Ostry ból, czyli taki, który pojawia się nagle, jest u dzieci najczęściej przyczyną przeziębienia i choroby. Jednak nie powinniśmy łączyć bólu jedynie z infekcją, bo może być spowodowany innymi problemami. Dzieci często skarżą się z powodu bólu głowy, zębów, ale także bólu kości lub mięśni. Co zrobić, jeśli twoje dziecko cierpi na taki objaw? Dobrym rozwiązaniem będzie podanie syropów przeciwbólowych dla dzieci. Które substancje są dostępne w aptekach? Czy syropy dla dzieci o działaniu przeciwbólowym są jedynie na receptę, a może można je kupić bez recepty?

Jakie są syropy przeciwbólowe dla dzieci?

Jeśli chodzi o syropy przeciwbólowe dla dzieci to większość leków dostępna jest bez recepty. Zgodnie z analgetyczną drabiną bólu, opublikowaną przez WHO, ból lekkiego i średniego natężenia, czyli taki z którym najczęściej stykają się rodzice dzieci, leczy się przy pomocy Nieopioidowych Leków Przeciwbólowych (np. paracetamolu) lub Niesteroidowych Leków Przeciwbólowych (typu ibuprofen). Istnieje oczywiście szereg innych leków, które również są skuteczne, np. naproksen (Naxii, Alevee), deksketoprofen (Dexak, Dektac), diklofenak (np. Diclomax, Voltaren Actiforte), meloksykam (np. Moilec, Mel, Opokan). Niestety nie są one dostępne w formie syropów i nie są przeznaczone dla dzieci w każdej kategorii wiekowej. Jakie syropy dla dzieci działające przeciwbólowo mamy w aptekach [1]?

Przeciwbólowy syrop dla dzieci z paracetamolem

Klasyczny syrop przeciwbólowy dla dzieci zawiera paracetamol (np. Pedicetamol, Paracetamol Hasco, Axoprofen Forte, Apap dla dzieci Forte). Można go stosować od urodzenia i jest najbezpieczniejszym lekiem. Powinny na niego uważać jedynie dzieci z niewydolnością wątroby, co zdarza się bardzo rzadko. Dobowo można podawać do 60 mg substancji na kilogram masy ciała (do 4 g na dobę). Jak podzielić dawkę, aby była jak najlepsza? Badania wykazały, że optymalne dawkowanie to 15 mg na kilogram masy ciała co 4 do 6 godzin (maksymalnie 4 razy na dobę) [2,3].

Paracetamol działa dość szybko, jednak na najsilniejszy efekt przeciwbólowy trzeba poczekać niecałe 2 godziny. Z tego powodu ważne jest odpowiednie dawkowanie. Zbyt małe dawki, podawane zbyt rzadko nie będą działały odpowiednio [1]. 

Pedicetamol, roztwór doustny

Apap dla dzieci Forte, zawiesina doustna

Paracetamol Aflofarm, zawiesina doustna

Syrop na ból z ibuprofenem

Drugimi najczęściej stosowanymi syropami przeciwbólowymi u dzieci są te z ibuprofenem. Ibuprofen to Niesteroidowy Lek Przeciwzapalny. Można go podawać od 3. miesiąca życia. Występuje w syropach dostępnych bez recepty, takich jak Ibum Forte, Ibufen dla dzieci Forte, Ibutact, Nurofen dla dzieci Forte lub Ibum Forte Pure. Maksymalna dawka dobowa to 30 mg ibuprofenu na kilogram masy ciała na dobę. Jednorazowo podaje się 10 mg substancji na kilogram masy ciała – najlepiej co 6 godzin. Najsilniejszy efekt przeciwbólowy osiąga się około 1 godziny po podaniu [4].

Ibufen dla dzieci Forte, zawiesina doustna

Ibum Forte, zawiesina doustna

Nurofen dla dzieci Forte, zawiesina doustna

Paracetamol i ibuprofen – czy łączyć?

Ogólnie mówi się, że odstęp pomiędzy syropami przeciwbólowym dla dzieci powinien wynosić 4 godziny. Czy można łączyć paracetamol i ibuprofen? Okazuje się, że tak i takie połączenie dostępne jest w leku na receptę Kidofen Duo. To skuteczna metoda łagodzenia silnego bólu, która pozwala uzyskać dłuższy efekt przeciwbólowy niż te leki stosowane oddzielnie. Dawkowanie jest podobne, jak w przypadku pojedynczych preparatów. Zaleca się, aby nie prowadzić takiej terapii długoterminowo [5].

Kidofen Duo, zawiesina doustna

Inne przeciwbólowe syropy dla dzieci

Istnieją także inne roztwory doustne o silnym działaniu przeciwbólowym. Dostępne są one jedynie na receptę. Będzie to metamizol dostępny jedynie w formie kropli doustnych o nazwie Pyralgin. Dzięki możliwości dawkowania na krople, można go podawać nawet dzieciom poniżej 1. roku życia. Do leczenia bólu o silnym nasileniu WHO zaleca stosowanie opioidów, takich jak morfina (np. Oramorph) lub tramadol (Tramal). Są one również dostępne jedynie na receptę w formie kropli doustnych. Te substancje będą skuteczne w leczeniu bólu nowotworowego lub pooperacyjnego [5].

Podsumowanie

Leczenie bólu u dzieci można skutecznie prowadzić przy pomocy syropów przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Paracetamol wydaje się być najbezpieczniejszym lekiem. Badania porównawcze pokazują, że paracetamol i ibuprofen mają podobną siłę działania, ale ten pierwszy jest znacznie bezpieczniejszy. Przy syropach przeciwbólowych dla dzieci najważniejsze jest odpowiednie dawkowanie. Leki należy podawać w jak największych, dopuszczalnych dawkach i pilnować odstępów między podaniami. Jedynie wtedy osiągniemy najlepsze efekty przeciwbólowe. Przy bardzo mocnym bólu można rozważyć połączenie paracetamolu z ibuprofenem, jednak zwykle leki te podaje się w 4-godzinnym odstępie [2].

Fentanyl, podobnie jak heroina, morfina i inne substancje opioidowe, działa na receptory opioidowe. Aktywacja tych receptorów może doprowadzić do zniesienia bólu (fentanyl podany dożylnie działa natychmiastowo!), uspokojenia (sedacji), a nawet depresji ośrodka oddechowego, czyli zredukowania częstotliwości oddechów [1].

Ponadto stosowanie fentanylu wiąże się także ze zwiększeniem aktywności dopaminy w mózgu, co wpływa na tzw. układ nagrody. Pojawia się uczucie przyjemności, nadmiernego pobudzenia i euforii. Regularne zażywanie fentanylu może doprowadzić do rozwoju tolerancji na tę substancję i konieczności ciągłego zwiększania dawki dla uzyskania konkretnego efektu [1, 2].

Zarówno fentanyl, jak i jego analogi są wpisane przez polskie Ministerstwo Zdrowia na listę substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych.

Jak powstał fentanyl?

Fentanyl został zsyntetyzowany w 1960 roku przez Paula Janssena, belgijskiego lekarza, założyciela firmy farmaceutycznej Janssen (spółka jest obecnie zależna od marki Johnson & Johnson).

Janssen był świadomy, że opracowuje cząsteczkę znacznie silniejszą od morfiny (uważa się, że fentanyl jest ok. 100 razy silniejszy od morfiny i 50 razy silniejszy od heroiny), jednak uważał, że nowy lek będzie bardziej selektywny w stosunku do receptorów opioidowych. Co za tym idzie, miał wykazywać większy profil bezpieczeństwa w porównaniu do morfiny [3].

Fentanyl i jego pochodne. Ile razy silniejsze od morfiny?

Do tej pory zsystentyzowano wiele cząsteczek, których budowa chemiczna jest podobna do fentanylu, np. karfentanyl (ok. 10 000 razy silniejszy od morfiny), sufentanyl, remifentanyl czy alfentanyl). Natomiast inny analog fentanylu – lofentanyl – jest obecnie uważany za jeden z najsilniejszych znanych leków opioidowych [4].

Wciąż brakuje szczegółowej wiedzy na temat rzeczywistej siły działania niektórych pochodnych fentanylu (np. cyklopropylofentanylu, jednego z najnowszych analogów). Co ciekawe, firma farmaceutyczna Janssen oceniała, że niektóre analogi fentanylu mogą mieć ok. 6000 razy silniejsze działanie niż morfina (tak jest w przypadku izomeru cis 3-metylofentanylu), inne natomiast mogą działać słabiej [5, 6].

Nawet niewielka zmiana struktury cząsteczki pociąga za sobą różnicę w oddziaływaniu na organizm. Wiele z pochodnych fentanylu szybciej niż inne opioidy przenika przez barierę krew-mózg, a także w większym stopniu powoduje wystąpienie naprawdę ciężkiej depresji oddechowej, która może prowadzić do zgonu [6].

W ramach ciekawostki dodam, że mieszanina analogów fentanylu – karfentanylu i remifentanylu – była wykorzystana w 2002 roku przez rosyjskie służby specjalne, które próbowały udaremnić zamach terrostyczny zorganizowany przez Czeczenów w moskiewskim teatrze na Dubrowce. Mieszanina gazów uśmierciła wówczas 125 zakładników (!), a to uświadamia, jak silnymi substancjami są zarówno fentanyl, jak i jego pochodne [7].

Do czego stosuje się fentanyl w lecznictwie?

Aż do 2010 roku fentanyl był stosowany głównie w anestezjologii (znieczulenia), jednak później zaczęto dopuszczać do obrotu coraz więcej preparatów do tzw. powszechnego stosowania.

Są to m.in. tabletki podpoliczkowe (AuroFena, Effetora), aerozole do nosa (Instanyl, PecFent), a także plastry transdermalne (Durogesic, Fenta MX, Matrifen, Fentanyl Actavis) oraz preparaty w postaci iniekcji (Fentanyl WZF). Stosuje się je głównie w leczeniu różnego rodzaju chorób przewlekłych, a także u pacjentów onkologicznych [8, 9, 10].

