Jaki opatrunek na odleżynę wybrać?

Ilość dostępnych opatrunków i preparatów na odleżyny jest ogromna. Ich wykorzystanie pomaga stworzyć optymalne środowisko do gojenia ran i odizolować je od drobnoustrojów w celu uniknięcia rozwoju zakażenia – jednego z najgroźniejszych powikłań nieleczonej lub źle leczonej odleżyny. W leczeniu odleżyn najczęściej używa się następujących rodzajów opatrunków [1]:

• opatrunki hydrokoloidowe – ten rodzaj popularnie zwanych plastrów na odleżyny może przyjmować formę płytki, albo pasty. Używa się ich do leczenia ran z umiarkowanym albo dużym wysiękiem. Zazwyczaj są dostępne jako opatrunki jednowarstwowe, czyli tylko warstwa opatrunku przylega do rany i jednocześnie kontroluje wysięk; 
• opatrunki hydrożelowe – najczęściej wykorzystuje się je w leczeniu ran z czarną martwicą. W tym przypadku skutecznie się je zdejmuje z rany, bez naruszania struktury naskórka. Są stosowane w początkowej fazie leczenia odleżyn. Czas ich stosowania jest dość krótki: od 12 do 24 godzin – wtedy tracą swoją wydajność; 
• opatrunki na odleżyny ze srebrem;
• opatrunki foliowe (półprzepuszczalne folie poliuretanowe);
• opatrunki poliuretanowe, a w szczególności te w formie półprzepuszczalnej błony – polecane są do stosowania profilaktycznego lub w przypadku odleżyn płaskich, bez wysięku lub z małą ilością wysięku. Charakteryzują się nieprzepuszczalnością wody oraz bakterii. Zwykle chronią rany przed czynnikami zewnętrznymi, przyspieszając jednocześnie ich gojenie. Właściwość tę zawdzięczamy regulacji wilgotności rany dzięki przepuszczaniu pary z jej powierzchni i utrzymywaniu temperatury;
• opatrunki siatkowe;
• superabsorbenty.

Zdaniem specjalistów, opatrunków na odleżyny nie dobiera się ze względu na stopień odleżyn (od I do V), a ze względu na konkretne właściwości rany. Dlatego nie można jednoznacznie zalecić wyboru opatrunku np. na II stopień odleżyn, bo może się on okazać nieskuteczny. 

Suprasorb P, opatrunek okluzyjny z pianki poliuretanowej

O produkcie

• sterylny opatrunek poliuretanowy skutecznie wchłaniający wysięk z odleżyny;
• materiał Suprasorbu P dopasowuje się do kształtu rany i nie powoduje jątrzenia;
• opatrunek jest półprzepuszczalny – zapewnia wilgotne środowisko rany, co sprzyja jej gojeniu.

Kendall AMD, opatrunek piankowy

O produkcie

• to opatrunek półokluzyjny, co znaczy, że pozwala na wymianę gazową tlenu oraz pary wodnej;
• jego zadaniem jest ochrona ran z wysiękiem od umiarkowanego do ciężkiego;
• są nieprzylepne dlatego ich wymiana jest prosta i wiąże się z minimum bólu.

Granuflex, opatrunek hydrokoloidowy

O produkcie

• jałowy opatrunek hydrokoloidowy, złożony z wewnętrznej (stykającej się z raną) warstwy hydrokoloidowej na podłożu samoprzylepnego polimeru, oraz z warstwy zewnętrznej – pianki poliuretanowej;
• jest miękki, elastyczny i wodoodporny;
• reaguje na kontakt z wysiękiem rany tworząc spójny żel, który idealnie dopasowuje się do łożyska rany;
• żeby usunąć wyschnięty opatrunek należy zwilżyć go sterylną wodą lub roztworem 0,9% NaCl (chlorek sodu) na 30 minut przed usunięciem i odczekać, aż opatrunek przybierze formę miękkiego, koherentnego żelu.

Granugel, opatrunek hydrokoloidowy

O produkcie

• specjalistyczny opatrunek hydrokoloidowy w postaci żelu;
• granugel wprowadza się bezpośrednio do rany, uważając, żeby nie wypełnić jej żelem powyżej brzegów;
• żeby uzyskać optymalne środowisko gojenia się rany należy pokryć ją opatrunkiem zatrzymującym wilgoć;
• jeżeli opatrunek zaczyna przeciekać należy niezwłocznie go zmienić.

AQUACEL Ag Extra, opatrunek z jonami srebra

O produkcie

• opatrunek o właściwościach niszczących biofilm bakteryjny i bakteriobójczych;
• jest opatrunkiem jałowym o wysokiej chłonności polecanym do stosowania na ranach ze średnim i dużym wysiękiem;
• zawiera srebro i włókna wzmacniające;
• jest opatrunkiem pierwotnie suchym, żelującym w kontakcie z wysiękiem. Pochłania duże ilości płynu wysiękowego oraz bakterii, wytwarzając miękki, spójny żel, który dokładnie przylega do powierzchni rany.

Suprasorb X Hydrobalance, opatrunek hydrożelowy

O produkcie

• wyjątkowa struktura biosyntetycznych włókien HydroBalance, w zależności od stanu rany, umożliwia jej nawilżanie lub wchłanianie nadmiaru wysięku;
• suprasorb X pozwala na łatwe dopasowanie do dowolnego kształtu i dowolnej głębokości rany i dlatego nadaje się szczególnie do stosowania w miejscach trudnych do zaopatrzenia;
• noszenie opatrunku jest możliwe od 5 – 7 dni;
• w przypadku leczenia ran w wilgotnym środowisku należy zabezpieczyć go innym opatrunkiem (np. Suprasorb F).

Jakie są najważniejsze czynności w trakcie leczenia odleżyn?

Istnieje kilka zasad, których bezwzględnie należy przestrzegać [1]:

• stałe utrzymywanie wilgotności rany;
• regularne usuwanie nadmiernego wysięku, wydzieliny;
• zapobieganie zakażeniom zewnętrznym i działanie antybakteryjne jeżeli dojdzie do zakażenia;
• regularne oczyszczanie ran.

Czy opatrunki na odleżyny są refundowane?

Jak wspomniano wyżej, opatrunki specjalistyczne to taki rodzaj opatrunków, który umożliwia prawidłowe gojenie rozległych, głębokich, trudno gojących się ran. Wśród takich ran wyróżnia się przede wszystkim odleżyny i owrzodzenia, czyli rany z ubytkiem tkankowym. Część z tych opatrunków podlega refundacji ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) – pacjent może kupić je więc taniej lub dostać całkowicie za darmo w przypadku konkretnych wskazań. Obecnie obowiązujące ogólne zasady poziomów odpłatności (zawarte w przywołanej ustawie) obejmują:

• poziom odpłatności „bezpłatny” – do ustalonego limitu;
• ryczałtowy – kwota 3,20 do ustalonego limitu;
• 50% – do wysokości limitu;
• 30% – do wysokości limitu.

W celu sprawdzenia, czy dany opatrunek specjalistyczny jest refundowany, można odwiedzić stronę internetową, na której umieszczone są obwieszczenia Ministra Zdrowia dotyczące listy leków refundowanych. Należy pamiętać o konieczności bycia ubezpieczonym, w przypadku chęci skorzystania z refundacji [2].

Podsumowanie

Ze specjalistycznych opatrunków przeciwodleżynowych korzysta się, aby znacząco skrócić czas leczenia i ułatwić pielęgnację. Zróżnicowanie produktów jest duże, co odzwierciedla różnorodność ran odleżynowych. Wszystkie produkty dobiera się zależnie od etiologii rany, jej charakteru, stopnia zaawansowania – nie ma zatem jednego uniwersalnego opatrunków dla wszystkich pacjentów. Wybór odpowiedniego opatrunku to zawsze kwestia indywidualna, która cały czas musi podlegać ocenie.

Jaka jest rola żelaza w naszym organizmie?

Jony żelaza odgrywają kluczową rolę w syntezie hemoglobiny, a więc białka odpowiedzialnego za transport tlenu we krwi, który następnie trafia się do naszych tkanek oraz mięśni. Ponadto żelazo korzystnie wpływa na nasz układ nerwowy, a zwłaszcza na procesy pamięci i koncentracji, gdyż bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz syntezie neuroprzekaźników. Inną istotną funkcją tego niezwykłego pierwiastka jest aktywne wsparcie naszego układu immunologicznego w zwalczaniu różnych bakterii i wirusów. Co się dzieje, gdy mamy go za mało [1]?

Jakie są objawy niedoboru żelaza?

Głównym objawem niedoboru żelaza jest szybko pojawiająca się niedokrwistość określana jako anemia, która powoduje niedotlenienia tkanek. Rezultatem tego procesu są częste problemy z koncentracją, zmęczenie, osłabienie organizmu, nadmierne pragnienie, bóle i zawroty głowy, kołatanie serca, niskie ciśnienie krwi, omdlenia, blada cera, łamliwe włosy i paznokcie, a nawet zespół niespokojnych nóg. Ponadto osoby z niedoborem żelaza częściej zmagają się z różnymi infekcjami. Czy warto je suplementować? Jak przyjmować żelazo w tabletkach i jak długo wchłania się żelazo z tabletek [1-3]? 

Jak długo wchłania się żelazo w tabletkach?

Żelazo w tabletkach może występować w dwóch postaciach, a więc w formie hemowej i w formie niehemowej. Ta pierwsza uzyskiwana jest z produktów pochodzenia zwierzęcego, natomiast ta druga wywodzi się z produktów roślinnych. Liczne badania donoszą, że forma hemowa jest lepiej przyswajalna, pomimo że wchłania się w około 25-50%. Jak długo wchłania się żelazo w tabletkach i kiedy zobaczymy pierwsze efekty?

Pierwsze efekty związane z przyjmowaniem tabletek zawierających w swoim składzie żelazo przychodzą dopiero po kilkunastu dniach terapii. Należy pamiętać, że możemy zwiększyć wchłanianie żelaza poprzez wprowadzenie do swojego jadłospisu produktów i soków zawierających duże ilości witaminy C, która zwiększa wchłanianie tego pierwiastka. Dodatkowo należy unikać łączenia cząsteczek żelaza z jonami wapnia, które zwłaszcza zawarte są w produktach mlecznych, gdyż utrudniają one wchłanianie tego minerału [2,3].

Jak przyjmować żelazo w tabletkach?

