• Dlaczego kostka może boleć bez żadnego urazu i jakie są najczęstsze przyczyny
• Jak rozpoznać, czy ból kostki to problem poważny czy można go leczyć w domu
• Kiedy ból po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie kostki może oznaczać chorobę
• Jakie domowe sposoby najskuteczniej łagodzą ból kostki
• W jakich sytuacjach musisz natychmiast udać się do lekarza
• Co oznacza obrzęk kostki bez urazu i czy to powód do niepokoju
• Jak przygotować się do wizyty u lekarza, żeby maksymalnie ją wykorzystać

Dlaczego kostka boli bez urazu – najczęstsze przyczyny

Czy zdarzyło Ci się obudzić z bolesną kostką, mimo że nie pamiętasz żadnego urazu? To częsty problem, który może zaskoczyć każdego. Kostka to skomplikowana struktura składająca się z wielu kości, ścięgien i mięśni, które mogą boleć z różnych przyczyn – od przeciążenia po choroby autoimmunologiczne. ¹ Co ciekawe, u niektórych osób wrażliwych na zmiany pogody, nawet spadek ciśnienia atmosferycznego może wywołać nagły ból stawów. ² Ważne jest, aby nie bagatelizować takich sygnałów – wczesne rozpoznanie problemu często pozwala na skuteczniejsze leczenie.

Czy wiesz, że charakter bólu może podpowiedzieć jego przyczynę? Ból palący, kłujący czy pulsujący – każdy z nich może wskazywać na inne schorzenie. ³ Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na to, czy ból nasila się rano po przebudzeniu (typowe dla zapalenia stawów) czy wieczorem po całym dniu aktywności. Jeśli słyszysz trzeszczenie czy pękanie w kostce podczas ruchu, może to oznaczać problemy ze stawem wymagające profesjonalnej oceny. ⁴

Najczęstsze przyczyny bólu kostki bez urazu

Ból kostki po zewnętrznej stronie bez urazu może wynikać z kilku typowych problemów. Zapalenie ścięgna Achillesa to częsta przyczyna, szczególnie u osób aktywnych fizycznie – rozwija się stopniowo i powoduje sztywność, zwłaszcza rano. ¹ Inne częste przyczyny to zapalenie kaletki (wypełnionych płynem woreczków amortyzujących tarcie) oraz problemy związane z płaskostopiem czy wysokim podbiciem, które wpływają na sposób chodzenia. ⁵

Z kolei ból kostki po wewnętrznej stronie bez urazu często wiąże się z dysfunkcją ścięgna piszczelowego tylnego, które podtrzymuje łuk stopy. ¹ Zespół kanału tarsal to kolejna przyczyna – nerw piszczelowy ulega uciskowi, powodując mrowienie i pieczenie, podobnie jak w zespole cieśni nadgarstka. ⁶ Zapalenie powięzi podeszwowej może również przyczyniać się do bólu kostki, szczególnie kłującego bólu w pięcie rano po przebudzeniu. ³

Poważne choroby, które mogą się ukrywać za bólem kostki

Niektóre schorzenia wymagają szczególnej uwagi. Dna moczanowa może powodować nagły, bardzo intensywny ból kostki, często pojawiający się w nocy i tak silny, że budzi ze snu. ¹ Reumatoidalne zapalenie stawów charakteryzuje się symetrycznym bólem (zazwyczaj obu kostek), sztywnością rano trwającą dłużej niż godzinę. ⁴ Toczeń rumieniowaty może powodować ból kostki wraz ze skrajnym zmęczeniem, wysypkami skórnymi i nadwrażliwością na słońce.

Osteoporoza, zwana “cichym kaleka”, może prowadzić do nietypowych złamań kostki, szczególnie u starszych osób, często bez wyraźnych objawów ostrzegawczych. ³ Czy wiedziałeś, że nawet niewłaściwe obuwie może być przyczyną długotrwałego bólu kostki? Buty bez odpowiedniego wsparcia mogą zmienić całą postawę ciała i przeciążać stawy.

Kiedy spuchnięta kostka bez urazu powinna Cię zaniepokoić?

Obrzęk kostki bez urazu może sygnalizować różne problemy – od stosunkowo łagodnych po zagrażające życiu. Przewlekła niewydolność żylna to częsta przyczyna, gdy zastawki w żyłach nóg nie działają prawidłowo. ⁷ Znacznie poważniejsza jest zakrzepica żył głębokich (DVT), która może wystąpić po długich lotach czy okresach bezczynności i stać się zagrożeniem dla życia. ⁸

Inne przyczyny obrzęku to:

• niewydolność serca – osłabione serce nie może skutecznie pompować krwi;
• problemy z nerkami lub wątrobą;
• niedoczynność tarczycy;
• niektóre leki (antydepresanty, pigułki antykoncepcyjne);
• ciąża, szczególnie w trzecim trymestrze.

Skuteczne domowe sposoby na ból kostki

Czy znasz metodę RICE? To podstawa domowego leczenia bólu kostki: odpoczynek (Rest), lód (Ice), ucisk (Compression) i uniesienie (Elevation). ⁹ Przykładaj lód przez 15 minut kilka razy dziennie, a kostę unieś powyżej poziomu serca, gdy to możliwe. Leki przeciwzapalne jak ibuprofen czy naproxen nie tylko łagodzą ból, ale także redukują stan zapalny. ²

Delikatne ćwiczenia rozciągające ścięgno Achillesa i ruchy okrężne kostką pomagają zachować ruchomość stawu. ² Wkładki ortopedyczne mogą znacznie pomóc w przypadku problemów z ustawieniem stopy, a odpowiednie obuwie sportowe jest kluczowe, szczególnie podczas koszykówki czy siatkówki. ⁹

Jakie leki na spuchniętą kostkę bez urazu wybrać?

Domowe sposoby na ból kostki są ważne, ale jeśli kostka boli, ale nie spuchła, to możemy zastosować żele i maści przeciwbólowe. Sprawdzą się tutaj popularne substancje, jak np. diklofenak (Venogel, Dicloziaja, Voltaren Max, Olfen hydrożel), etofenamat (Traumon, Difortan), ibuprofen (Metafen Forte żel, Dip Rilif, Ibum, Nurofen Mięśnie i Stawy) lub naproksen (Naproxen Emo, Opokan Actigel). Te żele stosuje się zwykle kilka razy dziennie, smarując bolące miejsce. Można je stosować podczas obrzęku jak i bez niego. Redukują one obrzęk i ból oraz ewentualny stan zapalny. Pamiętajmy też, że plastry z substancjami przeciwbólowymi, np. Itami, Voltaren forte, Olfen Patch również można stosować tylko często żel będzie lepszym wyborem, bo ciężko dobrze przykleić plaster w okolicach kostki. Dobrym wyborem może być stosowanie maści rozgrzewających (Perskindol Active Classic Gel, Bengay, Maść końska rozgrzewająca, NeoCapsiderm) lub chłodzących (Maść końska chłodząca). Chłodzenie będzie dobre, jeśli towarzyszy nam obrzęk, a rozgrzewanie może być pomocne, jeśli ból kostki wynika z np. przeciążenia lub skurczu mięśni.

Voltaren Max, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• duża dawka składnika aktywnego;
• nie tłuści;
• nie stosować leku jeśli pacjent jest uczulony na którykolwiek z jego składników lub kwas acetylosalicylowym, ibuprofen lub inne leki stosowane w leczeniu bólu stawów i mięśni, gorączki i stanów zapalnych;
• bezwzględnie nie należy stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• z kolei w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak przenika do mleka matki w niewielkich ilościach dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Traumon, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie należy stosować żelu w przypadku uczulenia na etofenamat, kwas flufenamowy, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• nie należy go używać również jeżeli występuje uszkodzenie skóry lub wypryskowe zmiany zapalne na skórze lub błonach śluzowych czy oczach;
• w trakcie używania preparatu oraz w okresie dwóch tygodni po leczeniu należy unikać ekspozycji leczonych miejsc na słońce lub solarium;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży żel można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• etofenamat przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Dip Rilif, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie należy stosować leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• rzadziej mogą wystąpić zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha czy niestrawność;
• stosowanie przez kobiety w ciąży i karmiące nie jest zalecane i powinno się odbywać pod nadzorem lekarza.

Olfen MAX, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie powinno się stosować leku, jeżeli pacjent jest uczulony na diklofenak, niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku;
• nie wolno stosować żelu na otwarte rany, uszkodzoną skórę, wypryski;
• nie wolno stosować preparatu w trzecim trymestrze ciąży;
• w trakcie pierwszych sześciu miesięcy ciąży lek można stosować tylko pod kontrolą lekarza przez jak najkrótszy możliwy czas;
• diklofenak przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego preparat powinien być stosowany pod kontrolą lekarza.

Nurofen Mięśnie i Stawy, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie należy stosować leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych jego składników;
• stosowanie przez kobiety w ciąży i karmiące powinno się odbywać pod nadzorem lekarza i nie jest zalecane (szczególnie w I i II trymestrze ciąży).

NeoCapsiderm, maść

O produkcie

• leku nie wolno stosować u dzieci, na uszkodzoną skórę oraz w przypadku nadwrażliwości na przetwory z pieprzowca, salicylany lub na pozostałe składniki preparatu;
• lanolina będąca składnikiem maści może wywoływać miejscowe podrażnienia skóry;
• nie należy stosować maści w czasie ciąży i karmienia piersią;
• lek nie może być stosowany przez dzieci.

Ibum, żel

O produkcie

• lek działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i zmniejsza obrzęk;
• nie tłuści;
• nie powinno stosować się leku w przypadku uczulenia na ibuprofen, inne niesteroidowe leki przeciwzapalne lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu;
• stosowanie przez kobiety w ciąży i karmiące powinno się odbywać pod nadzorem lekarza i nie jest zalecane (szczególnie w I i II trymestrze ciąży).

Naproxen Emo, żel

O produkcie

• zawiera naproksen o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym;
• wskazany przy leczeniu bólu mięśniowo-stawowego i choroby zwyrodnieniowej stawów;
• zmniejsza ból i obrzęk;
• można stosować powyżej 3. roku życia.
• nie tłuści – konsystencja żelu;
• podczas stosowania produktu należy unikać ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe (światło słoneczne, solarium).

Bengay, maść

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym;
• wykazuje efekt rozgrzewająco-chłodzący.

