szczepy bakterii oraz fruktooligosacharydy, czyli prebiotyk stanowiący pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych. Natomiast wśród preparatów zawierających sam maślan sodu można wymienić Debutir Forte lub Ibesan Maślan [4].

Debutir Forte, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu – 300 mg w 1 kapsułce;
• wspiera regenerację błony śluzowej jelita i równowagę mikroflory;
• nowoczesna technika mikrogranulacji pozwala na uwalnianie kwasu masłowego w jelicie cienkim i grubym;
• dawkowanie u dorosłych: 1 kapsułka 2 razy dziennie;
• może być stosowany u dzieci powyżej 7. roku życia;
• zaleca się stosowanie preparatu prze okres minimum 3 miesięcy;
• nie zawiera glutenu;
• dostępne opakowanie: 60 kapsułek.

Ibesan Maślan, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu – 150 mg w 1 kapsułce;
• wspiera postępowanie dietetyczne w chorobach zapalnych i czynnościowych jelit oraz biegunkach poantybiotykowych;
• może być stosowany u dzieci od 7. roku życia;
• bez glutenu;
• zalecane dawkowanie to 1-2 kapsułki dwa razy dziennie (rano i wieczorem) u dorosłych;
• stosować przez przynajmniej 3 miesiące;
• dostępny w opakowaniach po 60 kapsułek.

Z kolei wspomniane wcześniej siemię lniane może wspierać dietę osób z uchyłkami, zwłaszcza gdy celem jest zwiększenie podaży błonnika i regulacja wypróżnień. Można sięgać m.in. po mielone siemię lub odtłuszczony len mielony, pamiętając o odpowiednim nawodnieniu. Przy zaostrzeniu objawów ilość błonnika warto skonsultować z lekarzem. Przykładowym preparatem może być Len mielony odtłuszczony LenVitol.

LenVitol, len mielony odtłuszczony

O produkcie

• środek spożywczy;
• wysoka zawartość białka, błonnika pokarmowego oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych;
• wspiera prawidłową pracę jelit;
• naturalnie nie zawiera glutenu;
• przygotowanie: 1 łyżeczkę lnu zalać 3/4 szklanki ciepłej wody i odczekać kilka minut, często mieszając;
• stosować do 3 razy dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 450 g.

Co powodują uchyłki w jelicie? Poznaj możliwe powikłania

Powikłania uchyłków w jelicie obejmują stan zapalny, który może prowadzić do zapalenia otrzewnej, a także przedziurawienie jelita oraz ropnie wewnątrzotrzewnowe czy objawy niewydolności układu krążenia. W przypadku powikłań związanych z zapaleniem otrzewnej wymagana jest zazwyczaj natychmiastowa interwencja lekarska, w tym czasem również chirurgia [5].

Jak zapobiegać nawrotom uchyłków?

Aby zapobiegać nawrotom uchyłków jelita, istnieje kilka zalecanych działań. Oto kilka ważnych kroków, które mogą pomóc:

• Spożywanie błonnika: Regularne spożywanie wysokobłonnikowych pokarmów, takich jak owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe, może pomóc w utrzymaniu prawidłowej ruchliwości jelitowej i zmniejszeniu ryzyka powstawania nawrotów uchyłków.
• Prawidłowe nawodnienie: Regularne picie wystarczającej ilości wody może przyczynić się do miękkiego stolca i ułatwić prawidłową perystaltykę jelit, co może zmniejszyć ryzyko powstawania nawrotów uchyłków.
• Unikanie pokarmów zwiększających ryzyko: Należy unikać pokarmów, które mogą zwiększać ryzyko zapalenia uchyłków, takich jak ostre przyprawy, nasiona, orzechy, oraz alkohol.
• Regularna aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna może wspomagać prawidłową perystaltykę jelit i zapobiegać zaparciom, co może zmniejszyć ryzyko powstawania nawrotów uchyłków.
• Zdrowy styl życia: Ważne jest utrzymanie zdrowego stylu życia, w tym zdrowej diety, unikania palenia papierosów i ograniczania stresu, ponieważ te czynniki mogą również wpływać na zdrowie jelit i ryzyko nawrotów uchyłków [6,7].

Podsumowanie

Uchyłki jelita grubego są dosyć powszechnym schorzeniem, o którego występowaniu duża część pacjentów nie ma nawet pojęcia. W zależności od objawów choroby lub ich braku zależy potencjalne leczenie. Bezobjawowa postać z reguły nie wymaga stosowania specjalnego leczenia, a jedynie zmiany dotychczasowego trybu życia i diety. Przydatne mogą się okazać preparaty bogate w błonnik, takie jak siemię lniane. W objawowej formie schorzenia leczenie jest trochę trudniejsze. Lekarz może przepisać antybiotyk rifaksyminę, czy też zalecić probiotyk (np. Tributron lub Multilac Synbiotyk). Również w tej postaci kluczowa jest zmiana trybu życia, odpowiednia aktywność fizyczna, dieta i ograniczanie używek.