Żelazo w tabletkach należy przyjmować na czczo, najlepiej rano na minimum godzinę przed planowanym posiłkiem. Warto popić tabletkę dużą ilością wody lub sokiem zawierającym w swoim składzie witaminę C. W trakcie terapii zaleca się regularne monitorowanie stężenia żelaza we krwi, gdyż pozwoli to lekarzowi na prawidłowe dobranie odpowiedniej dla nas dawki żelaza oraz zminimalizuje ryzyko pojawienia się ewentualnych skutków ubocznych. Jakie jest najlepsze żelazo w tabletkach i które kupić, aby szybko podnieść jego poziom? [1-5]. 

Najlepsze żelazo w tabletkach – przegląd preparatów

W aptekach łatwo możemy nabyć liczne preparaty zawierające żelazo w tabletkach. Część z nich to suplementy (Biofer, Szelazo+SR), ale znajdziemy też żelazo w tabletkach w formie leku (Ascofer, Sorbifer Durules, Tardyferon). Wybraliśmy dla Was preparaty z dużą zawartością żelaza bez recepty oraz dostępne tylko na receptę. Należy pamiętać, że ta druga grupa jest przeznaczona dla osób ze zdiagnozowanym dużym niedoborem tego związku [4-8].

Ascofer, tabletki powlekane

O produkcie

• żelazo w tabletkach lek bez recepty;
• zawiera w swoim składzie 200 mg glukonianu żelaza;
• preparat przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 3 roku życia;
• posiada małe tabletki łatwe do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• nie zaleca się przyjmować leku razem z kawą, herbatą, jajkami, mlekiem i jego przetworami oraz z chlebem pełnoziarnistym, gdyż zmniejszają jego przyswajanie.

Sorbifer Durules, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający w swoim składzie dużą dawkę żelaza oraz witaminę C;
• lek dostępny na receptę;
• preparat przeznaczony dla dorosłych i młodzieży od 12 roku życia;
• lek może być stosowany w ciąży i w okresie laktacji na zlecenie lekarza.

Tardyferon, tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający dużą dawkę jonów żelaza;
• lek dostępny na receptę;
• przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 12 roku życia;
• preparat należy popijać dużą ilością wody;
• można stosować w okresie ciąży i karmienia piersią po konsultacji lekarskiej.

Biofer, tabletki

O produkcie

• suplement diety zawierający w swoim składzie żelazo oraz witaminę C;
• produkt przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 12 roku życia;
• można stosować w ciąży oraz w okresie laktacji po konsultacji lekarskiej;
• należy spożywać 1 tabletkę dziennie między posiłkami.
• posiada ekonomiczne opakowanie.

Szelazo+SR, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu

O produkcie

• suplement diety zawierający w swoim składzie dużą dawkę żelaza oraz witaminy C, B6, B12 i kwas foliowy;
• preparat przeznaczony dla dorosłych i dzieci od 12 roku życia;
• nie zawiera laktozy;
• można stosować w ciąży i w okresie laktacji po konsultacji lekarskiej;
• posiada ekonomiczne opakowanie.

Podsumowanie

Aktualne wytyczne zalecają regularne monitorowanie stężenia jonów żelaza w surowicy krwi, gdyż pozwoli to uniknąć wielu problemów zdrowotnych wynikających z trwałego niedoboru tego związku. W przypadku zdiagnozowanej anemii rekomenduje się stosowanie pod ścisłą kontrolą lekarską tabletek z żelazem, które umiejętnie spożywane pozwolą znacznie poprawić nasze wyniki badań.

Cukrzyca to choroba cywilizacyjna, która niestety dotyka coraz to młodsze osoby. W prewencji tego schorzenia duże znaczenie ma dieta i styl życia, ale czasami nawet najlepsze odżywianie i dbanie o wysiłek fizyczny nie będzie wystarczające. Metformina to substancja lecznicza stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2. Jest to terapia I rzutu i zwykle od niej rozpoczyna się leczenie. W ostatnich czasach, szczególnie w mediach i internecie, duże uznanie zyskują naturalne substancje w prewencji i leczeniu niektórych chorób. Podobnie jest z tytułową berberyną. Czy berberynę można łączyć z metforminą? Czy terapię cukrzycy można opierać tylko na naturalnych składnikach? Czy można brać berberynę zamiast metforminy [1].

Jakie działanie ma metformina i berberyna?

Metformina obniża poziom glukozy we krwi i dzieje się to na zasadzie kilku mechanizmów. Związek ten zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie, ale również zmniejsza wchłanianie przyjętego cukru z zewnątrz (z pożywienia) w jelitach. Dodatkowo metformina zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę, co też wpływa na zwiększenie wychwytu cukrów, które krążą po organizmie i tak, np. większa ilość glukozy zostaje wchłaniania z krwi. Metformina obniża poziom glukozy na czczo i po posiłku, ale jednocześnie ryzyko wystąpienia hipoglikemii, czyli nadmiernego spadku cukru, jest niewielkie. Co ciekawe, jeśli pacjent cierpi na cukrzyce i hipercholesterolemię, to wykazano poprawę profilu lipidowego. Badania pokazują, że stosowanie metforminy sprzyja niewielkiemu spadkowi masy ciała bądź utrzymaniu aktualnej wagi. Metformina powoduje też zmniejszenie podstawowego, podwyższonego poziomu insuliny. Ma to znaczenie w leczeniu cukrzycy, ale również w leczeniu zespołu policystyczych jajników, bo prowadzi to do zmniejszenia poziomu hormonów płciowych [2,3].

Działanie berberyny jest dość szerokie. Powoduje ona obniżenie poziomu glukozy we krwi i poprawę profilu lipidowego oraz zmniejszenie insulinooporności. Składniki aktywne berberyny działają, np. poprzez zwiększenie glikolizy, czyli procesu rozpadu glukozy. Z drugiej strony berberyna zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie i poprawia naturalne wydzielanie insuliny, czyli hormonu, który odpowiada za spadek poziomu cukru. Berberyna wpływa też na poprawę działania komórek insulinoopornych, przez co poprawia się wykorzystywanie glukozy przez nie [4,5].

Jakie są skutki uboczne berberyny i metforminy?

Metformina jest skutecznym i bezpiecznym lekiem, a pojawiające się działania niepożądane są zwykle dość łagodne. Najczęściej pacjenci skarżą się na zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunki. Zwykle można im łatwo przeciwdziałać poprzez stosowanie leku podczas lub po posiłku. Czasami zdarza się ból głowy, osłabienie, zaburzenia smaku,  czy nieżyt nosa. Przy długotrwałym stosowaniu metforminy może dojść do obniżenia poziomu witaminy B12. Jej niedobór może być powodem rozwoju anemii lub zaburzeń neurologicznych [2,3].

Najczęstsze działania niepożądane przy stosowaniu berberyny dotyczą układu pokarmowego. Pacjenci skarżyli się na biegunki lub zaparcia, a także wzdęcia i ból brzucha. Te skutki uboczne zwykle pojawiały się na początku terapii przy stosowaniu większych dawek (1,5 g na dobę). Poza tym ekstrakty z berberyny były dobrze tolerowane przez pacjentów [4,5].

Kiedy stosować metforminę, a kiedy berberynę?

Metformina to lek pierwszego rzutu stosowany w leczeniu cukrzycy typy 2. Może być stosowana jako monoterapia lub w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Metforminę stosuje się także, jeśli u pacjenta stwierdzono stan przedcukrzycowy. Inne wskazanie do stosowania tej substancji obejmuje terapię zespołu policystycznych jajników. Kolejne wskazania obejmuję terapię cukrzycy ciężarnych oraz leczenia nadmiernego wzrostu masy ciała wywołanego lekami przeciwpsychotycznymi [2,3].

Jeśli chodzi o berberynę, to można ją przyjmować prewencyjnie w celu normowania poziomu glukozy we krwi. Nie ma rekomendacji stosowania berberyny podczas leczenia cukrzycy. Czy w takim razie można stosować berberynę zamiast metforminy? Jeśli lekarz zaleci stosowania leku przeciwcukrzycowego i została u ciebie stwierdzona cukrzyca lub stan przedcukrzycowy, to nie można rezygnować z terapii. Skuteczność berberyny wynika głównie z pojedynczych badań i jest zdecydowanie mniejsza niż leczenie metforminą. Czy berberynę można łączyć z metforminą? Nie ma generalnie przeciwwskazań, ale w niektórych przypadkach mogłoby to doprowadzić do nadmiernego spadku poziomu glukozy, więc należy uważać. Niektóre badania pokazują, że berberyna normalizuję również poziom cholesterolu, dlatego może stanowić rozwiązanie, np. w prewencji rozwoju hipercholesterolemii [5].

Dawkowanie i czas działania

Metformina występuje w formach o natychmiastowym uwalnianiu i tutaj zwykle stosuje się 500 mg raz lub dwa razy na dobę bądź 850 mg raz na dobę. Dawkę zwykle zwiększa się raz na tydzień o 500 mg lub 850 mg, tak aby docelowa dawka wynosiła 850 mg lub 1000 mg dwa razy na dobę. W przypadku postaci o przedłużonym uwalnianiu leczenie rozpoczyna się od dawki 500 mg lub 1000 mg raz na dobę. Docelowa dawka może wynosić nawet 2000 mg stosowane dwa razy na dobę. W stanie przedcukrzycowym stosuje się zwykle postacie o natychmiastowym uwalnianiu – maksymalnie 850 mg dwa razy na dobę. Metformina przynosi dość szybki efekt po podaniu. Maksymalnie stężenie leku we krwi obserwuje się po około kilku godzinach po zażyciu. Największe efekty obserwuje się zwykle około tygodnia po rozpoczęciu terapii [2,3].

Dawkowanie berberyny jest bardzo zróżnicowane i różni się pomiędzy badaniami. Najczęściej wyciąg z berberyny podaje się trzy razy na dobę w jednorazowej dawce od 300 mg do 500 mg. Większość badań oceniała skuteczność stosowania berberyny po dwóch lub trzech miesiącach, dlatego trzeba trochę poczekać na efekty [4,5].

Berberyna czy metformina – bezpieczeństwo

Nie ma przeciwwskazań co do leczenia metforminą w czasie ciąży, jednak hiperglikemia u kobiet ciężarnych powinna być leczona insuliną. Metforminę można stosować dodatkowo. Niektóre badania wskazywały na zmniejszoną masę urodzeniową dzieci, ale nie stwierdzono ryzyko wystąpienia wad płodu. Jeśli chodzi o berberynę, to badania kliniczne przeprowadzano bez udziału kobiet ciężarnych. Nie ma informacji o bezpieczeństwie lub ryzyku, dlatego w trakcie ciąży lepiej przerwać suplementację [2-5].