Zatrucia fentanylem w USA i Europie

Wiele przypadków zatruć fentanylem ma miejsce w Stanach Zjednoczonych, jednak w Europie również dochodzi do tego typu sytuacji. W 2021 roku kraje członkowskie Unii Europejskiej zgłosiły ok. 140 zgonów, które powiązano z przedawkowaniem fentanylu [11].

Dla porównania, w Stanach Zjednoczonych w tym samym czasie ilość zgonów z powodu przedawkowania fentanylu lub jego pochodnych wyniosła ok. 70 600 (!). Szacuje się, że z powodu przedawkowania substancji opioidowych, w tym fentanylu i jego pochodnych, umiera dziennie nawet 150 Amerykanów, przy czym to mężczyźni stanowią największy odsetek zgonów [12].

W Polsce pierwsze przypadki podejrzenia zatruć oraz zatruć fentanylem i jego analogami odnotowano w 2014 roku. W 2018 roku zaraportowano 162 zgony związane z przedawkowaniem pochodnych fentanylu, przy czym zaznacza się, że dane dotyczące liczby zatruć mogą być niedoszacowane [13].

Nielegalny łańcuch dystrybucji fentanylu i jego pochodnych

Zarówno fentanyl, jak i jego analogi są dystrybuowane i stosowane w niekontrolowany sposób, co wywołuje liczne uzależnienia i zgony. Tylko w 2022 roku amerykańska  DEA (ang. Drug Enforcement Administration – Agencja do Walki z Narkotykami) skonfiskowała ok. 58 mln tabletek zawierających fentanyl oraz ok. 6000 kg fentanylu w proszku (!) [14].

Amerykańskie statystyki wyraźnie pokazują, że liczba przestępstw związanych z nielegalnym łańcuchem dystrybucji fentanylu oraz jego pochodnych stale wzrasta (trend obserwuje się od 2017 r.) [14].

Fentanyl i jego analogi mogą być jednym ze składników dopalaczy (ang. designer drugs). Co więcej, są również dodawane do innych substancji psychoaktywnych, np. heroiny, metamfetaminy czy kokainy, o czym osoba je stosująca najczęściej nie ma pojęcia [15].

Na amerykańskim rynku ostatnimi czasy “popularne” stało się łączenie fentanylu z ksylazyną (lekiem uspokajającym stosowanym w weterynarii), która ma m.in. wydłużać czas działania opioidu.

Administracja Joe Bidena poinformowała w lipcu br. o podjęciu konkretnych działań mających na celu wyeliminowania nielegalnych mieszanek z amerykańskiego rynku. Ma to skutkować znacznym zredukowaniem liczby zgonów związanych z przedawkowaniem fentanylu i jego pochodnych [16].

Podejrzenie przedawkowania fentanylu i jego pochodnych – co robić?

Wśród objawów charakterystycznych dla przedawkowania fentanylu można wymienić m.in. spadek nastroju, urojenia, halucynacje, nadmierne pobudzenie oraz zaburzenia świadomości. Najcięższym powikłaniem jest oczywiście depresja oddechowa, która postępuje znacznie szybciej niż w przypadku przedawkowania heroiny. Ratunkiem jest podanie odpowiedniej dawki naloksonu – leku, który znosi reakcje wywołane przez substancje opioidowe i stanowi swoistą “odtrutkę” w przypadku przedawkowania heroiny czy fentanylu bądź jego pochodnych.

Co ciekawe, wprowadzono program prewencyjny (m.in. w USA) mający poprawić dostępność naloksonu dla osób, u których istnieje realne ryzyko przedawkowania opioidów. W ramach programu “Take-home naloxone” pacjent otrzymuje nalokson w postaci aerozolu donosowego (Narcan, Nyxoid). Skuteczność przedsięwzięcia oceniono bardzo wysoko: ustąpienie symptomów depresji oddechowej oszacowano na ok. 79%, natomiast przeżywalność na ok. 96% [17].

Brak wiedzy na temat mechanizmu i siły działania fentanylu, zwłaszcza wśród osób, które stosują tę substancję choćby w niewielkich ilościach, ale w sposób niekontrolowany (także w celach rekreacyjnych), może doprowadzić w szybkim czasie do rozwoju uzależnienia, przedawkowania, śpiączki, uszkodzenia mózgu, a nawet śmierci [1].

Jeśli fentanyl ma być wykorzystywany w warunkach domowych, ze względu na jego siłę i mechanizm działania, powinien być stosowany tylko i wyłącznie pod nadzorem lekarza, w ściśle określonym schemacie.

Drabina analgetyczna została stworzona w 1986 roku przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Drabiną analgetyczną nazywamy schemat, według którego stosuje się leki przeciwbólowe, w celu zmniejszenia odczuwania bólu przez chorego. Pierwotnie drabina analgetyczna miała usystematyzować leczenie bólu nowotworowego, później jej zakres objął leczenie bólu przewlekłego każdego rodzaju [2].

Jak zmierzyć ból?

Skuteczne leczenie bólu wymaga określenie jego siły. W tym celu można wykorzystać metody samoopisu lub metody obserwacji.

Metod samoopisu jest co najmniej kilka. W tym przypadku to chory dostarcza informacji na temat nasilenia bólu. Może do tego wykorzystać różnego rodzaju skale, do popularniejszych należą:

• Skala numeryczna — najczęściej stosuje się skalę numeryczną w przedziale od 0 do 10 (gdzie 0 to brak bólu, natomiast 10, to najgorszy ból, jaki chory może sobie wyobrazić).
• Skala wizualno-analogowa — skalę tę tworzy linia, która może być pozioma lub pionowa. Początek linii oznacza brak bólu, natomiast jej koniec najsilniejszy ból. Często tej skali towarzyszą także kolory (np. zielony na początku skali i czerwony na końcu).
• Skala Wonga-Bakera — tę skalę stosuje się przede wszystkim u małych dzieci, a także osób, z którymi utrudniony jest kontakt werbalny. Chory określa natężenie bólu, wykorzystując w tym celu rysunki przedstawiające różne wyrazy twarzy (np.uśmiech, smutek, płacz).

Do samoopisu bólu stosuje się także często kwestionariusze i diagramy.

W metodach obserwacji to nie chory, lecz osoba go obserwująca dokonuje oceny stopnia bólu. Obserwacji podlega m.in. wyraz twarzy, gestykulacja i postawa ciała, aktywność ruchowa, wydawane dźwięki, usposobienie (np. drażliwość) [1].

Jakie są stopnie drabiny analgetycznej?

Według drabiny analgetycznej, leki przeciwbólowe oraz ich dawki, powinno dobierać się w zależności od tego, jak silny jest ból. Drabina analgetyczna podpowiada jak leczyć silny ból, ale ten także umiarkowany i łagodny.

Kolejne stopnie drabiny oraz leki w nich stosowane, prezentują się następująco:

• I stopień — ból o niewielkim nasileniu (1-4 w skali numerycznej), do jego leczenia wykorzystuje się nieopioidowe leki przeciwbólowe (NLPB), na które składają się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), paracetamol (np. Apap, Paracetamol Polfa Łódź) oraz metamizol sodu (np. Pyralgina).
• II stopień — ból, którego nasilenie wynosi 4-6 według skali numerycznej. Na drugim stopniu drabiny analgetycznej stosuje się tzw. słabe opioidy (tramadol), a także nefopam.
• III stopień — silny ból, którego nasilenie przekracza 6 według skali numerycznej. Na tym szczeblu drabiny analgetycznej, stosuje się silne opioidy (morfina, fentanyl, buprenorfina, oksykodon, metadon) [1,3].

Jakie leki przeciwbólowe można łączyć?

Łącząc ze sobą kilka leków przeciwbólowych, warto pamiętać o zasadzie kojarzenia ze sobą leków o różnych mechanizmach działania (przykładowo opioidów z nieopioidowymi lekami przeciwbólowymi). Nie powinno łączyć się leków o tym samym działaniu (np. kilku leków z grupy NLPZ), ze względu na fakt, że nie podnosi to ich skuteczności działania przeciwbólowego, a jedynie może narazić chorego na wystąpienie działań niepożądanych. Wyjątkiem są jednak opioidy, gdzie stosuje się np. preparat z fentanylem w formie plastra, a dodatkowo dawki tzw. ratunkowe morfiny w bólach przebijających. [2].

Jakie są inne metody leczenia bólu?

Oprócz leków z drabiny analgetycznej przydatne mogą okazać się również inne leki uzupełniające terapię — tzw. koanalgetyki,  (jak np. leki przeciwdepresyjne, uspokajające, przeciwpadaczkowe). Ich celem jest wzmocnienie działania klasycznych leków przeciwbólowych. Koanalgetyki można dołączyć na każdym stopniu drabiny analgetycznej.

Drabina analgetyczna dotyczy farmakologicznego leczenia bólu, jednak niekiedy skuteczne i potrzebne mogą okazać się również inne — niefarmakologiczne metody leczenia bólu. Te ostatnie są szczególnie ważne u osób, którym ból towarzyszy przewlekle. Do metod niefarmakologicznych leczenia bólu można zaliczyć:

• techniki anestezjologiczne (np. kriolezja, termolezja),
• leczenie chirurgiczne (zniszczenie dróg nerwowych),
• terapie rehabilitacyjne,
• akupunktura,
• terapie poznawczo-behawioralne [1,2].