Perskindol Active Classic Gel, żel

O produkcie

• wyrób medyczny;
• zawartość mentolu zapewnia efekt rozgrzewająco-chłodzący;
• olejki eteryczne i ekstrakty roślinne rozgrzewają bolące miejsca;
• można stosować od 5. roku życia.

Kiedy natychmiast udać się do lekarza?

Niektóre sytuacje wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Czy wiesz, kiedy nie można zwlekać?

• Ból z gorączką, obrzękiem i zaczerwienieniem – może oznaczać poważną infekcję
• Całkowita utrata zdolności chodzenia
• Drętwienie, mrowienie lub utrata czucia w stopie
• Kostka zmienia kształt lub wygląda zniekształcona
• Ból tak intensywny, że powoduje mdłości
• Niestabilność kostki – wrażenie “podkręcania się” podczas chodzenia

Zapalenie stawów spowodowane infekcją bakteryjną czy zapalenie kości i szpiku to poważne stany wymagające pilnego leczenia. ¹ Pamiętaj – lepiej dmuchać na zimne niż żałować później!

Jak przygotować się do wizyty u lekarza?

Przed wizytą przygotuj szczegółowy opis objawów: kiedy się pojawiły, co je nasila lub łagodzi, jaki mają charakter. ² Weź ze sobą listę wszystkich leków, włączając te bez recepty – niektóre mogą powodować obrzęk. Odnotuj, czy ból nasila się rano czy wieczorem, czy słyszysz nietypowe dźwięki z kostki. ⁴ Im więcej informacji podasz lekarzowi, tym łatwiej będzie mu postawić właściwą diagnozę.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Ból kostki bez urazu może świadczyć o zapaleniu ścięgien, dysfunkcji mięśni lub schorzeniach ogólnoustrojowych jak dna moczanowa czy reumatoidalne zapalenie stawów. Lokalizacja bólu – po zewnętrznej lub wewnętrznej stronie – pozwala wstępnie rozpoznać jego przyczynę. Spuchnięta kostka bez urazu może wskazywać na problemy z żyłami, sercem lub nerkami. W domowym leczeniu skuteczne są metoda RICE, leki przeciwzapalne i odpoczynek. Jeśli ból nasila się, towarzyszy mu gorączka lub problemy z poruszaniem się – koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

Świat medycyny nie stoi w miejscu – każdego miesiąca na rynek wprowadzane są nowe leki, które mają na celu poprawę jakości życia pacjentów. Niektóre z tych preparatów to nowoczesne terapie dla osób zmagających się z ciężkimi chorobami, inne – to wsparcie w codziennych dolegliwościach. Przygotowaliśmy dla Ciebie opowieść o lekach, które mogą zmienić podejście do leczenia. Poznajcie grudniowe nowości.

Kiedy ciało walczy ze sobą – leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące

Grudzień 2024 to miesiąc, w którym zarejestrowano kilka leków na choroby autoimmunologiczne. Schorzenia takie jak łuszczyca czy choroba Behçeta, często przypominają walkę organizmu przeciwko samemu sobie. Na pomoc przychodzą leki, które uspokajają ten „wewnętrzny konflikt”. Apremilast Polpharma i Ozlam zmniejszają stany zapalne, łagodzą ból stawów i zmiany skórne, pozwalając pacjentom cieszyć się codziennym życiem bez dyskomfortu.

Z kolei nowotwory wymagają bardziej zdecydowanego podejścia. Oxaliplatin Fosun Pharma, lek podawany w formie infuzji, skutecznie blokuje rozwój komórek nowotworowych w raku okrężnicy i odbytnicy. To broń, która w połączeniu z innymi lekami pomaga pacjentom pokonać chorobę lub zapobiega jej nawrotom.

Bezpieczna podróż krwi – leki na krew i układ krwiotwórczy

W grudniu 2024 nie zabrakło też klasycznych substancji od nowych producentów. Zakrzepy mogą działać jak przeszkody na drodze życia – blokują przepływ krwi, prowadząc do zawałów i udarów. Leki takie jak Apixaban Gedeon Richter, Apixaban Reddy i Prubdaq to „strażnicy” zapobiegający powstawaniu skrzepów po operacjach biodra lub kolana. Chronią również przed udarami u osób z zaburzeniami rytmu serca.

Dla osób, które przeszły operacje lub zmagają się z zakrzepicą, stworzono Dabigatran etexilate G.L. – kapsułki pomagające chronić zarówno dorosłych, jak i dzieci. Dovequa i Rivaroxaban Orion dodatkowo zmniejszają ryzyko powikłań u pacjentów z chorobami naczyniowymi i po przebytych zawałach.

Nie można zapominać o sile współpracy – Ticagrelor Holsten i Ticagrelor Medical Valley w duecie z aspiryną pomagają zapobiegać kolejnym zawałom u osób z grupy wysokiego ryzyka.

Zakażenia – gdy organizm potrzebuje dodatkowej ochrony

Ciężkie infekcje, zwłaszcza te szpitalne, wymagają silnej broni. Piperacillin + Tazobactam Accord to lek dożylny stosowany w leczeniu poważnych zakażeń, takich jak zapalenie płuc związane z wentylacją. W przypadku rzadkich chorób skóry, takich jak trąd, czy chorób związanych z osłabioną odpornością, np. AIDS, skuteczny jest Dusalm, który działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie.

Choroby przewlekłe – codzienna walka o równowagę

Czy grudzień 2024 to rok, w którym zarejestrowano jakieś nowości na nadciśnienie? Dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, którzy szukają skutecznej terapii, powstał Aldan Combo – lek obniżający ciśnienie krwi dzięki połączeniu dwóch substancji – peryndoprylu i amlodypiny.

Osoby z cukrzycą typu 2 mogą sięgnąć po Raskal – lek łączący działanie dapagliflozyny i metforminy, lub Tingapla (linagliptyna)– preparat wspomagający wydzielanie insuliny, który pomaga utrzymać stabilny poziom cukru we krwi.

Zdrowie psychiczne i neurologiczne – balans dla umysłu i ciała

Schizofrenia i choroba afektywna dwubiegunowa to choroby, które zakłócają codzienną równowagę emocjonalną. Egolanza pomaga stabilizować nastrój i redukować objawy psychotyczne, natomiast Lurasidone Teva B.V. to lek, który można stosować nawet u młodzieży od 13. roku życia.

Dla pacjentów z przewlekłym bólem stworzono Trabumag – lek łączący działanie tramadolu i magnezu, który wspomaga osoby cierpiące na ból związany z niedoborami magnezu.

Inne leki i szczepionki – kompleksowa ochrona

Problemy z erekcją mogą znacząco wpływać na jakość życia. Akyris zawiera tadalafil – substancję zwiększającą przepływ krwi, co pozwala na osiągnięcie i utrzymanie wzwodu.

Dna moczanowa to choroba związana z nadmiarem kwasu moczowego. Adnamil (allopurinol) pomaga obniżyć jego poziom, zapobiegając bolesnym atakom choroby.

Ból jest często nieproszonym gościem w naszym życiu. Dla pacjentów z przewlekłymi bólami stawów stworzono ESONALGEN, który nie tylko łagodzi stan zapalny, ale także chroni żołądek przed podrażnieniami. Jeśli ból pojawia się miejscowo, np. po urazie, warto sięgnąć po Medulan – żel z diklofenakiem, który szybko zmniejsza obrzęk i daje uczucie ulgi. A dla osób z chorobami reumatycznymi jest MEL MED – rozpuszczalne tabletki z meloksykamem, które są wygodne dla osób mających trudności z połykaniem.

Levofloxacin PF RAFARM to krople do oczu skuteczne w walce z bakteryjnym zapaleniem spojówek. Vaxigrip to szczepionka chroniąca przed grypą – zalecana szczególnie przed sezonem jesienno-zimowym.

W leczeniu łuszczycy owłosionej skóry głowy pomaga Clobetasol Propionate Belupo w formie szamponu, który łagodzi świąd i zmniejsza zmiany skórne. Natomiast osoby z astmą mogą odetchnąć pełną piersią dzięki Aerox – wziewnemu lekowi, który redukuje stan zapalny i rozszerza drogi oddechowe.

Leki stosowane w szpitalach – wsparcie w najtrudniejszych chwilach

W ostrych stanach niewydolności serca, gdy konwencjonalne terapie zawodzą, stosuje się Levosimendan Waymade – lek podawany dożylnie, który wspomaga pracę serca, poprawiając jego wydolność.

Bez recepty, ale skutecznie

Na ból gardła i podrażnienia podczas infekcji warto sięgnąć po pastylki Synosept APTEO MED – ich składniki działają odkażająco i łagodzą ból, pomagając szybciej odzyskać komfort.

Podsumowanie

Nowe leki to nie tylko kolejne nazwy na opakowaniach – to realne wsparcie dla pacjentów w walce o lepsze zdrowie i codzienny komfort. Co prawda w grudniu 2024 pojawiły się zamienniki popularnych leków, ale dzięki różnorodności form i zastosowań każdy pacjent może znaleźć terapię dopasowaną do swoich potrzeb. Niezależnie od rodzaju leczenia, pamiętaj, aby zawsze stosować leki zgodnie z zaleceniami lekarza i farmaceuty – to klucz do bezpiecznego i skutecznego leczenia.

Bigetra i Dabigatran Etexilate Adamed, zawierające dabigatran, dostępne w formie kapsułek twardych o dawkach 75 mg, 110 mg i 150 mg, są stosowane w profilaktyce udarów i zakrzepów u pacjentów z migotaniem przedsionków. Dabigatran jest bezpośrednim inhibitorem trombiny, który pomaga zapobiegać tworzeniu się zakrzepów krwi.

Pojawiły się także leki z rywaroksabanem, Rivaroxaban LEK-AM i Rivaroxaban OLIMP, które są dostępne w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg. Rywaroksaban jest inhibitorem czynnika Xa, stosowanym w profilaktyce zakrzepów i udarów.

Z kolei Ticagrelor Teva, zawierający tikagrelor, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 60 mg i 90 mg. Tikagrelor jest stosowany w profilaktyce zakrzepów i zawałów serca, działając jako inhibitor agregacji płytek krwi.

Nowością jest także lek na nadciśnienie – Rilmenidine Grindeks zawierający rilmenidynę w postaci tabletek 1 mg. Rilmenidyna jest stosowana w leczeniu nadciśnienia tętniczego, działając poprzez zmniejszenie aktywności układu współczulnego, co prowadzi do obniżenia ciśnienia krwi.