Metformina jest bezpieczna podczas karmienia piersią. Badania wykazały, że przenika do mleka matki w minimalnych ilościach, a stężenie leku we krwi karmionego dziecka jest praktycznie zerowe. W przypadku berberyny nie dysponujemy rzetelnymi danymi na temat bezpieczeństwa, więc lepiej nie stosować jej podczas karmienia piersią [2-5].

Metformina i berberyna nie wpływają na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Przy stosowaniu metforminy z innymi lekami przeciwcukrzycowymi czasami może dojść do hipoglikemii i np. zawrotów głowy, ale zdarza się to rzadko [2-5].

Jednoczesne stosowanie metforminy i spożywanie alkoholu (szczególnie w dużych ilościach i często) jest przeciwwskazane, bo może dojść do kwasicy mleczanowej. To stan, w którym dochodzi do niedotlenienia tkanek, co jest niebezpieczne dla życia. W przypadku berberyny nie ma badań, co do interakcji z alkoholem [2-5].

Nie ma przeciwwskazań do stosowania lub zmiany dawki u osób w podeszłym wieku w przypadku obu substancji [2-5].

Pacjenci z niewydolnością nerek powinni mieć dobraną dawkę metforminy w stosunku do wyniku eGFR. Im większa niewydolność nerek, tym mniejsza maksymalna dawka dobowa. Badania kontrolne eGFR powinny być wykonywane co 6 do 12 miesięcy. Nie dysponujemy badaniami na temat stosowania berberyny u pacjentów z niewydolnością nerek, ale kilkunastomiesięczne badania podczas stosowania berberyny, nie stwierdziły, jakoby miała wpływ na funkcjonowanie tego organu [2-5].

Pacjenci z niewydolnością wątroby nie powinni przyjmować metforminy, bo znacznie zwiększa to ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Nie dysponujemy badaniami na temat stosowania berberyny u pacjentów z niewydolnością nerek, ale kilkunastomiesięczne badania podczas stosowania berberyny, nie stwierdziły, jakoby miała wpływ na funkcjonowanie tego organu [2-5].

Dostępność leków i drogi podania

Metformina dostępna jest w formie tabletek, tabletek powlekanych lub tabletek o przedłużonym uwalnianiu do stosowania doustnego. Berberyna występuje najczęściej w formie kapsułek lub tabletek. Są to suplementy diety przeznaczone jedynie do podawania doustnego.

Zamienniki metforminy i berberyny

W Tabeli 1. prezentujemy wybrane i dostępne produkty z metforminą.

W Tabeli 2. prezentujemy wybrane i dostępne produkty z berberyną.

Podsumowanie

Metformina to lek pierwszego rzutu stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 i stanu przedcukrzycowego. Jest skuteczny, bezpieczny, a terapia nie jest droga. Dość szybko przynosi efekty terapii. Berberyna to środek pochodzenia naturalnego, który pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy i lipidów w organizmie. Od lat jest stosowany w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej, ale jest o nim stosunkowo mało informacji w medycynie opartej na faktach (EBM). Czy można stosować berberynę zamiast metforminy? Nie powinno się tego robić, bo metformina jest bardziej przebadanym i bezpieczniejszym związkiem. Czy berberynę można łączyć z metforminą? Teoretycznie nie ma ku temu przeciwwskazań, ale nie zbadano takiego połączenia, więc nie wiadomo, czy jest to bezpieczne. Lepiej wybrać metforminę czy berberynę? W terapii cukrzycy zalecałbym oparcie się na pewnych środkach, tj. metforminie.

Padaczka – inaczej epilepsja – to przewlekła choroba neurologiczna, która dotyczy mózgu. Objawia się ona nawracającymi napadami. Pomiędzy okresami, w których pojawiają się napady, chory prowadzi najczęściej normalne życie. Szacuje się, że padaczka dotyka nawet około 50 milionów osób na całym świecie. Około 75% przypadków zachorowań występuje przed 18 rokiem życia. Jakie są przyczyny tej choroby? Czy padaczka to jedno schorzenie, czy ma kilka odmian? Jakie inne objawy towarzyszą osobom chorym na padaczkę? Jak leczyć epilepsję [1,2]?

Napady jako objaw epilepsji

Jeśli myślimy o padaczce, to najczęściej przywołujemy obraz pacjenta, który ma napad toniczno-kloniczny. Dochodzi wtedy do wyprężenia ciała i odgięcia głowy do tyłu oraz masywnych drgań całego ciała. Chory często staje się siny i pojawia się piana w ustach. Może dojść do bezwiednego oddania moczu. Jednak istnieją także inne rodzaje napadów padaczkowych.

O tym jak wyglądają poszczególne napady, decyduje obszar mózgu, w którym dochodzi do wyładowań. Mogą przybierać formę ruchową (drgawki, skurcze, ruchy gałek ocznych, spadek napięcia mięśni), czuciową (odczuwanie bólu, dziwnych zapachów, smaków, zaburzenia widzenia, słuchu), wegetatywną (rozszerzenie źrenic, wymioty, przyspieszone tętno) lub psychiczną (zmiany nastroju, efekt déjá vu). Ze względu na lokalizację napady mogą mieć charakter częściowy z zachowaną lub zaburzoną świadomością i charakter uogólniony z utratą przytomności. U dzieci dość często występują napady nieświadomości. Są to krótkotrwałe (od kilku do kilkunastu sekund) zamyślenia, którym czasami mogą towarzyszyć mimowolne ruchy. Napady padaczkowe mogą też obejmować tylko niektóre partie ciała np. kończyny, twarz lub występować w postaci omdleń.

Czy wystąpienie pojedynczego napadu decyduje o rozpoznaniu padaczki? Nie jest to takie jednoznaczne. Około 10% populacji doświadczyło jednego epizodu drgawek w swoim życiu, co nie stanowiło podstawy do rozpoznania choroby. Diagnoza padaczki opiera się na wystąpieniu co najmniej dwóch epizodów napadowych, które nie zostały sprowokowane czynnikami zewnętrznymi. Natomiast nawet podczas jednorazowego podejrzenia wystąpienia napadu należy bezwzględnie udać się do specjalisty [1,2].

Co jest przyczyną napadów?

Przyczyną napadów w padaczce są niekontrolowane i nadmierne wyładowania elektryczne komórek nerwowych w określonych częściach mózgu. Jak zostało wspomniane wcześniej, napady mogą mieć charakter jedynie krótkiej utraty świadomości, skurczu pojedynczej partii mięśni (np. szarpnięcie ręką lub nogą) bądź rozległych i długotrwających drgań całego ciała [1].

Jednak dlaczego dochodzi do wspomnianych zaburzeń? Przyczyn może być wiele. Bardzo często padaczka jest wynikiem uszkodzenia mózgu. Może do niego dojść na skutek działania mechanicznego, tj. urazów głowy, np. po wypadku, ale również problemów w życiu płodowym lub okołoporodowym, np. przejściowe niedotlenienie lub niska masa urodzeniowa. Do innych przyczyn rozwoju padaczki należą infekcje, np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie mózgu. Udar, który prowadzi do niedotlenienia mózgu, może też wywołać padaczkę w przyszłości. Padaczka bywa także wynikiem zaburzeń anatomicznych mózgu lub wad genetycznych czy rozwijającego się guza mózgu [1].

Jakie czynniki wyzwalają napad padaczki?

U osób chorych na padaczkę napady są generowane przez ogniska padaczkowe w mózgu. Istnieje jednak grupa czynników zewnętrznych (tzw. triggerów), które mogą wyzwolić napad. Należą do nich między innymi:

• urazy głowy;
• migające światła;
• alkohol;
• narkotyki (np. kokaina, amfetamina, heroina, marihuana);
• gorączka [3].

Wśród pozostałych czynników, które mogą sprowokować atak padaczki, warto wspomnieć o następujących sytuacjach:

• zbyt mała ilość snu;
• stres;
• pominięcie dawki leków; 
• menstruacja;
• głodzenie się lub przemęczenie. 

Każdy pacjent może inaczej reagować na dane bodźce, dlatego warto notować okoliczności wystąpienia napadu.

Leczenie padaczki

Padaczka to choroba przewlekła, jednak dzięki stosowaniu odpowiednich leków, da się ją kontrolować. Nawet 70% chorych może żyć bez napadów, jeśli tylko ma odpowiednio dobrane leczenia i poprawnie na nie reaguje. Wytyczne wskazują, że padaczkę – jeśli to możliwe – najlepiej leczyć z użyciem jednego leku. Jeśli zastosowana cząstka lecznicza nie działa, to stopniowo dodaje się drugi lek, zmniejszając dawkę pierwszego, tak aby w efekcie stosować jeden lek. Jeśli monoterapia nie przynosi rezultatów, to dopiero wtedy dodaje się kolejny lek [1].

Monoterapia w leczeniu napadów toniczno-klonicznych

Lekiem pierwszego wyboru w padaczce z napadami toniczno-klonicznymi jest walproinian sodu (lub jego połączenia z kwasem walproinowym). Są to leki takie jak Convulex, Depakine, Depakine Chrono, Absenor, ValproLek. Walproinian sodu zalecany jest do stosowania u mężczyzn i chłopców, dziewczynek poniżej 10. roku życia oraz kobiet, które nie mogą posiadać potomstwa. To substancja przeciwwskazana u kobiet w ciąży i planujących dzieci, gdyż jej przyjmowanie wyraźnie zwiększa ryzyko urodzenia dzieci z poważnymi wadami [3,4].

W przypadku kobiet lekami pierwszego wyboru są lamotrygina (np. Lamilept, Lamitrin, Lamotrix, Epitrigine) lub lewetyracetam (np. Cezarius, Vetira, Normeg, Keppra). Te dwie substancje stosuje się także w monoterapii jako leki drugiego rzutu, jeśli walproinian nie daje pożądanych efektów. Często w monoterapii wykorzystuje się także karbamazepinę (np. Amizepin, Tegretol, Finlepsin) oraz okskarbazepinę (np. Trileptal, Oxepilax, Karbagen) [3,5].