Nadużywanie substancji psychoaktywnych to niebezpieczne zjawisko, które szybko może prowadzić do uzależnienia i poważnych problemów zdrowotnych. Problem istnieje wśród osób starszych, ale często pojawia się także u młodszych – szczególnie u młodzieży. Wykrycie zażywania narkotyków i innych substancji może być czasami utrudnione, gdyż objawy po spożyciu danego środka mogą trwać krótko. Nic więc dziwnego, że w pewnych sytuacjach rodzina lub bliskie osoby chcą potwierdzić obecność takich związków w organizmie najbliższych. Czy testy na narkotyki dostępne w aptekach są dobrym rozwiązaniem?

Jakie testy dostępne są w aptekach?

W aptekach znajdziemy testy do wykrywania narkotyków z moczu lub ze śliny. W tym artykule przedstawimy zasady wykonywania takich testów oraz zaprezentujemy dostępne preparaty.

Testy na narkotyki z moczu

Wiele narkotyków lub ich pochodnych powstałych w procesach metabolicznych wydalanych jest wraz z moczem. Mocz umożliwia proste i szybkie zbadanie, z jakimi narkotykami dana osoba miała do czynienia w przeszłości.

Jakie narkotyki wykrywa test z moczu?

Z moczu możemy wykryć sporą liczbę narkotyków, a z pewnością te, które najczęściej są zażywane. Poniżej znajduje się lista substancji psychoaktywnych, które można wykryć z moczu:

• amfetamina,
• benzodiazepiny,
• kannabinoidy,
• metabolity kokainy,
• opioidy (kodeinę, heroinę, morfinę, hydrokodon, hydromorfon, metadon, oksykodon),
• fencyklidynę,
• alkohol [1].

Po jakim czasie wykrywa się narkotyki z moczu?

Narkotyki mają pewne okno detekcji, czyli czas, w obrębie którego można je wykryć w organizmie. Czas ten różni się w zależności od związku. W Tabeli 1. prezentujemy zestawienie substancji psychoaktywnych wraz z orientacyjnym czasem, w którym można je wykryć.

Tabela 1. Okna detekcji narkotyków w moczu [1].

*Po spożyciu narkotyku.

Testy na narkotyki z moczu w aptekach – co można kupić?

Poniżej prezentujemy dostępne testy na narkotyki z moczu oraz instrukcje, jak taki test wykonać. Niestety testami aptecznymi nie wykryjemy wszystkich substancji przedstawionych powyżej. Natomiast takie testy przydadzą się do określenia narażenia na THC, tj. marihuanę i haszysz oraz amfetaminę, morfinę, kokainę, ecstasy, opiaty.

Jak zrobić test na narkotyki z moczu? Zasady są proste. Do czystego pojemnika pobieramy mocz. Nie musi być to mocz z nocy tak jak do badania moczu. Można go pobrać o dowolnej porze dnia. Następnie test paskowy zanurzamy w moczu (przez maksymalnie 10-15 sekund), najczęściej do wyznaczonej linii MAX. Po określonym czasie odczytujemy wynik.

Jeśli badanie nie jest możliwe od razu, to mocz można przechowywać w lodówce do 48 godzin.

TEST NARKO MULTI MOCZ Diather – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Do pojemnika na mocz należy oddać odpowiednią porcję moczu (zwykle około 30 ml). Następnie zanurzamy w nim test panelowy, tak aby paski uległy zanurzeniu. Odkładamy na płaską powierzchnię. Wynik odczytuje się po 5 minutach od zanurzenia
• Pojawienie się linii w polu C świadczy o pozytywnym wyniku testu, czyli obecności narkotyku w moczu.
• Jeśli widoczna jest tylko linia w polu T, to test jest nieważny.
• Pojawienie się linii w polu C oraz T świadczy o negatywnym wyniku testu, czyli braku obecności narkotyku w moczu.

Wskazania

Panelowy test zanurzeniowy do wykrycia obecności narkotyków w moczu. Wykrywa poniższe narkotyki:

• AMP – amfetamina,
• COC – kokaina,
• THC – marihuana i haszysz,
• MDMA – ecstasy,
• OPI – opiaty,
• MOP – morfina.

TEST NARKO THC mocz Diather – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Do pojemnika na mocz należy oddać odpowiednią porcję moczu (zwykle około 30 ml). Następnie zanurzamy w nim test, tak aby pasek uległ zanurzeniu. Zanurzenie nie może być większe niż poziom MAX Odkładamy na płaską powierzchnię. Wynik odczytuje się po 5 minutach od zanurzenia.
• Pojawienie się linii w polu C świadczy o pozytywnym wyniku testu, czyli obecności narkotyku w moczu.
• Jeśli widoczna jest tylko linia w polu T, to test jest nieważny.
• Pojawienie się linii w polu C oraz T świadczy o negatywnym wyniku testu, czyli braku obecności narkotyku w moczu.

Wskazania

Test paskowy do wykrycia obecności narkotyków w moczu. Wykrywa poniższe narkotyki:

• THC – marihuana i haszysz.

Amfetamina Strip Domowe Laboratorium – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Do pojemnika na mocz należy oddać odpowiednią porcję moczu (zwykle około 30 ml). Następnie zanurzamy w nim test, tak aby pasek uległ zanurzeniu. Zanurzenie nie może być większe niż poziom MAX Odkładamy na płaską powierzchnię. Wynik odczytuje się po 5 minutach od zanurzenia.
• Pojawienie się linii w polu C świadczy o pozytywnym wyniku testu, czyli obecności narkotyku w moczu.
• Jeśli widoczna jest tylko linia w polu T, to test jest nieważny.
• Pojawienie się linii w polu C oraz T świadczy o negatywnym wyniku testu, czyli braku obecności narkotyku w moczu.

Wskazania

Test paskowy do wykrycia obecności narkotyków w moczu. Wykrywa poniższe narkotyki:

• Amfetamina.

Multi TEST narkotykowy z moczu Domowe Laboratorium – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Do pojemnika na mocz należy oddać odpowiednią porcję moczu (zwykle około 30 ml). Następnie zanurzamy w nim test, tak aby pasek uległ zanurzeniu. Zanurzenie nie może być większe niż poziom MAX Odkładamy na płaską powierzchnię. Wynik odczytuje się po 5 minutach od zanurzenia.
• Pojawienie się linii w polu C świadczy o pozytywnym wyniku testu, czyli obecności narkotyku w moczu.
• Jeśli widoczna jest tylko linia w polu T, to test jest nieważny.
• Pojawienie się linii w polu C oraz T świadczy o negatywnym wyniku testu, czyli braku obecności narkotyku w moczu.

Wskazania

Test paskowy do wykrycia obecności narkotyków w moczu. Wykrywa poniższe narkotyki:

• AMP – amfetamina.
• COC – kokaina.
• MOR – morfina i heroina.
• THC – marihuana i haszysz.

THC STRIP Domowe Laboratorium – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Do pojemnika na mocz należy oddać odpowiednią porcję moczu (zwykle około 30 ml). Następnie zanurzamy w nim test, tak aby pasek uległ zanurzeniu. Zanurzenie nie może być większe niż poziom MAX Odkładamy na płaską powierzchnię. Wynik odczytuje się po 5 minutach od zanurzenia.
• Pojawienie się linii w polu C świadczy o pozytywnym wyniku testu, czyli obecności narkotyku w moczu.
• Jeśli widoczna jest tylko linia w polu T, to test jest nieważny.
• Pojawienie się linii w polu C oraz T świadczy o negatywnym wyniku testu, czyli braku obecności narkotyku w moczu.

Wskazania

Test paskowy do wykrycia obecności narkotyków w moczu. Wykrywa poniższe narkotyki:

• Marihuana i haszysz.

Co musisz wiedzieć o testach na narkotyki ze śliny?

Ślina to kolejna wydzielina ludzka, dzięki której możemy potwierdzić zażywanie narkotyków przez daną osobę. Pobranie próbki wydaje się tutaj być prostsze, jednak istnieją pewne schorzenia, które mogą to utrudnić.

Jak zrobić test na narkotyki ze śliny?

Ślinę pobiera się z ust za pomocą próbnika. Do samego badania nie jest wymagana jej duża ilość, chociaż wszystko zależy od rodzaju testu. Problem z pobraniem śliny mogą mieć osoby cierpiące, np. na kserostomię lub mające problemy z jej wydzielaniem [2]. Po pobraniu próbki śliny najczęściej przenosi się ja na okienko testowe w ilości kilku kropli. Wynik odczytuje się po określonym przez producenta czasie. Ślinę można pobierać o dowolnej porze dnia, jednak kilkanaście minut przed pobraniem należy powstrzymać się od jedzenia, picia, żucia gumy i palenia papierosów.

Po jakim czasie test ze śliny wykrywa narkotyki?

Testy ze śliny są skuteczne, wiarygodne i szybkie do przeprowadzenia. Wykrywają podobne związki jak testy z moczu. W ślinie narkotyki i ich metabolity utrzymują się trochę krócej. Ich obecności nie liczymy w dniach, a w godzinach. Średnio można przyjąć, że narkotyki w ślinie wykryjemy z dokładnością po kilkunastu godzinach od ich przyjęcia [2].

Testy na narkotyki ze śliny w aptekach

Poniżej prezentujemy najczęściej spotykane testy na narkotyki ze śliny w aptekach.

TEST narkotykowy ze śliny Domowe Laboratorium – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Próbnik z gąbką umieszczamy w jamie ustnej i pocieramy go wewnątrz przez około 3 minuty. Po wyjęciu gąbka powinna być nasączona śliną. Następnie próbnik umieszczamy w plastikowym pojemniku i dociskamy gąbkę, tak aby wycisnąć jak najwięcej śliny. Nakładamy nakrętkę i otwieramy dozownik.
• Na każde pole testowe nanosimy 3 krople śliny. Wynik odczytujemy po 10 minutach.
• Pojawienie się kreski w polu C oraz jej brak w polach przypisanych do narkotyków oznacza ich obecność w ślinie.
• Pojawienie się kreski w polu C oraz pojawienie się kreski w polach przypisanych do narkotyków oznacza brak ich obecności w ślinie.
• Brak kresek we wszystkich polach oznacza niepoprawne przeprowadzenie testu.

