• Czy suplementy diety można przedawkować i jakie są tego konsekwencje
• Czym różnią się suplementy od leków i dlaczego ma to znaczenie dla bezpieczeństwa
• Jakie witaminy i minerały najłatwiej przedawkować i jakie dają objawy
• O rzeczywistych przypadkach osób, które doświadczyły skutków ubocznych nadmiernej suplementacji
• Jakie są górne limity bezpiecznego spożycia najpopularniejszych suplementów
• Jak stosować suplementy bezpiecznie – 5 praktycznych kroków
• W jakich sytuacjach suplementacja jest naprawdę potrzebna i uzasadniona
• Na co zwracać uwagę przy zakupie suplementów, aby uniknąć produktów niskiej jakości

Czy można przedawkować suplementy? Najważniejsze fakty o ryzyku i skutkach ubocznych

Suplementy diety cieszą się ogromną popularnością jako sposób na wzmocnienie odporności, poprawę samopoczucia czy uzupełnienie niedoborów. Wiele osób traktuje je jako bezpieczną alternatywę dla leków, sięgając po nie bez większej refleksji. Ale czy rzeczywiście są one całkowicie bezpieczne? Czy można je przedawkować? Odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak. Podobnie jak każdy produkt zawierający substancje aktywne, suplementy mogą w nadmiarze powodować poważne konsekwencje zdrowotne, zamieniając się z pomocników w potencjalne zagrożenie.

Czym różni się suplement diety od leku?

Zanim zagłębimy się w temat przedawkowania, warto zrozumieć podstawową różnicę między suplementem a lekiem. Leki to substancje o udowodnionym działaniu terapeutycznym, które przechodzą rygorystyczne badania kliniczne przed dopuszczeniem do obrotu. Muszą wykazać skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu konkretnych schorzeń. Suplementy diety natomiast są traktowane jako środki spożywcze, które mają jedynie uzupełniać normalną dietę. Czy to oznacza, że suplement diety jest zawsze gorszy niż lek? Nie do końca. Rzetelni producenci dobierają odpowiednie składniki do suplementów diety. Dobrze dobrane składniki, w rozsądnych ilościach mogą wspomagać działanie naszego organizmu. Z tego powodu ważne jest, aby wybierać produkty od rzetelnych producentów, którzy znają się na substancjach czynnych i potrafią tak skomponować skład, aby suplement pomógł nam uzupełnić niedobory. Pamiętajmy, że jeśli suplement w sobie – przysłowiowe 1000 składników – to nie znaczy, że jest najlepszy.

Różnica polega jeszcze na samym procesie wprowadzania produktu na rynek. Proces wprowadzania suplementu na rynek jest znacznie prostszy – wystarczy zgłoszenie składu do Głównego Inspektoratu Sanitarnego, bez konieczności przeprowadzania badań klinicznych. Ta różnica w nadzorze znacząco zwiększa ryzyko przedawkowania, zwłaszcza gdy pacjenci samodzielnie decydują o dawkach lub łączą różne preparaty, nie zdając sobie sprawy z potencjalnych konsekwencji. To kolejny aspekt, aby wybierać takich producentów, którzy przeprowadzają badania czystości swoich produktów, prezentuję analizy jakościowe i ilościowe oraz produktują suplement zgodnie z zasadami, co mogą potwierdzić np. certyfikatami.

Dlaczego dochodzi do przedawkowania suplementów?

No dobrze, ale dlaczego mogą pojawić się sytuacje, że dochodzi do przedawkowania pewnych składników? Wynika to z wielu różnych sytuacji, które po krótce omawiamy poniżej.

Kumulacja składników w organizmie

Jednym z głównych mechanizmów przedawkowania jest akumulacja składników w tkankach. Dotyczy to szczególnie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz niektórych minerałów, jak żelazo czy selen. W przeciwieństwie do witamin rozpuszczalnych w wodzie, które organizm wydala z moczem, te składniki mogą gromadzić się w organizmie. Długotrwałe przyjmowanie nawet nieznacznie zawyżonych dawek może z czasem doprowadzić do toksycznego nagromadzenia tych substancji.