Leki w terapii dodanej

Jeśli leczenie jednym lekiem nie jest skuteczne, to należy wprowadzić farmakoterapię opartą na dwóch lekach o odmiennym mechanizmie działania. Tutaj bardzo wiele zależy od konkretnego rodzaju padaczki. Substancje, które stosuje się w terapii dodanej to, np.:

• klobazam (Frisium);
• perampanel;
• topiramat (Topamax, Toramat, Etopro);
• brywaracetam (Briviact);
• lakozamid (Vimpat, Epilantin, Zilibra);
• etosuksymid (Petinimid);
• zonisamid (Zonisamidum Neuraxpharm);
• pregabalina (Pragiola, Egzysta, Lyrica);
• gabapentyna (Neurontin, Gabapentin);
• wigabatryna (Sabril);
• rufinamid (Inovelon) [3,5].

Leki przerywające napad padaczkowy

U osób prawidłowo leczonych napady ustępują samoistnie, zdarzają się jednak sytuacje, kiedy konieczne jest podanie leku przerywającego napad. W przypadku gdy napad przedłuża się, mówimy o stanie padaczkowym. Może też wystąpić kilka napadów jeden po drugim, wtedy mamy do czynienia z napadami gromadnymi. W obu przypadkach należy bezzwłocznie wezwać pogotowie. W celu ograniczenia skutków przedłużonego napadu można podać diazepam (Relsed) w postaci mikrowlewki doodbytniczej lub midazolam (Buccolam, Soloxelam) w postaci roztworu do stosowania w jamie ustnej.

Jak dobrać odpowiedni lek?

Leczenie padaczki jest skomplikowaną procedurą, co potwierdza ilość dostępnych leków do terapii. Ordynacja leków zależy od występowania konkretnych rodzajów napadów padaczkowych. Wyróżniamy tutaj różne typy napadów padaczkowych, np.:

• toniczno-kloniczne;
• miokloniczne;
• atoniczne;
• toniczne;
• ogniskowe;
• nieświadomości [5].

W celu pokazania zawiłości terapii można przywołać przykład karbamazepiny. Będzie ona lekiem I wyboru w padaczce toniczno-klonicznej, ale nie można jej stosować jeśli występują napady miokloniczne. Najbardziej uniwersalną substancją wydaje się być lamotrygina i lewetyracetam, jednak ostateczna decyzja o leczeniu musi wziąć pod uwagę wiele czynników [5].

Zalecenia niefarmakologiczne

Istnieją także pewne zalecenia niefarmakologiczne, które zwykle stosuje się w ostateczności i najczęściej podczas terapii padaczki lekoopornej. Można rozważyć leczenie chirurgiczne, w którym usuwa się fragment mózgu o największej aktywności propadaczkowej. Inną metodą może być stymulacja nerwu błędnego. Niektóre źródła wskazują na korzyści odnoszone przez pacjentów po zastosowaniu diety ketogenicznej [3].

Gdzie szukać pomocy?

Osoby chore na padaczkę mogą szukać informacji i wsparcia w organizacjach pozarządowych. Jedną z nich jest Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci Chorych na Padaczkę.

Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci Chorych na Padaczkę działa od 2003 r. Zostało powołane w celu niesienia pomocy rodzinom chorych dzieci. Do najważniejszych zadań Stowarzyszenia należy poprawa jakości życia osób chorych poprzez dostęp do najnowszych osiągnięć medycyny oraz popularyzacja wiedzy o padaczce w celu przełamywania istniejących stereotypów i zapobiegania wykluczeniu społecznemu. W ramach działalności pożytku publicznego Stowarzyszenie prowadzi szkolenia dla nauczycieli, organizuje turnusy rehabilitacyjne i wypoczynek dzieci i młodzieży.

To zaburzenie metaboliczne, któremu towarzyszy zwiększone stężenie mleczanów w organizmie. To stan, gdy poziom mleczanów w osoczu jest większy niż 5 mmol/l, wartość pH krwi spada poniżej wartości 7,30, a stężenie wodorowęglanów spada poniżej wartości 10 mmol/l. Zwykle w wynikach badań obserwowana jest hiperkaliemia (wysokie stężenie potasu) i prawidłowe stężenie sodu w surowicy.

Kwasica mleczanowa jest jednym z ostrych powikłań cukrzycy – nie jest oczywiście powikłaniem charakterystycznym tylko dla cukrzycy, ponieważ istnieje wiele możliwych przyczyn, które mogą ją wywołać. To stan obarczony dużym ryzykiem śmierci pacjenta. Kwasica mleczanowa może rozwinąć się także po spożyciu dużych dawek salicylanów oraz alkoholu [1].

Jakie są objawy kwasicy mleczanowej?

Kwasica mleczanowa nie ma typowych objawów. Objawami ze strony przewodu pokarmowego są nudności i wymioty, bóle brzucha i biegunka. Ze strony układu oddechowego może pojawić się tzw. oddech Kussmaula, czyli bardzo głęboki oddech o zwiększonej częstotliwości. Pacjent może skarżyć się także na bóle mięśni i zawroty głowy. Obecne mogą być również cechy hipotermii (spadek temperatury ciała) i odwodnienia (fałd skórny przedramienia po uciśnięciu nie powraca do pozycji wyjściowej). U pacjentów dość szybko rozwija się wstrząs ze znacznie obniżonym ciśnieniem tętniczym i zahamowaniem oddawania moczu [2].

Czy po metforminie może wystąpić kwasica mleczanowa?

W zależności od przyczyn powodujących wzrost stężenia kwasu mlekowego w organizmie możemy wyróżnić typ A oraz typ B kwasicy mleczanowej. Typ A to kwasica beztlenowa, która jest efektem niedotlenienia tkanek w następstwie wstrząsu, niewydolności serca, niewydolności oddechowej. Typ B kwasicy mleczanowej rozwija się w przebiegu chorób wątroby, chorób nerek, może towarzyszyć ciężkim powikłaniom cukrzycy lub jest następstwem niewłaściwego stosowaniu metforminy.

W większości przypadków, występującej kwasicy mleczanowej nie można przypisać tylko i wyłącznie stosowaniu metforminy. Wszystko zależy od stopnia występującej niewydolności nerek, wątroby, niewydolności serca, nieprawidłowych parametrów krwi. W sytuacjach kiedy nie są obecne żadne dodatkowe z wyżej wymienionych czynników, a potwierdzone jest wysokie stężenie metforminy we krwi, które sugeruje kumulację leku (przedawkowanie), można użyć określenia: kwasica mleczanowa wywołana metforminą (MILA). Leczenie tak wywołanej kwasicy polega przede wszystkim na odstawieniu leku oraz postępowaniu przeciwwstrząsowym (nawadnianie, dożylna podaż katecholamin – leków zwiększających ciśnienie krwi, podanie tlenu). Bywają przypadki, że w celu usunięcia mleczanów należy przeprowadzić hemodializę.

Należy pamiętać, że według wytycznych FDA (Agencji Żywności i Leków) metformina jest przeciwwskazana jeśli wartość eGFR (jeden z parametrów określający sprawność nerek) jest mniejsza niż 30 ml/min/1.73m2. Przy eGFR o wartości między 30 a 45 ml/min/1.73m2 nie jest zalecane rozpoczynanie leczenia tym lekiem. Natomiast u pacjentów już zażywających ten lek, jeśli wartość eGFR spada poniżej 45 ml/min/1.73m2, to należy ocenić jakie korzyści i jakie ryzyko płynął z kontynuowania leczenia przy użyciu metforminy [3].

Jak leczy się kwasicę mleczanową?

Leczenie kwasicy mleczanowej nie może przebiegać w warunkach domowych. Musi odbywać się w szpitalu. Pacjenci wymagają właściwego nawodnienia, wyrównania zaburzeń elektrolitowych, tlenoterapii a niekiedy także wentylacji mechanicznej (podłączenia do respiratora). W uzasadnionych przypadkach kwasicy mleczanowej niezbędna jest hemodializa, czyli usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii, toksyn oraz nadmiaru wody za pomocą specjalistycznej aparatury.

W przeciwieństwie do dorosłych pacjentów, u których większość napadów ma charakter uogólniony, u dzieci napady mają bardzo zróżnicowany charakter. Wiele z nich przez długi czas może przebiegać w sposób niezauważalny dla otoczenia, szczególnie wśród najmłodszej grupy pacjentów, co sprawia, że niekiedy upływa nawet kilka miesięcy, zanim rodzice zgłoszą się do specjalisty. Padaczka jest schorzeniem przewlekłym i społecznie wciąż stygmatyzującym. Z tego względu wymaga ona jak najszybciej wdrożenia skutecznego leczenia farmakologicznego oraz wsparcia psychologicznego pacjentów i ich rodzin.

Co to jest padaczka?

Padaczka jest przewlekłą chorobą mózgu. Objawia się występowaniem spontanicznych nawracających napadów padaczkowych, które powstają w wyniku nieprawidłowej i nadmiernej czynności bioelektrycznej komórek nerwowych mózgu. Przebieg napadu zależy od lokalizacji i wielkości obszaru mózgu, w którym występują nieprawidłowe wyładowania bioelektryczne.

Jakie są przyczyny padaczki u dzieci?

• Uszkodzenia mózgu w okresie życia płodowego (np. wady rozwojowe mózgu), przy porodzie i w dalszych latach życia na skutek: niedotlenienia mózgu, stanów zapalnych (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, toksoplazmoza, cytomegalia), urazów czaszki, guzów mózgu, zaburzeń metabolicznych.
• Czynniki genetyczne- wrodzona predyspozycja do napadów padaczkowych, która może występować też u innych członków rodziny.
• Padaczka o nieznanej przyczynie — u około 50% osób z padaczką, pomimo badań nie udało się ustalić jej przyczyny.

Jak wygląda rozpoznanie padaczki?

Rozpoznanie padaczki może być wyłącznie przez lekarza neurologa na podstawie:

• Dokładnego wywiadu dotyczącego m.in. przebiegu ciąży, porodu, rozwoju psychoruchowego dziecka, przebytych chorób i urazów, opisu przebiegu napadów, występowania padaczki w rodzinie,
• Badania elektroencefalograficznego (EEG),
• Badania obrazowego (rezonans magnetyczny mózgu),
• Badania krwi,
• Badania genetyczne– dostępne nowoczesne badanie WES. Pozwala ono na przeanalizowanie całego materiału genetycznego.

Czym należy kierować się przy wyborze leków przeciwpadaczkowych u dzieci?

Przy wybieraniu leku przeciwpadaczkowego dla dziecka należy kierować się przede wszystkim względami skuteczności i bezpieczeństwa jego użycia. Idealny lek dla dziecka powinien mieć potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo w badaniach na dzieciach, w monoterapii, a także szeroki zakres działania przeciwpadaczkowego.