Wskazania

Test paskowy do wykrycia obecności narkotyków w ślinie. Wykrywa poniższe narkotyki:

• Amfetamina.
• Heroina.
• Morfina.
• Kokaina.
• Haszysz.
• Marihuana.

TEST NARKO MULTI ślina Diather – wyrób medyczny

Skład

• 1 saszetka z testem panelowym.
• Instrukcja użycia

Stosowanie

• Ślinę pobieramy z ust za pomocą sztyftu. Następnie umieszczamy go w komorze testowej. Wynik odczytujemy po 10 minutach.
• Pojawienie się linii w polu C świadczy o pozytywnym wyniku testu, czyli obecności narkotyku w ślinie.
• Jeśli widoczna jest tylko linia w polu T, to test jest nieważny.
• Pojawienie się linii w polu C oraz T świadczy o negatywnym wyniku testu, czyli braku obecności narkotyku w ślinie.

Wskazania

Test paskowy do wykrycia obecności narkotyków w ślinie. Wykrywa poniższe narkotyki:

• Amfetamina.
• Metamfetamina.
• Heroina.
• Morfina.
• Kokaina.
• Haszysz.
• Marihuana.
• Fencyklidyna.

Premedykacja jest farmakologicznym przygotowaniem pacjenta do zabiegów chirurgicznych i innych procedur medycznych. Obecnie jej głównym celem jest działanie przeciwlękowe (zmniejszenie napięcia nerwowego, złagodzenie stresu, poprawa samopoczucia pacjenta – wprowadzenie pacjenta w dobry nastrój), które poprawia jakość przeprowadzanych procedur medycznych. Inne argumenty przemawiające „za” premedykacją pacjenta to: zmniejszenie bólu pooperacyjnego, zapobieganie pooperacyjnym nudnościami wymiotom, zmniejszenie występowania dreszczy w okresie pooperacyjnym, zmniejszenie świądu po zabiegu, zahamowanie wydzielania soku żołądkowego, zmniejszenie zapotrzebowania na środki anestetyczne, spowodowanie niepamięci. Leki stosowane w premedykacji podawane są drogą doustną (z małą ilością wody). Droga dożylna, podskórna lub donosowa również jest możliwa, aczkolwiek rzadko stosowana [1].

Na czym polega premedykacja przed zabiegiem?

W trakcie premedykacji okołooperacyjnej pacjent otrzymuje leki, dzięki którym nie odczuwa niepokoju przed zbliżającą się operacją, nie odczuwa bólu – poprawia się ogólne samopoczucie. Niektóre leki (w zależności od rodzaju zaplanowanego zabiegu) mogą uspokajać bez ograniczenia odruchów lub całkowicie wyeliminować odruchy. Niektóre ze stosowanych leków mogą powodować u pacjenta niepamięć wsteczną, co wiąże się z tym, że pacjent nie będzie pamiętał nieprzyjemnych / stresujących wydarzeń związanych z operacją. Lek używany w premedykacji podawany jest na kilka lub kilkanaście godzin przed zabiegiem, a wybór odpowiedniego leku uzależniony jest od rodzaju operacji i planowanego znieczulenia. Częstymi objawami wiążącymi się z podaniem tych leków są senność oraz suchość w ustach [2].

Jakie leki uspokajające stosuje się przed operacją?

Wśród leków stosowanych w celu premedykacji znajdują się: leki przeciwlękowe, leki zmniejszające odczucie bólu, leki stosowane w celu profilaktyki zaburzeń czynności ze strony przewodu pokarmowego, leki stabilizujące układ krążenia oraz leki przeciwbakteryjne. Zestawienie grup leków stosowanych w premedykacji przedstawiono w tabeli poniżej (Tab.1). W większości publikacji i opisów przypadków klinicznych zalecanymi lekami są leki uspokajające i nasenne, na przykład benzodiazepiny (diazepam, midazolam, flunitrazepam, lorazepam), gabapentynoidy (pregabalina, gabapentyna) oraz leki przeciwbólowe. Gabapentyna podawana w dawce 1200 mg przed zabiegiem operacyjnym powoduje zmniejszenie natężenia bólu odczuwanego przez pacjenta oraz zmniejsza zapotrzebowanie na opioidowe leki przeciwbólowe w okresie pooperacyjnym. Gabapentyna stosowana razem z morfiną zmniejsza także efekty uboczne wynikające z przyjmowania opioidów – nudności i wymioty [3].

Podsumowanie

Wybór leku stosowanego do premedykacji jest wyborem indywidualnym, zależnym od sytuacji klinicznej i od procedur obowiązujących w danym szpitalu. Korzyści, jakie wynikają z zastosowania premedykacji (zmniejszenie zapotrzebowania na leki, lepsza kontrola bólu w czasie zabiegu), są większe niż potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych leków stosowanych w premedykacji. Premedykacja nie jest procedurą rutynowo stosowaną. Na przykład u pacjentów z grup małego ryzyka do zabiegów planowych odbywających się w trybie jednego dnia – premedykacja nie jest postępowaniem zalecanym [3].

Morfina to analgetyk opioidowy (opioidowy lek przeciwbólowy) będący czystym agonistą (agonista wywołuje pełną aktywację receptora – miejsca, do którego przyłącza się lek) receptorów µ. Jest także słabym agonistą receptorów κ i δ. Poza działaniem przeciwbólowym, w lecznictwie wykorzystuje się również jej działanie łagodzące uczucie duszności.

Umiarkowane uszkodzenie wątroby nie wpływa w sposób istotny na metabolizm leku (oczywistym jest zakaz spożywania alkoholu podczas leczenia morfiną), natomiast u chorych z nieprawidłowo funkcjonującymi nerkami, należy zamienić morfinę na inny lek opioidowy (np. na buprenorfinę, metadon lub fentanyl) lub zastosować morfinę w jak najmniejszej dawce – dostosowanej do aktualnej wydolności nerek [1]. Morfina należy do III (najwyższego) stopnia tak zwanej drabiny analgetycznej, opracowanej przez WHO (Światową Organizację Zdrowia).

Kiedy podaje się morfinę?

Stosowanie morfiny jest wskazane w leczeniu bólu ostrego i przewlekłego o nasileniu od umiarkowanego do silnego, który nie ustępuje po zastosowaniu leków przeciwbólowych znajdujących się na I i II stopniu drabiny analgetycznej. Morfina jest stosowana we wszystkich rodzajach bólu – w tych pojawiających się po operacjach i w tych niepooperacyjnych – przewlekłych, które związane są najczęściej (ale nie tylko) z chorobą nowotworową [3]. Lek ten występuję w postaci roztworu do wstrzykiwań, kropli doustnych oraz w postaci tabletek (o natychmiastowym lub zmodyfikowanym uwalnianiu) do połykania, których nie należy dzielić ani kruszyć.

Buprenorfina to nie morfina

W lecznictwie dostępny jest lek o nazwie Trasntec, w postaci systemu transdermalnego (plastra na skórę). Należy jednak pamiętać, że substancją czynną preparatu Transtec jest buprenorfina, a nie morfina. Dlaczego zatem nie ma plastrów z morfiną? Morfina posiada hydrofilne właściwości. Nie wchłania się zatem w sposób wystarczający przez skórę. W konsekwencji tego, plastry z morfiną działałyby jedynie miejscowo w dodatku w sposób bardzo ograniczony.

Jak wygląda przedawkowanie morfiny?

Dawka stosowanej morfiny zależy od wielu czynników: rodzaju i natężenia bólu, drogi podawania morfiny, stosowania leczenia wspomagającego (np. radioterapii, chemioterapii, leczenia hormonalnego). Gdy dojdzie do przedawkowania morfiny, pojawiają się następujące objawy: silne uczucie senności prowadzące do śpiączki, depresja oddechowa (bardzo spowolniony oddech, od 2-4 oddechów na minutę) prowadząca do sinienia skóry twarzy i ciała, bardzo silne zwężenie źrenic do wielkości główki od szpilki, obniżenie temperatury ciała i wartości ciśnienia tętniczego krwi. Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem prowadzącym leczenie przeciwbólowe.

Należy pamiętać, że stosowanie morfiny związane jest z możliwością pojawienia się działań niepożądanych. Do najczęstszych z nich należą: zaparcia (podczas długotrwałego leczenia), nudności (rzadziej wymioty), świąd skóry, utrudnione oddawanie moczu, spadki ciśnienia (przy zmianie pozycji z leżącej na siedzącą bądź stojącą), nadmierne pocenie się [4].

Dlaczego morfina nie pomaga?

Pomimo tego, że morfina to bardzo silny lek przeciwbólowy, w niektórych przypadkach, nie jest ona wystarczająco skuteczna lub w 100% nieskuteczna. Np. w bólu spowodowanym nowotworem jelita grubego skutecznym rozwiązaniem terapeutycznym nie będzie morfina, ale inny lek opioidowy – oksykodon.

W przypadku bólu neuropatycznego lekiem pierwszego wyboru nie powinna być morfina ani inny lek opioidowy, ponieważ takie leczenie przeciwbólowe nie będzie skuteczne.

Powikłaniem leczenia przeciwbólowego może być również wystąpienie hiperalgezji opioidowej. Zjawisko to polega na paradoksalnym pojawieniu się bólu lub nasileniu jego objawów podczas stosowania morfiny, ale także innych leków opioidowych. W razie wystąpienia hiperalgezji opioidowej postępowanie powinno polegać na redukcji dawki leku lub zamiana na inny lek opioidowy (tzw. rotacja opioidu) [5].

Opioidy, o ile są zażywanie w celach medycznych, mają uśmierzać ból ostry oraz przewlekły na poziomie ośrodkowego układu nerwowego. Stosowane możliwie jak najkrócej i pod kontrolą lekarza nie powinny wywoływać poważnych skutków ubocznych. 