Hydroksyzyna jest pochodną piperazyny, lekiem działającym na  ośrodkowy układ nerwowy. Jej mechanizm działania jest związany z zahamowaniem aktywności ośrodków w warstwie podkorowej OUN. Nie hamuje czynności kory mózgowej, ale zmniejsza stan napięcia wewnętrznego, niepokój, napięcie lękowe oraz napięcie mięśniowe. Wykazuje więc przede wszystkim działanie uspokajające, przeciwświądowe, przeciwlękowe oraz w niewielkim stopniu przeciwbólowe. W Polsce zarówno tabletki (np. Atarax czy Hydroxyzinum VP), jak i syrop (np. Hydroxyzinum Espefa czy Hydroxyzinum Hasco) dostępne są tylko i wyłącznie z przepisu lekarza [1].

Kiedy stosowana jest hydroksyzyna?

• leczenie stanów napięcia, niepokoju czy lęku;
• w przypadku występowania zaburzeń nerwicowych czy psychotycznych;
• gdy pacjent jest pobudzony psychoruchowo;
• przed lub po zabiegach operacyjnych jako lek uspokajający;
• wystąpienie świądu skóry z pokrzywką, wyprysku atopowego lub wyprysku kontaktowego [2].

Hydroksyzyna dla dzieci — jak działa?

• łagodzi uczucie niepokoju;
• zmniejsza napięcie mięśniowe;
• ułatwia zasypianie i zmniejsza liczbę wybudzeń dziecka w nocy;
• zmniejsza objawy zaburzeń lękowych;
• ma działanie przeciwwymiotne;
• łagodzi wszelkiego rodzaju alergie, świąd, wypryski, pokrzywkę czy zapalenia skóry [3].

Hydroksyzyna — dawka śmiertelna i dawkowanie

• maksymalna dawka dobowa podawana doustnie dla osób dorosłych i dzieci o masie ciała przekraczającej 40 kg nie powinna przekraczać 100 mg;
• u dzieci i młodzieży o masie ciała poniżej 40 kg nie powinno przekraczać się doustnej dawki dobowej wynoszącej 2 mg na kilogram masy ciała;
• w przypadku podania domięśniowego u osób dorosłych dawka dobowa wynosi 25-100 mg, a u dzieci od 0,6 mg/kg mc. do 1 mg/kg mc.;
• w przypadku przedawkowania konieczna jest jak najszybsza pomoc medyczna (może dojść m.in. do senności, omdlenia, nudności czy wymiotów);
• dawka śmiertelna hydroksyzyna na szczęście jest stosunkowo duża i wynosi od 500 mg, do nawet 5 g, ale wymienione wyżej objawy przedawkowania pojawiają się znacznie szybciej [1,2].

Po jakim czasie działa hydroksyzyna?

Działanie uspokajające hydroksyzyny z reguły pojawia się po ok. 30 do 45 minut od podania tabletek lub nawet  po 5–10 minutach od wypicia syropu. Jeżeli chodzi o działanie przeciwhistaminowe hydroksyzyny, to najczęściej pierwsze efekty pojawiają się nie wcześniej niż przed upływem godziny [2].

Jak długo działa hydroksyzyna?

Działanie hydroksyzyny utrzymuje się z reguły od 6 do 8 godzin. U osób dorosłych okres półtrwania, czyli czas, po którym stężenie leku zmniejszy się do połowy jego początkowej wartości, wynosi około 14 godzin [1].

Czy hydroksyzyna uzależnia?

Hydroksyzyna jest lekiem stosunkowo bezpiecznym, może być stosowana już od 12. miesiąca życia (syrop). Co najważniejsze, nie powoduje zaburzeń funkcji poznawczych i nie uzależnia. Nie ma po niej jednocześnie objawów odstawienia. Ze względu na skutki uboczne powinna być jednak stosowana w najmniejszej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas [3].

Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie?

Hydroksyzyna nie jest lekiem na nadciśnienie w pełnym tego słowa rozumieniu. Jednakże, przez zahamowanie aktywacji współczulnej (osłabieniu działania noradrenaliny, która podwyższa ciśnienie w sytuacjach stresowych), może oprócz uspokojenia obniżyć w danej chwili ciśnienie krwi [3].

Jakie są przeciwwskazania do stosowania hydroksyzyny?