Leki okulistyczne

Carteol LP 2% Preservative Free, zawierający chlorowodorek karteololu, to nowe krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu (20 mg/ml), stosowane w leczeniu jaskry. Karteolol zmniejsza ciśnienie wewnątrzgałkowe, co pomaga chronić nerw wzrokowy przed uszkodzeniem.

Leki przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne

Czerwiec 2024 przyniósł także nowości w leczeniu infekcji. Dalbavancin Accord i Dalbavancin Reig Jofre, zawierające dalbawancynę, są dostępne jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji (500 mg). Dalbawancyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych skóry i tkanek miękkich.

Leki przeciwnowotworowe

Nowością jest także Fulvestrant Cipla, zawierający fulwestrant, który jest dostępny jako roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce (250 mg). Fulwestrant jest stosowany w leczeniu raka piersi, działając poprzez blokowanie receptorów estrogenowych.

Z kolei Pazopanib Viatris, zawierający pazopanib, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 200 mg i 400 mg. Pazopanib jest stosowany w leczeniu raka nerki, działając poprzez hamowanie angiogenezy i wzrostu guza.

Leki przeciwbólowe

Na rynku pojawił się także nowy lek przeciwbólowy dostępny na receptę. Exbol, zawierający chlorowodorek tramadolu i paracetamol, jest dostępny w formie tabletek (75 mg + 650 mg). Ten lek jest stosowany w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego, łącząc działanie opioidowe tramadolu z przeciwbólowym działaniem paracetamolu.

Leki na układ oddechowy

Nowości nie ominęły także pulmonologii. Gartior, zawierający tiotropium, jest dostępny jako proszek do inhalacji w kapsułce twardej (18 mcg/dawkę odmierzoną). Tiotropium jest stosowane w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), pomagając rozszerzyć oskrzela i ułatwić oddychanie.

Natomiast Tussifortin, zawierający dekstrometorfan, jest dostępny w formie pastylek twardych (10 mg). Dekstrometorfan jest stosowany w leczeniu kaszlu, działając jako środek przeciwkaszlowy, który hamuje odruch kaszlowy.

Leki przeciwcukrzycowe

Czerwiec 2024 przyniósł także nowe możliwości w leczeniu cukrzycy. Metformin hydrochloride Biofarm, zawierający chlorowodorek metforminy, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 500 mg, 850 mg i 1000 mg. Metformina jest stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, pomagając kontrolować poziom cukru we krwi.

Leki na choroby psychiczne i uzależnienia

NiQuitin MINI Citrus, zawierający nikotynę, to nowość do leczenia uzależnienia od papierosów. Jest dostępny w formie tabletek do ssania o dawkach 2 mg i 4 mg. Ten lek jest stosowany w terapii zastępczej nikotyny, pomagając zmniejszyć objawy odstawienia nikotyny u osób rzucających palenie.

Z kolei Pratyria, zawierająca paliperydon, jest dostępna jako zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu w ampułko-strzykawce o dawkach 75 mg, 100 mg, 150 mg oraz kombinacja 100 mg + 150 mg. Paliperydon jest stosowany w leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych.

Inne leki

Warto wspomnieć także o leku Stygmistanon, zawierającym bromek pirydostygminy, który jest dostępny w formie tabletek powlekanych (60 mg). Pirydostygmina jest stosowana w leczeniu miastenii, pomagając poprawić przekazywanie impulsów nerwowych do mięśni.

Nowością jest także Auricid zawierający allopurynol, dostępny w formie tabletek o dawkach 100 mg i 300 mg. Jest on stosowany w leczeniu dny moczanowej. Allopurynol działa poprzez hamowanie oksydazy ksantynowej, co pomaga zmniejszyć produkcję kwasu moczowego w organizmie.

Clatra Allergy Fast zawiera bilastynę w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (20 mg). Bilastyna jest lekiem przeciwhistaminowym stosowanym w leczeniu objawów alergii, takich jak katar sienny i pokrzywka, działając poprzez blokowanie receptorów histaminowych.

Nowy lek Minoxidil Doppelherz dla mężczyzn, zawierający minoksydyl, będzie dostępny jako piana na skórę (50 mg/g). Minoksydyl stymuluje wzrost włosów poprzez poprawę przepływu krwi do mieszków włosowych, co pomaga w leczeniu łysienia androgenowego.

Naromiast Devikap z cholekalcyferolem, jest dostępny w formie kapsułek miękkich o dawkach 20 000 IU i 50 000 IU. Cholekalcyferol, czyli witamina D3, wspomaga wchłanianie wapnia i fosforu oraz utrzymanie prawidłowej mineralizacji kości.

Podsumowanie

Te nowo zarejestrowane leki oferują szeroką gamę terapii, które mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów cierpiących na różne schorzenia. Wprowadzone leki obejmują innowacyjne rozwiązania w leczeniu chorób przewlekłych, jak również nowoczesne terapie onkologiczne i antybiotykowe. Znaczące są również nowe opcje w zakresie terapii przeciwbólowej, przeciwwirusowej oraz wspomagającej rzucanie palenia. Dzięki tym nowym lekom, pacjenci mają większy wybór w skutecznym zarządzaniu swoimi dolegliwościami, co przekłada się na lepszą kontrolę chorób i poprawę ogólnego stanu zdrowia.

Czy odczuwasz senność, zmęczenie, a może masz częstą ochotę na coś słodkiego? Te objawy, razem z rozdrażnieniem czy apatią, mogą być sygnałami insulinooporności. W badaniach laboratoryjnych insulinooporność manifestuje się podwyższoną glikemią na czczo, nieprawidłowym profilem lipidowym, podwyższonym kwasem moczowym i nadciśnieniem. Nagromadzenie tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicach brzucha, to kolejny znak ostrzegawczy. W celu potwierdzenia insulinooporności lekarze często korzystają ze wskaźnika HOMA, który oblicza się na podstawie poziomu glukozy i insuliny we krwi. Wartość HOMA powyżej 2,5 może wskazywać na insulinooporność, podczas gdy dla zdrowych osób wskaźnik ten wynosi około 1. Jak w takim razie walczyć z insulinoopornością? Czy dieta i aktywność fizyczna to jedyna opcja? Czy warto brać suplementy? Co na insulinooporność będzie najlepsze?

Jak dieta i ruch mogą pomóc w walce z insulinoopornością?

Jeśli chcesz ograniczyć insulinooporność, kluczowym krokiem jest zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej. Można to osiągnąć poprzez zmianę diety i zwiększenie aktywności fizycznej. Skoncentruj się na produktach o niskim <a href=”https://leki.pl/poradnik/indeks-glikemiczny-i-kontrola-cukrzycy/”>indeksie glikemicznym lub takich, które w połączeniu mają niski ładunek glikemiczny. Produkty o wysokim indeksie glikemicznym szybko podnoszą poziom cukru we krwi, co może pogarszać insulinooporność. Z tego względu unikaj słodyczy, miodu, dżemów, nadmiaru pieczywa pszennego oraz ryżu. Dieta niskowęglowodanowa może okazać się szczególnie pomocna. Równie ważna jest regularna aktywność fizyczna – najlepiej, aby była częścią twojej codziennej rutyny. Dieta i aktywność fizyczna są bardzo ważne, ale warto pomyśleć także, co na insulinooporność warto stosować z suplementów diety. Już to wyjaśniamy.

Jakie suplementy mogą wspierać walkę z insulinoopornością?

Oprócz zdrowej diety i regularnego ruchu, suplementy diety mogą być cennym wsparciem w walce z insulinoopornością. Składniki, które mogą pomóc, to między innymi kurkumina, cynamon, ekstrakt z zielonej herbaty, morwa biała, żeń-szeń, witamina D, magnez, polifenole, koenzym Q10, kwas alfa-liponowy, kwasy omega-3 oraz cynk.

Witamina D pośrednio wpływa na wydzielanie insuliny, regulując stężenie jonów wapnia w komórkach trzustki. Suplementacja magnezu może być korzystna w leczeniu hiperglikemii, hiperinsulinemii oraz insulinooporności. Cynamon natomiast wspiera metabolizm węglowodanów i może skutecznie obniżać poziom cukru we krwi. Zielona herbata, bogata w antyoksydanty, takie jak polifenole, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, a dodatkowo może pomóc w obniżeniu ciśnienia krwi oraz poziomu cukru we krwi. 

Oprócz tego preparaty z morwą białą cieszą się dużą popularnością (np. HUMAVIT MORWA ESSENCE, Zuccarin, Morwa Biała plus forte, Diabetosan Caps, Insulimed), ponieważ pomagają regulować poziom insuliny, a kwercetyna zawarta w liściach tej rośliny skutecznie obniża poziom glukozy we krwi. Warto również rozważyć suplementację kwasów omega-3, które są znane z obniżania insulinooporności i zwiększania tolerancji glukozy. Żeń-szeń z kolei, stabilizuje poziom glukozy i ciśnienia tętniczego, a koenzym Q10 wspiera gospodarkę węglowodanową, zmniejszając glikemię na czczo i poprawiając kontrolę cukrzycy typu 2. Suplementacja cynkiem może również przyczynić się do lepszej tolerancji glukozy i zmniejszenia insulinooporności.

Przykładowe preparaty wspomagające walkę z insulinoopornością

Poniżej wymieniliśmy przykładowe preparaty, które mogą wspomóc Twoją walkę z insulinoopornością. Każdy z nich zawiera skuteczne substancje, o których pisaliśmy w poprzednim akapicie.

Zuccarin, tabletki

O produkcie

• preparat ten to suplement diety;
• zawiera wyciąg z morwy o zawartości 400 mg w jednej tabletce;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• nie zawiera cukrów;
• wolny od laktozy;
• zalecana porcja to dwa razy dziennie po tabletce przed posiłkiem lub po spożyciu posiłku bogatego w cukier.

Morwa biała Plus Forte, kapsułki

O produkcie

• ten preparat jest suplementem diety;
• Zawiera ekstrakt z liści morwy, 500 mg w 1 tabletce, ekstrakt z kory cynamonowca 100 mg na tabletkę i chrom 20 mcg;
• nie zawiera słodzików ani laktozy;
• nie zaleca się stosowania w chorobach żołądka i dwunastnicy;
• stosować 15 minut przed posiłkiem bogatym w węglowodany.

