Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak wygląda obecna sytuacja z COVID-19 w Polsce i jakie warianty wirusa dominują
• Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg choroby i powikłania
• Jakie leki przeciwwirusowe są dostępne w Polsce i kiedy je stosować
• Dlaczego warto się szczepić i jaki jest aktualny schemat szczepień
• Jak zapisać się na bezpłatne szczepienie przeciw COVID-19
• Czy można łączyć szczepienie przeciw COVID-19 z innymi szczepieniami
• Jakie są najnowsze odkrycia dotyczące leczenia i kosztów terapii
• Jak zmniejszyć ryzyko zespołu pocovidowego

Jak obecnie wygląda sytuacja z COVID-19 w Polsce i na świecie?

Choć pandemia COVID-19 oficjalnie zakończyła się w maju 2023 roku, wirus SARS-CoV-2 nadal krąży wśród nas i co kilka miesięcy obserwujemy nowe fale zachorowań. Obecnie dominującym wariantem wirusa jest Omikron, który charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż wcześniejsze odmiany, ale nadal może być groźny dla osób z grup ryzyka. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, w okresie od stycznia do lutego 2025 roku odnotowano ponad 147 tysięcy nowych przypadków zakażeń na świecie, co stanowi spadek o 16% w porównaniu do poprzedniego okresu. Jednocześnie zgłoszono około 4500 zgonów związanych z COVID-19, co oznacza wzrost o 28% w porównaniu do wcześniejszego miesiąca. Najnowszy wariant LP.8.1, który rozprzestrzenia się globalnie, charakteryzuje się ogromną zaraźliwością, choć nie jest określany jako groźniejszy od poprzednich szczepów. Dane orientacyjne z różnych krajów pokazują dynamiczne rozprzestrzenianie się tego wariantu – przykładowo w Australii wywołuje już 20% zakażeń, a w Wielkiej Brytanii aż 60%, co ilustruje jak szybko nowy wariant może stać się dominujący i czego możemy spodziewać się również w Polsce^1,2,3.

W naszym kraju sytuacja jest stabilna, ale wirus wciąż stanowi zagrożenie, szczególnie dla osób starszych, z chorobami przewlekłymi i obniżoną odpornością. Minister Zdrowia zapewniła dostępność bezpłatnych szczepień przeciw COVID-19 w sezonie 2025/2026, wykorzystując szczepionkę Spikevax LP.8.1, która jest dostosowana do obecnie krążących wariantów wirusa. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) monitoruje kilka wariantów wirusa, w tym wariant LP.8.1, który wykazuje tendencję wzrostową i stanowi około 14% wszystkich sekwencjonowanych próbek. Zakażenie nowym wariantem może przebiegać różnie – od całkowicie bezobjawowego po ciężkie powikłania. Objawy są podobne do tych, które znamy z wcześniejszych fal pandemii, choć niektóre występują z inną częstotliwością. Poniżej przedstawiamy najczęściej zgłaszane objawy wywoływane przez wariant LP.8.1^2,3,4,5:

• katar;
• kaszel;
• gorączka i dreszcze;
• ból głowy, gardła i mięśni;
• biegunka (występuje rzadziej)³.

Co ciekawe, utrata węchu i smaku, która była charakterystyczna dla wcześniejszych wariantów, przy LP.8.1 występuje znacznie rzadziej³.

Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg choroby?

Niektóre osoby są szczególnie podatne na rozwinięcie ciężkiej postaci COVID-19, która może prowadzić do hospitalizacji, a nawet śmierci. Do głównych grup ryzyka należą osoby powyżej 60. roku życia oraz dzieci, młodzież i dorośli z chorobami współistniejącymi. Wiedza o tym, kto znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka, jest kluczowa dla właściwego postępowania profilaktycznego i leczniczego. Osoby z tych grup powinny szczególnie dbać o swoją ochronę i regularnie konsultować się z lekarzem. Wśród chorób i stanów zdrowotnych zwiększających ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 wymienia się^4,6,7:

• otyłość (BMI większe lub równe 25);
• cukrzycę;
• przewlekłe choroby płuc i nerek;
• choroby układu sercowo-naczyniowego;
• zaburzenia neurorozwojowe;
• aktywną chorobę nowotworową;
• stany obniżonej odporności wynikające z choroby lub leczenia^4,7.

Szczególnie narażone są również osoby przebywające w placówkach opieki długoterminowej oraz ich opiekunowie, kobiety w ciąży (ze względu na ryzyko powikłań u noworodków) oraz pracownicy ochrony zdrowia mający bezpośredni kontakt z pacjentami. Polskie badania pokazują, że podczas dominacji wariantu Omikron u dzieci najczęściej obserwowano gorączkę (46% przypadków), przy czym u najmłodszych częściej występował katar i biegunka, a u nastolatków – ból głowy, gardła oraz zaburzenia węchu i smaku. Co piąte dziecko przechodziło zakażenie bezobjawowo, a zapalenie płuc rozpoznawano u 12% pacjentów pediatrycznych. Dobra wiadomość dla rodziców jest taka, że ryzyko groźnego powikłania u dzieci, czyli wieloukładowego zespołu zapalnego (PIMS), znacznie spadło i obecnie wynosi mniej niż 0,01%, podczas gdy wcześniej przy wariancie Alfa wynosiło 0,038%^1,8,9.

Jakie są obecnie dostępne metody leczenia COVID-19?

Leczenie COVID-19 zależy od stadium choroby i stanu pacjenta. W łagodnej postaci choroby, gdy saturacja krwi (nasycenie tlenem) wynosi 95% lub więcej, pacjenci z grup ryzyka powinni jak najszybciej otrzymać leki przeciwwirusowe: molnupirawir podawany doustnie (Lagevrio), nirmatrelwir z rytonawirem podawane doustnie (Paxlovid) lub remdesiwir podawany dożylnie (Veklury). Leczenie należy rozpocząć w ciągu 5 dni od wystąpienia objawów, a u osób z obniżoną odpornością okres ten można wydłużyć do 10 dni^1,10.

W przypadku umiarkowanego przebiegu choroby, gdy saturacja spada poniżej 95%, konieczna jest hospitalizacja i tlenoterapia. Pacjenci otrzymują wtedy leki przeciwwirusowe (jeśli nie minęło 5-10 dni od początku objawów) oraz profilaktyczne dawki heparyny drobnocząsteczkowej zapobiegające powikłaniom zakrzepowym. W ciężkim przebiegu choroby, gdy saturacja spada poniżej 90% i rozwija się burza cytokinowa, stosuje się tocilizumab – przeciwciało monoklonalne hamujące nadmierną reakcję zapalną. Alternatywą może być baricytynib podawany doustnie lub deksametazon w dawce nie przekraczającej 6 mg dziennie. Ważną informacją praktyczną jest to, że nirmatrelwir z rytonawirem ma bardzo dużo interakcji z innymi lekami, dlatego nie jest zalecany dla osób przyjmujących wiele leków jednocześnie. Z kolei remdesiwir jest jedynym lekiem przeciwwirusowym, który można bezpiecznie stosować u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek^1,10.

Według najnowszych amerykańskich wytycznych, u hospitalizowanych dorosłych z ciężkim lub krytycznym COVID-19, gdy tocilizumab i baricytynib nie są dostępne, można rozważyć zastosowanie infliksymabu – leku hamującego czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF-α). Badania wykazały, że infliksymab może zmniejszać śmiertelność 28-dniową o około 30% w porównaniu do standardowej opieki. Warto podkreślić, że antybiotyki nie są rutynowo stosowane w COVID-19 i powinny być zarezerwowane tylko dla przypadków udokumentowanego lub podejrzewanego zakażenia bakteryjnego^1,10,11.

Czy warto się szczepić i jak wyglądają obecne zalecenia?

Szczepienia przeciw COVID-19 pozostają najskuteczniejszą metodą zapobiegania ciężkiemu przebiegowi choroby, hospitalizacji i zgonom. W sezonie 2025/2026 w Polsce dostępna jest bezpłatna szczepionka Spikevax LP.8.1, dostosowana do obecnie krążących wariantów wirusa. Szczepienie jest szczególnie zalecane osobom powyżej 60. roku życia, osobom z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19, pensjonariuszom placówek opieki długoterminowej, kobietom w ciąży oraz pracownikom ochrony zdrowia. Nowa szczepionka przeciwko wariantowi LP.8.1 została pozytywnie zaopiniowana przez Europejską Agencję Leków w lipcu 2025 roku i ma być dostępna w Polsce od września 2025 roku, czyli na czas przed sezonem jesienno-zimowym^1,3,4,6,8.

Schemat szczepień jest prosty – osoby od 12. roku życia otrzymują jedną dawkę szczepionki raz w roku, zachowując odstęp co najmniej 3 miesięcy od ostatniego szczepienia lub przechorowania COVID-19. Dzieci od 6 miesięcy do 4 lat, które nie były wcześniej szczepione, otrzymują 2 dawki w odstępie co najmniej 28 dni, natomiast dzieci wcześniej szczepione lub te, które przechorowały COVID-19, otrzymują jedną dawkę. Osoby z ciężkim niedoborem odporności mogą wymagać dodatkowych dawek. W takim wypadku kolejną dawkę można podać już po 2 miesiącach, a o szczegółowym schemacie decyduje lekarz^4,7,8,9.

Jak zapisać się na szczepienie przeciw COVID-19?

Proces zapisywania się na szczepienie jest prosty i wygodny. Od 9 września 2025 roku automatycznie wystawiane są e-skierowania na szczepienia, które można znaleźć na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) oraz w aplikacji mojeIKP. Zapisy na szczepienia rozpoczęły się 15 września, a same szczepienia ruszyły 22 września o godzinie 16:00. Jeśli nie otrzymałeś automatycznego e-skierowania, może to oznaczać, że nie minęło jeszcze 90 dni od ostatniego szczepienia lub punkt szczepień nieprawidłowo wpisał poprzednie szczepienie do systemu^8,9.

Rejestracja na szczepienie została maksymalnie uproszczona, aby każdy mógł łatwo umówić się na wizytę. System oferuje kilka wygodnych opcji, które można wybrać w zależności od swoich preferencji i możliwości technicznych. Zapisać się można na trzy podstawowe sposoby^8,9:

• bezpośrednio w punkcie szczepień (przychodnia POZ lub apteka);
• przez aplikację mojeIKP;
• na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP)^8,9.