• nadwrażliwość na którykolwiek ze składników leku lub cetyryzynę, lewocetyryzynę i inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę,;
• kobiety będące w ciąży i karmiące piersią;
• porfiria czy jaskra;
• osłabiona perystaltyka przewodu pokarmowego;
• zaburzenia w odpływie moczu z pęcherza;
• nabyte lub wrodzone wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca;
• hipokaliemia czy hipomagnezemia;
• bradykardia;
• napady drgawkowe;
• choroby nerek i wątroby;
• powiększenie prostaty;
• choroby tarczycy;
• problemy z oddychaniem lub astma;
• wrzody lub niedrożność jelit;
• nadciśnienie.

Nie wszystkie wyżej wymienione objawy stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania hydroksyzyny. Osoby jednak, których dotyczą, muszą skonsultować się z lekarzem przed jej użyciem [3].

Jakie są  działania niepożądane hydroksyzyny?

• bóle głowy;
• suchość w jamie ustnej;
• ospałość, senność, zmęczenie i problemy z zasypianiem;
• depresja, nerwowość;
• nudności, biegunki, bóle brzucha, wzrost masy ciała;
• obniżenie ciśnienia krwi;
• kołatanie serca;
• wysypka;
• utrudnione oddawanie moczu;
• nadmierna potliwość;
• zaburzenia widzenia;
• problemy z układem oddechowym [3].

Hydroksyzyna a alkohol?

Podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać picia alkoholu. Zarówno hydroksyzyna,  jak i alkohol, działają depresyjnie na OUN, przez co ich połączenie może powodować m.in. senność, nadmierne uspokojenie czy osłabienie zdolności psychomotorycznych [3].

Podsumowanie

Hydroksyzyna działa na ośrodkowy układ nerwowy, wykazując m.in. działanie uspokajające, przeciwlękowe, nasenne i przeciwalergiczne. Pomimo tego, że dostępna jest tylko i wyłącznie na receptę lekarską, to jest zaliczana do leków bezpiecznych. Może być stosowana nawet przez małe dzieci (syrop). To, że nie powoduje uzależnienia, nie oznacza jednak, że nie powoduje żadnych działań niepożądanych. Zawsze powinna być używana zgodnie ze wskazaniami lekarza, w jak najniższych dawkach.

• stany nieistotne (regurgitacja mylona z wymiotami);
• refluks żołądkowo-przełykowy;
• infekcje;
• niedrożność jelit;
• alergia pokarmowa;
• wzrost ciśnienia śródczaszkowego;
• leki i trucizny;
• choroby lokomocyjne.

Stany nieistotne

Nieprawidłowa technika żywienia, niewłaściwe obchodzenie się z dzieckiem i przekarmianie są najczęstszymi przyczynami ulewania. Ulewanie bezpośrednio po posiłkach występuje u większości niemowląt bez względu na to czy są karmione piersią, czy też sztucznie. Wymioty w najmłodszych grupach wiekowych należy odróżniać od ulewań (regurgitacji), kiedy to połknięty pokarm cofa się do jamy ustnej i wypływa biernie bez udziału siły mięśniowej i w małych ilościach. W 90% przypadków regurgitacje ustępują do ukończenia 12. m.ż. Wymioty niemowląt są objawem pogranicza fizjologii i większości nie wymaga żadnego leczenia.

Refluks żołądkowo-przełykowy

Szczególnie wnikliwej obserwacji wymagają wymioty związane z refluksem żołądkowo-przełykowym (gastro-oesophageal reflux, GER). Definiuje się jako przemieszczenie treści żołądka do przełyku z towarzyszącymi lub nie regurgitacjami i wymiotami. Około 50-70% dzieci ulewa i wymiotuje między 2. a 8. miesiącem życia, zaś pod koniec 1. roku życia już tylko 5%. Zjawisko to jest konsekwencją anatomicznej i czynnościowej niedojrzałości przewodu pokarmowego młodszych niemowląt oraz relatywnie dużych objętości przyjmowanego pokarmu w stosunku do pojemności żołądka, a także pozycji leżącej, w jakiej stale przebywa dziecko.

Leczenie niemowląt i dzieci do 2. roku życia w przypadku nasilonych dolegliwości polega na włączenie leczenia antyrefluksowego, czyli zastosowanie mieszanki mleczne z dodatkiem środków zagęszczających, oznaczonej jako „AR”. (Bebilon AR, Enfamil AR, Nan AR). Mieszanki AR są szczególnie zalecane u dzieci, które na skutek nasilonych ulewań/ wymiotów tracą dużą cześć podawanego im mleka i z tego powodu gorzej przybierają na wadze. Gęsty pokarm trudniej cofa się z żołądka i w ten sposób zmniejsza się nasilenie ulewań.

Jeśli powyższe postępowanie nie wystarcza, niemowlęta wymagają farmakoterapii, należy:

• włączyć leczenie prokinetyczne. Podstawowym prokinetykiem jest cisapride, metoklopramid.
• odpowiednie układanie dziecka.
• środki zobojętniające (Gaviscon).
• H2-blokery.