Jednak problem pojawia się zwykle wtedy, gdy pacjent jest poddawany długotrwałej terapii, a także, kiedy środki opioidowe są stosowane niezgodnie ze wskazaniami, zbyt często i bez nadzoru lekarza. Wówczas może dojść nie tylko do wystąpienia działań niepożądanych, ale i do rozwoju tolerancji na lek. Owa tolerancja skutkuje koniecznością przyjmowania coraz wyższych dawek środków opioidowych dla uzyskania tego samego efektu działania. W skrócie – dawka dotychczas stosowana nie jest w stanie uśmierzyć bólu (organizm już się do niej przyzwyczaił), więc pacjent sięga po dawkę wyższą, która doprowadza do szeregu zmian nie tylko na poziomie układu nerwowego, ale również całego organizmu.

W przypadku rozwijającego się uzależnienia od opioidów dochodzi do zmian biochemicznych i morfologicznych w układzie nerwowym. Polegają one m.in. na różnego rodzaju przekształceniach sieci neuronalnych. Te modyfikacje wywołują zaburzenia poznawcze, np. osłabienie procesów myślowych, kłopoty z pamięcią i koncentracją. Kluczowe znaczenie dla rozwoju uzależnienia ma zlokalizowany w układzie limbicznym układ nagrody, który zostaje pobudzony po zażyciu środka opioidowego. Aktywacja układu nagrody wiąże się z nasileniem uwalniania dopaminy — związku  chemicznego odpowiedzialnego m.in. za występowanie uczucia przyjemności oraz euforii. To “popycha” do sięgnięcia po lek opioidowy, którego zażycie nie tylko niweluje ból, ale wywołuje pewnego rodzaju “błogostan” [1,2].

Uzależnienie od kodeiny

Kodeina jest jednym z najczęściej stosowanych leków opioidowych. Działa 10-krotnie słabiej od morfiny, zażywana jest najczęściej jako lek przeciwkaszlowy (hamuje ośrodek oddechowy), rzadziej przeciwbólowy (głównie w połączeniu z paracetamolem lub ibuprofenem, np. Efferalgan Codeine). Przyjmowana krótkotrwale i w dawkach terapeutycznych nie wywołuje uzależnienia. Problem pojawia się natomiast wtedy, gdy lek ten jest nadużywany.

Kodeina może być przyczyną zarówno uzależnienia fizycznego, jak i psychicznego, a wśród efektów jej oddziaływania na układ nerwowy wymienia się m.in. poprawę samopoczucia, omamy słuchowe i wzrokowe, a także poczucie “oderwania od rzeczywistości”. Nadużywanie kodeiny jest bardzo niebezpieczne i może powodować zawroty głowy, zaburzenia nastroju, skurcz oskrzeli, zatrzymanie moczu, zahamowania ośrodka oddechowego (!), a także podrażnienia i krwawienia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Połączenie z innymi lekami (np. paracetamolem) zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby, trzustki oraz jelit.

W przypadku uzależnienia nagłe odstawienie leku może wywoływać objawy odstawienne [3-5].

Uzależnienie od tramadolu

Tramadol jest skuteczny w leczeniu bólu ostrego i przewlekłego zarówno w monoterapii (np. Tramal), jak i terapii skojarzonej w połączeniu z paracetamolem (np. Poltram Combo, Doreta, Padolten, Zaldiar). Choć stosowanie tramadolu odznacza się niskim ryzykiem rozwoju tolerancji i lekozależności, powinien być stosowany z rozwagą, w możliwie najniższych dawkach i pod kontrolą lekarza. W innym przypadku może dochodzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego, a także konieczności zwiększania dawek (tolerancja organizmu na lek).

Nagłe odstawienie tramadolu, zwłaszcza po długotrwałym stosowaniu, może nie tylko spowodować powrót dolegliwości bólowych, ale również wywoływać m.in. niepokój, nerwowość, drżenie, a niekiedy także omamy, szumy uszne i napady paniki [6,7].

Leczenie uzależnienia od opioidów

Kodeina i tramadol nie są rzecz jasna jedynymi opioidami, od których można się uzależnić. Jednakże są stosowane dosyć powszechnie i często niezbyt rozważnie (bez nadzoru lekarza). Do czynników zwiększających ryzyko uzależnienia od opiodów zaliczamy sytuacje, w których pacjent przyjmuje lek w postaci iniekcji, łączy środki opioidowe z alkoholem lub innymi lekami, np. psychotropowymi (barbiturany, benzodiazepiny), środkami znieczulającymi i przeciwbólowymi. 

W przypadku uzależnienia od opioidów (np. morfiny, fentanylu, heroiny, kodeiny, tramadolu) należy zgłosić się do specjalisty, który pokieruje leczeniem i wybierze najkorzystniejszą formę terapii – zarówno farmakologiczną, jak i psychologiczną [2].

Substytuty i blokery opioidów

Leczenie uzależnienia od opioidów opiera się najczęściej na tzw. terapii substytucyjnej. Polega ona na wybieraniu „mniejszego zła” i zastępowaniu preparatu bardziej szkodliwego lekiem o podobnym działaniu na receptory opioidowe. W taki sposób działają metadon (Methadone Hydrochloride Molteni — syrop) i buprenorfina (Bunondol, Bunorfin — tabletki podjęzykowe), które wywierają znacznie słabszy wpływ na ośrodek oddechowy i co ważne — można je przyjmować doustnie i długotrwale. Terapia substytucyjna polega więc na sukcesywnym zmniejszaniu dawki środka zastępczego (metadonu lub buprenorfiny), aż do całkowitego odstawienia. W zależności od stopnia uzależnienia, terapia może trwać kilka miesięcy, a niekiedy nawet kilka lat. 

Istnieje również inna ścieżka leczenia uzależnienia od opioidów. Opiera się ona na zażywaniu tzw. blokerów, które wiążąc się z receptorami opioidowymi, uniemożliwiają ich aktywację przez inne opioidy (od których dana osoba jest uzależniona). Taką substancją jest naltrekson (Adepend, Naltex — tabletki powlekane), który przeciwdziała pojawieniu się efektu euforyzującego, a także zapobiega ewentualnemu przedawkowaniu w przypadku przyjęcia środka opioidowego. Również i w tym przypadku okres terapii wynosi co najmniej kilka miesięcy [2].

Opioidy to substancje chemiczne, które działają na receptory opioidowe, co hamuje docieranie do nich impulsów bólowych. Opioidy mogą być agonistami, antagonistami lub częściowymi agonistami tych receptorów. Najczęściej efektem ich działania jest znoszenie bólu, hamowanie kaszlu i działanie przeciwwymiotne. Większość opioidów to bardzo silne leki dostępne tylko i wyłącznie na receptę. Wyjątkami są preparaty o działaniu przeciwkaszlowym zawierające kodeinę i przeciwbiegunkowym zawierające loperamid. Głównym działaniem opioidów jest jednak ich bardzo silne działanie przeciwbólowe. Jest ono stosowane w przypadku odczuwania bardzo silnych bóli po urazach, w przypadku nowotworów czy w opiece paliatywnej. Dużym problemem w przypadku opioidów jest ich silny potencjał uzależniający. Z tego powodu ich stosowanie jest mocno ograniczone [1,2].

Jak działają opioidy?

Opioidy działają poprzez wiązanie się z receptorami opioidowymi znajdującymi się w różnych częściach mózgu i układu nerwowego. Proces ten prowadzi do zmniejszenia przewodzenia sygnałów bólowych w rdzeniu kręgowym, co daje działanie przeciwbólowe. Receptory opioidowe można znaleźć w rogach tylnych rdzenia kręgowego, zarówno przed, jak i pozasynaptycznie. Aktywacja receptorów opioidowych hamuje przewodzenie impulsów bólowych i zmniejsza odczuwanie bólu.

Dodatkowo, opioidy mogą wpływać na układ nagrody w mózgu, co może prowadzić do działania uzależniającego.

Opiaty a opioidy — jaka jest różnica?

Opiaty są alkaloidami,  które znajdują się w opium (naturalne jak morfina, papaweryna czy kodeina) i ich syntetyczne pochodne takie jak  buprenorfina czy heroina. Pojęcie opioidy jest szersze i obejmuje grupę substancji wykazujących aktywność wobec receptorów opioidowych – μ (mi), κ (kappa) i δ (delta). Generalnie z opiatów można otrzymywać substancje lecznicze, które są opioidami [1,3].

Jak można podzielić opioidy?

Opioidy można podzielić w następujący sposób:

• naturalne opiaty, czyli alkaloidy pochodzące z opium, takie jak kodeina, morfina, papaweryna czy tebaina;
• opioidy półsyntetyczne, takie jak heroina, oksykodon, hydrokodon czy hydromorfon;
• opioidy syntetyczne, takie jak tramadol, fentanyl, metadon, buprenorfina czy loperamid;
• opioidy endogenne, czyli występujące w organizmie, takie jak endorfiny, endomorfiny, dynorfiny czy enkefaliny [2,3].

Lek opioidowy — co to znaczy?

Leki opioidowe, zwane także lekami narkotycznymi, są bardzo silnymi środkami przeciwbólowymi. Stosuje się je, gdy pacjent odczuwa ból o nasileniu od umiarkowanego do silnego. Przykładowe opioidowe leki przeciwbólowe to m.in. oksykodon (np. Oxycontin), hydrokodon (np. niezarejestrowany w Polsce, ale znany dzięki pewnemu serialowi Vicodin), morfina (np. Sevredol), fentanyl (np. Matrifen), metadon (np. Methadone Hydrochloride Molteni), tramadol (np. Tramadol Krka) czy buprenorfina (np. Transtec). Wszystkie wyżej wymienione leki są dostępne tylko i wyłącznie z przepisu lekarza, z czego część na receptę rpw (recepta na środki odurzające lub substancje psychotropowe, wcześniej różowa recepta) [1,2].