Dodatkowo powinien cechować się takimi parametrami farmakokinetycznymi, które zapewniłyby możliwość szybkiego nasycenia. Istotną cechą jest także brak wpływu na funkcje poznawcze i układ hormonalny, szczególnie u dziewcząt. Lek taki powinien być przygotowany w postaciach, które łatwo podać dzieciom, oraz mieć odpowiedniki o przedłużonym działaniu.

Przy wybieraniu leków przeciwpadaczkowych należy wziąć pod uwagę ich powinowactwo do określonych typów napadów padaczkowych oraz w przypadku łączenia leków ich powinowactwo do receptorów.

Jakie są zasady leczenia padaczki?

Przeważająca część pacjentów cierpiących na padaczkę wymaga regularnego i długotrwałego podawania leków przeciwpadaczkowych. Celem leczenia powinno być utrzymanie normalnego stylu życia, możliwego dzięki pełnej kontroli napadów, bez występowania objawów niepożądanych.

1. Leczenie rozpoczyna się od jednego leku przeciwpadaczkowego, tzw. monoterapia. To pozwoli uzyskać kontrolę napadów i uniknąć działań niepożądanych u większości chorych (ok. 60%), a także umożliwia szybkie wykrycie pojawiających się zjawisk tolerancji lub wpływu leczenia na funkcje poznawcze.
2. Zazwyczaj, szczególnie u dzieci, lek wprowadza się powoli, zaczynając od małych dawek i stopniowo je zwiększając, zwykle w ciągu 2-4 tygodni, aż do całkowitej założonej dawki.
3. Ocenę skuteczności leczenia należy przeprowadzić 2-4 tygodnie po osiągnięciu dawki całkowitej. W ocenie częstości napadów niezbędne jest też prowadzenie tzw. dzienniczka napadów.
4. W przypadku braku należytej kontroli napadów należy zwiększyć dawkę leku do dawki maksymalnej lub do wystąpienia objawów ubocznych leku.
5. Gdy pomimo leczenia nie ma poprawy, zamienia się dotychczasowy lek na inny, a następnie stopniowo odstawić poprzedni.  W przypadku częściowej poprawy należy rozważyć dodanie drugiego leku przeciwpadaczkowego.

Jakie są leki przeciwpadaczkowe dla dzieci?

Leki blokujące kanały sodowe — ich działanie ma na celu zapobiegnięcie wytworzeniu się ponownego potencjału czynnościowego i wywołania kolejnego wyładowania na inne obszary mózgu. Leki zaliczane do tej grupy to:

• Karbamazepina — jest lekiem z wyboru w leczeniu napadów częściowych i napadów toniczno-klonicznych.
• Fenytoina — stosowana w leczeniu napadów częściowych, stanów padaczkowych i napadów uogólnionych.
• Kwas walproinowy — oraz jego sole stosowane są w leczeniu wszystkich postaci padaczki.
• Lamotrygina — wskazana jest w terapii napadów częściowych oraz wtórnie uogólnionych toniczno-klonicznych.
• Okskarbazepina — wykorzystywana  w leczeniu napadów częściowych u osób dorosłych i dzieci po 6. roku życia.

Leki blokujące kanały wapniowe — zmniejszają częstotliwość rytmicznych wyładowań oraz hamują wydzielania neuroprzekaźników pobudzających. Leki zaliczane do tej grupy to:

• Etosuksymid — to lek stosowany z wyboru w napadach nieświadomości, napadach mioklonicznych oraz toniczno-klonicznych.
• Levetiracetam — lek stosowany w monoterapii oraz terapii skojarzonej napadów częściowych u osób powyżej 16. roku życia.

Leki aktywujące przekaźnictwo GABA-ergiczne — leki z tej grupy zapobiegają powstawaniu oraz szerzeniu się aktywności drgawkowej mózgu. Leki zaliczane do tej grupy to:

• Wigabatryna — stosowana w leczeniu napadów częściowych, opornych na leczenie innymi lekami.
• Tiagabin — jest lekiem przeznaczonym do stosowania w skojarzonym leczeniu napadów częściowych lub wtórnie uogólnionych, opornych na leczenie innymi lekami.

Leki blokujące przekaźnictwo glutaminergiczne — leki z tej grupy wpływają na zahamowanie pracy receptorów, z którymi łączą się aminokwasy pobudzające- kwas L-glutaminowy i kwas asparaginowy. Lekiem zaliczanym do tej grupy jest:

• Topiramat- lek ten może być stosowany już od 2. roku życia w napadach częściowych, a także u osób dorosłych w leczeniu bólu migrenowego.

Czy padaczka jest uleczalna?

Obecnie padaczka uważana jest za chorobę możliwą do wyleczenia lub co najmniej zaleczenia. Najistotniejsze jest to, aby w momencie pojawienia się pierwszych objawów tej choroby jak najszybciej uzyskać właściwą diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Padaczka i jej leczenie zaburzają pracę mózgu, a co za tym idzie, ograniczają możliwości poznawcze człowieka. Ma to szczególne znaczenie w okresie rozwojowym, kiedy poszczególne funkcje rozwijają się i doskonalą. Odpowiednio zaprogramowana i wcześnie podjęta terapia umożliwia wyrównanie rozpoznanych deficytów, odzyskanie utraconych funkcji, a przez to zapewnienie dzieciom z padaczką pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Leki stosowane w leczeniu padaczki pozwalają zredukować lub całkowicie wyeliminować drgawki związane z padaczką oraz ograniczają rozprzestrzenianie się wyładowań elektrycznych na inne części mózgu. Wszystko to zazwyczaj pozwala opanować padaczkę. Dla pacjentów, którzy nie reagują na leki, padaczka może być wówczas leczona na inne sposoby np. stymulacja nerwu błędnego, zabieg chirurgiczny na tkance mózgowej, a także dieta ketogenna.

Jakie są konsekwencje nieleczonej padaczki?

Skutki zupełnego braku terapii obejmują przede wszystkim dalsze postępowanie choroby, możliwe zwiększenie częstotliwości i/lub intensywności napadów, trwałe uszkodzenia lub zaburzenia neurologiczne, a skrajnych przypadkach nawet śmierć.

Podsumowanie

W ostatnich latach prowadzonych jest wiele wieloośrodkowych, zaawansowanych projektów nad tą chorobą i choć odkrywamy nowe czynniki i poznajemy odpowiedzi na nowe pytania, to jednak dużo z nich wciąż pozostaje pod znakiem zapytania.

Konwencjonalne „stare” leki przeciwpadaczkowe nadal odgrywają dominującą rolę w terapii padaczki i nadal pozostają lekami pierwszego rzutu. Nowe leki niewątpliwie przyczyniły się do zwiększenia odsetka pacjentów wolnych od napadów oraz tych ze znaczną poprawą, jednak w ocenie długoterminowej nie spełniły pokładanych nadziei. Oczywiście poszukiwania nowych cząsteczek są kontynuowane, ponieważ nadal puste jest miejsce idealnego leku przeciwpadaczkowego.

Przeciwutleniacze, znane także jako antyoksydanty, to związki chroniące organizm przed stresem oksydacyjnym. Występują nie tylko w suplementach diety, ale także w żywności – zwłaszcza w owocach, warzywach i produktach pełnoziarnistych. Do najważniejszych antyoksydantów należą witaminy A, C i E, ale również takie składniki jak selen, luteina, likopen, zeaksantyna, mangan czy beta-karoten. To właśnie one neutralizują nadmiar wolnych rodników, które w nadmiernych ilościach mogą uszkadzać komórki i DNA, prowadząc do wielu poważnych chorób [1].

Jak działają antyoksydanty?

Wolne rodniki to reaktywne cząsteczki powstające w organizmie m.in. w wyniku metabolizmu, stresu, palenia papierosów czy intensywnego wysiłku fizycznego. Choć w niewielkich ilościach są potrzebne (np. wspierają układ odpornościowy w walce z infekcjami), ich nadmiar wywołuje stres oksydacyjny. To stan, w którym dochodzi do uszkodzenia struktur komórkowych, białek i lipidów, co może skutkować rozwojem chorób serca, cukrzycy, nowotworów, a także chorób neurodegeneracyjnych, jak choroba Parkinsona czy Alzheimer. Przeciwutleniacze równoważą ten proces – neutralizują wolne rodniki i chronią komórki nerwowe, mięśniowe czy naczyniowe przed zniszczeniem [2].

Antyoksydanty suplementy. Co możesz kupić w aptece?

W aptekach znajdziemy różne preparaty uzupełniające dietę w antyoksydanty. Najczęściej zawierają one witaminy (C, E, A, z grupy B), karotenoidy (beta-karoten, luteina, zeaksantyna), polifenole (np. resweratrol, antocyjany), a także minerały, takie jak selen czy cynk. Ich głównym zadaniem jest ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym i wsparcie pracy układu nerwowego, sercowo-naczyniowego czy odpornościowego. Możemy tu wyróżnić, np. No 1 Antioxidant Max, który dostarcza m.in. resweratrol, astaksantynę i witaminę C, a Viridian Antioxidant Formula łączy witaminę C, kwas alfa-liponowy, glutation oraz karotenoidy i minerały (selen, cynk, mangan). Z kolei Yango Super C opiera się głównie na naturalnych źródłach witaminy C (acerola, camu camu, dzika róża) i antocyjanach.

Na tle typowych „multi-antyoksydantów” wyróżnia się Revitanerw – preparat łączący klasyczne przeciwutleniacze (witaminę E, selen, kwas alfa-liponowy) z witaminami z grupy B oraz kwasem gamma-linolenowym (GLA). Dzięki temu działa nie tylko ochronnie wobec komórek nerwowych, ale też wspiera ich prawidłowe funkcjonowanie i regenerację. To szczególnie ważne w sytuacjach, gdy stres oksydacyjny wiąże się z dolegliwościami neurologicznymi, np. parestezjami, neuropatiami czy zespołem cieśni nadgarstka.

Revitanerw witaminy z grupy Bkapsułki

Suplement diety

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku oraz .

Dawkowanie

Zaleca się stosować 1 kapsułkę na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Co wytwarza wolne rodniki?