Problem nasila się, gdy stosujemy preparaty “megadawkowe“, które zawierają wielokrotność dziennego zapotrzebowania. Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego niektóre suplementy zawierają 500% czy nawet 1000% dziennej referencyjnej wartości spożycia? Takie dawki mogą być uzasadnione w niektórych przypadkach klinicznych, ale dla przeciętnej osoby często stanowią niepotrzebne obciążenie.

Nakładanie się źródeł składników odżywczych

Często zapominamy, że suplementy nie są jedynym źródłem witamin i minerałów w naszej diecie. Wiele produktów spożywczych jest wzbogacanych w dodatkowe składniki odżywcze – od płatków śniadaniowych po napoje. Jeśli jednocześnie przyjmujemy suplement zawierający te same składniki, łatwo przekroczyć bezpieczne dawki.

Szczególnie niebezpieczne jest łączenie multiwitamin z pojedynczymi preparatami. Na przykład, jeśli zażywamy kompleks witamin, osobno witaminę D i dodatkowo tran (bogaty w witaminę D), możemy nieświadomie przyjmować trzykrotną lub wyższą dawkę tej witaminy. Ta nieświadoma kumulacja składników z różnych źródeł to jedna z najczęstszych przyczyn przedawkowania suplementów.

Interakcje suplementów z lekami

Szczególną ostrożność należy zachować przy suplementach ziołowych, które mogą wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami. Czy wiesz, że popularny dziurawiec może znacząco osłabiać działanie wielu leków, w tym tabletek antykoncepcyjnych, leków przeciwzakrzepowych czy przeciwdepresyjnych? Dzieje się tak, ponieważ przyspiesza on metabolizm tych substancji w wątrobie. Inne zioła, takie jak miłorząb japoński, mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, zwiększając ryzyko krwawień. Te przykłady pokazują, że ziołowe suplementy, mimo swojego “naturalnego” pochodzenia, mogą istotnie wpływać na działanie leków, prowadząc do niebezpiecznych interakcji.

Jakie są objawy przedawkowania najpopularniejszych suplementów?

Objawy przedawkowania suplementów mogą być różnorodne i zależą od konkretnego składnika. Oto najważniejsze sygnały ostrzegawcze, na które warto zwrócić uwagę:

• Witamina A: bóle głowy, nudności, suchość skóry, a w skrajnych przypadkach uszkodzenie wątroby;
• Witamina D: nudności, wymioty, osłabienie mięśni, nadmierne pragnienie i oddawanie moczu, a długotrwale – odkładanie wapnia w narządach;
• Witamina B6: drętwienie, mrowienie i ból kończyn (neuropatia obwodowa);
• Witamina C: biegunka, nudności, skurcze żołądka, zwiększone ryzyko kamieni nerkowych;
• Żelazo: bóle brzucha, wymioty, biegunka, a długotrwale – uszkodzenie wątroby i serca;
• Wapń: zaparcia, utrata apetytu, zwiększone ryzyko kamieni nerkowych;
• Magnez: biegunka, bóle głowy, a w skrajnych przypadkach – osłabienie mięśni i spadek ciśnienia.

Czy zauważyłeś kiedyś któryś z tych objawów po rozpoczęciu suplementacji? Jeśli tak, może to być sygnał, że dawka jest zbyt wysoka lub dany preparat nie jest dla Ciebie odpowiedni.

Rzeczywiste przypadki przedawkowania – studia przypadków

Aby lepiej zrozumieć skalę problemu, przyjrzyjmy się kilku udokumentowanym przypadkom przedawkowania suplementów. 5-miesięczne niemowlę otrzymywało krople z witaminą D, które zawierały 46-krotnie wyższą dawkę niż deklarowana na etykiecie. U dziecka rozwinęła się ciężka hiperkalcemia oraz toksyczne stężenie witaminy D, wymagające intensywnego leczenia, włącznie z dializą. Przypadek ten pokazuje, jak istotna jest jakość suplementów, zwłaszcza podawanych najmłodszym. Gdyby producent dysponował badaniami na temat ilości składnika, tj. witaminy D, to pewnie możnaby uniknąć tego problemu, bo taka partia nie trafiłaby na rynek.