Szczepienia wykonywane są w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej oraz w aptekach, które zawarły umowę z NFZ na realizację szczepień. Dorośli od 18. roku życia mogą się szczepić również w aptekach, gdzie oprócz szczepionki przeciw COVID-19 dostępne są także szczepienia przeciw grypie, kleszczowemu zapaleniu mózgu, pneumokokom i innym chorobom. Dzieci poniżej 18. roku życia szczepione są wyłącznie w przychodniach POZ. Warto wiedzieć, że apteki znacznie rozszerzyły swoją ofertę szczepień, co ułatwia kompleksową ochronę przed chorobami zakaźnymi. Obecnie można w nich wykonać wiele różnych szczepień podczas jednej wizyty, co jest szczególnie wygodne dla osób zabieganych. Od sierpnia 2025 roku w aptekach dostępnych jest aż 11 różnych szczepień zalecanych^4,12:

• przeciw COVID-19;
• przeciw grypie;
• przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu;
• przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi;
• przeciw HPV;
• przeciw pneumokokom;
• przeciw półpaścowi;
• przeciw odrze, śwince, różyczce;
• przeciw polio;
• przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B;
• przeciw RSV¹².

Czy można łączyć szczepienie przeciw COVID-19 z innymi szczepieniami?

Szczepionkę przeciw COVID-19 można bezpiecznie podawać jednocześnie z innymi szczepionkami, co jest wygodne dla pacjentów i zwiększa szanse na pełną ochronę przed chorobami zakaźnymi. Można ją podać w tym samym czasie co szczepionki inaktywowane (na przykład przeciw grypie czy pneumokokom), szczepionki “żywe” oraz szczepionki zalecane kobietom w ciąży. Jedyny wyjątek stanowi szczepionka przeciw małpiej ospie (MPox), od której należy zachować odstęp co najmniej 4 tygodni^1,4,8,9,12.

Połączenie szczepienia przeciw COVID-19 ze szczepieniem przeciw grypie jest szczególnie zalecane, ponieważ obie choroby mogą występować jednocześnie w sezonie jesienno-zimowym i wzajemnie pogarszać swój przebieg. Badania pokazują, że jednoczesne podanie obu szczepionek jest bezpieczne i nie zmniejsza skuteczności żadnej z nich. W aptekach z umową NFZ można otrzymać oba szczepienia podczas jednej wizyty, przy czym samo podanie szczepionki jest bezpłatne – NFZ pokrywa koszt usługi szczepienia. Warto pamiętać, że zakażenie koronawirusem lub wirusem grypy osłabia układ odpornościowy i ułatwia bakteriom takim jak pneumokoki czy meningokoki wniknięcie do organizmu, dlatego kompleksowa ochrona poprzez szczepienia jest tak istotna. Szczepionka przeciw pneumokokom (Prevenar 13) jest bezpłatna dla seniorów powyżej 65. roku życia z chorobami przewlekłymi, a szczepionka przeciw RSV (Abrysvo) jest bezpłatna dla seniorów po 65. roku życia oraz kobiet w ciąży^1,3,4,6,12.

Jakie są najnowsze odkrycia dotyczące leczenia COVID-19?

Naukowcy nieustannie pracują nad nowymi metodami leczenia COVID-19. Najnowsze badania porównujące skuteczność leków przeciwwirusowych pokazują, że remdesiwir może wykazywać trend w kierunku niższego ryzyka hospitalizacji w porównaniu do nirmatrelwiru z rytonawirem, choć różnica ta nie jest statystycznie istotna. Analiza kosztowa wykazała jednak, że leczenie nirmatrelwirem z rytonawirem może przynieść oszczędności rzędu 550 tysięcy euro na 1000 leczonych pacjentów w porównaniu do remdesiwiru. Te oszczędności wynikają głównie z różnicy w cenie leków oraz faktu, że nirmatrelwir z rytonawirem podaje się doustnie w domu, podczas gdy remdesiwir wymaga trzydniowego podawania dożylnego w warunkach ambulatoryjnych. Cena fabryczna remdesiwiru wynosi 1840 euro, podczas gdy nirmatrelwir z rytonawirem kosztuje 1336 euro, a dodatkowo remdesiwir wymaga trzech wizyt w placówce medycznej, co generuje dodatkowe koszty około 77 euro¹⁰.

Ważnym odkryciem jest też fakt, że szczepienia znacząco zmniejszają ryzyko rozwoju zespołu pocovidowego (post-COVID syndrome), który dotyka 10-60% osób po przechorowaniu COVID-19. Najczęstsze objawy tego zespołu to zmęczenie (32-57% przypadków), zaburzenia snu (10-55%), duszność (17-38%), osłabienie, ból w klatce piersiowej, bóle głowy i stawów. Badania pokazują również, że wczesne leczenie przeciwwirusowe w ostrej fazie infekcji zmniejsza ryzyko wystąpienia objawów długotrwałych. Obecnie trwają badania nad nowymi lekami, w tym nad doustną formą remdesiwiru, która mogłaby znacznie ułatwić leczenie ambulatoryjne^1,10.

Podsumowanie

Mimo zakończenia pandemii COVID-19 wirus SARS-CoV-2 nadal stanowi zagrożenie, zwłaszcza dla osób starszych, przewlekle chorych, kobiet w ciąży i pracowników ochrony zdrowia. Choć wariant Omikron przebiega zwykle łagodniej, wciąż może powodować ciężkie powikłania. W Polsce dostępne są skuteczne terapie: leki przeciwwirusowe stosowane we wczesnej fazie choroby i leki immunomodulujące w ciężkich przypadkach, jednak podstawową ochroną pozostaje szczepienie. Jest ono bezpłatne, łatwo dostępne i można je bezpiecznie łączyć z innymi szczepieniami, co umożliwia kompleksową profilaktykę. Regularne szczepienia i przestrzeganie zaleceń lekarskich to najlepszy sposób na zmniejszenie ryzyka poważnych skutków COVID-19.

Jak odróżnić grypę od zwykłego przeziębienia?

Grypa i przeziębienie to nazwy chorób, które w codziennej mowie traktowane są zamiennie. Niestety to dość spory błąd. Grypa to nie jest przeziębienie ani przeziębienia nie możemy zaliczyć jako grypę. Jak je rozpoznać i odróżnić? Można wyróżnić kilka głównych różnic między przeziębieniem a grypą:

• przeziębienie występuje znacznie częściej niż grypa;
• przeziębienie i grypa rozwijają się zupełnie inaczej: objawy przeziębienia mają tendencję do stopniowego narastania, podczas gdy grypa może uderzyć nagle i z dużą siłą (jeśli mówimy o sile objawów);
• grypa zwykle atakuje cały organizm, podczas gdy przeziębienie – tylko drogi oddechowe;
• grypa wywoływana jest przez wirusa grypy (typu A lub typu B). Przeziębienie może być natomiast wywołane przez wiele różnych wirusów;
• z pomocą przychodzi także test COMBO grypa A/B, RSV, COVID-19 możliwy do zakupienia w aptece ogólnodostępnej oraz do samodzielnego wykonania w domu [1].

Czy grypę można leczyć domowymi sposobami?

Potwierdzona grypa wymaga zastosowania leku przeciwwirusowego — oseltamiwiru (Ebilfumin, Tamiflu, Segosana), którego skuteczność jest największa kiedy zostanie zastosowany zaraz po pojawieniu się pierwszych objawów grypy. Wykazuje największą skuteczność do 48. godzin po pojawieniu się objawów. Leczenie grypy polega także na łagodzeniu objawów infekcji za pomocą leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych oraz przeciwzapalnych. Zaleca się izolację od osób zdrowych, odpoczynek oraz picie dużej ilości płynów. A jak wygląda kwestia leczenia przeziębienia domowymi sposobami [2]?

Czy przeziębienie można leczyć domowymi sposobami?

Podczas przeziębienia kluczowe jest wsparcie naturalnych mechanizmów obronnych naszego organizmu. Między innymi dlatego tak często zaleca się stosować właśnie domowe sposoby na przeziębienie, które najczęściej nie jest groźne, a organizm potrzebuje czasu, by pozbyć się tego chwilowego stanu. Jakie są domowe sposoby na przeziębienie? Działaniami, które łagodzą objawy przeziębienia i przyspieszają regenerację organizmu, są:

• odpoczynek i regeneracja — należy zredukować aktywność fizyczną i zadbać o odpowiednią ilość snu;
• odpowiednie nawodnienie organizmu — należy pić co najmniej 2 litry płynów dziennie, aby nawilżyć błony śluzowe i ułatwić organizmowi usuwanie toksyn. Oprócz wody bardzo pomocne będą także różnego rodzaju herbatki (na przykład  lipowa czy z czarnego bzu, które dodatkowo rozgrzewają), woda z miodem i cytryną (działa łagodząco na obolałe gardło), woda z sokiem malinowym (dzięki właściwościom antybakteryjnym i przeciwzapalnym sok z malin wspiera zwalczanie objawów przeziębienia i grypy), ciepły rosół, mleko z czosnkiem i miodem (wspiera odporność, łagodzi suchy kaszel i drapanie w gardle);
• inhalacje — to często niedoceniany sposób walki z przeziębieniem, w szczególności z infekcjami górnych dróg oddechowych. Tymczasem można je przygotować w bardzo prosty sposób. W zależności od dolegliwości rekomenduje się wdychanie oparów suszu z: szałwii, tymianku, rumianku lub lipy. Ich działanie można wzmocnić także dodatkiem soli jodowo-bromowej lub olejków eterycznych;
• odpowiednia dieta — warto zadbać o odżywczą dietę i suplementację. Mimo że podczas choroby może pojawić się brak apetytu, codziennie należy jeść pełnowartościowe posiłki, bogate w składniki niezbędne do pracy układu odpornościowego takie jak: cynk, żelazo oraz witaminy A, C oraz D;
• W przypadku mokrego kaszlu warto zastosować napary lub preparaty z tymiankiem, który ma działanie wykrztuśne i ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny. Podczas przeziębienia można też wspomóc organizm rumiankiem i melisą. Dzięki właściwościom uspokajającym mogą ułatwiać zasypianie, a tym samym wspomagać regenerację organizmu [2].

Znamy już całkiem sporo domowych sposobów na grypę i przeziębienie. Ale pozostaje pytanie, jak szybko wyleczyć przeziębienie? Co jest dobre na przeziębienie, a jednocześnie nie zalicza się do leków? Czy domowe syropy, np. z cebuli będą skuteczne?