Odkryto, że niektóre czynniki środowiskowe, stres czy tryb życia sprzyjają powstawaniu nadmiaru wolnych rodników w organizmie. Są to m.in.:

• nadużywanie alkoholu i palenie papierosów;
• podwyższony poziom glukozy we krwi;
• nadmierne spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, żelaza, magnezu, miedzi czy cynku;
• zbyt intensywne i długotrwałe ćwiczenia powodujące uszkodzenie tkanek;
• przebywanie w środowisku z zanieczyszczonym powietrzem;
• niektóre toksyny;
• nadmierne opalanie się i inne rodzaje promieniowania;
• niedotlenienie organizmu;
• niedobór antyoksydantów w organizmie;
• nadmiar przeciwutleniaczy;
• infekcje bakteryjne, wirusowe lub grzybicze [1,2].

Przeciwutleniacze w żywności. Co ma dużo przeciwutleniaczy?

Najwięcej przeciwutleniaczy można znaleźć w owocach, warzywach, produktach pełnoziarnistych, rybach czy orzechach. Najważniejsze antyoksydanty to m.in.:

• beta-karoten, można go znaleźć m.in. w dyni, morelach, marchwi, szpinaku czy pietruszce;
• katechiny, znajdujące się m.in. w czerwonym winie czy herbacie;
• luteina, która jest obecna m.in. w zielonych liściastych warzywach np. szpinaku czy kukurydzy;
• selen, będący składnikiem m.in. owoców morza, chudego mięsa czy produktów pełnoziarnistych;
• witamina A, jest m.in. w wątróbce, batatach, marchwi, mleku czy jajkach;
• witamina C, w dużych ilościach jest m.in. w pomarańczach, czarnej porzeczce, kiwi, brokułach, szpinaku czy truskawkach;
• witamina E, jest obecna m.in. w olejach roślinnych, awokado, orzechach czy.produktach pełnoziarnistych [1,2].

Czy przeciwutleniacze są szkodliwe?

Powyżej wymieniono wiele korzyści, jakie mogą płynąć z przyjmowania odpowiedniej ilości antyoksydantów. Jeżeli jednak spożywane lub suplementowane są w zbyt dużych ilościach, przekraczających zalecane dzienne spożycie, mogą mieć działanie wręcz odwrotne. W takich przypadkach mogą zachować się jak prooksydanty, czyli szkodliwe „utleniacze”. Z tego względu nie warto za wszelką cenę suplementować antyoksydantów, ponieważ słyszało się, że np. odmładzają. Są one ważne dla organizmu, ale podobnie jak w przypadku innych substancji i tutaj znaczenie ma ich ilość, dlatego kluczowa jest odpowiednio zbilansowana dieta, zapewniająca organizmowi ich odpowiednią ilość [2].

Najlepsze antyoksydanty — podsumowanie

Korzystny dla zdrowia wpływ przeciwutleniaczy jest niepodważalny. Z drugiej strony zbyt duża ich podaż do organizmu może mieć skutek wręcz odwrotny od zamierzonego. Mają one wtedy działanie toksyczne do wolnych rodników, które w normalnych warunkach zwalczają. Co więcej, wolne rodniki w pewnych ilościach są konieczne organizmowi do normalnego funkcjonowania. Z tego względu kluczowe jest odpowiednie zbilansowanie odpowiedniej ilości, w szczególności witamin A, C czy E.

Uszkodzenie nerwów obwodowych można podzielić na uszkodzenie mechaniczne oraz uszkodzenie, do którego doszło na skutek choroby przewlekłej. Ten pierwszy rodzaj uszkodzenia dotyczy najczęściej nerwów, które przebiegają powierzchownie lub tych, które są najsłabiej osłonięte przez inne tkanki. Największa liczba tego typu urazów dotyczy zatem nerwów w obrębie kończyn górnych, a do ich najczęstszych przyczyn należą: złamania kości z przemieszczeniem w kierunku przebiegu nerwu, unieruchomienie w opatrunku gipsowym, opaska uciskowa, rozległy krwiak, sen w nieodpowiedniej pozycji, zatrzymanie dopływu krwi skutkujące ostrym niedokrwieniem.

Nerw obwodowy składa się z trzech komponent: ruchowej, czuciowej, wegetatywnej. Efektem uszkodzenia włókien ruchowych są porażenia wiotkie, w wyniku których powstają zaniki mięśni zaopatrywanych przez dany nerw. W przypadku uszkodzenia włókien czuciowych dochodzi do różnego rodzaju zaburzeń czucia. Uszkodzenie włókien wegetatywnych prowadzi początkowo do przekrwienia tkanek, a następnie do niedokrwienia i w konsekwencji do niedotlenienia tkanek. Do uszkodzeń nerwów spowodowanych przez choroby przewlekłe można zaliczyć stopę cukrzycową. Jest to defekt spowodowany uszkodzeniem gałęzi czuciowych, gałęzi wegetatywnych oraz hiperglikemią, która zwiększa ryzyko wystąpienia zakażeń [1].

Jakie tabletki stosować na uszkodzone nerwy?

Celem suplementacji jest wspomaganie odżywienia i funkcji metabolicznych włókien układu nerwowego, poddanych stresowi oksydacyjnemu oraz często zajętych przez toczący się stan zapalny. Jednym z suplementów zalecanych jest preparat ALAnerv. Zawiera składniki korzystnie wpływające na funkcjonowanie układu nerwowego: witamina B6 (pirydoksyna), witamina B5 (kwas pantotenowy), witamina B2 (ryboflawina), witamina B1 (tiamina) np. Benfogamma, witamina E oraz selen (wzajemnie nasilają swoje działanie przeciwutleniające), a także kwas gamma-linolenowy i kwas alfa-liponowy (Liponerv, ALAnerv ON). Preparatem o tym samym składzie, wzbogaconym dodatkowo o honokiol (ma właściwości przeciwutleniające) jest ALAnerv ON. Jeśli chodzi o produkty zawierające witaminy z grupy B, głównie B1, B6 i B12 [6], to można wybrać, np. Fosydyna Plus, Streboxar Se+, Prewenit Intensiv. Jeśli dodatkowo chcemy suplementować selen, to można wybrać preparaty, które zawierają jedynie ten składnik, np. Naturell Selen Organiczny, Nuion, Swanson SelenoExcell Selen albo skorzystać z preparaty wieloskładnikowego, np. Streboxar Se+.

Poza wymienionymi wyżej produktami warto włączyć do kuracji magnez, zwłaszcza w zestawieniu z witaminą B6. Taki duet stabilizuje błony komórkowe neuronów, poprawia przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i wspomaga wytwarzanie ATP – energii niezbędnej do regeneracji uszkodzonych włókien nerwowych. Pirydoksyna dodatkowo zwiększa przyswajanie magnezu w przewodzie pokarmowym i ogranicza jego utratę z moczem, dlatego ta kombinacja jest często polecana przy neuropatiach i stresie oksydacyjnym. Spośród wielu dostępnych preparatów najlepiej sięgnąć po lek OTC zamiast suplementu; przykładem jest Magvit B6, który w jednej tabletce zawiera 48 mg jonów magnezu w łatwo przyswajalnym mleczanie i 5 mg witaminy B6. Lek ten wyróżnia się wysoką biodostępnością i jest łagodny dla żołądka.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zmęczenie, stres, osteoporoza, nadpobudliwość, niewydolność serca, zaburzenia snu, ból mięśni, niedobór magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienie tętnicze.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

W jaki sposób jeszcze możemy wesprzeć nasz organizm i układ nerwowy? Wcześniej omówiliśmy niektóre składniki, ale warto przedstawić produkt, który zawiera komplet ważnych produktów uzupełniających codzienną dietę w składniki wspierające na układ nerwowy – Revitanerw. W regeneracji i ochronie nerwów dużą rolę odgrywają antyoksydanty i witaminy. Kwas alfa-liponowy (ALA) wspiera produkcję energii w neuronach i chroni je przed stresem oksydacyjnym, natomiast kwas gamma-linolenowy (GLA) wspomaga odbudowę i elastyczność błon komórkowych. Witamina E działa jako silny przeciwutleniacz, zabezpieczając komórki nerwowe przed uszkodzeniem. Witaminy z grupy B – tiamina (B1) np. Benfogamma, ryboflawina (B2), niacyna (B3), kwas pantotenowy (B5) i pirydoksyna (B6) – odpowiadają za prawidłowe przewodnictwo nerwowe, metabolizm energetyczny i syntezę neuroprzekaźników. Uzupełnieniem jest selen, który jako mikroelement o działaniu antyoksydacyjnym dodatkowo wspiera ochronę i długowieczność komórek nerwowych. Dzięki takiemu zestawowi składników organizm zyskuje lepsze warunki do regeneracji i sprawnego funkcjonowania układu nerwowego.

Revitanerw witaminy z grupy Bkapsułki

Suplement diety

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest ochrona przed stresem oksydacyjnym oraz wspomaganie prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.

Dawkowanie

Zaleca się stosować 1 kapsułkę na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jeśli chodzi o inne składniki, które dobroczynnie działają na nasz układ nerwowy, to zdecydowanie nie można zapomnieć o monofosforanie urydyny (np. Fosydyna Plus, Streboxar). Urydyna uczestniczy w syntezie fosfolipidów i regulacji przekaźnictwa synaptycznego oraz tworzeniu nowych połączeń synaptycznych. Monofosforan urydyny to biodostępna postać urydyny – czyli taka, która najlepiej działa na nasz organizm. Monofosforan urydyny uczestniczy w procesach metabolicznych komórek nerwowych oraz wspiera funkcjonowanie układu nerwowego, a także może wspomagać procesy regeneracji i remienilizacji osłonki mielinowej, co jest bardzo ważne w kwestii regeneracji uszkodzonych nerwów [3-6]. Ważnym składnikiem, który uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych jest cholina (Streboxar Se+) [3-6].

Streboxar Se+kapsułki

Suplement diety

O produkcie

• zawiera monofosforan urydyny, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania włókien nerwowych;
• witaminy z grupy B (B1, B6, B12) zawarte w suplemencie wspierają właściwe działanie układu nerwowego;
• witaminy B6, B12 oraz kwas foliowy przyczyniają się do utrzymania właściwych funkcji psychologicznych;
• zawiera cholinę, która uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych;
• zawarty w produkcie selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy;
• opakowanie wystarcza na 1 miesiąc terapii.

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu zmęczenia, stresu, osłabienia, zaburzeń koncentracji, zaburzeń pamięci oraz zaburzeń nastroju (afektywnych).