73-letni pacjent przyjmował przez 3 lata preparat multiwitaminowy zawierający 50 mg witaminy B6 dziennie. Rozwinął postępującą neuropatię obwodową z drętwieniem i bólem kończyn. Po odstawieniu suplementu objawy częściowo ustąpiły, ale nie całkowicie – to przykład trwałego uszkodzenia układu nerwowego spowodowanego długotrwałym przedawkowaniem witaminy uważanej za bezpieczną. To również pokazuje jak ważne jest indywidualne badanie jakości każdego suplementu przez producenta, co niestety jest bardzo rzadkim zjawiskiem.

Górne limity bezpiecznego spożycia – ile to za dużo?

Dla bezpiecznej suplementacji kluczowe jest przestrzeganie górnych limitów spożycia (UL – Upper Limit). Oto wartości UL dla najważniejszych składników odżywczych dla osób dorosłych:

• Witamina A (retinol): 3000 μg RAE dziennie;
• Witamina D: 100 μg (4000 IU) dziennie;
• Witamina E: 300 mg dziennie;
• Witamina C: 2000 mg dziennie;
• Witamina B6: 12 mg dziennie (obniżono z wcześniejszych 25 mg);
• Żelazo: 45 mg dziennie;
• Wapń: 2500 mg dziennie;
• Magnez: 350 mg dziennie (tylko z suplementów);
• Cynk: 25 mg dziennie;
• Selen: 255 μg dziennie.

Warto zauważyć, że wartości te dotyczą całkowitego dziennego spożycia z suplementów i żywności wzbogacanej, ale nie obejmują naturalnego spożycia z dietą. Czy sprawdzasz czasem, jaki procent tych wartości zawierają Twoje suplementy? Warto też przed suplementacją wykonać, np. badanie poziomu witaminy D3, aby zobaczyć czy faktycznie cierpimy na niedobory. Jeszcze lepszym działaniem jest ponowienie badania, np. po 2 miesiącach stosowania suplementu, aby zobaczyć, jak nasz organizm na niego reaguje.

Jak bezpiecznie stosować suplementy? Praktyczny poradnik

Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania suplementów, warto stosować się do następujących zasad:

1. Sprawdź źródła i jakość – Wybieraj suplementy od renomowanych producentów, którzy dbają o standardy wytwarzania. Unikaj produktów o nieokreślonym pochodzeniu, zwłaszcza tych dostępnych tylko w internecie i obiecujących cudowne efekty.
2. Zsumuj wszystkie źródła danego składnika – Policz, ile danej witaminy czy minerału przyjmujesz łącznie ze wszystkich suplementów i wzbogaconej żywności. Upewnij się, że suma nie przekracza górnego limitu bezpiecznego spożycia.
3. Monitoruj poziomy we krwi – Przy długotrwałej suplementacji warto okresowo badać poziom suplementowanych składników we krwi. Dotyczy to szczególnie witaminy D, B12, żelaza czy magnezu.
4. Konsultuj z lekarzem, zwłaszcza przy przyjmowaniu leków – Jeśli stosujesz leki na stałe, zawsze uzgadniaj nowe suplementy z lekarzem. Niektóre kombinacje mogą być niebezpieczne.
5. Obserwuj sygnały ostrzegawcze z organizmu – Naucz się rozpoznawać wczesne objawy przedawkowania, takie jak nudności, biegunka, nadmierne pragnienie, mrowienie palców czy dłoni, bóle głowy lub nietypowe zmęczenie.

Stosowanie tych pięciu prostych zasad znacząco zmniejsza ryzyko przedawkowania i pozwala czerpać korzyści z suplementacji bez narażania zdrowia. Czy stosujesz już któreś z tych zasad?