Syrop z cebuli jest dobry na przeziębienie — fakt czy mit?

Syrop z cebuli od lat cieszy się popularnością i skutecznością w walce z różnymi dolegliwościami zdrowotnymi. Sprawdza się dobrze przede wszystkim w przypadku infekcji górnych dróg oddechowych, takich jak przeziębienie czy grypa. Działa łagodząco na ból gardła, zmniejsza uporczywy kaszel i wspomaga odkrztuszanie zalegającej flegmy. Dostarcza witaminy C, flawonoidów, kwercetyny i działa przeciwwirusowo, bakteriobójczo. Ma również właściwości rozgrzewające. Z powodzeniem można go zaliczyć do domowych sposobów na przeziębienie i grypę, które wesprą nas w tych trudnych momentach.

Podsumowanie

Przeziębienie to choroba o podłożu wirusowym, która najczęściej ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Aby szybciej wrócić do zdrowia, warto zastosować odpowiednie leczenie, w postaci preparatów przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych z ibuprofenem lub paracetamolem. Pomogą one złagodzić gorączkę i bóle mięśniowe. Warto również skorzystać z domowych sposobów, takich jak syrop z cebuli, ciepłe napoje z miodem i cytryną czy inhalacje z soli fizjologicznej. Pamiętajmy, że domowe sposoby na przeziębienie i grypę nie wyleczą nas z dolegliwości – to jedynie dodatek. W przypadku potwierdzonej grypy należy po konsultacji lekarskiej włączyć leczenie celowane — skierowane przeciw wirusowi grypy.

Gruczoły potowe odgrywają ważną rolę w termoregulacji organizmu i mają ścisły związek z autonomicznym układem nerwowym. W stanie spoczynku pot wydzielany jest stale w niewielkich ilościach, jednak w wyniku zadziałania bodźca termicznego lub emocjonalnego jego produkcja się nasila. Organizm człowieka ma 4 miliony gruczołów potowych, z czego ok. 75% stanowią gruczoły ekrynowe (potowe), natomiast pozostałe to gruczoły apokrynowe. W hiperhydrozie pierwotnej główną funkcję pełni wzmożona aktywność gruczołów ekrynowych.

Czym jest nadmierna potliwość całego organizmu?

Nadmierna potliwość całego organizmu stanowi problem powszechny, który w równym stopniu dotyczy kobiet i mężczyzn. Nadpotliwość to stan opisywany jako przewlekłe zaburzenie objawiające się nadmierną produkcją potu, przekraczającą wydzielanie fizjologiczne, czyli prawidłowe, jakie jest niezbędne do utrzymania termicznej równowagi organizmu. Jak wspomniano we wstępie, w hiperhydrozie pierwotnej główną funkcję pełni wzmożona aktywność gruczołów ekrynowych [1].

Hiperhydroza (czyli nadpotliwość) może istotnie obniżać jakość życia pacjentów, ograniczać aktywność społeczną i towarzyską oraz wpływać niekorzystnie na życie zawodowe. Wyniki badań dowodzą, że ponad 70% pacjentów z hiperhydrozą ma obniżoną samoocenę, a u blisko 50% chorych występują objawy depresji [1].

Co to są gruczoły ekrynowe?

To gruczoły potowe rozmieszczone są na całej powierzchni skóry (oprócz m.in. przewodów słuchowych zewnętrznych i warg oraz warg sromowych mniejszych i łechtaczki). Ich najliczniejsze skupiska występują na dłoniach, stopach i w dołach pachowych. Na całym ciele rozmieszczonych jest ok. 4–5 milionów gruczołów potowych. Gruczoły te silnie reagują na bodźce emocjonalne i mogą być aktywowane przez autonomiczny układ nerwowy lub stymulowane przez hormon stresu, jakim jest adrenalina. To właśnie dlatego w stresujących sytuacjach można dostrzec, że ilość wydzielanego potu jest większa. Co może być przyczyną nadmiernej potliwości całego organizmu?

Jakie są przyczyny nadmiernego pocenia się?

Przyczyn nadpotliwości może być wiele. W nadpotliwości pierwotnej dużą rolę odgrywają uwarunkowania genetyczne. Jej początek obserwuje się zwykle w okresie dojrzewania. Za nadpotliwość wtórną może odpowiadać wiele różnych czynników:

• ostra choroba z towarzyszącą gorączką;
• nowotwory, w szczególności nowotwory krwi;
• stany fizjologiczne (ciąża, okres menopauzy);
• niewydolność serca;
• zaburzenia endokrynologiczne (np. nadczynność tarczycy, nadczynność przysadki mózgowej, cukrzyca);
• stosowane leki (przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, antybiotyki, leki przeciwwirusowe, leki kardiologiczne oraz hormony) [2].

Jak zdiagnozować hiperhydrozę? Kiedy możemy mieć pewność, że nadmierna potliwość całego organizmu to faktyczny problem zdrowotny, a nie tylko przemijający stan?

Jak diagnozuje się hiperhydrozę?

Diagnozując nadpotliwość, należy określić jej typ (pierwotny lub wtórny). Nadpotliwość pierwotna występuje częściej. Rozpoznanie ustala się głównie na podstawie badania klinicznego. Duże znaczenie ma szczegółowy wywiad medyczny. Pierwotną nadpotliwość można rozpoznać u pacjentów, u których objawy utrzymują się co najmniej od 6. miesięcy oraz u których spełnione są minimum 4 kryteria z następujących:

• występowanie w miejscach koncentracji potowych gruczołów ekrynowych (pachy, dłonie, stopy, twarz);
• występowanie obustronne i symetryczne;
• brak objawów w czasie snu;
• przynajmniej 1 epizod w tygodniu;
• początek w wieku 25 lat lub wcześniej;
• dodatni wywiad rodzinny;
• zaburzanie codziennej aktywności [2].

Przy podejrzeniu hiperhydrozy wtórnej z reguły konieczne są badania dodatkowe. Jak wygląda leczenie nadpotliwości? Co stosować na nadmierne pocenie? Czy leczenie nadpotliwości jest refundowane przez NFZ?

Co na nadmierne pocenie? Leczenie nadpotliwości

Co zrobić, żeby się nie pocić? Na ratunek przychodzą produkty na nadmierną potliwość całego organizmu lub tylko jego części. Preparatami pierwszego wyboru w terapii nad potliwości są preparaty miejscowe (Vichy Stress Antyperspirant, Perspirex Stron, Medispirant), których działanie opiera się na mechanicznym blokowaniu ujść gruczołów potowych. Zalecane są produkty zawierające sole glinu w formie kremów, płynów i zasypek. 

W wyniku aplikacji tworzy się czop z polimerycznego żelu wodorotlenkowego, usuwany wraz ze złuszczaniem się warstwy rogowej naskórka. Niestety często zgłaszanym objawem niepożądanym jest podrażnienie skóry. Preparaty należy stosować wieczorem, na umytą i dokładnie osuszoną skórę, początkowo codziennie lub co drugi dzień, a następnie w celu podtrzymania efektu terapeutycznego 1–3 razy w tygodniu. Powszechnym składnikiem dezodorantów jest również ałun – naturalny minerał. Przypisuje mu się działanie antybakteryjne, ściągające oraz zwężające ujścia gruczołów potowych.

Vichy Stress Resist, antyperspirant

O produkcie

• to 72-godzinna ochrona przed nadmiernym poceniem się;
• skuteczność kosmetyku wzrasta z każdy dniem jego stosowania;
• w składzie antyperspirantu znajduje się również Woda Termalna z Vichy;
• preparat testowany pod kontrolą dermatologiczną.

Antidral, płyn na skórę

O produkcie

• to produkt leczniczy do stosowania w nadmiernym poceniu się skóry — na skórze stóp, pach i dłoni;
• substancją czynną jest: chlorek glinu;
• lek stosuje się na noc, na skórę oczyszczoną i wysuszoną;
• w przypadku mniej intensywnego pocenia się, zaleca się stosowanie płynu co drugi lub trzeci dzień.

Perspirex Strong, antyperspirant

O produkcie

• kosmetyk zapewnia do 5 dni skuteczności, już po jednej aplikacji;
• produkt działa podczas nocy, w momencie najmniejszej aktywności gruczołów potowych;
• opakowanie wystarczy na co najmniej 4 miesiące;
• Nie stosować bezpośrednio po depilacji pach (w ciągu 48 godzin). W przypadku depilacji trzeba odczekać 3 dni.

Medispirant, antyperspirant

O produkcie

• dodatkowo skład preparatu Medispirant roll-on wzbogacony został o allantoinę, która działa łagodząco, zapobiegając podrażnieniom skóry;
• nie zawiera substancji zapachowych, dzięki czemu jest odpowiedni zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn;
• preparat należy używać na noc, przed pójściem spać (Pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Rano umyć skórę wodą z mydłem);
• nie stosować w ciągu 48 godzin po goleniu.

Czy można leczyć nadpotliwość tabletkami bez recepty?

Co stosować na nadmierne pocenie się w formie tabletek? Można rozważyć preparat Perspiblock forte lub Perspiblock. To tabletki z ekstaktami roślinnymi, które regulują metabolizm i procesy pocenia się. To dobre rozwiązanie na nadmierną potliwość całego organizmu, gdyż nie działamy miejscowo, a od środka. Efekty różnią się pomiędzy pacjentami i trzeba dość długo na nie czekać.

Perspiblock Forte, tabletki

O produkcie

• suplement diety zawierający składniki wspomagające prawidłowy proces pocenia się (wyciąg z liści szałwii, wyciąg z ziela skrzypu, wyciąg z ziela pokrzywy, wyciąg z ziela melisy); 
• zalecana dawka dla osób dorosłych to 1 tabletka 3 razy dziennie;
• zaleca się zażywać podczas lub po posiłku, popijając wodą;
• nie zaleca się stosowania produktu u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią.

Do leczenia nadpotliwości twarzy oraz w poceniu smakowym (które obejmuje głowę, szyję i twarz) rekomendowany jest glikopirolan (Axhidrox) w postaci 2% kremu, aplikowany 2 razy dziennie.

Leczenie hiperhydrozy u lekarza – dostępne metody

W terapii ogólnej hiperhydrozy stosowane są leki antycholinergiczne, zwłaszcza glikopirolan oraz oksybutynina. Jednak działania niepożądane, takie jak suchość jamy ustnej, spojówek, zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, trudności w oddawaniu moczu, tachykardia, często ograniczają ich przewlekłe przyjmowanie. 