Doppelherz Aktiv dla diabetyków, tabletki

O produkcie

• ten produkt jest suplementem diety;
• zawiera zestaw witamin i minerałów, które wspomagają metabolizm węglowodanów;
• poza witaminami z grupy B zawiera magnez, cynk i chrom, które wpływają na gospodarkę węglowodanową;
• produkt wolny od glutenu i laktozy;
• zalecana porcja to jedna tabletka dziennie, po miesiącu połowa porcji dziennie.

Doppelherz aktiv Kurkuma 750 z piperyną + witamina D, kapsułki

O produkcie

• preparat ten jest suplementem diety;
• zawiera 750 mg ekstraktu z korzenia kurkumy, w tym 35 mg kurkuminy, 2 mg piperyny i 25 mcg witaminy D;
• składniki łącznie lepiej się wchłaniają, niż stosowane pojedynczo;
• zaleca się stosowanie 1 kapsułki dziennie;
• nie zawiera laktozy.

Diabetosan Caps, kapsułki

O produkcie

• preparat ten jest suplementem diety;
• skład preparatu obejmuje ekstrakt z liści gurmaru, ekstrakt z morwy białej oraz chrom;
• zalecane dawkowanie to 1 kapsułka dwa razy dziennie;
• preparat wspomaga utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi;
• produkt nie zawiera laktozy ani glutenu.

Chrom Complex, kapsułki

O produkcie

• ten preparat jest suplementem diety;
• skład preparatu obejmuje inulinę, cynk, niacynę, witaminę B6 oraz chrom;
• zalecane dawkowanie to 1 kapsułka dziennie;
• preparat wspomaga utrzymanie prawidłowego metabolizmu makroskładników i poziomu glukozy we krwi;
• produkt jest odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• suplement nie zawiera laktozy ani glutenu.

Herbatka fix Morwa z cynamonem, zioła do zaparzania

O produkcie

• preparat ten to suplement diety;
• skład preparatu obejmuje liść morwy białej (70%) oraz cynamon (30%);
• zalecane dawkowanie to 1 saszetka trzy razy dziennie;
• morwa biała wspomaga metabolizm węglowodanów, a cynamon sprzyja utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru we krwi;
• produkt nie zawiera soli, tłuszczu ani cukru w znaczących ilościach;
• napar ma słodko-korzenny smak i zapach charakterystyczny dla cynamonu.

Insulimed, tabletki

O produkcie

• ten produkt jest suplementem diety;
• skład preparatu obejmuje wyciąg z liści gurmaru, morwy białej, berberysu, kozieradki, a także witaminy B6, B12 i chrom;
• zalecane dawkowanie to 1 tabletka dziennie;
• wyciąg z gurmaru wspiera metabolizm glukozy i lipidów oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi;
• produkt nie zawiera laktozy ani substancji słodzących.

Podsumowanie

Insulinooporność to poważne zaburzenie metaboliczne, które może prowadzić do cukrzycy. Kluczowe w jej prewencji są zdrowa dieta o niskim indeksie glikemicznym i regularna aktywność fizyczna. Warto także wspomóc się odpowiednimi suplementami, które mogą poprawić metabolizm węglowodanów i regulację poziomu cukru. Zadbaj o swoje zdrowie, wybierając właściwą dietę i suplementy, aby uniknąć poważnych konsekwencji związanych z insulinoopornością.

Nerki to fasolowate organy, które leżą pod żebrami po obu stronach kręgosłupa z tyłu naszego ciała. Ich główną rolą jest filtracja krwi. W naszym organizmie zachodzi mnóstwo reakcji chemicznych i przemian metabolicznych, które generują niepotrzebne i szkodliwe związki. Przez nerki przepływa krew, z której usuwana jest nadmierna ilość wody i niepotrzebne składniki. W efekcie prowadzi to do powstania moczu. Oczywiście to tylko jedno z zadań nerek. W nerkach powstają również hormony, dzięki którym utrzymywane jest prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi lub możliwa jest produkcja czerwonych krwinek. Co może się stać, gdy nasze nerki przestaną prawidłowo pracować? Poniżej prezentujemy listę wybranych problemów zdrowotnych, które mogą mieć związek ze źle działającymi nerkami:

• nadciśnienie tętnicze krwi;
• zawał mięśnia sercowego;
• udar mózgu;
• inne choroby sercowo-naczyniowe;
• uszkodzenie nerwów (neuropatie);
• anemia [1].

Co może wskazywać na chore nerki?

Początkowe objawy nieprawidłowo funkcjonujących nerek nie są oczywiste. Chory może nie być świadomy, że ten ważny organ pracuje nieprawidłowo, bo objawy można pomylić, chociaż by ze zwykłym przemęczeniem. Poniższe symptomy mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie nerek:

• przewlekłe zmęczenie;
• nadmierna męczliwość;
• zwiększone pragnienie;
• nadmierne oddawania moczu;
• obrzęki ciała (głównie kończyny i oczy);
• trudności w oddawaniu moczu;
• pienienie się moczu;
• obecność krwi w moczu.

Jeśli rozpoznajesz u siebie nawet jeden z powyższych objawów, to należy udać się do lekarza.

Które badania ocenią zdrowie nerek?

Dobrym pomysłem, aby kontrolować zdrowie swoich nerek, jest wykonywanie rutynowych, np. corocznych badań krwi i moczu. Istnieją pewne wskaźniki, które pozwolą ci kontrolować stan swoich nerek i szybko rozpoznać ewentualne nieprawidłowości, z którymi należy udać się do lekarza. Pamiętaj, aby wszystkie wyniki skonsultować ze swoim lekarzem.

Badanie krwi pozwoli określić wartość GFR, czyli wskaźnika filtracji kłebuszkowej. GFR pokazuje, jak dobrze nerki filtrują krew. Prawidłowe wartości dla dorosłych powinny wynosić powyżej 90 ml/min/1,73 m2. Drugim wskaźnikiem kondycji nerek jest poziom kreatyniny. Warto też kontrolować poziom kwasu moczowego. Hiperurykemia, czyli nadmiar kwasu moczowego we krwi, może prowadzić do powstawania złogów nerkowych i być wskaźnikiem rozwoju chorób nerek.

Dane o zdrowiu nerek dostarcza także badanie ogólne moczu. Najważniejszą rzeczą, która interesuje nas w badaniu moczu w kontekście chorób nerek, jest białko. Obecność protein w moczu może wskazywać na problemy z tym narządem i taki wynik powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Pierwsze kroki w dbaniu o nerki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, aby uniknąć przewlekłych chorób, to pierwsze kroki są dość proste. Nie wymagają one skomplikowanych procedur i przyjmowania dziwnych suplementów – wręcz przeciwnie! Podstawowym krokiem, który zapewni nerkom prawidłowe funkcjonowanie, jest prowadzenie zdrowego stylu życia. Chodzi tutaj o aktywność fizyczną i zróżnicowaną dietę.

Ruch i zdrowe pożywienie

Codzienna aktywność fizyczna jest kluczowa do zapewnienia zdrowia naszemu organizmowi. Wedle wszelkich zaleceń powinniśmy przeznaczać minimum 150 minut tygodniowo na ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, np. bieganie, siłownia, pływanie lub fitness. Pamiętaj, że jeśli zaczynasz przygodę z ruchem, to nawet spacer będzie dobrym wyborem. Dobrze, gdybyś codziennie pokonywał od 5000 do 10000 kroków. Postaraj się, aby aktywność fizyczna była rutyną w twoim życiu. Wybieraj to, co lubisz, aby nie wykonywać ćwiczeń na siłę. Umiarkowany wysiłek pozwoli zadbać ci o nerki, ale również o prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Aktywność fizyczna skutecznie obniża ryzyko zachorowania na choroby metaboliczne, jak np. cukrzyca [2-4].

Zdrowa dieta to także klucz do zdrowia. Nie chodzi tutaj, aby skrupulatnie liczyć kalorie i dobierać produkty żywnościowe. Takie podejście może być ciekawe przez kilka tygodni, ale chodzi o to, żeby zmienić swoje nawyki żywieniowe na całe życie. Warto wybrać dietę, która dostarcza zdrowe tłuszcze, błonnik i odpowiednie ilości białka. W prewencji chorób sercowo-naczyniowych poleca się głównie dietę DASH, która będzie dobra do utrzymania zdrowia nerek. Należy pamiętać, aby spożywać warzywa i owoce oraz ograniczać czerwone i tłuste mięso w diecie [2].

Utrzymuj prawidłową masę ciała

Celem wprowadzenia aktywności fizycznej do swojego życia oraz zdrowej diety jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Jeśli jesteś otyły lub masz nadwagę, to warto skonsultować się z dietetykiem w celu dobrania odpowiedniej i zdrowej metody redukcji. Nadmierne kilogramy przyczyniają się do rozwoju cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz przewlekłych chorób nerek.

Wyeliminuj używki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, to powinieneś wyeliminować ze swojego życia wszelkie używki. Chodzi tutaj o papierosy, alkohol i narkotyki. W wyjściu z nałogu nikotynowego może pomóc ci lekarz lub farmaceuta poprzez zastosowanie Nikotynowej Terapii Zastępczej. Alkohol to także związek, który niszczy zdrowie. Żadna ilość alkoholu nie jest bezpieczna dla twojego organizmu.

Jak uniknąć chorób nerek?

Nerki pełnią ważne funkcje w organizmie, dlatego, żeby o nie dbać, należy dbać tak naprawdę o całe ciało. Istnieje wiele czynników ryzyka, które prowadzą do przewlekłych chorób nerek. Na część z nich nie mamy wpływu, ale są i takie, które – chociaż częściowo – zależą od nas:

• nadciśnienie tętnicze krwi;
• cukrzyca;
• choroby sercowo-naczyniowe;
• otyłość;
• przewlekłe infekcje układu moczowego;
• przewlekłe stosowanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych;
• kamienie nerkowe;
• podeszły wiek.

Kontroluj choroby przewlekłe

Prewencja chorób nerek opiera się na kontrolowaniu innych chorób przewlekłych. Jeśli cierpisz na nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę, masz podwyższony profil lipidowy bądź chorujesz na inne choroby sercowo-naczyniowe, to musisz być pod stałą opieką lekarzy i powinieneś przyjmować zalecane leki. Utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi, poziomu glukozy lub profilu lipidowego jest niezbędne do prewencji chorób nerek. Nawet jeśli teraz nie cierpisz na wspomniane choroby, ale występują one u ciebie w rodzinie, to już jesteś narażony na przewlekłą chorobę nerek. Powinieneś kontrolować te parametry, np. raz do roku.