Infekcje

U dzieci, szczególnie w wieku przedszkolnym jak również też szkolnym prawie każde układowe zakażenie powoduje wymioty. Najczęstszą infekcją połączoną z wymiotami jest zapalenia żołądka i jelit, które może być wywołane przez wirusy (np. Rotawirusy, Adenowirusy), bakterie (np. Shigella, Salmonella, Yersinia enterocolitica lub Escherichia coli), czy też pasożyty (np. Giardia lamblia). Diagnoza może być potwierdzona przez badanie mikrobiologiczne kału.

Jak zatrzymać wymiotowanie u dzieci?

Przed rozpoczęciem odpowiedniego leczenia każde dziecko czy też pacjenta należy zakwalifikować do adekwatnej grupy ciężkości odwodnienia. W świetle aktualnych zaleceń European Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPHAN) i European Society for Pediatric Infectious Disease (ESPID) najlepszym wskaźnikiem oceny odwodnienia jest procentowy ubytek masy ciała.

Dziecko uporczywie wymiotujące należy ułożyć na boku i dodatkowo zabezpieczyć drożność dróg oddechowych.

W przypadku niepowściągliwych i masywnych wymiotów u dzieci obligatoryjna jest szybka diagnostyka i leczenie choroby podstawowej. Jeżeli współistnieją zaburzenia wodno-elektrolitowe i metaboliczne, należy je bezwzględnie wyrównać.

Stosowanie leków przeciwwymiotnych jest przeciwwskazane oprócz przypadków klinicznych, w których następstwem chemioterapii i radioterapii lub kiedy niemożliwe jest niemożliwe jest usunięcie przyczyny wymiotów (np. zaawansowana choroba nowotworowa). W tym przypadku rekomendowane leki to: antagoniści receptora serotoninowego 5-HT3 (np. ondansetron) i glikokortykosteroidy (np. deksametazon). Terapia płynowa powinna być stosowana u pacjentów z klinicznymi cechami odwodnienia, a sposób podawania płynów uzależniony od stopnia odwodnienia dziecka.

Jakie są domowe sposoby na wymiotowanie u dzieci?

Nie wiesz, co podać dziecku gdy wymiotuję? Podpowiemy jakie płyny i pokarmy będą wskazane a czego lepiej unikać podczas wymiotów.

1. Nie zażywanie żadnych leków przeciwwymiotnych ani środków na poprawę trawienia. Zwykle środki te już nie pomogą i nie zdołają zatrzymać wymiotów. Pomogą jedynie w przypadku owrzodzenia i nadkwaśności żołądka; neutralizując nadmiar kwasu, łagodzą podrażnienie. W innych sytuacjach są nieskuteczne.
2. Uzupełnianie płynów. W przypadku nasilonych wymiotów trzeba zadbać o wyrównanie płynów w organizmie. Powinno podawać się czyste płyny, takie jak woda, słaba herbata czy soki. Nie należy zmuszać się do jedzenia. Zaleca się kilkunastogodzinną „przerwę wodną”, w czasie której podaje się tylko płyny.
3. Przyjmowanie płynów elektrolitowych. Podczas wymiotów dochodzi do wypłukiwania soli mineralnych, dlatego zaleca się przyjmowanie płynów elektrolitowych (można podawać gotowe preparaty, ale też i osoloną wodę.
4. Nie należy pić duszkiem. Popijanie płynów powoli i w małych porcjach nie przeciąża żołądka, przeciwnie- ułatwia ich przyjęcie. Naraz trzeba wypić nie więcej niż 30-60 g.
5. Jak często pić. Częstość podawanie płynów zależy od tego, jak reaguje żołądek chorego, wymiotującego dziecka, jednakże trzeba pić możliwie jak najwięcej.
6. Znaczenie barwy moczu. Jeśli mocz jest intensywnie żółty, świadczy to o tym, że doszło do odwodnienia organizmu. Im odcień jaśniejszy, tym lepiej przebiega nawadnianie.
7. Ciepłe płyny. Zalecane przez ekspertów są ciepłe lub letnie płyny (bardzo zimne działają niekorzystnie na osłabiony żołądek). Najlepsze płyny to takie, które zostały ogrzane do temperatury pokojowej.
8. Odstawić bąbelki. Napoje gazowane wywołują lub pogłębiają odruch wymiotny.
9. Syropy. Dopuszczalne są syropy, które działają uspokajająco. Szczególnie popularny w Polsce syrop to Lokomotiv.
10. Zacząć od węglowodanów. Prędzej czy później wymioty ustąpią i należy przystąpić do odbudowania strat, jakie poniósł organizm. Odżywianie trzeba rozpocząć od różnego rodzaju galaretek owocowych. Galaretki stanowią tradycyjną dietę dzieci, które przeszły nasilone wymioty. Składają się głównie z płynów, nie drażnią żołądka, są bogate w węglowodany i jednocześnie smaczne. Dietę można poszerzyć także łagodnymi dodatkami w postaci tostów bez masła lub krakersów.
11. Białko w lekkich postaciach. Gdy dolegliwości zupełnie ustąpią, można przejść do lekkich postaci białka (takich jak np. pierś z kurczaka lub ryba).
12. Tłuszcze. Na samym końcu włącza się do diety tłuszcze. Tłuszcz zalega w żołądku, i dlatego szybko syci oraz daje uczucie pełności. Lepiej więc zrezygnować na początek z tłustych potraw oraz zup zaprawianych śmietaną.