Innym lekiem, który może być pomocny w terapii hiperhydrozy, jest propranolol – nieselektywny β-adrenolityk, rekomendowany zwłaszcza w nadpotliwości, której towarzyszy lęk i stres. Inną możliwością terapeutyczną, zarejestrowaną w Polsce do leczenia opornej na preparaty miejscowe nadmiernej potliwości pach, są iniekcje toksyny botulinowej typu A [3]. 

Wśród innych metod leczenia hiperhydrozy mają zastosowanie: laseroterapia, radiofrekwencja mikroigłowa, technologie z wykorzystaniem ultradźwięków oraz mikrofal, szczególnie zalecane w nadpotliwości ograniczonej do dołów pachowych.

Czy leczenie nadpotliwości jest refundowane przez NFZ?

Czy leczenie nadpotliwości jest refundowane przez NFZ? Jeśli pacjent trafi do gabinetu lekarskiego z problemem nadmiernej potliwości całego ciała, to otrzyma bezpłatną poradę lekarską w ramach swojego ubezpieczenia. Natomiast jeśli zajdzie potrzeba leczenia hiperhydrozy lekami na receptę, to będzie musiał za nie zapłacić.

Podsumowanie

Nadpotliwość to wstydliwa, często ukrywana dolegliwość, z którą pacjent nierzadko próbuje walczyć samodzielnie. Może znacznie obniżać jakość codziennego funkcjonowania, a nawet prowadzić do wycofania się z życia społecznego. W diagnostyce hiperhydrozy należy pamiętać o wykluczeniu jej wtórnych przyczyn, a następnie zaproponować optymalną formę terapii z uwzględnieniem rodzaju, nasilenia objawów oraz oczekiwań pacjenta.

Opryszczka wargowa (zimno, febra) jest wywoływana przez wirusa Herpes simplex virus (HSV), a dokładniej przez ludzkie wirusy opryszczki alfa 1 i alfa 2. Opryszczka jest chorobą zakaźną, nawet 90% pacjentów w Polsce miało kontakt z tym wirusem. Nie u wszystkich wywołuje on jednak objawy, część osób może być jedynie nosicielami wirusa i zarażać innych. Niestety wirus w organizmie człowieka pozostaje już do końca życia, mogąc co jakiś czas spowodować nawrót objawów choroby [1].

Co zawierają najlepsze tabletki na opryszczkę?

Najważniejszym związkiem wykorzystywanym w leczeniu opryszczki jest acyklowir. Jest on lekiem przeciwwirusowym, który hamuje replikację, czyli namnażanie się wirusów opryszczki typu 1 i 2 w komórkach zakażonego człowieka. Działa także, chociaż słabiej, w przypadku wirusów ospy wietrznej i półpaśca (VZV), wirusa Epsteina i Barr (EBV) oraz wirusa cytomegalii (CMV). 

Drugą substancją, którą można spotkać w tabletkach na opryszczkę jest inozyny pranobeks. Pobudza on układ odpornościowy poprzez stymulację komórkowych procesów odpornościowych, co wpływa na dojrzewanie, różnicowanie i aktywację limfocytów T. Dodatkowo ta substancja zwiększa wytwarzanie cytokin, takich jak: interleukina 1 (IL-1), interleukina 2 (IL-2) i interferon γ (IFN-γ). Dlatego jest wskazana w zakażeniach błon śluzowych i skóry wywołanych wirusami opryszczki pospolitej typu I lub II, ospy wietrznej, półpaśca i w innych zakażeniach wirusowych [1,2]. 

Co lepsze na opryszczkę – maść czy tabletki?

Stosowanie acyklowiru w formie tabletek jest bez wątpienia łatwiejsze, niż ciągłe smarowanie zmiany. Przyjęcie tabletki na opryszczkę nie wymaga dotykania zmiany, przez co unika się dodatkowego ryzyka rozprzestrzenienia zakażenia na inne części ciała. Dodatkowo, odpowiednie dawkowanie tabletek umożliwia dostarczenie leku w odpowiedniej zalecanej dawce, co znacznie skuteczniej hamuje rozwój opryszczki. 

Wielu pacjentów, aby jak najszybciej pozbyć się opryszczki, stosuje preparaty z acyklowirem zarówno w formie kremu jak i tabletek. Takie leczenie nie jest w żaden sposób zabronione. Należy jedynie pamiętać, że tabletki często niosą za sobą większe ryzyko działań niepożądanych w porównaniu do maści na opryszczkę stosowanych miejscowo [1,2]. 

Tabletki na opryszczkę bez recepty – przegląd preparatów 

Do najważniejszych tabletek na opryszczkę bez recepty należą te z acyklowirem. Pomocniczo mogą być stosowane również tabletki z pranobeksem inozyny, które mają działanie wirusostatyczne, dzięki temu zmniejszają objawy i skracają czas występowania opryszczki. Nie są one tak skuteczne jak acyklowir, mogą być jednak podawane dzieciom, w przeciwieństwie do tabletek z acyklowirem. 

Neosine forte, tabletki

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 1000 mg inozyny pranobeksu;
• może być podawana już od 1. roku życia, chociaż dzieciom wygodniej jest podawać lek w postaci syropu;
• lek stosuje się wspomagająco u osób o obniżonej odporności, w przypadku nawracających infekcji górnych dróg oddechowych oraz w leczeniu opryszczki warg i skóry twarzy wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej;
• ma mniej potencjalnych działań niepożądanych niż preparaty z acyklowirem [3].

Heviran comfort max, tabletki 

O produkcie 

• 1 tabletka zawiera 400 mg acyklowiru;
• preparat jest przeznaczony tylko dla osób dorosłych;
• lek stosuje się w zapobieganiu nawrotom opryszczki pospolitej u dorosłych z prawidłową odpornością;
• należy pamiętać, że może wchodzić w interakcje z teofiliną, cymetydyną, probenycydem i mykofenolanem mofetylu;
• zdecydowanie bardziej obciąża organizm i może powodować więcej działań niepożądanych niż preparaty z inozyny pranobeksem [4].

Hascovir control, tabletki 

O produkcie 

• 1 tabletka zawiera 200 mg acyklowiru;
• zalecany do użycia jedynie przez osoby dorosłe;
• lek zawiera laktozę;
• może być stosowany w leczeniu nawrotowej opryszczki warg i twarzy wywołanej przez wirus opryszczki pospolitej;
• powoduje więcej działań niepożądanych, ale jednocześnie jest skuteczniejszy niż preparaty z inozyny pranobeksem [5].

Groprinosin, tabletki

O produkcie 

• 1 tabletka zawiera 500 mg inozyny pranobeksu;
• może być stosowany już od 1. roku życia, ale u dzieci, które nie są w stanie połknąć tabletki zaleca się podawanie leku w formie syropu;
• preparat jest stosowany wspomagająco u osób o obniżonej odporności, w przypadku nawracających infekcji górnych dróg oddechowych, w leczeniu opryszczki warg i skóry twarzy wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej;
• działa słabiej niż leki z acyklowirem, ale jednocześnie jest bezpieczniejszy [6].

Jakie są tabletki na opryszczkę na receptę?

Jak wspomniano wyżej, bez recepty dostępne są preparaty z acyklowirem w dawkach 200 mg i 400 mg. Co ciekawe, na receptę zarejestrowane są również leki w tych dawkach, ale oprócz tego również w wyższej dawce 800 mg. Preparaty na receptę można znaleźć m.in. pod nazwami Heviran, Hascovir, Aciclovir Aurovitas. Oprócz dostępności wyższej dawki, leki te również są często tańsze od analogów bez recepty, a w przypadku wskazań lekarz może wypisać lek z refundacją. Z tego względu, w przypadku wskazań do ich użycia, warto udać się do lekarza po receptę. Jednocześnie będzie mógł on kontrolować, czy jego stosowanie nie powoduje żadnych znaczących działań niepożądanych. 

Podsumowanie

Pomimo, że w przypadku opryszczki większość pacjentów wybiera preparaty miejscowe, takie jak kremy, żele czy plastry, to na rynku dostępne są również tabletki. Są one przez wielu pacjentów wybierane ze względu na łatwość ich użycia oraz mniejsze ryzyko przeniesienia opryszczki poprzez jej dotykanie. Należy jednak pamiętać, że mogą one powodować więcej skutków ubocznych, niż preparaty miejscowe. 

Przeziębienie to wirusowa infekcja powodująca objawy ze strony błony śluzowej nosa, gardła, tchawicy oraz zatok. Choroba rozpoczyna się stosunkowo powoli – w porównaniu np. z grypą. Objawy zaczynają się pojawiać po 1-2 dniach od zakażenia. Najbardziej popularne w walce z objawami przeziębienia są syropy. Substancjami, które powinny być zawarte w takich syropach na przeziębienie są te o działaniu przeciwgorączkowym (paracetamol), przeciwgorączkowym oraz przeciwzapalnym (ibuprofen), substancje o działaniu wykrztuśnym (bromheksyna, ambroksol) lub o działniu przeciwkazszlowym (fosforan kodeiny, dekstrometorfan, butamirat, lewodropizyna), substancje o działaniu przeciwwirusowym (inozyna paranobeks), a także substancje nawilżające śluzówkę gardła (prawoślaz lekarski, porost islandzki, nasienie lnu, rumianek pospolity, szałwia lekarska) [1].

Dlaczego dochodzi do przeziębienia?

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (w trakcie kontaktu z chorym, który podczas kaszlu lub kataru rozpyla drobne molekuły wydzieliny dróg oddechowych zawierające wirusy) oraz poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami (np. przedmioty codziennego użytku, na których wirusy mogą przetrwać do kilku godzin). Przeziębienie może być spowodowane atakiem jednego z 200 typów zidentyfikowanych dotychczas wirusów. Najczęściej są to rhinowirusy (30-50% przypadków), koronawirusy (10-15% przypadków), wirus RS (RSV, ang. Respiratory Syncytial Virus), adenowirusy i enterowirusy (np. Coxsackie) [2].

Jak wybrać najlepszy syrop na kaszel?

Wybierając najlepszy syrop na przeziębienie trzeba zwrócić uwagę na rodzaj dręczącego nas kaszlu, tzn. na to, czy jest to kaszel suchy czy kaszel mokry. Kaszel suchy to taki, który występuje bez wykrztuszania gromadzącej się w gardle (zatykającej gardło) wydzieliny. Zadaniem syropu na kaszel suchy będzie więc rozrzedzenie wydzieliny śluzowej i umożliwienie jej wykrztuszenia. Z kolei zadaniem syropów na kaszel mokry, czyli produktywny, jest pomoc w wydaleniu (wykrztuszanie) zalegającej wydzieliny.