Nie nadużywaj leków

Wszelkie przyjmowane leki powinny być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą. Jednym z czynników ryzyka wystąpienia chorób nerek jest nadużywanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych. Niestety w większości są one dostępne bez recepty. To substancje, takie jak:

• diklofenak (np. Voltaren Express Forte);
• ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Mig);
• meloksykam (np. Mel, Moilec, Opokan);
• naproksen (np. Naxii, Aleve);
• kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin, Polopiryna S) [5].

Nie znaczy to, że są one przeciwwskazane u zdrowych osób. Chodzi o to, aby ich nie nadużywać i nie stosować jednocześnie. Jeśli występują u ciebie wskazania do stosowania NLPZ, np. cierpisz na ból lub masz gorączkę, to powinieneś je brać przez jak najkrótszy czas.

Pij odpowiednią ilość wody

W gonitwie dnia codziennego często zapominamy o zdrowym odżywianiu, ale i piciu odpowiedniej ilości płynów. Jedna herbata do posiłku i dwie kawy w ciągu dnia to zdecydowanie za mało. Z drugiej strony nie ma też uniwersalnego wzoru na zalecaną ilość wody w ciągu dnia. Zwykle określa się, że powinniśmy przyjmować od 1,5l do 2l wody dziennie. Najlepszym wskaźnikiem jest kolor moczu. Powinien być jasnożółty – to świadczy o prawidłowym nawodnieniu. Ciemnożółta lub brązowa barwa moczu wskazuje na odwodnienie. Jeśli mocz jest bezbarwny, to znak, że jesteś zbyt mocno nawodniony.

Co może się stać, gdy pijesz za mało? Bardzo częsty objaw to ból głowy. Pijemy mało, boli nas głowa, sięgamy po leki (NLPZ) i zwiększa się ryzyko ich przedawkowania, co źle wpływa na nerki. Z drugiej strony zbyt mocno stężony mocz, to w niektórych przypadkach czynnik ryzyka rozwoju drobnych złogów nerkowych (tzw. piasku nerkowego) i kamieni, które mogą uszkodzić nerki.

Gdzie szukać pomocy?

Obecnie istnieją liczne organizacje pacjenckie, zajmujące się chorobami nerek i wspieraniem pacjentów i ich rodzin. Jedną z nich jest Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki.

­­Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki (OSMN) zrzesza osoby z chorobami nerek na różnym etapie rozwoju choroby. Wspiera pacjentów z Przewlekłą Chorobą Nerek oraz ich bliskich, pomaga uporać się z przeciwnościami, jakie niesie konieczność leczenia. Służy dobrym słowem, radą i pomocą w znajdowaniu rozwiązań problemów zdrowotnych. Promuje badania profilaktyczne nerek oraz ideę transplantacji jako najlepszą metodę ratowania życia ciężko chorych osób.

Podsumowanie

Jeśli chcesz uniknąć chorób nerek, to powinieneś zapamiętać kilka ważnych i prostych zasad. Najważniejszy jest zdrowy styl życia. Dbaj o regularną aktywność fizyczną i zdrową dietę. Wyeliminuj wszelkie używki. Staraj się unikać stresu. Pamiętaj też o regularnych badań kontrolnych. Najważniejsze rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę to ciśnienie tętnicze krwi, poziom glukozy, profil lipidowy, kreatynina, GFR i badanie moczu. Jeśli którekolwiek wyniki będą poza normami lub cokolwiek cię zaniepokoi, to niezwłocznie zgłoś się do lekarza. Jeśli już chorujesz na pewne choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę lub hipercholesterolemię, to musisz przyjmować leki, aby twoje wyniki pozostawały w normie. Nieleczone choroby przewlekłe prędzej czy później doprowadzą do przewlekłej choroby nerek.

Mocz powstaje w nerkach na drodze filtracji kłębuszkowej, wchłaniania zwrotnego oraz sekrecji i zawiera wiele różnych substancji. W głównej mierze są to woda oraz elektrolity (potas, sód, magnez, wapń, fosfor), związki azotowe (kreatynina i mocznik), a także barwniki nadające charakterystyczną barwę (urobilinogen). W stanach patologicznych w moczu może znaleźć się np. glukoza (co może sugerować np. cukrzycę) lub białka (możliwe uszkodzenie nerek), jednak nie są to sytuacje zero-jedynkowe i konieczne jest wówczas poszerzenie diagnostyki.

Jako że nerki pozwalają oczyścić organizm z produktów przemiany materii, w moczu mogą znajdować się również różnego rodzaju metabolity leków, np. paracetamolu (Apap), ibuprofenu (Ibuprom, Ibum), metforminy (Glucophage, Metformax, Siofor), a także kofeiny czy morfiny (Sevredol). Mocz jest również wykorzystywany do badania na obecność narkotyków, ponieważ wiele metabolitów związków psychoaktywnych może utrzymywać się w płynie od kilku do nawet kilkunastu dni [1, 2].

Jaki jest prawidłowy odczyn moczu?

Prawidłowy odczyn (pH) moczu oscyluje w granicach 4,5-8, natomiast za normę uznaje się wynik ok. 6,5-7. Im niższe pH, tym mocz jest bardziej kwaśny i odwrotnie – im wyższe, tym jest bardziej zasadowy. 

Lekko kwasowe środowisko zapobiega m.in. namnażaniu drobnoustrojów w obrębie dróg moczowych czy rozwojowi kamicy nerkowej (tworzeniu kryształów kwasu moczowego lub soli wapnia). Zasadowy odczyn moczu może natomiast towarzyszyć infekcji bakteryjnej układu moczowego, a także być oznaką zaburzeń czynnościowych nerek [1, 2].

Czy mocz trzeba zakwaszać?

Wiele osób, chcąc zapobiec infekcjom układu moczowego, decyduje się na zakwaszanie moczu. O tym, czy jest to rzeczywiście konieczne, powinien zadecydować lekarz. W warunkach fizjologicznych mocz jest jednym z czynników, który pomaga utrzymać homeostazę organizmu, czyli równowagę wewnętrzną. Prawidłowy odczyn moczu również warunkowany jest przez procesy kompensacyjne zachodzące w organizmie. Zakwaszanie moczu, o ile jest konieczne, powinno mieć więc charakter kontrolowany [1].

Witamina C na zakwaszenie moczu – czy to rzeczywiście ma sens?

Witamina C (kwas askorbinowy) nie jest obecnie zalecana jako substancja wspomagająca zakwaszenie moczu. Wykazano, że przewlekłe stosowanie kwasu askorbinowego w dawce wynoszącej od 500 do 2000 mg na dobę zwiększa stężenie szczawianów w moczu.

Choć pojedyncze kryształy szczawianu wapnia rzeczywiście mogą znajdować się w moczu w warunkach fizjologicznych, zwiększenie ich ilości może doprowadzać do tworzenia twardego osadu, a następnie kamieni nerkowych. Mówimy wówczas o tzw. kamicy szczawianowej.

Udowodniono, że nawet wysokie dawki kwasu askorbinowego nie wpływają znacząco na odczyn moczu. Stosowanie witaminy C nie ma więc większego sensu w przypadku chęci zakwaszenia moczu, a zażywanie wysokich dawek tej substancji może okazać się szkodliwe [3, 4].

Jakie są naturalne sposoby na zakwaszenie moczu?

Skoro więc stosowanie witaminy C nie jest odpowiednim środkiem na zakwaszenie moczu, może warto sięgnąć po naturalne sposoby? Jeszcze do niedawna za skuteczny środek uznawano żurawinę amerykańską (Vaccinium macrocarpon) np w Apo-Uro Plus. W 1914 roku wykryto w jej owocach kwas benzoesowy, natomiast w moczu osób, które spożywały przetwory z żurawiny oznaczono kwas hipurowy. To skłoniło badaczy do postawienia tezy, jakoby żurawina posiadała właściwości zakwaszające mocz. 

Jednak właściwości lecznicze żurawiny nie wynikają ze zdolności do zakwaszania moczu, ponieważ (podobnie jak w przypadku wit. C) odczyn płynu nie obniża się w tym przypadku istotnie. Główne znaczenie mają obecne w owocach żurawiny związki flawonoidowe, a mianowicie procyjanidy i proantocyjanidy, które ograniczają przyleganie bakterii do komórek nabłonka układu moczowego [5].

Wskaźnik PRAL a stopień zakwaszenia moczu

PRAL, czyli Potential Renal Acid Load, to wskaźnik, który pozwala określić wpływ różnych produktów żywnościowych na pH moczu. Ujemny wskaźnik PRAL wskazuje na produkty o charakterze zasadowym, zaś dodatni opisuje produkty kwasowe. Zerowy wskaźnik jest natomiast zarezerwowany dla produktów neutralnych.

I tak, za produkty o charakterze zasadowym uznaje się większość owoców, warzyw oraz soków. Z kolei wśród produktów kwasowych można wymienić mięso, ryby, owoce morza, a także produkty zbożowe i mleczne. Do produktów neutralnych zalicza się oleje roślinne.

Organizm jest skonstruowany w taki sposób, że wszelkie odchylenia od normy są stopniowo kompensowane. Jednak dieta może mieć wpływ na różnego rodzaju parametry, jak choćby odczyn moczu. W produktach żywnościowych znajduje się bowiem szereg pierwiastków o charakterze kwasowym (np. siarka, chlor, fosfor) lub zasadowym (magnez, potas, wapń), które rzeczywiście mogą wywoływać zmiany pH moczu [6].

Pamiętajmy jednak, że w tym przypadku skrajności nie są zjawiskiem pożądanym. Organizm dąży do równowagi, dlatego nie jest dla niego korzystne ani silne zakwaszenie moczu, ani jego uzasadowienie. 

Szumy w uszach to nieprzyjemne uczucie wpływające na nasze codzienne funkcjonowanie. Większość osób deklaruje obniżoną jakość życia spowodowaną przez te dolegliwości. Pacjenci skarżą się na rozdrażnienie, pobudzenie, niepokój i trudności z zasypianiem. Szumy uszne mogą występować tylko przez jakiś czas, ale także w sposób ciągły. Najczęściej pojawiają się podczas wysiłku fizycznego lub przy zmianie pozycji ciała. Objawiać się mogą dudnieniem, dzwonieniem w uszach, stukaniem czy falowaniem.

Jakie są przyczyny szumów usznych?

Szumy uszne nie są uznaną jednostką chorobową, a są następstwem innych schorzeń. Leczenie powinno polegać na wyeliminowaniu przyczyn pierwotnej choroby, a nie jedynie zwalczać jej objawy.