Kiedy suplementacja jest naprawdę potrzebna?

Mimo potencjalnych zagrożeń, suplementy diety mają swoje uzasadnione miejsce w dbaniu o zdrowie. W jakich sytuacjach suplementacja jest rzeczywiście wskazana?

• udokumentowane niedobory – jeśli badania krwi wykazały niedobór określonego składnika (np. żelaza, witaminy D czy B12), suplementacja pod kontrolą lekarza jest uzasadniona;
• szczególne okresy życia – kobiety w ciąży potrzebują kwasu foliowego, żelaza i DHA. Niemowlęta wymagają witaminy D i K. Seniorzy często potrzebują witaminy D, B12 i wapnia ze względu na zmienione wchłanianie i metabolizm;
• specyficzne diety – osoby na dietach wegańskich powinny suplementować witaminę B12. Przy innych dietach eliminacyjnych może być konieczne uzupełnianie składników, których brakuje w ograniczonym jadłospisie;
• choroby wpływające na wchłanianie – pacjenci z celiakią, chorobą Leśniowskiego-Crohna czy po operacjach bariatrycznych często wymagają suplementacji ze względu na zaburzone wchłanianie składników odżywczych.

W tych sytuacjach korzyści z właściwie dobranej suplementacji przewyższają potencjalne ryzyko. Kluczem jest jednak indywidualne podejście – to, co pomaga jednej osobie, dla innej może być zbędne lub nawet szkodliwe.

Na co uważać przy zakupie suplementów?

Oprócz ryzyka przedawkowania, istnieje również problem zanieczyszczeń w suplementach niskiej jakości. Kontrole wykazały obecność niepokojących substancji w niektórych produktach:

• metale ciężkie – w niektórych suplementach ziołowych wykryto podwyższone poziomy ołowiu, rtęci czy kadmu. Te toksyczne pierwiastki mogą kumulować się w organizmie;
• niedeklarowane substancje farmaceutyczne – w “naturalnych” środkach na potencję znajdowano sildenafil (składnik Viagry). W preparatach na odchudzanie wykrywano sibutraminę – lek wycofany z rynku ze względu na ryzyko sercowo-naczyniowe;
• niedokładne dawkowanie – badania wykazały, że rzeczywista zawartość składników aktywnych może znacząco odbiegać od deklarowanej na etykiecie – zarówno in plus, jak i in minus.

Wybór suplementów od renomowanych producentów, którzy prowadzą rygorystyczną kontrolę jakości, znacząco zmniejsza ryzyko narażenia na te zanieczyszczenia. Warto zwracać uwagę na certyfikaty jakości, transparentność informacji o pochodzeniu surowców oraz wyniki badań potwierdzających czystość produktu.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Czy można przedawkować suplementy? Zdecydowanie tak. Mimo że są powszechnie dostępne i kojarzone ze zdrowiem, ich nadmierne spożycie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Szczególnie narażone na kumulację w organizmie są witaminy rozpuszczalne w tłuszczach oraz niektóre minerały, jak żelazo czy wapń. Bezpieczna suplementacja opiera się na kilku kluczowych zasadach: konsultacji ze specjalistą, przestrzeganiu zalecanych dawek, uważnym łączeniu różnych preparatów oraz wyborze produktów wysokiej jakości. Pamiętaj, że suplementy mają uzupełniać dietę, a nie ją zastępować. Podstawą zdrowia powinna być zbilansowana dieta, bogata w naturalne źródła witamin i minerałów. Suplementy mają swoje miejsce w dbaniu o zdrowie, ale tylko wtedy, gdy są stosowane świadomie i odpowiedzialnie, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb organizmu. Wybierając produkty od renomowanych producentów, możemy cieszyć się korzyściami płynącymi z suplementacji, minimalizując jednocześnie ryzyko niepożądanych efektów. A Ty, jak podchodzisz do suplementacji? Czy sprawdzasz dawki i jakość produktów, które stosujesz?

Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak rozpoznać pierwsze objawy odwodnienia organizmu
• Jakie są najczęstsze przyczyny utraty wody w organizmie
• Które grupy osób są najbardziej narażone na odwodnienie
• Dlaczego elektrolity są tak ważne przy nawadnianiu
• Jakie tabletki na odwodnienie organizmu dostępne są bez recepty
• Czym różnią się preparaty nawadniające od tabletek na pozbycie się nadmiaru wody
• Jak przygotować domowy roztwór nawadniający w sytuacji awaryjnej
• Kiedy odwodnienie wymaga konsultacji z lekarzem

Jak rozpoznać odwodnienie?

Odwodnienie występuje, gdy organizm traci więcej płynów niż przyjmuje. Woda stanowi około 60% masy ciała dorosłego człowieka i jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania wszystkich narządów¹. Jak rozpoznać, że możesz być odwodniona/y? Warto zwrócić uwagę na pierwsze oznaki odwodnienia. Twój organizm wysyła wyraźne sygnały, gdy zaczyna brakować mu wody. Najczęstsze objawy łagodnego odwodnienia to:

• uczucie pragnienia (choć u osób starszych może być osłabione);
• suchość w ustach i na języku;
• ciemniejszy kolor moczu;
• rzadsze oddawanie moczu;
• zmęczenie i osłabienie;
• bóle głowy;
• suchość skóry i oczu^2,1.

Kiedy odwodnienie staje się niebezpieczne?

Choć lekki niedobór płynów zwykle daje się szybko uzupełnić, w niektórych przypadkach odwodnienie może przybrać znacznie poważniejszą formę. Gdy organizm traci zbyt dużo wody i elektrolitów, a ich poziom nie jest na czas wyrównany, może dojść do zaburzeń funkcjonowania wielu układów, w tym krążenia i nerwowego. Dlatego tak ważne jest, by nie lekceważyć bardziej alarmujących symptomów. Przy umiarkowanym i ciężkim odwodnieniu pojawiają się poważniejsze objawy, które wymagają natychmiastowej reakcji:

• bardzo ciemny mocz lub jego brak przez wiele godzin;
• skrajne pragnienie;
• szybkie bicie serca i oddech;
• zawroty głowy, dezorientacja;
• omdlenia;
• brak elastyczności skóry^2,1,3.

Jak samodzielnie sprawdzić stan nawodnienia?

Nie zawsze mamy pod ręką specjalistyczne narzędzia czy dostęp do konsultacji lekarskiej, ale istnieją proste i szybkie metody, dzięki którym możemy we własnym zakresie ocenić, czy organizm otrzymuje wystarczającą ilość wody:

• test koloru moczu – mocz powinien być jasny lub bladożółty. Ciemny, intensywnie żółty mocz wskazuje na odwodnienie^2,3.
• test elastyczności skóry – delikatnie uszczypnij skórę na wierzchu dłoni. Jeśli powoli wraca do pierwotnego kształtu, może to świadczyć o odwodnieniu¹.
• częstotliwość oddawania moczu – jeśli oddajesz mocz rzadziej niż zwykle, może to wskazywać na odwodnienie¹.

Co powoduje odwodnienie organizmu?

Do odwodnienia dochodzi wtedy, gdy organizm traci więcej wody, niż jest w stanie uzupełnić. Taki stan może wystąpić na skutek różnych czynników związanych zarówno z codziennym stylem życia, jak i z chorobami czy warunkami środowiskowymi. Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, w których utrata płynów i elektrolitów następuje gwałtownie lub przez dłuższy czas nie zostaje zrekompensowana odpowiednim nawodnieniem. Najczęstsze przyczyny odwodnienia to:

• biegunka i wymioty – prowadzą do znacznej utraty wody i elektrolitów^2,1;
• nadmierne pocenie – podczas upałów, intensywnych ćwiczeń lub gorączki^2,3;
• zwiększone oddawanie moczu – może być spowodowane przez cukrzycę lub niektóre leki^1,4.