Jakie są dostępny syropy na przeziębienie bez recepty?

Ilość preparatów dostępnych bez recepty jest coraz większa. Warto zatem zwrócić uwagę na objawy towarzyszące przeziębieniu i wybrać produkt, którego działanie nakierowane będzie właśnie na objawy towarzyszące. 

Neosine, syrop

O produkcie:

• zawiera skoncentrowaną dawkę inozyny pranobeksu – 500 mg na 5 ml syropu;
• wskazany u osób o obniżonej odporności, w przypadku nawracających infekcji górnych dróg oddechowych o etiologii Herpes simplex;
• do dawkowania należy używać miarki, dołączonej do opakowania. Umożliwia to odmierzanie dokładnej dawki.

Muconatural complete. syrop

O produkcie:

• to wyrób medyczny do stosowania w leczeniu suchego i mokrego kaszlu;
• flawonoidy z tymianku chronią błonę śluzową przed działaniem czynników drażniących;
• polisacharydy z babki lancetowatej nawilżają i zmniejszają lepkość śluzu, ułatwiając jego usunięcie.

Porost Islandzki, syrop

O produkcie:

• to wyrób medyczny w formie syropu o smaku truskawkowym, który łagodzi objawy suchego kaszlu i chrypki;
• preparat zawiera ekstrakt z plechy porostu islandzkiego;
• w opakowaniu znajduje się 200 ml syropu oraz kieliszek miarowy, w celu łatwiejszego odmierzenia należnej dawki.

Syrop prawoślazowy, syrop

O produkcie:

• jako substancję czynną lek zawiera macerat z korzenia prawoślazu lekarskiego;
• zawartość etanolu w produkcie jest niewielka i nie przekracza 1% objętości;
• istnieje także syrop prawoślazowy złożony, który zawiera nie tylko macerat z korzenia prawoślazu lekarskiego, ale również chlorowodorek efedryny.

Flegamina, syrop

O produkcie:

• bromheksyna zawarta we flegaminie może skracać czas trwania infekcji z mokrym kaszlem;
• bromheksyna dociera do głębokich zakamarków płuc, rozrzedza wydzielinę i ułatwia odkrztuszanie. Dodatkowo, chroni przed dalszym rozwojem infekcji;
• nie należy zażywać produktu bezpośrednio przed snem.

Oprócz klasycznych syropów na kaszel, w czasie przeziębienia pacjenci mogą sięgać także po roślinne preparaty w innych formach, np. krople doustne. Przykładem jest Imupret N, tradycyjny roślinny produkt leczniczy stosowany przy pierwszych oznakach oraz w czasie trwania przeziębienia. Nie jest to typowy syrop wykrztuśny ani przeciwkaszlowy, dlatego najlepiej traktować go jako uzupełnienie leczenia objawowego, obok preparatów dobranych do konkretnych dolegliwości, takich jak kaszel, ból gardła, katar czy gorączka.

Imupret, krople

O produkcie:

• Preparat zawiera kompozycję wyciągów roślinnych, m.in. z korzenia prawoślazu, ziela skrzypu, liścia orzecha włoskiego, ziela krwawnika, kory dębu, ziela mniszka i kwiatu rumianku;
• Może być stosowany u dorosłych oraz dzieci powyżej 2. roku życia, zgodnie z dawkowaniem podanym w ulotce;
• Postać kropli ułatwia indywidualne odmierzanie dawki i może być wygodną alternatywą dla tabletek lub syropów;
• Ze względu na zawartość alkoholu należy zachować ostrożność u wybranych grup pacjentów, a w razie wątpliwości skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.

Jaka jest różnica między przeziębieniem a grypą?

Przeziębienie powodują wirusy, przeciw którym, w odróżnieniu od grypy, nie ma skutecznych leków ani szczepionki. Choć wykazują wiele podobieństw, możliwe jest wskazanie następujących różnic [3]:

• choroba przeziębieniowa może pojawić się w każdej porze roku, natomiast grypa charakteryzuje się sezonowością przypadającą na miesiące jesieni i zimy;
• kaszel w przebiegu grypy jest najczęściej suchy, a w przeziębieniu wilgotny i produktywny związany ze spływaniem wydzieliny z górnych dróg oddechowych;
• początek objawów w przeziębieniu jest stopniowy, w grypie natomiast następuje nagłe pogorszenie stanu zdrowia.

Jakie są sposoby leczenia przeziębienia i grypy?

Podstawą leczenia wirusowych infekcji dróg oddechowych jest:

• odpoczynek,
• picie dużej ilości płynów,
• leczenie objawowe preparatami dostępnymi bez recepty, na przykład syropami.

W leczeniu przeziębienia stosuje się leki dostępne bez recepty:

• leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe;
• preparaty udrażniające nos;
• miejscowo działające preparaty przeciwbólowe i odkażające;
• preparaty wykrztuśne (mukolityczne);
• preparaty przeciwkaszlowe.

Podsumowanie

Przeziębienie zaczyna się powoli i podstępnie. Nieraz łatwo przeoczyć jego pierwsze symptomy, a to właśnie leczenie najwcześniejszych objawów przeziębienia ma istotne znaczenie w długości trwania choroby. Podczas infekcji warto także zażywać witaminy, zwłaszcza C, najlepiej w połączeniu z rutyną, która obkurcza naczynia krwionośne błony śluzowej nosa. Leki syntetyczne czasem warto wspomóc produktami ziołowymi, które mają działanie napotne, wzmacniające i zwiększające odporność.

Wszawica: swędzący wróg!

Aby skutecznie walczyć z wszami, w pierwszej kolejności musimy je dobrze rozpoznać. Poniżej przedstawiamy najczęstsze objawy wszawicy, a także metody jej leczenia i zapobiegania chorobie.

Objawy

Wszawica to infekcja wywołana przez wszy głowowe, które żywią się krwią człowieka. Główne objawy to intensywne swędzenie skóry głowy, co często prowadzi do podrażnień i zaczerwienień. Ponadto, przy nasadzie włosów można zauważyć małe białe lub żółtawe jaja wszy, zwane gnidami, które są trudne do usunięcia. W przypadku nasilonej choroby, wszy mogą być widoczne nawet gołym okiem!

Leczenie

Leczenie wszawicy obejmuje stosowanie specjalnych szamponów i odżywek dostępnych bez recepty, które zabijają wszy. Niezwykle ważne jest również mechaniczne usuwanie wszy i gnid za pomocą gęstego grzebienia. Proces ten należy powtarzać co kilka dni przez co najmniej dwa tygodnie, aby upewnić się, że wszystkie wszy i gnidy zostały usunięte. W niektórych przypadkach może być konieczne skonsultowanie się z lekarzem w celu uzyskania mocniejszych środków leczniczych.

Profilaktyka

Aby zapobiegać wszawicy, kluczowe jest regularne sprawdzanie włosów dzieci, zwłaszcza po powrocie z miejsc, gdzie mogły mieć kontakt z innymi dziećmi, takich jak szkoła czy przedszkole. Ważne jest również unikanie dzielenia się osobistymi przedmiotami, takimi jak szczotki, czapki czy spinki do włosów. Pranie pościeli, ubrań i innych tkanin w wysokiej temperaturze również pomaga zniszczyć wszy i gnidy.

Owsica: małe, a uciążliwe!

Owsica to kolejna choroba, na którą często cierpią dzieci w żłobkach, przedszkolach czy szkołach podstawowych. Również w tym przypadku najważniejsza jest szybka diagnoza i właściwa reakcja – zwłaszcza, że owsica często daje niespecyficzne objawy i bywa trudna do rozpoznania.

Objawy 

Owsica to infekcja wywołana przez małe białe robaki zwane owsikami, które żyją w jelitach. Głównym objawem jest intensywny świąd wokół odbytu, nasilający się szczególnie w nocy. Dzieci mogą również skarżyć się na bóle brzucha, a w niektórych przypadkach na problemy ze snem i drażliwość. Czasami można zobaczyć owsiki w okolicy odbytu lub w stolcu.

Leczenie 

Leczenie owsicy obejmuje podanie leków przeciwpasożytniczych, takich jak mebendazol lub albendazol. Ważne jest, aby wszyscy członkowie rodziny przeszli leczenie, aby zapobiec ponownemu zakażeniu lub dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby na innych domowników.

Profilaktyka 

Aby zapobiegać owsicy, należy przestrzegać zasad higieny osobistej. Regularne mycie rąk wodą z mydłem przed jedzeniem i po wyjściu z toalety jest podstawą! Krótkie obcinanie paznokci i unikanie wkładania rąk do ust także pomagają w ograniczeniu ryzyka infekcji. Częsta zmiana i pranie bielizny oraz pościeli w wysokiej temperaturze są nie mniej ważne w profilaktyce owsicy.

Ospa: niewidzialny wirusowy przeciwnik

Ostatnią chorobą wieku dziecięcego, o jakiej chcielibyśmy wspomnieć w tym artykule, jest ospa. Różni się ona od wyżej opisanych chorób, zwłaszcza tym, że w odróżnieniu od owsicy i wszawicy, ospa jest chorobą wirusową. 

Objawy 

Ospa wietrzna to choroba wirusowa wywołana przez wirusa Varicella zoster. Charakteryzuje się pojawieniem się swędzącej wysypki, która przechodzi przez kilka etapów: od czerwonych plamek, przez pęcherzyki wypełnione płynem, aż po strupki. Inne objawy to gorączka, zmęczenie, bóle mięśni i ogólne osłabienie. Wysypka najczęściej pojawia się najpierw na twarzy, tułowiu, a następnie rozprzestrzenia się na resztę ciała.

Leczenie 

Leczenie ospy wietrznej polega głównie na łagodzeniu objawów. Zaleca się stosowanie leków przeciwgorączkowych, takich jak paracetamol, oraz środków łagodzących swędzenie, takich jak specjalistyczne preparaty do smarowania swędzących zmian dostępnych w aptece. W przypadku ciężkich zakażeń lub u osób z obniżoną odpornością, lekarz może zalecić leki przeciwwirusowe.