Mogą pojawić się w każdym wieku, ale duży odsetek stanowią osoby po sześćdziesiątym roku życia. Przyczyną szumów usznych są najczęściej nieprawidłowości w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego, ale także zmiany w budowie i działaniu układu słuchu.

Niektóre leki (chemioterapia, antybiotyki aminoglikozydowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne), a także przebyte infekcje, nadciśnienie i niedociśnienie tętnicze, niedobór witaminy B12, cukrzyca, miażdżyca mają wpływ na ich wystąpienie.

Jakie są klasyczne lekarstwa zmniejszające szumy uszne?

Wśród leków na receptę stosowanych w leczeniu szumów usznych wymienia się: nicergolinę, winpocetynę, pentoksyfilinę, betahistynę. Trzy pierwsze leki podaje się w fazie ostrej drogą dożylną, a wszystkie wymienione są dostępne także na receptę lekarską, w formie doustnej.

Pentoksyfilina

Pentoksyfilina jest lekiem stosowanym w zaburzeniach krążenia mózgowego i obwodowego, a także w zaburzeniach funkcjonowania ucha wewnętrznego, objawiającego się niedosłuchem czy nagłą głuchotą. Zaburzenia słuchu mogą objawiać się także szumami i innymi dźwiękowymi sygnałami słyszanymi przez chorego. Najczęstszą przyczyną są nieprawidłowości krążenia mózgowego, a także niedokrwienie mózgu  (miażdżyca naczyń mózgowych).

Przeciwwskazaniem do stosowania jest:

• niedociśnienie;
• nagłe zmiany wartości ciśnienia tętniczego;
• niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego;
• świeży udar mózgu;
• krwawienia wewnętrzne;
• schorzenia przebiegające z ryzykiem masywnych krwotoków;
• nadwrażliwość na metyloksantyny (kofeinę, teofilinę, teobrominę).

Ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących leki przeciwzakrzepowe.

Do przykładowych preparaty zawierające pentoksyfilinę należą: Polfilin, Agapurin SR, Apo-Pentox 400 SR.

Polfilin, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Agapurin SR, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Apo-Pentox 400 SR, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Nicergolina

Nicergolina jest lekiem wpływającym na przepływ mózgowy. Rozszerza naczynia mózgowe, powodując lepsze ukrwienie mózgu, a także struktur układu słuchu. Oprócz działania wazodylatacyjnego, wpływa na parametry krzepnięcia krwi, tzn. zmniejsza agregację płytek i lepkość krwi. Wskazaniem do stosowania nicergoliny jest umiarkowane otępienie, jednakże lek również jest stosowany w leczeniu szumów usznych, które mogą być konsekwencją nieprawidłowego ukrwienia mózgu.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania?

• niedociśnienie i niskie wartości ciśnienia tętniczego;
• wysoki poziom kwasu moczowego we krwi, skaza moczanowa;
• świeży zawał mięśnia sercowego;
• ciężka bradykardia;
• jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych.

Do przykładowych preparatów z nicergoliną należą: Nilogrin, Nicergolin, Nicerin.

Nilogrin, tabletki

Winpocetyna

Winpocetynę stosuje się w leczeniu zaburzeń słuchu na tle naczyniowym, w przewlekłej niewydolności krążenia mózgowego, po przebytym udarze niedokrwiennym i objawach otępiennych pochodzenia naczyniowego. Ponadto wskazaniem do stosowania są zaburzenia krążenia w siatkówce i naczyniówce.

Przeciwwskazaniem do podania leku jest:

• ostra faza udaru krwotocznego;
• nadwrażliwość na substancję czynną;
• ciężkie zaburzenia rytmu serca;
• okres ciąży i karmienia piersią.

Ostrożność powinni zachować pacjenci, u których występują zaburzenia rytmu serca z wydłużeniem odcinka QT, a także pacjenci stosujący leki, mogące ten odcinek wydłużyć (niektóre antybiotyki, amantadyna, tamoksyfen, flukonazol). Lek korzystnie wpływa na metabolizm mózgowy, zwiększa przepływ krwi przez naczynia mózgowe oraz wpływa na właściwości reologiczne krwi. Dodatkowo działa osłonowo na tkankę mózgową.

Do przykładowych preparatów zawierających winpocetynę należą: Vinpoven Forte, Vicebrol Forte, Vinpoton.

Vinpoven Forte, tabletki

Vicebrol Forte, tabletki

Betahistyna

Wskazaniem do stosowania betahistyny jest choroba Meniere’a, która objawia się szumami usznymi, niedosłuchem lub głuchotą oraz zawrotami głowy. Jej działanie polega na zwiększeniu przepływu krwi przez ślimak, ale prawdopodobnie też w całym mózgu. Dodatkowo jest częściowym agonistą receptora histaminowego H1 i antagonistą receptora H3 w tkance nerwowej. Zwiększa obrót histaminy i jej uwalnianie, co ma znaczenie w leczeniu zawrotów głowy i szumów usznych.

U osób starszych nie ma konieczności zmniejszenia dawki leku, nie modyfikuje się jej w niewydolności wątroby czy nerek. Często występują jednak zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (nudności, ból brzucha, wymioty) oraz bóle głowy.

Do przykładowych preparatów z betahistyną należą: Betaserc, Polvertic, Betahistine dihydrochloride Accord.

Betaserc, tabletki

Betahistine dihydrochloride Accord, tabletki

Leki psychostymulujące — czy są skuteczne w leczeniu szumów usznych?

Leki psychostymulujące również znajdują zastosowanie w terapii szumów usznych i zawrotów głowy. Przykładem może być piracetam, który poprawia stabilność błony komórkowej poprzez tworzenie kompleksów z cząsteczkami fosfolipidów. Związek ten wpływa na płytki krwi, zmniejszając ich agregację i zlepianie, a także zmniejsza przyleganie erytrocytów do ścian naczyń i zmniejsza ich skurcz. W konsekwencji usprawnia się przepływ krwi przez mózg.

Przykładowe preparaty zawierające piracetam to: Nootropil, Memotropil, Biotropil 800.

Biotropil 800, tabletki powlekane

Memotropil, tabletki powlekane

Jakie inne leki można stosować w leczeniu szumów usznych?

W przypadku szumów usznych lekarz może zadecydować o włączeniu karbamazepiny — leku przeciwdrgawkowego do terapii. Stabilizuje ona błony komórek nerwowych i zmniejsza przewodzenie wyładowań.

Przykładowe preparaty zawierające karbamazepinę to: Finlepsin 200 Retard, Tegretol.

Finlepsin 200 Retard, tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Tegretol CR 200, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu

Jakie są najnowsze leki na szumy uszne?

Nowy lek na szumy uszne, znajdujący się obecnie w fazie badań klinicznych, to Ebselen, występujący też pod nazwą SPI -1005. Lek zawiera cząsteczkę selenu. Działa cytoprotekcyjnie, przeciwutleniająco i przeciwzapalnie. Działa podobnie do peroksydazy glutationowej i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Lek obecnie znajduje się w 3 fazie badań klinicznych w Stanach Zjednoczonych. Wiąże się z nim duże nadzieje, jeśli chodzi o eliminację szumów usznych i zawrotów głowy.

Jak wyciszyć szum w uszach lekami bez recepty?

Na polskim rynku dostępne są suplementy, zawierające w swoim składzie wyciąg z miłorzębu japońskiego, kompleks diosmina — hesperydyna, wyciąg z ruszczyka kolczastego, kompleks witamin z grupy B oraz witaminę C. Składniki te usprawniają mikrokrążenie, wpływają na zmniejszenie zlepiania się płytek krwi (miłorząb japoński), a także warunkują prawidłowe działanie układu nerwowego i chronią jego komórki (witaminy B i witamina C).

Przykładowe preparaty dostępne bez recepty: Tanakan, Tone, Audiocontrol.

Tanakan, tabletki powlekane

Tone, tabletki

Audiocontrol, tabletki

Podsumowanie

Pacjenci cierpiący na szumy uszne i zawroty głowy nie powinni ich bagatelizować. Istotne jest właściwe rozpoznanie i rozpoczęcie terapii. Oprócz farmakoterapii lekarz może zlecić bezpośrednią stymulację nerwu błędnego czy leczenie chirurgiczne (wszczepienie implantu ślimakowego).

Ważna jest dbałość o właściwą postawę ciała, wzmocnienie mięśni kręgosłupa, gdyż często zwyrodnienia kręgów szyjnych mogą wiązać się z pojawieniem się szumów usznych.

Farmakoterapia oferuje nam zarówno leki na receptę jak i wspomagające terapię suplementy diety. Ważne, aby zapoznać się z ich wskazaniami, dawkowaniem i możliwymi działaniami ubocznymi.

Arginina to jeden z ważnych aminokwasów produkowanych w naszym organizmie. Niestety określana jest jako względnie egzogenna, gdyż podczas przemian biochemicznych nasze ciało może ją wyprodukować, jednak w ograniczonej ilości. Ilość ta pokrywa podstawowe zapotrzebowanie i w związku z czynnikami zewnętrznymi nie zawsze jest to wystarczające [1,2].

Jak powstaje arginina?

Istnieje kilka dróg syntezy argininy. Arginina powstaje z innych aminokwasów przyjmowanych z pożywieniem (np. proliny, glutaminy lub glutaminianów). Etapem pośrednim jest tutaj cytrulina, do której przekształcają się wymienione wyżej aminokwasy, a z niej powstaje dopiero arginina. Z tego względu jednym ze sposobów zwiększenia ilości argininy w naszym organizmie może być zwiększenie podaży cytruliny, proliny lub glutaminy [2].

Gdzie występuje arginina?

Nie zawsze podstawowa synteza argininy wystarczy do zaspokojenia wszystkich potrzeb organizmu. W takim przypadku najlepiej zwiększyć jej podaż z diety. Gdzie występuje arginina i w jakich produktach żywnościowych znajdziemy jej najwięcej?

Przy standardowej diecie osoba dorosła przyjmuje średnio od 3 do 5 g argininy dziennie. Gdzie występuje arginina w diecie? Najwięcej jest jej w produktach bogatobiałkowych. Argininę znajdziemy w:

• Orzechach, np. arachidowych lub włoskich.
• Produktach pochodzenia zwierzęcego, np. nabiale lub mięsie.
• Rybach i owocach morza.
• Produktach zbożowych, głównie płatkach i mące.
• Owocach, jednak największa ilość argininy znajduje się w arbuzie.
• Gorzkiej czekoladzie.
• Roślinach strączkowych [3].