NIE CZEKAJ ZBYT DŁUGO!

Wymioty mogą być objawem poważniejszej choroby. Jeśli są obfite, przedłużają się lub zawierają krew, konieczna jest szybka pomoc. Konsultacja lekarska jest niezbędna, gdy wymioty uniemożliwiają jedzenie czegokolwiek dłużej niż przez dobę i żadne domowe sposoby nie przynoszą poprawy.

Jaka dieta przy wymiotach u dzieci?

Wymioty u dzieci mogą prowadzić do odwodnienia i niedoboru składników odżywczych, dlatego ważne jest, aby zadbać o odpowiednie żywienie podczas tego stanu. Oto kilka porad, jak postępować w przypadku wymiotów u dzieci:

1. W przypadku silnych wymiotów należy unikać jedzenia przez pierwsze kilka godzin. Dziecko powinno skupić się na nawadnianiu organizmu, pijąc małymi porcjami co jakiś czas.
2. W miarę poprawy stanu dziecka można stopniowo wprowadzać lekkie posiłki. Najlepiej zacząć od małych ilości pokarmów łatwo strawnych, takich jak sucharki lub chleb tostowy.
3. W trakcie stanu wymiotnego powinno się unikać potraw ciężkostrawnych, tłustych i ostrych. Zaleca się również zachowanie ostrożności w przypadku produktów mlecznych, ciężkich mięs i innych pokarmów, które mogą obciążać układ trawienny.
4. W trakcie stanu wymiotnego zaleca się również unikanie napojów gazowanych, słodyczy i innych produktów bogatych w cukier.
5. Zaleca się częste podawanie małych porcji wody, aby zapobiec odwodnieniu. W przypadku wysokiej gorączki lub silnych wymiotów warto zastanowić się nad podaniem specjalnych roztworów nawadniających dostępnych w aptekach.
6. Po ustąpieniu wymiotów warto stopniowo wprowadzać wartościowe produkty spożywcze, takie jak warzywa, owoce, białka i węglowodany, w małych porcjach i w zależności od indywidualnego stanu dziecka.

Dlaczego w trakcie wymiotów tak ważne jest nawadnianie?

Każdy organizm potrzebuje odpowiedniej ilości wody, aby prawidłowo funkcjonować. W przypadku wymiotów organizm traci znaczące ilości płynów, co może prowadzić do zaburzeń równowagi elektrolitowej i wystąpienia odwodnienia. Objawy odwodnienia mogą obejmować suchość w jamie ustnej, uczucie pragnienia,  osłabienie i zmęczenie. W skrajnych przypadkach brak odpowiedniej ilości płynów może być niebezpieczny dla życia.

Podczas wymiotów, zaleca się picie małymi porcjami wody lub innych płynów zwiększających nawodnienie, takich jak soczki wodniste, herbaty ziołowe lub wywary warzywne, aby nawodnić organizm i uniknąć poważniejszych powikłań. W przypadku ciężkiego odwodnienia lub niezdolności do utrzymania przyjmowania płynów doustnych może być konieczna pomoc medyczna lub podanie odpowiednich roztworów nawadniających przez kroplówkę.

Czym są zaparcia?

Według Kryteriów Rzymskich III definicja zaparć obejmuje występowanie przynajmniej dwóch poniższych objawów przez co najmniej 6 miesięcy:

• uczucie parcia na stolec podczas 25% defekacji lub częściej;
• uczucie niepełnego wypróżnienia i oddawanie twardego stolca w 25% wypróżnień;
• mniej niż 3 wypróżnienia tygodniowo;
• uczucie zablokowania odbytnicy i potrzeba ręcznych manipulacji podczas 25% wypróżnień [1].

Jak leczyć zaparcia?