Profilaktyka 

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania ospie wietrznej jest szczepienie ochronne. Dodatkowo, unikanie kontaktu z osobami chorymi oraz dbanie o higienę osobistą, w tym regularne mycie rąk, są kluczowe w zapobieganiu rozprzestrzeniania się wirusa. Jeśli ospa już wystąpi, ważne jest, aby dziecko unikało drapania zmian skórnych, co może prowadzić do nadkażeń bakteryjnych i blizn.

Podsumowanie

Zdrowie naszych dzieci jest niezwykle ważne, a świadomość dotycząca wszawicy, owsicy i ospy wietrznej może znacząco wpłynąć na ich dobrostan. Regularna higiena, profilaktyczne działania oraz szybka reakcja na pierwsze objawy chorób mogą zapobiec wielu problemom zdrowotnym. Zachęcamy do pogłębiania wiedzy na temat tych powszechnych chorób i wdrażania skutecznych metod zapobiegania w codziennym życiu.

Opryszczka wargowa (potoczne nazwy to zimno i febra) jest wywoływana przez wirusa Herpes simplex virus (HSV), a dokładnie jego dwa typy, ludzkie wirusy opryszczki alfa 1 i alfa 2. Jest to choroba zakaźna, nawet 90% pacjentów w Polsce miało kontakt z tym wirusem, ale nie u wszystkich wywołuje on objawy (mogą być nosicielami i zarażać innych). Wirus opryszczki pozostaje w organizmie człowieka już do końca życia, mogąc co jakiś czas spowodować nawrót objawów choroby. Na szczęście, w aptece bez recepty można kupić specjalne preparaty (takie jak acyklowir na opryszczkę), które przyspieszają znacznie leczenie objawów opryszczki wargowej [1].

Jak działa acyklowir na opryszczkę?

Acyklowir działa na opryszczkę, jest to lek przeciwwirusowy, który hamuje replikację (namnażanie się wirusów w komórkach zakażonego człowieka) wirusów opryszczki typu 1 i 2 (HSV), słabiej działa w przypadku wirusów ospy wietrznej i półpaśca (VZV), wirusa Epsteina i Barr (EBV) czy wirusa cytomegalii (CMV). Trzeba pamiętać, że podawanie acyklowiru przez dłuższy czas może doprowadzić do selekcji szczepów wirusa ze zmniejszoną wrażliwością na lek [1,2]. 

Jak działa denotywir na opryszczkę?

Denotywir, czyli np. Vratizolin, działa na opryszczkę i również wykazuje działanie przeciwwirusowe (Herpes simplex HSV i Herpes varicella-zoster HVZ) oraz przeciwbakteryjne (na bakterie Gram-dodatnie, takie jak Staphyloccocus aureus). Znosi także ból w przebiegu półpaśca. Podobnie jak acyklowir maść lub tabletki, hamuje on namnażanie się wirusa opryszczki poprzez zahamowanie jego replikacji [2,3]. 

Jakie skutki uboczne ma acyklowir i denotywir?

W przypadku podania miejscowego działania niepożądane dla tych leków są podobne i najczęściej dotyczą reakcji miejscowych (podrażnienia skóry w miejscu aplikacji, miejscowe reakcje alergiczne czy kontaktowe zapalenie skóry). Częściej działania niepożądane mogą się pojawić w przypadku stosowania acyklowiru doustnie. Na szczęście jednorazowe przyjęcie dużej dawki acyklowiru z reguły nie powoduje przedawkowania (słabo wchłaniana się on z przewodu pokarmowego). Jednakże, w przypadku przyjmowania przez dłuższy czas dużych dawek acyklowiru, mogą  wystąpić nudności, wymioty, splątanie, czy ból głowy [4,5]. Na szczęście, acyklowir bez recepty w postaci kremu jest bezpieczny, jeśli stosuje się go zgodnie z zaleceniami

Kiedy stosuje się acyklowir i denotywir?

Zarówno acyklowir, jak i Vratizolin są na opryszczkę warg i twarzy, wywołanej przez wirusa opryszczki zwykłej (Herpes simplex). Dodatkowo doustne leki z acyklowirem bez recepty lub na receptę znajdują zastosowanie w leczeniu zakażeń skóry i błon śluzowych (w tym pierwotnego i nawracającego zakażenia opryszczkowego narządów płciowych). Są również wykorzystywane w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca [4,5].

Jak dawkować acyklowir i denotywir?

Dawkowanie acyklowiru na opryszczkę zależy od formy podania. W przypadku tabletek najczęściej stosuje się 200 mg 4 razy na dobę. W leczeniu półpaśca lub ospy dawka może wzrosnąć do 800 mg 5 razy dziennie. Acyklowir maść oraz Vratizolin stosuje się miejscowo, nakładając cienką warstwę kilka razy dziennie na zmienione chorobowo miejsca. Kuracja powinna trwać maksymalnie 5 dni [4,5].

Jakie są preparaty z acyklowirem i denotywirem?

Acyklowir to maść, krem, lub tabletki doustne. Są dostępne zarówno preparaty na receptę np. Heviran tabletki, Hascovir zawiesina, jak i bez recepty, np. Hascovir Control tabletki, Zovirax Duo krem (dodatkowo z hydrokortyzonem) czy Herpex krem. Co ciekawe, w tym momencie dostępny w aptekach jest tylko jeden preparat zawierający denotywir. To Vratizolin na opryszczkę – ma postać kremu, jest dostępny bez recepty. Trzeba pamiętać, że najskuteczniejsze działanie przeciw wirusowi opryszczki można zaobserwować, gdy pojawią się pierwsze zmiany, takie jak zaczerwienienie i swędzenie [1-3]. 

Czy acyklowir i denotywir są bezpieczne?

Acyklowir i denotywir różnią się nieco między sobą profilem bezpieczeństwa. Przyjrzymy się stosowaniu tych dwóch substancji w różnych sytuacjach.

Ciąża i karmienie piersią 

Nie ma żadnych danych na temat stosowania acyklowiru oraz denotywiru u kobiet w ciąży.  Brak jest również danych na temat ich wpływu na dziecko karmione piersią (przenika do mleka matki). Z tych względów nie należy ich stosować bez konsultacji z lekarzem. Musi on ocenić, czy ich zastosowanie niesie więcej potencjalnych korzyści, niż zagrożeń [4,5].

Prowadzenie pojazdów 

Preparaty stosowane miejscowo jak kremy, nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów. Jednakże stosowane doustnie, w postaci np. tabletek z acyklowirem mogą powodować działania niepożądane, które potencjalnie wpływają na prowadzenie maszyn, dlatego pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tych preparatów. 

Interakcje z alkoholem

Brak jest danych na temat potencjalnych interakcji denotywiru oraz acyklowiru i alkoholu. Jednak acyklowir przyjmowany doustnie ulega metabolizmowi w wątrobie, tak samo jak alkohol. Z tego względu spożywanie alkoholu może doprowadzić do zwiększenia dawki acyklowiru we krwi i wystąpienia potencjalnych działań niepożądanych z tym związanych. 

Seniorzy, choroby wątroby i nerek

W przypadku miejscowego podania obydwu tych leków nie jest potrzebna drastyczna zmiana ich dawkowania, aczkolwiek warto to skonsultować z lekarzem. W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek stosujących tabletki z acyklowirem, badania nie wykazały możliwości przedawkowania preparatu, zaleca się jednak zmniejszenie dawek preparatu po konsultacji z lekarzem. Mniejsze dawki mogą być także wskazane u osób w podeszłym wieku i z problemami z wątrobą [4,5].

Co jest lepsze na opryszczkę?

Zdecydowanie najwięcej preparatów na rynku, występujących pod różnymi postaciami, ma w składzie acyklowir (Heviran, Herpex). Ale oprócz tego można znaleźć również wspomniany krem z denotywirem (Vratizolin na opryszczkę), czy plastry hydrokoloidowe przyspieszające gojenie. Każda postać leku ma swoje zalety:

• plastry na opryszczkę, co prawda nie zawierają leku przeciwwirusowego, a jedynie np. kwas hialuronowy czy olejek z drzewa herbacianego, to znacząco przyspieszają gojenie się zmian w przebiegu opryszczki oraz blokują jej przenoszenie się w obrębie twarzy;
• tabletki z acyklowirem lub pranobeksem inozyny (np. Groprinosin) – mają działanie wirusostatyczne, dzięki czemu zmniejszają objawy i skracają ich czas, są również wygodne do stosowania przez pacjentów;
• kremy, żele, czy sztyfty działające przeciwwirusowo, za wyjątkiem preparatu Vratizolin, zawierają acyklowir, mogą mieć dodatek hydrokortyzonu, działają analogicznie jak wspomniane tabletki;
• preparaty zawierające łagodniejsze substancję np. mineralny żel kwasu krzemowego (Tonisan H żel), kwas salicylowy, tymol, lewomentol (Sonol płyn), dokozanol (Erazaban krem) [1,3].

Podsumowanie 

Acyklowir jest bez wątpienia znacznie częściej stosowany w przypadku opryszczki wargowej, niż denotywir. Wiążę się to też z faktem, że denotywir występuje na rynku w zaledwie jednym preparacie pod nazwą handlową Vratizolin. Z kolei acyklowir występuje w całym szeregu różnego rodzaju preparatów, w tym w tabletkach, kremach, żelach czy sztyftach. W przypadku pojawienia się opryszczki nie warto zwlekać i należy zastosować tego typu preparaty jak najszybciej. Alternatywą dla tych dwóch substancji mogą być delikatniej działające plastry na opryszczkę czy inne preparaty zawierające substancje nie mające bezpośredniego działania przeciwwirusowego.

Opryszczka wargowa to boląca zmiana skórna, która najczęściej pojawia się na skórze i błonach śluzowych. Zwykle występuje na wargach, jednak może pojawić się także na błonie śluzowej jamy ustnej, języku, okolicach dziąseł oraz w nosie i na skórze wokół nosa. Opryszczka u dzieci i dorosłych wywoływana jest głównie przez wirusa HSV-1 (bardzo rzadko przez HSV-2). Jeśli chodzi o wygląd opryszczki, to jest to zmiana pęcherzykowa o widocznym rumieniu [1].

Jakie są przyczyny opryszczki u dziecka?

Szacuje się, że nawet 80% dorosłych osób jest nosicielem wirusa opryszczki pospolitej. W przypadku dzieci, opryszczkę diagnozuje się nawet u ponad 30% pacjentów poniżej 14. roku życia. Dlaczego dzieci i nawet niemowlaki chorują na opryszczkę? Jednym z powodów występowania opryszczki u niemowląt jest przekazanie wirusa przez matkę. Dochodzi do tego w życiu płodowym. Natomiast najczęstszą przyczyną zarażenia się opryszczką u dzieci jest droga kropelkowa (np. poprzez kichanie, kasłanie) lub bezpośredni kontakt ze zmianą [2].