Kto jest najbardziej narażony?

Nie wszyscy w jednakowym stopniu odczuwają skutki odwodnienia. Istnieją grupy osób, które – z powodu wieku, kondycji fizycznej, stanu zdrowia lub środowiska, w którym przebywają – są szczególnie podatne na utratę wody i mogą gorzej znosić nawet niewielki deficyt płynów. W ich przypadku szybkie rozpoznanie objawów i odpowiednia reakcja mają kluczowe znaczenie. Najbardziej narażone są:

• niemowlęta i małe dzieci – nie potrafią same zaspokoić pragnienia;
• osoby starsze – mają zmniejszone poczucie pragnienia;
• sportowcy – tracą dużo wody przez pocenie;
• osoby przebywające w gorącym klimacie;
• osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca^1,4.

Dlaczego odwodnienie jest niebezpieczne?

Odwodnienie to nie tylko chwilowe uczucie suchości w ustach czy zmęczenia – w bardziej zaawansowanej postaci może prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu. Woda i elektrolity są kluczowe dla utrzymania stabilnego ciśnienia krwi, pracy serca, nerek oraz układu nerwowego. Gdy ich poziom spada zbyt mocno, organizm zaczyna reagować kryzysowo. Ignorowanie objawów odwodnienia lub zbyt późna reakcja może skutkować groźnymi powikłaniami, a w skrajnych przypadkach nawet zagrażać życiu. Nieleczone odwodnienie może prowadzić do:

• udaru cieplnego i wyczerpania cieplnego;
• problemów z nerkami, w tym kamieni nerkowych;
• drgawek spowodowanych zaburzeniami elektrolitowymi;
• wstrząsu hipowolemicznego (niskie ciśnienie krwi);
• w skrajnych przypadkach – śmierci^1,5.

Jak działają tabletki na odwodnienie organizmu?

Wiele osób sądzi, że wystarczy wypić szklankę wody, by nawodnić organizm. Tymczasem w stanach umiarkowanego lub cięższego odwodnienia sama woda często nie wystarcza. Właśnie wtedy z pomocą przychodzą preparaty elektrolitowe. Ich skład został opracowany tak, by w krótkim czasie uzupełnić nie tylko wodę, ale także niezbędne minerały, które wspierają nawodnienie na poziomie komórkowym. Takie produkty są szczególnie przydatne po intensywnym wysiłku, w czasie upałów, przy biegunce, wymiotach czy gorączce. Tabletki na odwodnienie zawierają elektrolity i inne składniki, które pomagają w szybkim nawodnieniu organizmu. Dlaczego sama woda często nie wystarcza?

Rola elektrolitów

Elektrolity to minerały o ładunku elektrycznym – takie jak sód, potas, wapń i magnez – które odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ich obecność w płynach ustrojowych umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych, skurcze mięśni, a także utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Gdy organizm traci elektrolity, jego podstawowe funkcje zaczynają szwankować – od gospodarki wodnej po przewodnictwo nerwowe. Aby wspomóc regenerację i przywrócić równowagę, warto uzupełnić te kluczowe składniki. Oto, w czym pomagają:

• regulowanie równowagi płynów w organizmie;
• utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi;
• wspieranie funkcji nerwowych i mięśniowych;
• utrzymanie odpowiedniego pH krwi⁶.

Badania pokazują, że napoje zawierające elektrolity zapewniają lepszy indeks nawodnienia (BHI – Beverage Hydration Index) niż sama woda, co oznacza, że organizm zatrzymuje więcej płynu po ich spożyciu⁶.

Które napoje najlepiej nawadniają?