Dawkowanie

Zalecane spożycie dla dorosłych to 1 kapsułka dziennie. Należy popić ją szklanką wody.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Benfogamma 50 mg, tabletki drażowane

O produkcie

• lek bez recepty;
• 1 tabletka zawiera 50 mg benfotiaminy;
• preparat z witaminą B1; stosowany przy niedoborach tiaminy i w stanach zwiększonego zapotrzebowania;
• Dawkowanie u dorosłych: zwykle 1 tabletka kilka razy dziennie;
• postać drażowana;
• opakowania: 100 tabletek drażowanych.

ALAnerv, kapsułki

O produkcie

• ALAnerv to suplement diety, który w swoim składzie zawiera zestaw witamin oraz minerałów wspomagających pracę układu nerwowego;
• oprócz wspierania układu nerwowego, pozytywnie działa na układ odpornościowy, zdrowy wygląd skóry oraz prawidłowe widzenie;
• wykazuje działanie antyoksydacyjne, wspomagając ochronę komórek;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• należy stosować 1-2 kapsułki dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

ALAnerv ON, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• w swoim składzie zawiera kompleks witamin i minerałów, wzbogaconych o honokiol;
• honokiol to silna substancja antyoksydacyjna, pozyskiwana z kory magnolii;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• należy stosować 1-2 kapsułki dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Urydynox, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• w swoim składzie zawiera monofosforan urydyny oraz witaminy z grupy B, niezbędne do odbudowy i prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• należy przyjmować 1 kapsułkę dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Mieloguard, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• składa się z 9 aktywnych składników, w tym witamin z grupy B, monofosforanu urydyny i monofosforanu cytydyny;
• kompleksowa formuła zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, ale także prawidłową pracę mięśni i zdrowe kości;
• przeznaczony dla dorosłych;
• należy stosować 1 kapsułkę dziennie;
• występuje także w wersji Mieloguard Glyco, wzbogaconym o dodatkowe składniki;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Czy nerwy się regenerują?

Nerwy obwodowe do pewnego stopnia potrafią same się regenerować, dlatego ważnym aspektem w przebiegu uszkodzeń nerwów obwodowych jest rehabilitacja, której celem jest przyspieszenie regeneracji nerwu oraz zapobieganie powikłaniom uszkodzenia. Odpowiednio prowadzona rehabilitacja pozwala na: spowolnienie procesu zaniku narządów czuciowych, zmniejszenie degeneracji włókien mięśniowych, utrzymanie zakresu ruchu w kończynie porażonej, zapobieganie powstawania przykurczów, wyeliminowanie niewłaściwych wzorców ruchowych.

Co przyśpiesza ich regenerację?

Wśród zabiegów prowadzących do przywrócenia równowagi bioelektrycznej komórek nerwowych wyróżnić można: elektroterapię, terapię energotonową, magneto stymulację, laserową biostymulację, diatermię krótkofalową. Pacjent musi mieć pełną świadomość długiego czasu rekonwalescencji, powolnych postępów oraz tego, że niezbędna jest pełna współpraca i zaangażowanie w proces fizjoterapii [2].

Podsumowanie

Uszkodzenie nerwów obwodowych może wynikać zarówno z urazów mechanicznych, jak i chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca. Typowe objawy to porażenia wiotkie, zaburzenia czucia i problemy z krążeniem. Nerwy obwodowe mają zdolność do regeneracji, co można wspomagać przez rehabilitację i różne metody fizjoterapeutyczne, takie jak elektroterapia czy laserowa biostymulacja. W leczeniu i wsparciu regeneracji nerwów pomocne są również suplementy diety, takie jak ALAnerv czy Fosydyna Plus które dostarczają niezbędnych składników odżywczych i wspomagają funkcje metaboliczne układu nerwowego.

Serce jest centralnym narządem ludzkiego układu krwionośnego, który pompuje krew, dzięki czemu do komórek organizmu dochodzi tlen czy składniki odżywcze, konieczne do ich prawidłowego funkcjonowania. Codziennie serce kurczy się ok. 100 tysięcy razy. Wraz z wiekiem serce ulega osłabieniu, na co wpływ mają nie tylko wszelkiego rodzaju choroby, ale również brak aktywności fizycznej czy złe nawyki żywieniowe. O słabej kondycji serca może świadczyć, chociażby szybsze odczuwanie zmęczenia przy wysiłku czy zadyszka przy wchodzeniu po schodach. Taki stan utrzymujący się przez dłuższy czas może prowadzić do rozwoju poważnych schorzeń, które zagrażają życiu. Dlatego warto pomyśleć, jak wzmocnić serce już zawczasu. W artykule przedstawiamy wskazówki i porady, co wzmacnia serce [1].

Jak wzmocnić serce? Od czego zacząć?

Od czego zacząć dbanie o ten najważniejszy organ w organizmie? Co wzmacnia serce i jakie domowe sposoby możemy włączyć do naszego życia, aby o nie zadbać? Dla zachowania odpowiedniej kondycji serca konieczna jest aktywność fizyczna. Nie muszą to być wyczynowe ćwiczenia, ale regularny wysiłek w zależności od możliwości. Każda aktywność fizyczna, nawet rozpoczęta od spacerów, które będą z czasem zwiększać swoją intensywność, jest korzystna dla serca. Do znacznej poprawy wydolności i kondycji serca wystarczy już ok. 30-40 minut treningu cardio 3-4 razy w tygodniu. To, co bezwzględnie należy ograniczyć, to oglądanie telewizji (przekąski i długie okresy bezruchu) [2].

Jakie są domowe sposoby na wzmocnienie serca?

Pacjenci często doświadczają pewnych dolegliwości związanych z serce, które napawają ich lękiem, a które nie zawsze są czymś złym. Każdą dolegliwość należy na początku przedyskutować z lekarzem, ale jeśli pacjentowi nie dolega poważne schorzenie, to czasami domowe sposoby na kołatanie serca lub ból serca mogą być wystarczające. Jak wzmocnić serce, aby nie dawało takich objawów? Aby dbać o zdrowe serce, warto pamiętać o prostych rzeczach, które możemy zapewnić sobie w warunkach domowych:

• na kondycję serca bardzo niekorzystnie wpływa otyłość i nadwaga — dlatego ważne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała;
• zła dieta i wspomniana nadwaga, sprzyjają rozwojowi zmian miażdżycowych i nadciśnienia tętniczego, co pogarsza pracę serca — warto zadbać o odpowiednio zbilansowaną dietę;
• warto ograniczyć w diecie ilość cukru, soli, produktów wysoko przetworzonych, alkoholu, słodyczy i tłuszczów zwierzęcych;
• należy dodać do codziennego jadłospisu produkty bogate w antyoksydanty, błonnik, witaminy i dobre tłuszcze;
• co więcej, przy problemach z sercem (np. po przebytym zawale serca) warto spożywać lekkostrawne, niskokaloryczne posiłki składające się z chudego mięsa, ryb, warzyw, kaszy czy produktów zbożowych;
• warto zrezygnować z palenia papierosów (nikotyna w nich zawarta przyspiesza akcję serca, podnosi ciśnienie tętnicze i powoduje niedotlenienie) i ograniczyć kawę (można ją zastąpić np. zieloną herbatą);
• należy pić odpowiednią ilość wody, aby nie dopuszczać do odwodnienia organizmu;
• warto zmniejszyć poziom stresu, znajdując czas na relaks, spędzać więcej czasu na świeżym powietrzu [1,3].

Co wzmacnia serce? Jakie są skuteczne zioła na serce?

Jednym z domowych sposobów na ból serca lub kołatanie serca jest stosowanie ziół. Jedną z najbardziej cenionych roślin, stosowaną w celu wzmocnienia serca, jest głóg. Wspomaga on układ sercowo-naczyniowy, wzmacnia serce oraz wykazuje działanie przeciwarytmiczne. Dodatkowo lekko obniża ciśnienie tętnicze krwi i ma działanie uspokajające. Co ważne, nie należy go łączyć z glikozydami nasercowymi (nasila ich działanie). Głóg można znaleźć w licznych preparatach, takich jak np. Tabletki Tonizujące, Vigor+ Cardio, Doppelherz Vital Tonik lub Doppelherz Energovital Tonik K [3].

Doppelherz Vital Tonik, płyn doustny

O produkcie

• suplement diety nie zawiera cukru, glutenu, laktozy i alkoholu;
• zawiera słodziki i konserwanty;
• posiada wyciągi roślinne pozytywnie wpływające na pracę serca;
• standaryzowany wyciąg ze skórek czerwonych winogron, pozostałe wyciągi nie są standaryzowane;
• odpowiednia ilość witamin z grupy B;
• produkt wzbogacony o żelazo.

Vigor+ Cardio, płyn doustny

O produkcie

• zawiera witaminy, żelazo i głóg;
• dość duża dawka żelaza na jednostkę dawkowania w porównaniu z innymi płynami;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• po otwarciu produkt należy trzymać w lodówce;
• może posiadać sad lub zmętnienie, który nie jest wadą jakościową produktu;
• zawiera sacharozę.

Tabletki tonizujące Labofarm, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bazuje na ziołowych składnikach o działaniu wspomagającym pracę serca;
• do stosowania u dorosłych;
• dawkowanie to 2 tabletki 3 razy na dobę;
• może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów;
• małe tabletki, łatwe do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Oprócz głogu ważnym ziołem, które wzmacnia serce, jest serdecznik. Znajduje on głównie zastosowanie w leczeniu nerwicy serca, w przypadku podwyższonego ciśnienia krwi czy jako środek przeciwskurczowy. W warunkach domowych sporządza się z niego napary lub stosuje się go w postaci gotowych preparatów (często razem z innymi substancjami). Można go znaleźć w takich preparatach jak m.in. Ziele Serdecznika Flos czy Labofarm Tabletki Uspokajające [3].

Tabletki uspokajające Labofarm, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bazuje na ziołowych składnikach o działaniu uspokajającym i normalizującym pracę serca;
• do stosowania od 12. roku życia;
• dawkowanie to 2 tabletki 3 razy na dobę;
• może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów;
• małe tabletki, łatwe do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Czy krople na serce są faktycznie dobre?

Kolejnymi roślinami mającymi korzystny wpływ na serce są glikozydy nasercowe. Są to wszelkiego rodzaju surowce z glikozydami nasercowymi. Mają one jednak wąski indeks terapeutyczny i działają stosunkowo silnie, przez co powodują liczne działania niepożądane. Należą do nich m.in. konwalia majowa, miłek wiosenny, naparstnica purpurowa czy naparstnica wełnista. Na rynku dostępne są preparaty bez recepty zawierające glikozydy nasercowe, takie jak Cardiol C czy krople nasercowe. To dobre domowe sposoby na kołatanie serca i ból serca. Natomiast większość preparatów dostępna jest na receptę np. Digoxin [3].