Można przyjąć, że 1 g białka z diety dostarcza około 54 mg argininy, z czego tylko około 60% jest dostępna dla organizmu z racji dość dużej degradacji tego aminokwasu przez arginazę w jelitach [4].

Jak działa arginina?

Arginina bierze udział w wielu cyklach biochemicznych. Jest niezbędna w przemianach azotu lub mocznika [2].

Arginina i naczynia krwionośne

Arginina stanowi źródło azotu niezbędnego do syntezy tlenku azotu w komórkach naczyń krwionośnych. Zaburzenia w ilości argininy mogą prowadzić do nieprawidłowego napięcia ścian naczyń krwionośnych i ich funkcjonowania. W efekcie może być to jedną z przyczyn zaburzeń naczyniowych. Długotrwały niedobór argininy prowadzi również do zwiększenia stresu oksydacyjnego w komórkach, co dodatkowo zwiększa problem [5].

Z tego też względu arginina oraz cytrulina (jako jej prekursor) stanowią podstawę wielu badań na temat leczenia nadciśnienia tętniczego krwi, nadciśnienia płucnego lub stanu przedrzucawkowego [5].

Arginina i gojenie ran

Arginina odgrywa także duże znaczenie w gojeniu się ran. W prawidłowym procesie regeneracji rany niezbędne są odpowiednie ilości tlenku azotu. Jak już wiemy, arginina jest niezbędna do jego produkcji. W trakcie gojenia ran niedobory tlenku azotu powstają, np. przez niedożywienie pacjenta. Mogą być wynikiem przyjmowanych leków, glikokortykosteroidów lub chorób, np. cukrzycy [4].

Badania dowiodły, że suplementy diety lub żywność specjalnego przeznaczenia medycznego z dodatkiem argininy i cytruliny wpływają korzystnie na proces regeneracji tkanek. Takie produkty możemy znaleźć w aptekach i będzie to, np. Nutridrink Skin Repair [4].

Arginina i nowotwory

Niektóre badania dowodzą, że wybrane nowotwory produkują arginazę. Arginaza to enzym, który rozkłada argininę i w efekcie zmniejsza jej ilość. Z tego powodu wysnuto wniosek, że arginina może mieć korzystny wpływ na leczenie nowotworów. Wynika to z tego, że arginina jest potrzebna do prawidłowego funkcjonowania limfocytów. Jej niedobór może zaburzać działanie limfocytów (głównie T), które biorą udział w procesie niszczenia zmienionych komórek [2,6].

Arginina i zaburzenia erekcji

Czy argininę warto przyjmować przed seksem? Arginina może być korzystna dla osób z zaburzeniami erekcji. W przypadku takich zaburzeń stosuje się od 2,5 do 5 gramów argininy dziennie. To dobra propozycja dla pacjentów, którzy mają niewielkie problemy i nie chcą rozpoczynać terapii lekami, takimi jak sildenafil lub tadalafil. Natomiast argininę można stosować razem z wymienionymi wcześniej substancjami, co poprawia i zwiększa ogólne efekty terapeutyczne [7,8].

Arginina i aktywność fizyczna

Arginina, podobnie jak cytrulina, jest polecana dla sportowców, którzy chcą poprawić swoje osiągi. Czy te substancje rzeczywiście zwiększają naszą wydolność? Jedna metaanaliza wskazuje, że faktycznie suplementacja argininą poprawia osiągi aerobowe jak i anaerobowe [9].

Argininę można stosować przedtreningowo (około godzinę przed treningiem) w ilości 0,15 g na kilogram masy ciała [9].

W przypadku codziennego stosowania istnieją dwa schematy:

• 2 g dziennie przez 7 tygodni w celu poprawy wysiłku aerobowego.
• 12 g dziennie przez 8 tygodni w celu poprawy osiągów anaerobowych [9].

Jaka arginina jest najlepsza?

Jaka arginina jest najlepsza i kiedy najlepiej brać argininę? Jeśli mamy możliwość to najlepiej przyjmować ją wprost z pożywienia. Jednak nie zawsze dostarczymy jej odpowiednie ilości z diety. Wtedy warto zastanowić się nad suplementami diety z argininą. Które będą  najlepsze?

Na rynku aptecznym mamy wiele form argininy. Niestety są to suplementy diety i nie mamy dostępnych leków. Nie znaczy to oczywiście, że suplementy diety są złe, ale warto kierować się tutaj renomą producenta i własnymi doświadczeniami.

Arginina występuje najczęściej w formie kapsułek i proszku. Znajdziemy ją w także w preparatach łączonych z innymi aminokwasami, tzw. BCAA. Takie formy mogą być dobrym wyborem dla sportowców.

Przykładowe preparaty z argininą to, np.:

• Doppelherz aktiv Men Lider (750 mg L-argininy w 1 kapsułce).
• Orgasmmax for men (150 mg argininy w 1 kapsułce).
• Melarginol (300 mg argininy w 1 kapsułce).
• Permen King (300 mg argininy w 1 tabletce).
• Braveran (600 mg L-argininy w 1 tabletce).

Jakie są skutki uboczne argininy?

Generalnie arginina klasyfikowana jest jako bezpieczna substancja, jednak skutki uboczne mogą wystąpić zawsze.

Do najczęstszych skutków ubocznych argininy należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak:

• nudności,
• wymioty,
• biegunka,
• bóle brzucha [3].

Na suplementację argininą powinny uważać osoby z podwyższonym poziomem kwasu moczowego i epizodami dny moczanowej w przeszłości, gdyż nadmierne przyjmowanie tego aminokwasu może zwiększyć poziom kwasu moczowego i zaostrzyć chorobę.

Arginina może obniżać ciśnienie tętnicze krwi, dlatego przed jej suplementacją osoby z nadciśnieniem powinny zasięgnąć porady lekarzy lub farmaceuty. Nie powinno się stosować leków na nadciśnienie i inne choroby sercowo-naczyniowe (np. nitraty) razem z argininą.

Czy warto brać argininę?

Arginina to suplement diety, który powinien być uzupełniony podczas jej niedoborów. Jednak ciężko stwierdzić, kiedy faktycznie mamy niedobory argininy. Czy w takim przypadku warto brać argininę?

Przed rozpoczęciem suplementacji powinnyśmy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby stwierdzić czy suplementacja jest faktycznie potrzebna. Pamiętajmy o tym, że nawet jeśli arginina pozytywnie wpływa na pewne aspekty zdrowotne, to nie zastąpi leków, jeśli będą wymagane w danej jednostce chorobowej.

Jak długo stosować argininę?

Jeśli zdecydujemy się na suplementację argininy to kiedy najlepiej ją brać i jak długo stosować argininę?

Czas stosowania zależy od celu, w jakim stosujemy argininę. W przypadku problemów z erekcją warto przyjąć ją około godzinę przed stosunkiem. Dla poprawy kondycji fizycznej najlepiej stosować argininę przedtreningowo. Jeśli chcemy wspomóc nasz organizm i uzupełnić niedobory aminokwasy, to rozsądnie będzie stosować argininę od 2 do 4 tygodni.

Jeśli chodzi o to kiedy najlepiej brać argininę to powinno się ją przyjmować około godziny przed posiłkiem (najlepiej rano) popijać szklanką wody.

Niewydolność serca to zaawansowany etap przewlekłych schorzeń układu sercowo-naczyniowego, który może być niezwykle dokuczliwy i niebezpieczny dla zdrowia. Istnieje wiele przyczyn tego stanu, ale u osób powyżej 65. roku życia najczęściej występują dwie główne przyczyny:

• choroba niedokrwienna serca — odpowiada za 60-87% przypadków;
• nadciśnienie tętnicze.

Choroba ta rozwija się, gdy serce nie jest w stanie pompować krwi w ilościach potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Początkowo organizm stara się “ratować” sytuację, zwiększając ciśnienie napełniania serca, co chwilowo poprawia funkcjonowanie mięśnia sercowego. Dzięki temu tlen i składniki odżywcze ponownie docierają do komórek. Niestety, ten mechanizm działa tylko przez krótki czas, co powoduje, że z biegiem czasu niewydolność serca się pogłębia, a rokowania dla pacjenta stają się coraz gorsze. Niewydolność serca nie tylko obniża jakość życia, ale także prowadzi do niepełnosprawności oraz wykluczenia z życia zawodowego i społecznego. Dodatkowo, choroby współistniejące, takie jak cukrzyca typu 2, mogą jeszcze bardziej pogarszać stan pacjenta. Do typowych objawów niewydolności serca należą:

• zmęczenie, nawet przy niewielkim wysiłku;
• duszność, zarówno w spoczynku, jak i podczas wysiłku, a także w nocy;
• obrzęki, spowodowane zatrzymaniem płynów w organizmie;
• suchy kaszel z rdzawo podbarwioną plwociną;
• wyniszczenie organizmu w zaawansowanych stadiach choroby.

Na szczęście, w ostatnich latach średnia długość życia osób z niewydolnością serca znacznie się wydłużyła, co jest zasługą nowoczesnych terapii lekowych. Wciąż jednak poszukuje się nowych rozwiązań farmakologicznych, które mogą jeszcze bardziej poprawić rokowania. Jedną z obiecujących grup leków, które zyskały nowe zastosowanie w leczeniu niewydolności serca, są inhibitory SGLT-2 (flozyny), dotychczas znane głównie z leczenia cukrzycy [1,2].

Jaki jest związek między cukrzycą a niewydolnością serca?

Obserwacje kliniczne jednoznacznie wskazują na silny związek między cukrzycą typu 2 a niewydolnością serca. Osoby z cukrzycą są kilkukrotnie bardziej narażone na rozwój niewydolności serca niż osoby bez tej choroby, nawet jeśli poziom glukozy jest dobrze kontrolowany. Niewydolność serca ma szczególnie negatywny wpływ na jakość życia pacjentów z cukrzycą, a ostre epizody tej choroby są główną przyczyną zgonów w tej grupie pacjentów.

Cukrzyca nie tylko predysponuje do chorób serca, ale również je pogłębia. U pacjentów z cukrzycą, którzy mają problemy z tolerancją glukozy i insulinoopornością, lekarze często obserwują:

• powiększoną lewą komorę serca;
• zwiększoną sztywność naczyń krwionośnych;
• wyższy poziom trójglicerydów;
• nadwagę lub otyłość.

Te objawy zwiększają ryzyko wystąpienia niewydolności serca [3].