Jakie są opioidy bez recepty?

Słabsze opioidy, takie jak kodeina i loperamid, w Polsce są dostępne w niewielkich dawkach bez recepty (niektóre preparaty wymagają jednak recepty jak np. Loperamid WZF). Reszta, w tym te wymienione powyżej, dostępne są w Polsce wyłącznie po okazaniu recepty (cześć na receptę Rp, niektóre na receptę Rpw), bądź nawet podawane w lecznictwie zamkniętym. Bez recepty można kupić np.:

Stoperan 2 mg, kapsułki twarde, lek bez recepty

• 1 kapsułka zawiera 2 mg chlorowodorku loperamidu;
• preparat stosuje się doraźnie, dawkując zgodnie z ulotką, w zależności od wieku;
• lek znajduje zastosowanie w leczeniu objawowym ostrej i przewlekłej biegunki [4].

Inne preparaty zawierające 2 mg chlorowodorku loperamidu i dostępne bez recepty to m.in. tabletki Laremid czy tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej Imodium Instant. W zależności, którą postać leku się preferuje, można wybrać najlepszy dla siebie preparat.

Antidol, tabletki, lek bez recepty

• 1 tabletka zawiera 15 mg fosforanu kodeiny oraz 500 mg paracetamolu;
• osoby dorosłe i młodzież powyżej 12 lat może przyjmować 1 lub 2 tabletki co 6 godzin, maksymalnie do 4 razy na dobę, ale nie więcej niż 6 tabletek na dobę;
• Antidol jest wskazany do stosowania w przypadku bólu o średnim i dużym nasileniu, różnego pochodzenia, np. bólu głowy, bólu po ekstrakcji zęba, bólu kostno-stawowego, bólu pourazowym tkanek miękkich, bólu miesiączkowym, ostrym bólu o umiarkowanym nasileniu, który nie ustępuje po leczeniu innymi lekami przeciwbólowymi zawierającymi paracetamol czy ibuprofen [5].

Neoazarina, tabletki, lek bez recepty

• 1 tabletka zawiera 10 mg fosforanu kodeiny półwodnego i 316 mg sproszkowanego ziela tymianku;
• osoby dorosłe i młodzież od 12 lat mogą stosować preparat 1 lub 2 tabletki 3 razy na dobę;
• tabletki stosuje się w nieżycie górnych dróg oddechowych w silnych napadowych atakach kaszlu i nocnych atakach kaszlu [6].

Nurofen Plus, tabletki powlekane, lek bez recepty

• 1 tabletka powlekana zawiera 200 mg ibuprofenu i 12,8 mg kodeiny fosforanu półwodnego;
• młodzież w wieku 12 lat i osoby dorosłe powinny przyjmować od 1 do 2 tabletek co 6 godzin;
• jest stosowany w przypadku bólów głowy, migreny, bolesnego miesiączkowania, bólu zębów, nerwobóli, bólów reumatycznych, bólów gardła, objawów grypy i przeziębienia oraz gorączce [7].

Solpadeine, tabletki, lek bez recepty

• 1 tabletka zawiera 500 mg paracetamolu, 8 mg fosforanu kodeiny i 30 mg kofeiny;
• młodzież powyżej 12 lat i osoby dorosłe mogą stosować 1 lub 2 tabletki do 4 razy na dobę, nie częściej niż co 6 godzin i nie więcej niż 8 tabletek w ciągu 24 godzin;
• Solpadeine ma takie same wskazania jak wymieniony powyżej Nurofen Plus [8].

Thiocodin, tabletki, lek bez recepty

• 1 tabletka zawiera 15 mg kodeiny fosforanu półwodnego i 300 mg sulfogwajakolu;
• młodzież od 12 roku życia i osoby dorosłe stosują 1 tabletkę 3 razy na dobę, ale nie częściej niż co 4 do 6 godzin;
• produkt leczniczy jest stosowany w celu leczenia suchego, uporczywego kaszlu bez odkrztuszania wydzieliny [9].

Jak można zauważyć, kodeina występuje w preparatach bez recepty, zarówno w tych stosowanych przeciwbólowo, jak i przeciwkaszlowo. Zawsze jednak dodawane są inne składniki, takie jak paracetamol, ibuprofen (działanie przeciwbólowe), czy sulfogwajakol lub tymianek (przeciwkaszlowe). Mimo niewielkich dawek kodeiny należy zachować szczególną uwagę przy stosowaniu tych preparatów i pod żadnym pozorem nie należy przekraczać ich zalecanych dawek.

Dlaczego występuje uzależnienie od opioidów?

Opioidy są substancjami o dużym potencjale uzależniającym. Największym potencjałem uzależniającym wyróżniają się opioidy krótko działające, takie jak np. heroina. Zdecydowanie rzadziej można się uzależnić od opioidów długo działających, takich jak np. metadon czy buprenorfina. Podobnie, łatwiej uzależniają te, które powodują silniejszy efekt euforyzujący, jak np. heroina czy morfina, w porównaniu do opioidów niewykazujących silnego działania euforyzującego,  takich jak np. buprenorfina czy metadon. Również opioidy przyjmowane dożylnie lub wziewnie uzależniają szybciej niż podawane drogą doustną lub transdermalną [1,3].

Odstawienie opioidów — dlaczego bywa takie trudne?

Osoby uzależnione od opioidów czują silny „głód” opioidów, objawiający się silnym, subiektywnym odczuwaniem przymusu sięgnięcia po nie. Mają trudności z kontrolowaniem używania opioidów, co wiąże się z niedotrzymywaniem obietnic wobec innych i samego siebie, dotyczących zmniejszania lub zaprzestania przyjmowania opioidów. Osoby takie czują również zespół odstawienny (abstynencyjny)  w przypadku ich odstawienia lub zmniejszenia  dawki. Pojawić się mogą:

• silny głód opioidów;
• gęsia skórka;
• łzawienie i wysięk z nosa;
• ziewanie i kichanie;
• rozszerzenie źrenic;
• nudności i wymioty;
• bóle brzucha z biegunką;
• bóle stawów, mięśni i kości;
• podwyższone ciśnienie krwi;
• zaburzenia snu takie jak głównie bezsenność,
• drażliwość i napady złości lub apatia [2,3].

Jak uniknąć uzależnienia od opioidów?

Aby zminimalizować ryzyko uzależnienia podczas stosowania leków opioidowych, należy podjąć kilka kroków:

1. Przestrzeganie zaleconej dawki.
2. Regularne monitorowanie terapii przez lekarza.
3. Krótkoterminowe stosowanie.
4. Stosowanie dodatkowo alternatyw nieopioidowych w leczeniu bólu.
5. Poprawne przechowywanie leku [7].

Opioidy — skutki uboczne. Co mogą spowodować?

Używanie opioidów, oprócz faktu, że powodują uzależnienie i tolerancję (potrzeba coraz większej dawki leku, aby osiągnąć ten sam efekt terapeutyczny), powodują szereg poważnych skutków ubocznych.

Do najważniejszych z nich należą:

• zaparcia, nudności i wymioty;
• apatia i zaburzenia koncentracji;
• spadek apetytu;
• świąd skóry;
• zatrzymanie moczu;
• depresja oddechowa;
• suchość w ustach;
• bezsenność i senność;
• euforia [1,2].

Jak wygląda zatrucie opioidami?

Najczęściej pierwszym objawem zatrucia opioidami jest uczucie gorąca i wymioty. Następnie pojawia się senność, która może przejść w śpiączkę narkotyczną, z nieregularnym i płytkim oddechem. W zależności od ilości przyjętych opioidów oraz drogi ich podania może ona trwać od kilkunastu minut, do nawet kilkunastu godzin.

Oprócz tego podczas zatrucia opioidami obserwuje się:

• zaburzenia oddechowe, nawet z całkowitym zatrzymaniem oddychania;
• szpilkowate źrenice;
• spowolnienie akcji serca i hipotensję;
• bełkotliwą mowę;
• wymioty;
• zawroty głowy;
• hipotermię;
• senność przechodzącą w śpiączkę.

Jeżeli dojdzie do zatrucia opioidami, natychmiast należy udzielić pacjentowi pomocy medycznej i przetransportować go do szpitala. Przytomnemu pacjentowi można podać płynny węgiel aktywowany, środki przeczyszczające, płukać żołądek i prowokować wymioty. Najskuteczniejszą formą leczenia zatrucia opioidami jest podanie metadonu lub naloksonu, które blokują receptory opioidowe i neutralizują działanie zażytych opioidów [1,2].

Czy warto stosować opioidy?

Opioidy należą do najsilniejszych dostępnych leków przeciwbólowych, są stosowane w sytuacji, gdy inne substancje zawodzą. Ze względu na ich duży potencjał uzależniający i poważne skutki uboczne, są one stosowane wyłącznie pod kontrolą lekarza i są dostępne na receptę. W mniejszych dawkach, bez recepty można kupić loperamid, który stosuje się w przypadku biegunek oraz kodeinę, która wraz z innymi substancjami może być stosowana w preparatach przeciwbólowych lub przeciwkaszlowych. Należy jednak pamiętać, żeby nie nadużywać tych preparatów oraz pod żadnym pozorem nie przekraczać ich zalecanych dawek.

Globalne nadużuwanie opioidów. Na czym polega ten problem?

Nadużywanie opioidów jest poważnym globalnym problemem zdrowotnym o zasięgu epidemicznym. Niestety, nadużywanie tych leków może prowadzić do uzależnienia i wielu negatywnych skutków zdrowotnych.