Co stosować na opryszczkę u dzieci?

Co na opryszczkę u dziecka? Najczęściej do leczenia wykorzystuje się acyklowir (np. Hascovir, Heviran). Acyklowir w formie syropu stosuje się nawet u niemowlaków na opryszczkę. Jednak jest to preparat dostępny na receptę. Niemniej na rynku są także maści na opryszczkę dla dzieci, również z acyklowirem [2,3].

Jeśli u dziecka zostanie stwierdzona opryszczka wargowa, to trzeba pamiętać, że leczenie przynosi najlepsze rezultaty na samym początku. Jako lek I wyboru zaleca się stosowanie acyklowiru w formie doustnej. Taki preparat dostępny jest jedynie na receptę dla dzieci. Jednak dawkowanie zawiesiny u dzieci powyżej 2. roku życia wynosi 200 mg 5 razy na dobę, więc jeśli dziecko może połknąć tabletkę, to może przyjmować ten lek (np. Heviran Comfort, Hascovir Control, Hevipoint).

Maści na opryszczkę u dzieci z acyklowirem

Acyklowir to lek przeciwwirusowy, który stosuje się do leczenia zakażeń spowodowanych wirusem opryszczki. Jest on polecany do terapii u dzieci i dorosłych, jednak największe efekty osiąga się,  stosując go doustnie. Kremy, maści i żele z acyklowirem są dostępne bez recepty, ale nie mają takiej siły działania jak tabletki i zawiesiny doustne. Poniżej prezentujemy wybrane produkty z acyklowirem [1,4].

Zovirax Duo, krem

Herpex, krem

O produkcie

• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej;
• zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jakość produktu;
• zawiera tylko acyklowir;
• do stosowani u dzieci w wieku powyżej 4. tygodni;
• leku nie wolno stosować na błony śluzowe;
• stosowanie kremu na narządy płciowe i w okolicy odbytu może zmniejszyćwytrzymałość prezerwatywy z lateksu na rozdarcie;
• substancja pomocnicza kremu, glikol propylenowy, może powodować podrażnienia skóry.

Hascovir Lipożel pro, krem

O produkcie

• zawiera substancję czynną o potwierdzonej skuteczności terapeutycznej;
• zawiera tylko acyklowir;
• zarejestrowany jako lek, co gwarantuje jakość produktu;
• lek w postaci żelu – szybciej się wchłania niż krem;
• leku nie wolno stosować na błony śluzowe.

Hevipoint, sztyft

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera tylko acyklowir;
• do stosowania od 12. roku życia;
• forma sztyftu zapewnia szybką aplikację i wchłonięcie preparatu.

Innepreparaty na opryszczkę dla dzieci

Istnieją także inne maści i płyny na opryszczkę dla dzieci. Nie działają one przeciwwirusowo, ale pomagają złagodzić świąd i pieczenie. Mogą być z powodzeniem stosowane zamiennie do kremów z acyklowirem lub jako dodatek do terapii doustnej.

Sonol, płyn

O produkcie

• preparat zawiera składniki antyseptyczne i nawilżające;
• może być stosowany u dzieci od 12. roku życia;
• nie zawiera konserwantów;
• produkt nie barwi na żółto;
• odpowiedni dla wegan.

Tonisan H, żel

O produkcie

• wyrób medyczny;
• preparat o działaniu przeciwświądowym i wysuszającym zmiany.

Jak stosować maść na opryszczkę dla dzieci?

W przypadku stosowania maści na opryszczkę u dzieci należy pamiętać, aby nakładać ją 5 razy dziennie przez 5 dni. Należy uprzedzić dziecko, aby nie zlizywało maści lub kremu. Na rynku aptecznym istnieją już kremy do stosowania od 4. tygodnia, więc można tym skutecznie leczyć opryszczkę u niemowlaków. Pomocniczo u dzieci w każdym wieku można stosować plastry na opryszczkę (np. Compeed, Active Plast, Heviran Comfort). Mają one działanie jedynie ochronne – nie leczą. Należy pamiętać, że maść należy zaapliwakoć jak najszybciej – już w momencie odczuwania pierwszego swędzenia i pieczenia należy nałożyć maść na zmienioną skórę.

Opryszczka u dzieci – leczenie domowe

W przypadku opryszczki u dzieci kluczowe jest szybkie działanie, aby złagodzić objawy i przyspieszyć gojenie. Można stosować chłodne okłady, które zmniejszą obrzęk i uczucie pieczenia, a także maści ochronne z pantenolem lub wazeliną, aby zapobiec pękaniu skóry. Warto zadbać o odporność dziecka, podając mu produkty bogate w witaminę C i cynk.

Podsumowanie

Opryszczka u dzieci to powszechna infekcja wirusowa, która może być bolesna i uciążliwa, ale odpowiednie leczenie, zwłaszcza szybkie zastosowanie acyklowiru na opryszczkę, może skrócić jej przebieg. W leczeniu warto łączyć zarówno preparaty przeciwwirusowe, jak i domowe sposoby łagodzące objawy, takie jak chłodne okłady czy maści ochronne. Kluczowe jest także wzmacnianie odporności dziecka, aby zmniejszyć ryzyko nawrotów zakażenia.

Serce to centralny organ układu sercowo-naczyniowego, który jest kluczowy dla życia każdej istoty wielokomórkowej. Jednakże, kiedy mówimy o miokardium, odnosimy się do konkretnego elementu anatomicznego wewnątrz serca.

Serce jest silnie umięśnionym narządem, który znajduje się w klatce piersiowej, pomiędzy płucami. Jest podzielone na cztery komory: prawy przedsionek, lewy przedsionek, prawa komora i lewa komora. Serce odpowiada za pompowanie krwi przez układ krążenia, dostarczając tlenu i składników odżywczych do tkanek oraz usuwając produkty przemiany materii.

Miokardium, czyli mięsień sercowy

Miokardium to warstwa mięśniowa serca, która stanowi większość jego masy. Składa się głównie z komórek mięśniowych zwanych kardiomiocytami. Miokardium jest odpowiedzialne za skurcze serca, które generują siłę potrzebną do pompowania krwi. Ten gęsty mięsień zawiera również naczynia krwionośne, które dostarczają tlen i składniki odżywcze do komórek mięśniowych oraz usuwają produkty przemiany materii. Funkcje miokardium są następujące:

• skurcze serca: miokardium zawiera włókna mięśniowe, które kurczą się synchronicznie, generując siłę potrzebną do napędzania krwi przez układ krążenia;
• przewodzenie impulsów elektrycznych: miokardium zawiera także specjalizowane komórki, które przewodzą impulsy elektryczne potrzebne do regulacji rytmu serca. Te komórki, takie jak włókna Purkinjego, pomagają w utrzymaniu prawidłowego rytmu skurczów serca.

Miokardium, będąc kluczowym składnikiem serca, odgrywa istotną rolę w utrzymaniu zdrowia i funkcji serca. Dlatego też dbanie o zdrowy tryb życia, regularne ćwiczenia fizyczne i odpowiednia dieta są kluczowe dla zapewnienia optymalnego funkcjonowania miokardium i całego serca.

Czym jest zapalenie mięśnia sercowego?

Zapalenie mięśnia sercowego, znane również jako zapalenie mięśnia serca lub miokarditis, jest stanem, w którym w mięśniu sercowym tworzy się stan zapalny.  Istnieje kilka czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju zapalenia mięśnia sercowego:

• Zakażenia wirusowe: Najczęstszą przyczyną zapalenia mięśnia sercowego są wirusy, takie jak: koronawirusy, wirus grypy, wirus opryszczki, wirus zapalenia wątroby typu C i HIV. Te wirusy mogą atakować mięsień sercowy, co prowadzi do jego powstania w jego rejonie stanu zapalnego.
• Zakażenia bakteryjne: Rzadziej, zapalenie mięśnia sercowego może być spowodowane zakażeniami bakteryjnymi, takimi jak Chlamydia, Mycoplasma, czy bakterie Streptococcus.
• Zakażenia grzybicze: W niektórych przypadkach, grzyby mogą spowodować zapalenie mięśnia sercowego, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym.
• Zakażenia pasożytnicze: Niektóre pasożyty mogą również wywołać zapalenie mięśnia sercowego, chociaż jest to rzadsze niż w przypadku zakażeń wirusowych czy bakteryjnych.
• Reakcje autoimmunologiczne: Czasami układ odpornościowy może błędnie zidentyfikować komórki mięśnia sercowego jako obce i zaatakować je, co prowadzi do stanu zapalnego.
• Zatrucia chemiczne: Ekspozycja na niektóre toksyny, jak np. alkohol, kokaina, czy chemikalia, może prowadzić do zapalenia mięśnia sercowego.

Jakie są objawy zapalenia mięśnia sercowego?

Objawy zapalenia mięśnia sercowego mogą być różnorodne i mogą się różnić w zależności od przyczyny, stopnia zaawansowania choroby oraz indywidualnych cech pacjenta. Poniżej znajdują się najczęstsze objawy, na które należy zwrócić uwagę:

• Ból w klatce piersiowej: Może być ostro odczuwalny lub bardziej tępy, przypominający ucisk lub dyskomfort. Niektórzy pacjenci mogą opisywać uczucie ściskania lub ciężkości w klatce piersiowej.
• Problemy z oddychaniem: Pacjenci mogą odczuwać duszność, zwłaszcza podczas wysiłku lub gdy leżą płasko. Może to być związane z osłabieniem mięśnia serca i zmniejszoną zdolnością do pompowania krwi.
• Męczliwość i osłabienie: Zapalenie mięśnia sercowego może prowadzić do ogólnego uczucia zmęczenia i osłabienia, nawet przy wykonywaniu codziennych czynności.
• Kołatanie serca lub nieregularne tętno (arytmia): Niektórzy pacjenci mogą doświadczać silnego kołatania serca lub nieregularnego tętna, co może być spowodowane zaburzeniami rytmu serca.
• Obrzęk kończyn: W zaawansowanych przypadkach, zapalenie mięśnia sercowego może prowadzić do zastoinowej niewydolności serca, co objawia się obrzękiem kończyn, szczególnie kostek i nóg.
• Grypopodobne objawy: Zapalenie mięśnia sercowego może również wiązać się z objawami grypopodobnymi, takimi jak gorączka, bóle mięśni, bóle stawów oraz ogólne złe samopoczucie.