Inhibitory SGLT-2 w cukrzycy

Inhibitory SGLT-2 (sodium-glucose linked transporter 2) początkowo były stosowane wyłącznie w leczeniu cukrzycy typu 2. Działają one poprzez zwiększenie wydalania glukozy z moczem. W normalnych warunkach, nerki reabsorbują około 180 g glukozy z powrotem do krwi, ale przy znacznie podwyższonym poziomie cukru, organizm zaczyna wydalać nadmiar glukozy z moczem. Transporter SGLT-2 odpowiada za powrót glukozy i sodu z moczu do krwi, a inhibitory SGLT-2 blokują ten proces, co prowadzi do zwiększonego wydalania glukozy z moczem i obniżenia poziomu cukru we krwi. Obecnie stosuje się kilka inhibitorów SGLT-2, w tym:

• kanagliflozyna (Invokana);
• dapagliflozyna (Forxiga);
• empagliflozyna (Jardiance).

Podczas leczenia flozynami zaobserwowano, że pacjenci rzadziej zapadają na niewydolność serca, co skutkowało mniejszą liczbą hospitalizacji na oddziałach kardiologicznych. To odkrycie doprowadziło do rozszerzenia zastosowania tej grupy leków na leczenie niewydolności serca [4].

Inhibitory SGLT-2 w niewydolności serca

Zwiększone wydalanie moczu (diureza) wywołane przez inhibitory SGLT-2 przynosi korzyści nie tylko w regulacji poziomu glukozy, ale również poprawia parametry układu sercowo-naczyniowego. Warto zwrócić uwagę na dwa kluczowe efekty:

• obniżenie ciśnienia krwi, dzięki zwiększonej diurezie i wydalaniu jonów sodu;
• redukcja masy ciała, ponieważ wydalanie cukru z moczem znacznie obniża bilans energetyczny organizmu.

Te zmiany zmniejszają ryzyko chorób serca, co sprawia, że stosowanie inhibitorów SGLT-2 przynosi podwójną korzyść. Coraz częściej leki te są wykorzystywane nie tylko w leczeniu, ale również w zapobieganiu niewydolności serca, nawet u osób bez cukrzycy. Dodatkowo, trwają badania nad ich potencjalnym zastosowaniem w leczeniu otyłości, co mogłoby dodatkowo poprawić zdrowie serca.

Ochronne działanie SGLT-2 na serce

Badania i obserwacje wykazały, że inhibitory SGLT-2 wykazują dodatkowe ochronne działanie na serce. W kolejnych akapitach omówię najważniejsze mechanizmy ochronne, które mogą przyczynić się do poprawy stanu zdrowia pacjentów z niewydolnością serca [5].

SGLT-2 zmniejszają stężenia czynników zapalnych

Jednym z kluczowych mechanizmów działania inhibitorów SGLT-2 jest ich zdolność do obniżania stężenia czynników zapalnych, takich jak CRP, TNF-α i IL-6. Choć dokładny mechanizm nie jest jeszcze w pełni zrozumiany, wiadomo, że stany zapalne odgrywają dużą rolę w rozwoju przewlekłych chorób, w tym niewydolności serca. Dzięki inhibitorom SGLT-2 zmniejsza się produkcja reaktywnych form tlenu, które mogą hamować produkcję tlenku azotu (NO). Niskie stężenie NO prowadzi do sztywnienia komórek sercowych, co z kolei przyczynia się do rozwoju choroby wieńcowej i niewydolności serca.

Stres antyoksydacyjny chroni przed niewydolnością serca

Stres oksydacyjny to kolejny kluczowy mechanizm, który przyczynia się do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, w tym niewydolności serca. Charakteryzuje się on niewystarczającą ilością wewnętrznych przeciwutleniaczy. Badania wykazały, że inhibitory SGLT-2 działają jako skuteczne antyoksydanty. Mają one zdolność do:

• obniżania produkcji wolnych rodników;
• zwiększania produkcji przeciwutleniaczy, takich jak dysmutaza ponadtlenkowa;
• hamowania produkcji czynników prozapalnych, np. CRP.

Dzięki temu, flozyny skutecznie chronią serce przed stresem oksydacyjnym.

Inhibitory SGLT2 — korzystne działanie w insulinooporności

Inhibitory SGLT-2 obniżają podwyższony poziom glukozy we krwi, co jest szczególnie korzystne dla pacjentów z insulinoopornością. Działają one niezależnie od insuliny, co oznacza, że nie wywołują hipoglikemii. Obniżenie poziomu cukru we krwi prowadzi także do zmniejszenia poziomu insuliny, co z kolei zapobiega odkładaniu się tkanki tłuszczowej — jednego z głównych czynników ryzyka rozwoju insulinooporności. Pacjenci przyjmujący inhibitory SGLT-2 nie tylko unikają przyrostu masy ciała, ale także obniżają ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca.

Inne mechanizmy ochronne inhibitorów SGLT-2

Korzyści ze stosowania inhibitorów SGLT-2 nie kończą się na wspomnianych wcześniej mechanizmach. Badania wykazały, że flozyny mają również inne korzystne działanie, które może być pomocne w leczeniu niewydolności serca. Na przykład, inhibitory SGLT-2 zmniejszają stężenie kwasu moczowego, co jest szczególnie korzystne dla osób z niewydolnością serca, u których często występuje podwyższony poziom tego kwasu z powodu zmniejszonej diurezy. Ponadto, inhibitory SGLT-2 ograniczają gromadzenie się tłuszczu i wytwarzanie adipokin. Obniżone gromadzenie tkanki tłuszczowej pozwala zmniejszyć wydzielanie prozapalnych substancji, z kolei blokada adipokin wpływa na zmniejszenie ryzyka chorób serca [5].

Podsumowanie

Niewydolność serca to poważne schorzenie, które często współwystępuje z cukrzycą typu 2, znacząco pogarszając jakość życia pacjentów. Inhibitory SGLT-2, choć pierwotnie stosowane w leczeniu cukrzycy, okazały się skuteczne także w terapii niewydolności serca, przynosząc korzyści takie jak obniżenie ciśnienia krwi, redukcję masy ciała oraz zmniejszenie stanów zapalnych i stresu oksydacyjnego. Jeśli zmagasz się z niewydolnością serca lub cukrzycą, warto skonsultować się z lekarzem w sprawie zastosowania tych nowoczesnych leków, które mogą znacząco poprawić Twoje zdrowie.

Ból pięty pojawiający się przy chodzeniu może być spowodowany wieloma czynnikami. Może to być oznaka zmęczenia, kontuzji i toczącego się stanu zapalnego lub choroby. Duży odsetek wizyt w gabinetach lekarskich oraz fizjoterapeutycznych wynika z odczuwania bólu w obrębie pięty i stopy. Ból pięty, kłucie pięty czy pieczenie pięty nie zawsze musi oznaczać poważną chorobę, ale co w przypadku kiedy faktycznie mamy do czynienia z chorobą?

Jakie są choroby, przy których bolą pięty?

Najczęściej występującymi chorobami, które objawiają się między innymi bólem pięty czy całej stopy są:

• Ostroga piętowa – to proces zapalny nazywany zapaleniem rozcięgna podeszwowego co prowadzi do koślawości pięty. Jedną z przyczyn powstawania ostrogi piętowej jest źle dobrane obuwie (zbyt duże, zbyt luźne obuwie). Innymi czynnikami, które mogą prowadzić do powstania ostrogi piętowej, są: wiek, wykonywanie pracy stojącej, płaskostopie, nadwaga. Ból pięty może pojawiać się zarówno w spoczynku, jak i podczas chodzenia [1].

Ryc. 1. Przebieg rozcięgna podeszwowego z zaznaczonym miejscem największej bolesności podczas zapalenia [1].

• Jałowa martwica kości piętowej (choroba Haglunda / pięta Haglunda) – dotyczy najczęściej dzieci w okresie pokwitania i objawia się bólem obu pięt, a przyczyną powstawania tego schorzenia są: zwapnienia (efekt przewlekłego zapalenia ścięgien Achillesa), przeciążenia, noszenie butów ze zbyt wąskim zapiętkiem lub nieprawidłowa budowa kości piętowej [1].
• Dna moczanowa (podagra) – choroba reumatyczna spowodowania zbyt wysokim stężenia kwasu moczowego we krwi, a w efekcie odkładaniem się kryształów moczanu sodu w płynie stawowym i okolicznych tkankach, a także w tkance podskórnej. Poza charakterystycznym dla tej choroby zapaleniem stawów istotne są również zmiany dotyczące układu sercowo-naczyniowego oraz nerek [2].
• Złamanie zmęczeniowe w obrębie kości stopy – dolegliwości bólowe pojawiają się początkowo po bieganiu, a w późniejszym czasie także podczas chodzenia, jak i w spoczynku [1].

Co na ból pięty?

Sposób postępowania uzależniony jest od tego, z czym tak naprawdę mamy do czynienia – czyli odpowiedzią na pytanie: dlaczego boli? Na przykład, w leczeniu ostrogi piętowej skuteczna okazuje się kinezyterapia (gimnastyka lecznicza), fizykoterapia (pole magnetyczne, światło) oraz stosowanie odpowiedniego obuwia i wkładek ortopedycznych.

W ostrodze piętowej jak i w pozostałych schorzeniach zapalnych pomocne są maści na ból pięty, żele oraz kremy o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym dostępne bez recepty: Traumon żel, Voltaren max, OSTROGOżel, Dikloziaja, Difortan żel, Ibalgin Sport, Olfen żel, DIP Rilif żel, DIP HOT rozgrzewający krem, Naproxen EMO, a także leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z grupy NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), w postaci tabletek czy kapsułek, również dostępnych bez recepty: Ketonal, Ibuprom, Nurofen, Metafen, Dexak.

Leczenie dny moczanowej polega przede wszystkim na normalizacji stężenia kwasu moczowego przy użyciu leków dostępnych na receptę: Milurit, Allupol, Argadopin, a w uśmierzaniu towarzyszącego bólu zaleca się stosowanie NLPZ. U pacjentów z dną moczanową nie wolno stosować kwasu acetylosalicylowego, ponieważ podnosi on stężenie kwasu moczowego w surowicy. Oprócz stosowania leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych warto zadbać o noszenie odpowiednio dobranego obuwia, oraz dobrze wyprofilowanych wkładek. W stanach przewlekłych ulgę może przynieść naprzemienne polewanie ciepłą i zimną wodą bolącego miejsca.