Obecnie do leczenia zaparć stosuje się następujące grupy leków:

• preparaty o działaniu osmotycznym: makrogole, laktuloza;
• środki pobudzające jelita i wzmagające perystaltykę jelit: bisakodyl, pikosiarczan sodu, rzewień, aloes, senes;
• błonnik i produkty śluzowe: babka płesznik, babka jajowata, nasiona lnu;
• płynna parafina;
• surfaktanty: dokuzynian sodu;
• czopki glicerynowe [2].

Jak działa bisakodyl na zaparcia?

Bisakodyl jest lekiem przeczyszczającym, który działa głównie na jelito grube. Jego mechanizm działania polega na drażnieniu śluzówkowych i podśluzówkowych splotów nerwowych błony śluzowej jelita grubego. Powoduje to zwiększoną aktywność skurczową jelit oraz pobudzenie perystaltyki, czyli ruchów robaczkowych jelit. Ponadto, bisakodyl zmniejsza wchłanianie wody w jelicie grubym, co zwiększa objętość mas kałowych i ułatwia proces wypróżniania.

Kiedy brać bisakodyl?

Wskazaniem do stosowania bisakodylu jest krótkotrwałe, objawowe leczenie zaparć. Może być stosowany także w przygotowaniu do badań diagnostycznych, w leczeniu przed i pooperacyjnym, a także innych stanach, które wymagają ułatwionej defekacji [4].

Po jakim czasie zaczyna działać bisakodyl?

Bisakodyl działa bezpośrednio na śluzówkę jelit, stymulując ich aktywność motoryczną. Związek ten hamuje również wchłanianie elektrolitów i wody, dzięki czemu upłynnia masy kałowe i rozluźnia konsystencję stolca. W efekcie zostaje pobudzona perystaltyka jelita grubego, a defekacja jest ułatwiona [3].

Efekt przeczyszczający występuje w różnych odstępach czasu, w zależności od formy podania bisakodylu. Podawanie leku w postaci tabletki doustnej wywołuje efekt przeczyszczający po 6-12 godzinach od podania. Natomiast doodbytnicza aplikacja bisakodylu wywołuje efekt przeczyszczający średnio po 20 minutach [4]. Ze względu na szybki czas działania po podaniu doodbytnicznym niektórzy uważają ten lek za złoty środek na zaparcia. Dodatkową zaletą bisakodylu jest fakt, że działa on w jelicie grubym, a zatem nie zakłóca procesów trawienia oraz wchłaniania podstawowych składników odżywczych.

Jakie skutki uboczne może wywołać bisakodyl?

Bisakodyl może wywołać następujące działania niepożądane:

• często (od 1 do 10 pacjentów na 100): skurcze brzucha, biegunka, nudności;
• niezbyt często (od 1 do 10 pacjentów na 1000): uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej, wymioty, krew w kale, uczucie dyskomfortu w okolicach odbytu;
• rzadko (od 1 do 10 pacjentów na 10 000): reakcje nadwrażliwości [4].

Jak stosować leki z bisakodylem?

Bisakodyl w postaci czopków doodbytniczych należy aplikować około 30 minut po posiłku, w celu wzmocnienia fizjologicznego odruchu żołądkowo-jelitowego. Natomiast tabletki doustne należy przyjmować tuż przed snem, popijając dużą ilością wody. Bisakodylu nie wolno stosować dłużej niż przez 5 dni [4,5].

W jakich preparatach występuje bisakodyl?

Bisakodyl występuje w formie doustnych tabletek dojelitowych oraz czopków doodbytniczych. Większość z nich dostępna jest bez recepty.

Tabletki doustne z bisakodylem

Bisacodyl VP to tabletki dojelitowe o działaniu przeczyszczającym i wiatropędnym. 1 tabletka zawiera 5 mg bisakodylu. Lek dostępny bez recepty.

Dulcobis to doustne tabletki dojelitowe o działaniu przeczyszczającym, powodujące rozmiękczenie stolca i ułatwienie wypróżnienia. 1 tabletka zawiera 5 mg bisakodylu. Lek dostępny bez recepty.

Czopki z bisakodylem

Dulcobis w formie czopków działa na końcowy odcinek przewodu pokarmowego, powodując wypróżnienie. 1 czopek zawiera 10 mg bisakodylu. Lek dostępny bez recepty.

Bisacodyl GSK to czopki zawierające 10 mg bisakodylu. Są dostępne wyłącznie na receptę.

Czy bisakodyl jest bezpieczny? Kiedy go nie stosować?

Bisakodyl jest ogólnie uważany za bezpieczny lek przeczyszczający. Jednak istnieją pewne przeciwwskazania do stosowania tego leku, takie jak nadwrażliwość na którykolwiek składnik bisakodylu, zespół ostrego brzucha, niedrożność jelit, zapalenie okrężnicy, ból brzucha o nieznanej przyczynie, choroba Leśniowskiego-Crohna, krwawienie z przewodu pokarmowego.