Warto zauważyć, że objawy zapalenia mięśnia sercowego mogą być subtelne lub łatwo mylone z innymi schorzeniami, dlatego ważne jest, aby zawsze skonsultować się z lekarzem w przypadku wystąpienia niepokojących objawów. Zdiagnozowanie zapalenia mięśnia sercowego wymaga zazwyczaj badania lekarskiego, badań laboratoryjnych, takich jak badanie krwi i markerów zapalenia, oraz badań obrazowych, takich jak elektrokardiogram (EKG) czy badanie echokardiograficzne.

Jak leczyć zapalenie mięśnia sercowego?

Leczenie zapalenia mięśnia sercowego zależy głównie od przyczyny choroby, stopnia zaawansowania oraz ewentualnych powikłań. Oto kilka ogólnych strategii terapeutycznych stosowanych w leczeniu zapalenia mięśnia sercowego:

• Leki przeciwzapalne: W przypadku zapalenia mięśnia sercowego o podłożu zapalnym, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwzapalnych, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) lub kortykosteroidy, aby zmniejszyć stan zapalny i złagodzić objawy.
• Leki przeciwwirusowe lub przeciwbakteryjne: Jeśli zapalenie mięśnia sercowego jest spowodowane zakażeniem wirusowym lub bakteryjnym, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwwirusowych lub przeciwbakteryjnych w celu zwalczania infekcji.
• Leki przeciwbólowe: W celu złagodzenia bólu związanego z zapaleniem mięśnia sercowego, mogą być zalecane leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne.
• Leki kardioprotekcyjne: W przypadku zapalenia mięśnia sercowego, który prowadzi do osłabienia mięśnia serca lub zaburzeń rytmu serca, lekarz może przepisać leki kardioprotekcyjne, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE), beta-blokery lub leki przeciwarytmiczne, aby poprawić funkcję serca.
• Leki immunosupresyjne: Jeśli zapalenie mięśnia sercowego jest spowodowane reakcją autoimmunologiczną, lekarz może przepisać leki immunosupresyjne w celu zmniejszenia aktywności układu odpornościowego i zapobieżenia dalszym uszkodzeniom mięśnia sercowego.
• Odpoczynek i unikanie wysiłku fizycznego: W okresie ostrego zapalenia mięśnia sercowego ważne jest zachowanie spokoju i unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, aby dać sercu szansę na odpoczynek i regenerację.
• Leczenie szpitalne: W przypadku poważnych przypadków zapalenia mięśnia sercowego, które prowadzą do poważnych objawów, takich jak niewydolność serca, arytmie serca lub zaburzenia przewodzenia, może być konieczne leczenie szpitalne, włączając w to monitorowanie parametrów życiowych i leczenie objawowe.

Ważne jest, aby leczenie zapalenia mięśnia sercowego było dostosowane do indywidualnych potrzeb i okoliczności pacjenta oraz prowadzone pod ścisłą kontrolą lekarza specjalisty. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących zapalenie mięśnia sercowego, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem w celu postawienia diagnozy i rozpoczęcia odpowiedniego leczenia.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje obecnie wiele organizacji pozarządowych, które aktywnie wspierają osoby cierpiące na choroby serca, w tym zapalenie mięśnia sercowego. Jedną z nich ich Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha”.

Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha” aktywnie realizuje swoje cele poprzez różnorodne działania o charakterze edukacyjnym, informacyjnym i wspierającym chorych.  Stowarzyszenie angażuje się między innymi w inspirowanie i propagowanie nowoczesnych metod informowania pacjentów o możliwościach zapobiegania chorobom serca, nawiązywanie współpracy z instytucjami medycznymi, wspieranie prac badawczych oraz utrzymywanie kontaktów z innymi organizacjami kardiologicznymi na całym świecie.

Autor: Europejskie Stowarzyszenie Pacjentów z Chorobami Sercowo-Naczyniowymi „Serce na Banacha”

Zapalenie jamy ustnej u dzieci może mieć różne podłoże, jednak najczęściej powoduje je wirus opryszczki pospolitej (HSV-1). Dziecko może narzekać na ból jamy ustnej i dziąseł. Błony śluzowe są obrzmiałe i zaczerwienione. Bardzo często pojawia się charakterystyczna pęcherzykowa wysypka w jamie ustnej. Drugim bardzo częstym czynnikiem wywołującym zapalenie jamy ustnej jest wirus Coxsackie A. Tutaj oprócz pęcherzyków często towarzyszy dziecku gorączka.

Problemy w jamie ustnej mogą być także spowodowane infekcjami innych wirusów i towarzyszyć dziecku podczas infekcji i przeziębienia. Schorzenia w jamie ustnej u dzieci mogą nie mieć podłoża wirusowego a być efektem, np. drażniących czynników lub obecności innych patogenów. Zapalenie jamy ustnej u dzieci może być też mylnie określane podczas pojawienia się aft lub pleśniawek [1].

Jakie są najczęstsze objawy zapalenie jamy ustnej?

Podczas zapalenia jamy ustnej dziecku towarzyszy głównie ból. Błony śluzowe objęte stanem zapalnym są tkliwe i przekrwione. Dziecko może odczuwać dyskomfort podczas jedzenia i picia, a czasami nawet zwykłe przełykanie śliny może być wyzwaniem. Stanom zapalnym w jamie ustnej może towarzyszyć również nadprodukcja śliny, chociaż ślinienie będzie często efektem trudności w połykaniu. Co zastosować na zapalenie jamy ustnej u dzieci? W aptekach znajdziemy leki i sporo wyrobów medycznych, które stosuje się do leczenia takich problemów.

Co podać na zapalenie jamy ustnej u dziecka?

Jeśli chodzi o leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej u dziecka, to są to głównie preparaty objawowe. Ich celem jest nawilżenie błon śluzowych, złagodzenie bólu i pomoc w regeneracji. W wielu preparatach znajdziemy lidokainę (np. Dynexan, Dentinox N, Mucosit) lub benzokainę (Dentosept A), które są substancjami miejscowo znieczulającymi i pomagają zniwelować ból. Niektóre produkty zawierają salicylan choliny, który działa głównie przeciwzapalnie oraz substancje odkażające, np. chlorek cetalkoniowy (np. Sachol) lub chlorheksydynę (SeptOral MED, Eludril Classic).

Większość preparatów natomiast zawiera substancje o działaniu nawilżającym, łagodzącym i osłaniającym. Będą to, np. gliceryna, pantenol lub kwas hialuronowy, które tworzą żelową otoczkę osłaniającą miejsce stanu zapalnego przed czynnikami zewnętrznymi. Dużo produktów bazuje także na ekstraktach roślinnych o łagodzącym działaniu (np. aloes, rumianek, arnika, dąb) [2].

Jakie są leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej u dziecka?

Leczenie zapalenia jamy ustnej u dzieci najlepiej rozpocząć od stosowania produktów na błony śluzowe w formie żelu. Zawierają one substancję znieczulające i przeciwzapalne, dlatego powinny być wybierane do mocnego stanu zapalnego z poważnym bólem. Aplikuje się je zwykle do 3 razy na dobę. Po przyjęciu preparatu najlepiej przez pewien czas nie jeść i nie pić, aby lek mógł zacząć działać w miejscu podania. Poniżej prezentujemy wybrane preparaty.

Sachol, żel

Dynexan, żel

Dentinox N, żel

Dentosept A, płyn do stosowania w jamie ustnej

Żele na podrażnioną jamę ustną

Do leczenia zapalenia jamy ustnej u dzieci bardzo dobrze nadają się żele o działaniu nawilżającym, łagodzącym i ochronnym. Nie mają takiej siły działania jak leki, jednak dobrze łagodzą podrażnioną jamę ustną. To preparaty, które są bezpieczne dla dzieci i można stosować je częściej niż leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej. Bardzo dobrze sprawdzą się jako dodatek przy mocniejszych stanach zapalnych.

Sachol Kids, żel

Dentosept A Mini, płyn do stosowania w jamie ustnej

Nurodent, żel

SeptOral MED, żel

Czy warto stosować płyny do płukania dla dzieci?

Co jeszcze zastosować na zapalenie jamy ustnej u dzieci? Dobrym rozwiązaniem będą płyny do płukania jamy ustnej. Musimy tutaj wybierać te, które zawierają składniki aktywne o działaniu odkażającym (np. chlorheksydyna) lub produkty do nawilżania jamy ustnej. Płyny do płukania będą odpowiednie dla dzieci, ale dopiero jeśli nie wystąpi ryzyko zakrztuszenia lub połknięcia preparatu

Eludril Classic, płyn do płukania jamy ustnej

Gardlox Manusilver, płyn do płukania jamy ustnej

Zasady leczenia zapalenia jamy ustnej u dzieci

Sposób leczenia zapalenia jamy ustnej u dzieci powinien być dobrany do jednostki chorobowej. Z tego względu warto skonsultować się z lekarzem, aby ocenił, czy nie jest wymagane stosowanie leków dostępnych bez recepty. Czasami niezbędne będzie włączenie antybiotyku na zapalenie jamy ustnej lub leków przeciwwirusowych. Bez recepty nie są dostępne takie antybiotyki. Przy nawracających stanach zapalnych warto udać się do stomatologa, aby ocenił zdrowie dziąseł i zębów, gdyż omawiane schorzenia mogą wynikać z problemów stomatologicznych.

Jeśli chodzi leki bez recepty na zapalenie jamy ustnej, to warto wybierać substancje o sprawdzonym działaniu, tj. związki odkażające i przeciwzapalne. Stosuje się je zwykle do 3 razy na dobę. Pomocniczo warto włączyć żele i płyny o działaniu nawilżającym i łagodzącym. W większości przypadków mogą być stosowane nawet u małych dzieci i częściej niż leki. Prawidłowe nawilżenie śluzówki przyniesie ukojenie w bólu. Jeśli stanowi zapalnemu towarzyszy <a href=”https://leki.pl/poradnik/kiedy-jako-lek-przeciwgoraczkowy-nalezy-zastosowac-paracetamol/” title=”Kiedy w gorączce należy zastosować paracetamol?”>silny ból i gorączka to należy podać leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol (Paracetamol Hasco Forte, Apap dla dzieci Forte, Pedicetamol) lub ibuprofen (np. Ibum forte, Nurofen dla dzieci Forte, Ibufen dla dzieci forte).