Oto kilka kluczowych punktów, które opisują globalny problem nadużywania opioidów:

1. Wzrost liczby przypadków uzależnienia: W wielu krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i niektórych krajach europejskich, liczba przypadków uzależnienia od opioidów wzrosła gwałtownie w ostatnich latach. To zjawisko nazywane jest kryzysem opioidowym.
2. Przedawkowania i śmierć: Nadużywanie opioidów często prowadzi do przedawkowania, które może być śmiertelne. Wiele osób umiera rocznie z powodu zatrzymania oddechu lub zatrzymania pracy serca spowodowanych nadużyciem opioidów. To poważna kwestia zdrowotna i społeczna.
3. Zmiana opioidu na mocniejszy: Często osoby, które zostają zależne od leków opioidowych, przechodzą na heroinę, która jest tańsza i łatwiej dostępna. To powoduje kolejny problem zdrowotny i społeczny, ponieważ heroina jest jeszcze bardziej uzależniająca i niesie ze sobą ryzyko infekcji i innych negatywnych skutków zdrowotnych.
4. Społeczne konsekwencje: Nadużywanie opioidów ma również poważne konsekwencje społeczne. Wzrost liczby osób uzależnionych od opioidów prowadzi do wzrostu przestępczości, rozbójników i problemów związanych z narkotykami. Rodziny i społeczności cierpią z powodu złamanych relacji, utraty pracy i trudności społecznych.
5. Zalegalizowane używanie: Niekiedy opioidy są używane zgodnie z zaleceniami lekarzy do złagodzenia bólu, ale nadużywanie tych leków może prowadzić również do poważnych konsekwencji. W niektórych przypadkach, nieodpowiednie przepisywanie i zalewany rynek lekami opioidowymi może przyczynić się do upowszechniania się problemu.

W obliczu tego globalnego problemu, ważne jest, aby podjąć działania w celu ograniczenia nadużywania opioidów poprzez wprowadzenie skutecznych strategii prewencyjnych, dostęp do wsparcia dla osób uzależnionych i edukację w zakresie odpowiedniego stosowania tych leków. Współpraca międzynarodowa oraz świadomość i mądra polityka zdrowotna są kluczowe dla rozwiązania tego globalnego problemu.

Zaparcia — jaka jest ich definicja?

Bazując na Kryteriach Rzymskich III, zaparcia definiuje się jako występowanie co najmniej 2 z poniższych objawów przez minimum pół roku:

• uczucie parcia na stolec podczas 25% defekacji lub częściej;
• uczucie niepełnego wypróżnienia i oddawanie twardego stolca w 25% wypróżnień;
• mniej niż 3 wypróżnienia tygodniowo;
• uczucie zablokowania odbytnicy i potrzeba ręcznych manipulacji podczas 25% wypróżnień [1].

Skąd się biorą zaparcia? Przyczyny

Zaparcia mogą mieć wiele różnych przyczyn. Niektóre z najczęstszych przyczyn to:

1. Brak błonnika w diecie: Niedostateczne spożycie błonnika może prowadzić do trudności w regularnym wypróżnianiu, ponieważ błonnik pomaga w utrzymaniu miękkiego i regularnego stolca.
2. Niewystarczająca ilość spożywanej wody: Brak nawodnienia organizmu może przyczynić się do zaparć. Woda pomaga w utrzymaniu odpowiedniego nawilżenia jelit, co jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego.
3. Brak aktywności fizycznej: Brak regularnej aktywności fizycznej może spowolnić perystaltykę jelit, co może prowadzić do zaparć. Ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w stymulowaniu ruchów jelitowych i zachęcaniu do regularnego wypróżniania.
4. Niezdrowy styl życia: Niezdrowy tryb życia, taki jak zbyt mała ilość snu, nadmierna konsumpcja alkoholu i palenie papierosów, może wpływać na funkcjonowanie układu trawiennego i prowadzić do zaparć.
5. Stosowanie niektórych leków: Niektóre leki, takie jak opioidy (np. morfina) czy leki przeciwalergiczne, mogą powodować zaparcia jako skutek uboczny.

Jak skutecznie leczyć zaparcia?

Obecnie na rynku istnieje kilka grup leków, przeznaczonych do leczenia zaparć. Różnią się one między sobą mechanizmem działania oraz formą, jednak wszystkie wywołują podobny efekt. Udowodniony efekt przeczyszczający mają:

• preparaty o działaniu osmotycznym: makrogole, laktuloza, sole fosforanowe, a także jony: siarczany, węglany, chlorki oraz jony sodu i potasu;
• środki pobudzające jelita i wzmagające perystaltykę jelit: bisakodyl, pikosiarczan sodu, rzewień, aloes, senes;
• błonnik i produkty śluzowe: babka płesznik, babka jajowata, nasiona lnu;
• płynna parafina;
• surfaktanty: dokuzynian sodu;
• czopki glicerynowe [2].

Jak działają wlewki doodbytnicze na zaparcia?

Wśród dostępnych wlewek doodbytniczych można wyróżnić leki oraz wyroby medyczne. Wszystkie preparaty są dostępne bez recepty. Wlewki zawierają przede wszystkim środki o działaniu osmotycznym.

Leki zawierające sole fosforanowe tworzą hipertoniczne roztwory. Dzięki ich osmotycznemu działaniu w obrębie jelita grubego zmniejszają wchłanianie wody, powodując tym samym rozmiękczenie mas kałowych. Zwiększona objętość mas kałowych prowadzi do natychmiastowego pobudzenia odruchu defekacji [3].

Podobny efekt do soli fosforanowych wykazuje również cytrynian sodu — zmiękcza twardą masę kałową, dzięki wnikaniu w jej głąb i uwalnianiu związanej wody. Laurylosulfooctan sodu poprawia właściwości zwilżania i przenikania roztworu, natomiast sorbitol nasila działanie cytrynianu sodu [4].

Jakie wlewki na zaparcia są dostępne w aptekach?

Wlewki — leki

• Enema, roztwór doodbytniczy, 150 ml: substancjami czynnymi leku są: disodu fosforan dwunastowodny i sodu diwodorofosforan jednowodny.
• Microlax, roztwór doodbytniczy, 12 pojemników: substancjami czynnymi leku są ciekły sorbitol (krystalizujący), cytrynian sodu, laurylosulfooctan sodu 70%.

Wlewki — wyroby medyczne

• Melilax Adult, mikrowlewka doodbytnicza: produkt ten zawiera Promelaxin, kompleks miodów i polisacharydów z aloesu prawdziwego i ślazu dzikiego;
• Melilax Pediatric, mikrowlewka doodbytnicza: produkt zawiera Promelaxin, kompleks miodów i polisacharydów z aloesu prawdziwego i ślazu dzikiego;
• Proctanal Enema, wlewka doodbytnicza, 120 ml: 1 opakowanie zawiera sodu diwodorofosforan dwuwodny, disodu fosforan dwunastowodny, sól sodową p-oksybenzoesanu metylu, wodę oczyszczoną.

Czopki na zaparcia dla dorosłych — jakie wybrać?

Większość czopków na zaparcia dla dorosłych jest dostępna bez recepty. Przepisu lekarza wymagają jedynie czopki z bisakodylem — lekiem pobudzającym jelita. Nasila on sekrecję wody i elektrolitów do światła jelita, dzięki czemu wzmaga perystaltykę jelit i indukuje wypróżnienie.

Czopki na receptę

• Bisacodyl GSK: 1 czopek zawiera 10 mg bisakodylu.

Istnieją także czopki na zaparcia, które można nabyć bez recepty lekarskiej. Zawierają one głównie glicerol bądź dokuzynian sodu.

85% glicerol zawarty w czopkach wykazuje delikatne działanie przeczyszczające. Z kolei dokuzynian sodu należy do grupy surfaktantów, a jego działanie polega na zmniejszaniu napięcia powierzchniowego między masą kałową a ścianą jelita. Większa od również napływ wody do stolca, dzięki czemu upłynnia go [5].

Czopki — leki bez recepty

• Czopki glicerynowe, Avena: Substancją czynną leku jest glicerol 85%.
• Laxol: 1 czopek zawiera 100 mg dokuzynianu sodu.

Istnieją także czopki na zaparcia, które posiadają status wyrobu medycznego. Działają one głównie jako środki osmotyczne. Powodują napływ wody do jelita, upłynniają masy kałowe, a tym samym zwiększają ich objętość i pobudzają perystaltykę jelit [2].

Czopki — wyroby medyczne

• Milax-M: zawierają glicerol, stearynian sodu, wodorowęglan sodu.
• Eva/qu: zawierają dwuwęglan sodu i dwuwinian potasu zawieszone w polietylenoglikolu rozpuszczalnym w wodzie.

Jak zapobiegać zaparciom?

Aby zapobiegać zaparciom, istnieje kilka zmian w stylu życia, które można wprowadzić. Jednym z najprostszych sposobów na zapobieganie zaparciom jest zwiększenie spożycia błonnika poprzez jedzenie większej ilości owoców, warzyw i pełnoziarnistych produktów. Należy również upewnić się, że codziennie pijesz dużo wody, co pomaga utrzymać prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego. Dodatkowo regularne ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w stymulowaniu ruchów jelitowych i zapobieganiu zaparciom.

Kaszel suchy charakteryzuje się brakiem zalegającej wydzieliny w drogach oddechowych. Pacjenci natomiast często uskarżają się na uczucie łaskotania/drapania w okolicach gardła. Kaszel nieproduktywny często rozpoczyna się od chrząkania i delikatnego pokasływania — taki odruch niweluje odczuwany dyskomfort w gardle. Suchy kaszel ma charakter napadowy i nie zależy od pory dnia. Zazwyczaj występuje w pierwszych dniach trwania infekcji [2].

Kodeina na suchy kaszel. Jakie inne leki można stosować?

W celu łagodzenia suchego kaszlu można stosować dwie grupy leków:

• hamujące czynność ośrodka oddechowego — tzw. leki ośrodkowe: kodeina, dekstrometorfan, butamirat;
• hamujące przekazywanie impulsów w zakończeniach nerwowych dróg oddechowych — tzw. leki obwodowe: głównie lewodropropizyna [3,4].