Należy zawsze przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i unikać stosowania bisakodylu długoterminowo bez konsultacji z lekarzem.

Dlaczego nie należy stosować bisakodylu na odchudzanie?

Nie warto stosować bisakodylu na odchudzanie, ponieważ nie jest to bezpieczny ani skuteczny sposób na zrzucenie wagi. Bisakodyl to lek stosowany głównie w celu łagodzenia zaparć i nie został stworzony specjalnie jako środek odchudzający. Istnieje wiele innych skutecznych i bezpiecznych metod odchudzania, takich jak zdrowa dieta i regularna aktywność fizyczna, które są preferowane i zalecane przez specjalistów do utraty wagi.

Stosowanie bisakodylu w celu odchudzania może prowadzić do niekorzystnych skutków ubocznych. Lek ten działa jako stymulant przewodu pokarmowego, co może prowadzić do biegunek, utraty wody i elektrolitów oraz innych problemów żołądkowo-jelitowych. Ponadto, bisakodyl jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania w przypadku zaparć i nie jest odpowiedni do długotrwałego stosowania, które jest konieczne przy procesie odchudzania.

Bisakodyl czy Dulcobis? Co lepiej wybrać?

Mając przed sobą wybór Bisacodyl czy Dulcobis decyzja nie powinna być trudna, gdyż leki te są swoimi zamiennikami. W związku z tym efekt przeczyszczający również powinien być zbliżony. Chcąc osiągnąć szybki efekt warto sięgnąć po Dulcobis lub Bisacodyl GSK, które są w formie czopków.

Jak zapobiegać zaparciom? 5 wskazówek

Oto kilka praktycznych wskazówek, które pomogą Ci zapobiec zaparciom:

1. Jedz dużo błonnika — Błonnik to substancja roślinna, która nie jest trawiona przez organizm. Przechodzi przez jelita i zmniejsza ryzyko zaparć poprzez zwiększenie objętości mas kałowych i ułatwienie ich wydalania. Warto spożywać owoce, warzywa, orzechy, nasiona oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.
2. Pij dużo wody — Woda jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego i zapobiegania zaparciom. Należy pić co najmniej 8 szklanek wody dziennie, a także unikać nadmiernej ilości alkoholu.
3. Regularna aktywność fizyczna — Ćwiczenia fizyczne przyspieszają perystaltykę jelit i wpływają na ruchy mas kałowych w jelitach. Regularna aktywność fizyczna, nawet w postaci krótkich spacerów, może zmniejszyć ryzyko zaparć.
4. Unikaj nadmiernego spożycia produktów mlecznych i tłustych — Nadmiar produktów mlecznych i tłustych może powodować zwiększenie ryzyka zaparć.
5. Kontroluj potrzebę wypróżnienia — Warto starać się na bieżąco stale reagować na potrzebę wypróżnienia, aby uniknąć zalegania mas kałowych w jelitach.

Pamiętaj, że codzienne wykonywanie powyższych wskazówek jest kluczowe dla zdrowia układu pokarmowego i zapobiegania zaparciom. W przypadku zaparć należy skonsultować się z lekarzem, który może zalecić specjalistyczne leczenie zgodne z diagnozą medyczną.

Wymioty

Wymioty to nic innego jak odruch obronny organizmu. Broni się on przed potencjalnym zatruciem substancjami pochodzącymi z zewnątrz. Wymioty to po prostu gwałtowny wyrzut treści pokarmowej z żołądka i ewentualnie z jelit [1].

Przyczyny wymiotów

• zjedzenie nieświeżego pokarmu;
• nadmierne spożycie alkoholu;
• fizyczne podrażnienie tylnej ściany gardła lub nadmierne rozciągnięcie ścian żołądka;
• zaburzenia błędnika, najczęściej w chorobie lokomocyjnej;
• niedrożność jelit;
• infekcje żołądkowo-jelitowe;
• zespół jelita drażliwego;
• zapalenie wyrostka robaczkowego;
• choroba Meniera;
• migrena;
• anoreksja czy bulimia;
• ciąża;
• niektóre leki, szczególnie leki przeciwnowotworowe [2].

Czy wymioty są szkodliwe?

Z reguły, jeżeli wymioty nie przedłużają się i nie są zbyt intensywne, to nie powodują poważnych skutków dla organizmu. Jeżeli jednak trwają przez dłuższy czas (np. kilka dni) i na dodatek towarzyszy im biegunka, to może dojść do odwodnienia organizmu. Utrata wody i elektrolitów, może być niebezpieczna dla zdrowia, ponieważ są one niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego i nerwowego. Dlatego ważne jest, aby przeciwdziałać skutkom odwodnienia. Przy gwałtownych wymiotach może dojść do pęknięcia błony śluzowej lub ściany przełyku. Co więcej, długotrwałe wymiotowanie może doprowadzić do uszkodzenia szkliwa i zapalenia przełyku. W skrajnych przypadkach może dojść nawet do niedożywienia i wyniszczenia organizmu [3].