Cardiol C, krople

O produkcie

• nie należy stosować kropli, jeśli pacjent ma uczulenie na substancje czynne lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku i u dzieci poniżej 12 lat;
• produkt leczniczy może wchodzić w interakcje z glikozydami nasercowymi;
• nie powinno się przyjmować preparatu przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią bez konsultacji z lekarzem;
• kierowcy nie powinni zażywać preparatu mniej niż godzinę przed podróżą.

Krople nasercowe, krople

O produkcie

• nie należy przyjmować preparatu w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników leku, u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat i w przypadku osób cierpiących na chorobę alkoholową, padaczkę lub schorzenia wątroby;
• preparat może powodować działania niepożądane, takie jak m.in. nudności czy skurczowe bóle brzucha;
• lek może wchodzić w interakcje z syntetycznymi lekami uspokajającymi;
• nie jest zalecane stosowanie produktu leczniczego w okresie ciąży i karmienia piersią oraz poniżej 18 roku życia.

Zastosowanie w celu wzmocnienia serca znajduje także, bardziej znany ze swojego działania uspokajającego czy nasennego, kozłek lekarski. Szczególnie pomocny jest w przypadku podwyższonego tętna, wynikającego z pobudzenia układu nerwowego towarzyszącego np. nerwicom. Może być dobrym domowym sposobem na kołatanie serca. Preparaty zawierające walerianę to m.in. Serce i Krążenie tabletki czy krople walerianowe [3].

Krople walerianowe Amara, krople

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• receptura zgodna z Farmakopeą Polską;
• zawiera nalewkę z kozłka;
• zawiera alkohol;
• do stosowania od 12. roku życia;
• może upośledzać zdolność do prowadzenia maszyn.

Magnez z głogiem na dobrą pracę serca

Ostatni sposób na to, jak wzmocnić serce to przyjmowanie magnezu z głogiem. Oba składniki dobrze wpływają na pracę serca. Ich stosowanie może prowadzić do normalizacji pracy serca w przypadku arytmii, a także obniżać ciśnienie krwi. Pamiętajcie o tym, że nie są to preparaty przeznaczone do leczenia chorób. Jeśli cierpisz na nadciśnienie lub arytmię, to powinieneś skonsultować się z lekarzem. Wspomniane produkty, np. Asparaginian CardioDuo, Molekin Cardio, NeoMag Cardio będą dobre w prewencji i codziennym użytkowaniu.

Asparaginian CardioDuo, tabletki

O produkcie

• preparat magnezowo-potasowy, przeznaczony dla osób dorosłych;
• wzbogacony o wyciąg z głogu, żelazo, witaminę C, witaminę E i 8 witamin z grupy B;
• zalecana dawka to 1 tabletka 2 razy dziennie.

Molekin Cardio, tabletki

O produkcie

• preparat zawiera witaminę D, która pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz w prawidłowej pracy mięśni, w tym mięśnia sercowego;
• wyciąg z owoców głogu wspomaga pracę serca i krążenie krwi;
• zalecana dawka to 1 dawka 1 raz dziennie.

NeoMag Cardio, tabletki

O produkcie

• każda tabletka zawiera 150 mg potasu, 35 mg magnezu, 30 mg wyciągu z głogu i 0,7 mg witaminy B;
• dorośli mogą przyjmować 1 tabletkę 2 razy dziennie;
• suplement diety wspomaga utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi i poprawia krążenie.

Podsumowanie

Zdrowe serce to fundament prawidłowego funkcjonowania organizmu, dlatego warto dbać o nie na co dzień, stosując sprawdzone metody. Regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i utrzymanie prawidłowej masy ciała to podstawowe sposoby na to, jak wzmocnić serce. Warto unikać używek, takich jak papierosy i nadmiar alkoholu, oraz ograniczyć spożycie soli, cukru i tłuszczów zwierzęcych. W sytuacjach, gdy pojawia się kołatanie serca lub ból serca, pomocne mogą być naturalne środki, takie jak głóg, serdecznik czy preparaty zawierające magnez i potas, które wspierają pracę układu krążenia. Domowe sposoby na ból serca obejmują także ograniczanie stresu, relaksację i regularne picie wody, co poprawia wydolność serca. Dzięki prostym nawykom i odpowiednio dobranym suplementom możemy skutecznie zadbać o swoje serce i zapobiec poważniejszym schorzeniom.

Nasze serce bije w określonym harmonicznym rytmie. O arytmii mówimy, kiedy rytm ten jest zaburzony. Za regulację pracy serca odpowiada układ przewodzący serca, który ze swoich ośrodków wysyła sygnały do powstawania impulsów elektrycznych. Impulsy powodują skurcz konkretnej części serca. Sygnały rozchodzą się kolejno od węzła zatokowego, przez węzeł zatokowo-przedsionkowy i pęczki Hisa trafiając do komór serca. Dzięki temu skurcze mięśniówki serca są rytmicznie rozpoczynane od przedsionków do komór. Arytmia pojawia się kiedy impulsy elektryczne rozchodzą się nieprawidłowo, co skutkuje nierównomierną aktywnością serca. Arytmie dzielą się na dwie główne grupy:

• arytmie nadkomorowe: powstają poza węzłem zatokowym
• arytmie komorowe: powstają przed pęczkami Hisa [1,2,3]

Czy arytmia jest niebezpieczna?

Jest to zjawisko o tyle groźne, że organizm w nieprawidłowy sposób rozprowadza krew po organizmie, skutkiem czego dochodzi do niedotlenienia organizmu. Ponadto przy występowaniu zaburzeń może dojść do uszkodzenia mięśniówki serca, a nawet śmierci chorego [1,2,3].

Skąd się bierze arytmia?

Arytmia może wynikać zarówno z wad i chorób serca, jak i chorób układu krążenia, układu nerwowego, czy też zaburzeń elektrolitowych w organizmie. Poznanie przyczyny wystąpienia arytmii jest jednym z najważniejszych celów diagnostycznych [1,2,3]. 

Leki na arytmię serca na receptę

Leki na arytmię serca wdraża się u pacjentów, u których występuje ona na poziomie zagrażającym życiu. Niektórzy mają zdiagnozowane schorzenie o charakterze łagodnym, które można w pełni regulować bez wprowadzania leków. U niektórych pacjentów stosuje się zabieg ablacji, czyli wygaszania ogniska wywołującego zaburzenia rytmu serca. W ciężkich przypadkach chorym zostaje wszczepiony kardiowerter-urządzenie regulujące pracę serca. 

Leki na arytmię dzielą się na 4 klasy. Dobór leku zależy od choroby podstawowej oraz rodzaju występującej arytmii. Niestety bez względu na klasę leków mogą one same w sobie powodować występowanie zaburzeń rytmu serca, w związku z tym większość z nich stosuje się doraźnie w celu ustabilizowania pracy serca pacjentów [1,2,3].

Klasa I

Leki z tej klasy wpływają na przewodnictwo w sercu za sprawą blokowania kanałów sodowych. Kanały jonowe są strukturami składającymi się z kanałów, które działają pod wpływem przepływu sodu, potasu i wapnia. Ich aktywacja powoduje wysyłanie impulsów do pobudzenia komórek nerwowych i mięśniowych. Blokady kanałów sodowych powoduje zwolnienie fazy 0 powstawania impulsu nerwowego. Ponadto hamuje powstawanie pobudzeń w przedsionkach i komorach. Leki z tej grupy są wskazane głównie w arytmiach nadkomorowych. Leki z klasy I dzielą się dodatkowo między sobą. Do tej grupy należą: propafenon (Rytmonorm, Polfenon), fenytoina (Phenytoinum), lidokaina (Lignocainum Hydrochloricum WZF) [3,4].

Klasa II

Do klasy II należą beta blokery: acebutolol (Sectral), atenolol (Atenolol Sanofi), metoprolol (Metocard), propranolol (Propranolol WZF), sotalol (Biosotal). Beta blokery to substancje hamujące układ sympatykolityczny, a receptory na które działają, w większości znajdują się w sercu. Zmniejszają częstotliwość pracy serca i wydłużają czas przewodzenia komorowego. Leki z klasy II są wykorzystywane przede wszystkim w tachyarytmiach, czyli takich zaburzeniach, w których jest obecna przyspieszona akcja serca [3,5].

Klasa III

Leki z tej klasy blokują kanały potasowe. Należą do nich amiodaron (Cordarone, Opacorden), sotalol (Biosotal), który jest jednocześnie beta blokerem. Dzięki blokadzie kanałów potasowych 3 faza powstawania potencjału czynnościowego, czyli impulsu powodującego skurcz, zostaje wydłużona. Ponadto leki z klasy III powodują regulację aktywności węzła zatokowego. Aktywność na kanały potasowe nie wpływa na częstotliwość skurczu serca. Przeciwwskazaniem do stosowania leków są bloki przedsionkowo-zatokowe, bradykardia. Najczęściej leki z klasy III są wykorzystywane w leczeniu arytmii komorowych [6].

Klasa IV

Mechanizm działania tej grupy opiera się o blokadę kanałów wapniowych, które również stanowią element układu bodźcoprzewodzącego. Dzięki tej blokadzie zwolnione zostaje przewodzenie w węźle przedsionkowo-komorowym. Zmniejsza też siłę skurczu serca. Blokery kanału wapniowego o nazwach werapamil (Isoptin, Staveran) oraz diltiazem (Dilzem, Oxycardil) znajdują zastosowanie w arytmiach nadkomorowych oraz u osób z niewydolnością serca [7]. 

W farmakoterapii arytmii stosuje się również digoksynę (Digoxin Teva), która nie została zaklasyfikowana do żadnej z grup. Jest to substancja o pochodzeniu roślinnym. Izoluje się ją z naparstnicy wełnistej. Hamuje enzym ATP-azę, która odpowiada za wymianę jonów w komórkach układu przewodzącego. Skutkiem aktywności digoksyny jest zmniejszenie liczby skurczów serca oraz szybkości przewodzenia w węźle przedsionkowo-komorowym. Digoksyna znalazła zastosowanie w migotaniu przedsionków [8].  

Czy istnieją leki antyarytmiczne bez recepty?

Leki antyarytmiczne bez recepty nie istnieją. Wszystkie substancje, które regulują układ przewodzący serca, muszą być przyjmowane z przepisu lekarza.