Dlaczego kodeina jest stosowana na suchy kaszel?

Kodeina jest pochodną morfiny o ośrodkowym działaniu przeciwkaszlowym. Hamuje odruch kaszlowy, zmniejszając częstość napadów. Związek ten wykazuje również działanie uspokajające oraz przeciwbólowe — w wyniku licznych przemian metabolicznych w organizmie może być przekształcana do przeciwbólowej morfiny. Maksymalne stężenie kodeiny po podaniu doustnym występuje w ciągu 1-2 godzin od przyjęcia dawki leku. Efekt przeciwkaszlowy utrzymuje się 4-8 godzin. Wskazaniem do jej stosowania jest leczenie nieproduktywnego (bez odkrztuszanej wydzieliny) kaszlu [5].

Kodeina na kaszel — kto może ją stosować?

Tytułowa substancja aktywna nie powinna być stosowana przez:

• dzieci poniżej 12. roku życia;
• kobiety ciężarne i karmiące piersią;
• pacjentów chorych na astmę oskrzelową, mukowiscydozę, chorobę alkoholową;
• pacjentów uzależnionych od opioidów lub przyjmujących jednocześnie inhibitory MAO (rasagilina, selegilina) [5].

Jakie skutki uboczne może powodować kodeina?

Kodeina po przyjęciu doustnym może powodować następujące działania niepożądane:

• bardzo często (u 1 pacjenta na 10): nudności, wymioty, zaparcia, zawroty głowy, sedacja;
• niezbyt często (u 1-10 pacjentów na 1000): świąd, pokrzywka, wysypka, zaburzenia nastroju, zatrzymanie moczu, senność, kołatanie serca, bóle głowy, zmniejszenie łaknienia, nadmierna potliwość i inne [5].

Czy po kodeinie można prowadzić samochód?

Kodeina może powodować upośledzenie sprawności psychofizycznej, dlatego pacjenci przyjmujący leki z tym związkiem aktywnym nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn [5].

Jakie leki z kodeiną można podać na suchy męczący kaszel?

Kodeina w niższych dawkach jest dostępna bez recepty, z kolei preparaty o większej zawartości tej substancji czynnej wymagają przepisu lekarza (składnik złożonych leków przeciwbóólowych). Jest dostępna w formie doustnych tabletek oraz syropów. Kodeina jest często także składnikiem dodatkowym leków przeciwbólowych, gdyż nasila ich działanie.

Tabletki z kodeiną bez recepty

Kodeina może występować jako składnik leków złożonych na kaszel m.in. w formie doustnych tabletek. Są one dostępne bez recepty. Wśród nich wyróżnia się poniższe produkty:

Thiocodin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę (15 mg) i sulfogwajakol (300 mg);
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży oraz u kobiet karmiących piersią;
• lek zawiera kodeinę, w związku z czym należy sprawdzić, czy inne stosowane leki nie zawierają kodeiny, aby uniknąć uzależnienia;
• u osób uprawiających sport lek może powodować pozytywny wynik testów antydopingowych;
• podczas stosowania leku Thiocodin, nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych.

Neoazarina, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w swoim składzie zawiera kodeinę (10 mg) oraz sproszkowane ziele tymianku (316 mg);
• można stosować od 12. roku życia;
• nie należy stosować leku u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• nie stosować dłużej niż 7 dni, ze względu na ryzyko uzależnienia kodeiną;
• lek nasila działanie alkoholu etylowego;
• lek może upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Dobry syrop na kaszel suchy dla dorosłych z kodeiną

Podobnie jak w przypadku tabletek, kodeina występuje również jako jedna z substancji czynnych w syropach przeciwkaszlowych:

Herbapini, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w jego skład wchodzą: wyciąg płynny z pędów sosny zwyczajnej, nalewka z owoców kopru włoskiego odmiany gorzkiej oraz fosforan kodeiny;
• dawka wynosi (424 mg + 64 mg +3 mg)/5 ml;
• ze względu na obecność kodeiny, długotrwałe stosowanie produktu może prowadzić do uzależnienia – dlatego należy go stosować przez maksymalnie 7 dni i nie przekraczać zalecanej dawki;
• można stosować u młodzieży od 12. roku życia;
• preparat zawiera etanol, którego ilość może wpływać na działanie innych leków;
• kobiety w ciąży nie powinny stosować tego preparatu;
• lek jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią;
• produkt zawiera sacharozę;
• należy unikać stosowania leku przy zaburzeniach dróg żółciowych.

Thiocodin, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje czynne o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej – kodeinę i sulfogwajakol;
• dawka wynosi (15 mg + 300 mg)/10 ml;
• podobnie jak inne syropy zawierające kodeinę może być stosowany od 12 roku życia;
• podobnie jak w przypadku innych syropów z tym składnikiem, należy zachować szczególną ostrożność i stosować go ściśle według zaleceń;
• zawiera dodatkowo sulfogwajakol, co ułatwia odkrztuszanie wydzieliny;
• lek ma smak truskawkowy.

Sirupus Pini compositus, syrop

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• również jak Thiocodin i Herbapini zawiera kodeinę i może być używany od 12 roku życia;
• zawiera także dodatkowe ekstrakty roślinne pomocne w przypadku nieżytów górnych dróg oddechowych;
• lek ma identyczny skład co syrop Herbapini, o bardzo zbliżonej dawce;
• Sirupus Pini Compositus będzie miał bardzo podobne środki ostrożności oraz przeciwwskazania co opisane powyżej syropy z kodeiną.

Czy kodeina jest szkodliwa?

Kodeina, będąca opioidem, może — ale nie musi — być szkodliwa, podobnie jak inne substancje opioidowe. W przypadku stosowania kodeiny mogą występować działania niepożądane, takie jak senność, zaparcia, nudności, wymioty i zmniejszenie oddychania. Istnieje również ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego przy długotrwałym stosowaniu. Kodeina może być także niebezpieczna w przypadku nieodpowiedniego dawkowania lub stosowania w połączeniu z innymi substancjami, takimi jak alkohol czy środki uspokajające.

Ważne jest, aby zawsze stosować kodeinę zgodnie z zaleceniami lekarza i unikanie jej nadużywania. Jeśli masz jakiekolwiek obawy lub pytania dotyczące bezpieczeństwa stosowania kodeiny, zalecam skonsultowanie się z lekarzem lub farmaceutą.

Kto nie powinien stosować kodeiny na suchy kaszel?

Niektóre osoby nie powinny stosować kodeiny z powodu ryzyka wystąpienia szkodliwych skutków ubocznych lub powikłań. Przeciwwskazaniami do stosowania kodeiny są:

• osoby uczulone na kodeinę lub jakikolwiek inny składnik preparatu;
• pacjenci z astmą oskrzelową lub niewydolnością oddechową, ze względu na możliwość nasilenia tych stanów;
• osoby z niedoczynnością tarczycy, ponieważ kodeina może wpływać na funkcjonowanie tarczycy;
• pacjenci z chorobami nerek lub wątroby, ze względu na ryzyko zwiększenia obciążenia tych narządów;
• osoby z mokrym kaszlem, gdyż kodeina działa głównie na suchy kaszel.

W przypadku tych grup pacjentów kodeina może być niebezpieczna lub niewskazana. W celu ustalenia, czy bezpieczne jest stosowanie kodeiny, zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Domowe sposoby na suchy kaszel. Czym się wspomagać?

Suchy kaszel może być uciążliwy, dlatego warto poznać niefarmakologiczne metody, które mogą przynieść ulgę. Oto kilka takich sposobów:

• nawilżanie powietrza – utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgotności w pomieszczeniu może złagodzić podrażnienia gardła i zmniejszyć intensywność kaszlu suchego. Można zastosować nawilżacz powietrza lub umieścić miskę z wodą w pobliżu źródła ciepła;
• picie ciepłych płynów – spożywanie ciepłych napojów, takich jak herbata z miodem, może pomóc złagodzić podrażnione gardło i zmniejszyć kaszel suchy. Dodatek miodu może również przynieść ulgę dzięki swoim właściwościom łagodzącym i antybakteryjnym;
• inhalacje parowe – wdychanie pary z gorącej wody może pomóc w nawilżeniu dróg oddechowych i złagodzić kaszel. Można dodać do wody olejki eteryczne o działaniu łagodzącym, takie jak olejek eukaliptusowy lub olejek miętowy;
• mieszanki ziołowe – niektóre ziołowe mieszanki, takie jak herbatki ziołowe z dziurawcem czy szałwią, posiadają właściwości łagodzące i mogą pomóc w łagodzeniu kaszlu suchego. Należy jednak skonsultować się z zielarzem lub farmaceutą, aby wybrać odpowiednią mieszankę.

Warto pamiętać, że niefarmakologiczne metody mogą przynieść ulgę w przypadku łagodnego kaszlu suchego. W przypadku trwającego, uporczywego lub nasilającego się kaszlu zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Podsumowanie

Kodeina to skuteczny lek na suchy, męczący kaszel, jednak jej stosowanie wymaga ostrożności. Lek ten hamuje odruch kaszlowy i łagodzi napady kaszlu, ale nie jest odpowiedni dla dzieci poniżej 12. roku życia, kobiet w ciąży oraz osób z pewnymi schorzeniami. Warto pamiętać o możliwych skutkach ubocznych, takich jak senność czy zaparcia, oraz o ryzyku uzależnienia przy długotrwałym stosowaniu. Jeśli kodeina nie jest wskazana, rozważ inne leki na kaszel lub niefarmakologiczne metody, takie jak nawilżanie powietrza, inhalacje czy ciepłe napoje z miodem. Pamiętaj, aby w razie wątpliwości zawsze skonsultować się z lekarzem.