Doraźna pomoc w przypadku wystąpienia wymiotów

Doraźnie należy podać duże ilości chłonnych płynów, w szczególności warto zrobić to przy pomocy elektrolitów np. Orsalit. Nie zaleca się spożywać posiłków do godziny po zwymiotowaniu. Należy również ograniczyć w diecie posiłki zawierające duże ilości tłuszczu. Nie zaleca się również potraw słodkich i gorących. Jeść należy za to częściej i w małych porcjach [1].

Jeżeli przyczyna wymiotów jest znana, to najprościej ją usunąć (o ile jest to możliwe) np. przerwać podróż samochodem. Nudności można zmniejszyć poprzez bardzo głębokie i powolne oddychanie. Pomaga również zadbanie o odpowiednią ilość tlenu. Można to zrobić poprzez otworzenie okna czy wyjście na zewnątrz. Przeciwwymiotnie działa imbir, który można dodawać np. do herbaty [2,3].

Kiedy należy pójść do lekarza?

Generalnie, jeżeli wymioty pojawiają się sporadycznie, nie są zbyt intensywne oraz znana jest ich przyczyna, nie wymagają konsultacji lekarskiej. W przypadku dzieci należy zgłosić się do pediatry, szczególnie jeżeli wystąpią objawy odwodnienia np. ciemniejszy kolor moczu, apatia czy wysuszone usta i język. Warto to również zrobić kiedy nie znamy przyczyny wymiotów i nie chcą one ustąpić przez dłuższy czas. W przypadku osób dorosłych sytuacja wygląda podobnie. Bezzwłocznie do lekarza należy się udać, jeżeli wymiotom towarzyszą inne silne objawy. Mogą to być np. wielomocz, oczopląs, zaburzenia świadomości czy silny ból brzucha. Dodatkowo niespotykany kolor czy forma wymiotów powinna przyspieszyć decyzje o wizycie u lekarza, szczególnie jeżeli jest w nich widoczna krew lub wymiotuje się żółcią [1,3].

Preparaty dostępne bez recepty

Przeciwwymiotne preparaty dostępne bez recepty to m.in.:

• preparaty zawierające dimenhydrynat np. Aviomarin;
• produkty zawierające witaminę B6 np. Vitamunum B6 Teva;
• preparaty z wyciągiem z kłącza imbiru np. Lokomotiv;
• krople homeopatyczne np. Vomitusheel [1,2].

Ze względu na ryzyko odwodnienia warto zaopatrzyć się w elektrolity np.:

• preparaty do rozpuszczania w wodzie np. Zdrovit Litorsal, Dicoflor Elektrolity czy Orsalit;
• gotowe do użycia preparaty np. Hipp Ors 200 czy Orsalit Drink [1,3].

Jakie są zioła przeciwwymiotne?

Jeśli szukamy pomocy w ziołach przeciwwymiotnych, powinniśmy swoją uwagę kierować głównie na kłącze imbiru. Jest to roślina, która wpływa na układ nerwowy, łagodząc nudności oraz ma działanie pobudzające perystaltykę przewodu pokarmowego, co powoduje hamowanie wymiotów. Kłącze można kupić w większości sklepów spożywczych i samemu przygotować napar, lub zakupić jeden z dostępnych suplementów diety. W aptece znajdziesz imbir pod nazwą Lokomotiv [4].

Leki dostępne na receptę

• setrony np. Zofran czy Atossa — stosowane najczęściej w przypadku wymiotów spowodowanych przez leki przeciwnowotworowe;
• hydroksyzyna np. Hydroxyzinum VP — głównie łagodzenie objawów wymiotów towarzyszących chorobie lokomocyjnej;
• metoklopramid np. Metoclopramidum Polpharma — dodatkowo pobudza perystaltykę przewodu pokarmowego;
• deksametazon np. Pabi-Dexamethason;
• hioscyna np. Scopolan [3].

Jak zatrzymać wymiotowanie po alkoholu? 

Wymioty po spożyciu alkoholu to sygnał, że organizm doświadczył zatrucia alkoholowego. Nie da się, a nawet nie powinno się hamować wymiotów. Warto zabezpieczyć osobę wymiotującą układając ją w pozycję boczną ustaloną, aby nie zachłysnęła się własnymi wymiocinami. Wymioty mogą się pojawić także dzień po wypiciu znacznej ilości alkoholu. Jedyne co jest najbardziej skuteczne to po prostu powstrzymywanie się od picia napojów procentowych, a jeśli jednak chcemy się napić, warto w międzyczasie pić dużą ilość wody.