Choć najczęściej myślimy o wodzie jako podstawowym źródle nawodnienia, to nie każdy płyn działa na organizm w ten sam sposób. Różne napoje różnią się składem – zawartością elektrolitów, cukrów, białek czy substancji moczopędnych – co wpływa na tempo i skuteczność ich wchłaniania przez organizm. Właśnie dlatego w badaniach stosuje się wskaźnik BHI, który porównuje właściwości nawadniające różnych płynów w odniesieniu do czystej wody:

• napoje z elektrolitami mają wyższy BHI niż czysta woda;
• mleko i soki owocowe również dobrze nawadniają ze względu na zawartość elektrolitów i cukrów;
• napoje alkoholowe mogą prowadzić do odwodnienia ze względu na ich działanie moczopędne^7,6.

Jakie tabletki na odwodnienie bez recepty wybrać?

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów wspomagających nawodnienie organizmu. Tabletki na odwodnienie bez recepty są łatwo dostępne w aptekach i drogeriach. Oto najpopularniejsze z nich:

Gastrolit, proszek do przygotowania roztworu

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera glukozę, sód, potas, chlorki, wodorowęglan sodu;
• wskazany przy nawadnianiu w przypadku biegunki, wymiotów, odwodnienia;
• dawkowanie dla dorosłych: pierwsze 4 godziny 500–1000 ml, potem 200 ml po każdym płynnym stolcu;
• opakowanie zawiera 14 saszetek po 4,15 g;
• szybkie nawodnienie i uzupełnienie elektrolitów;
• odpowiedni dla dorosłych i dzieci;
• bez laktozy;
• łatwy do przygotowania.

Elektrolity Zdrovit Litorsal, tabletki musujące

O produkcie

• jest to suplement diety;
• zawiera sód, potas, glukozę i witaminę C;
• wskazany do nawadniania po utracie wody w wyniku upałów i intensywnego treningu;
• stosowany także przy utracie elektrolitów po nadużyciu alkoholu;
• dawkowanie: 1 tabletka musująca rozpuszczona w wodzie (200 ml), do 3 razy dziennie;
• opakowanie zawiera 24 tabletki musujące;
• dostępny w smaku cytrynowo-miętowym, a także grejfrutowym i wiśniowym;
• szybkie uzupełnienie elektrolitów;
• zawiera laktozę;
• dostępny także w innych wariantach, np. Litorsal Senior +, Litorsal Junior.

Orsalit, proszek do przygotowania roztworu doustnego

O produkcie

• jest to żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawierają sód, potas, glukozę, chlorki i cytrynian;
• wskazane do nawadniania przy odwodnieniu, szczególnie biegunce i wymiotach;
• dostępny w opakowaniach po 10 saszetek;
• dostępny w neutralnym smaku oraz bananowym i malinowym;
• dostępne w różnych wariantach smakowych – neutralnym, bananowym i malinowym.
• może być stosowany już od 6 miesiąca życia, a o smaku neutralnym nawet u młodszych dzieci;
• występuje także w innych wariantach, np Orsalit Nutris.

Oryal Max, tabletki musujące

O produkcie

• jest to suplement diety;
• zawiera elektrolity: sód, potas, magnez, wapń i chlorek;
• nie zawiera glukozy;
• wskazany do wspierania pracy układu nerwowego, mięśniowego i serca oraz przy znużeniu i zmęczeniu;
• dawkowanie: 1 tabletka rozpuszczona w 500 ml wody, dziennie do 2 tabletek;
• dostępny w smakach malinowym i limonkowo-cytrynowym;
• zawiera substancję słodzącą oraz pochodne mleka;
• dostępny w opakowaniach po 15 tabletek.

Uwaga! Nie mylmy tabletek na odwodnienie z preparatami stosowanymi np. na nadmiar wody w organizmie czy na obrzęki nóg! Na rynku dostępne są również preparaty o przeciwnym działaniu – wspomagające usuwanie nadmiaru wody z organizmu. Takich preparatów lub podobnych, jak np. o działaniu moczopędnym na obrzęki nóg nie należy stosować przy odwodnieniu! Przykładami takich produktów mogą być Hydrominum oraz AquaAPTEO.

Kiedy stosować tabletki na odwodnienie organizmu?

Tabletki nawadniające są szczególnie przydatne w następujących sytuacjach:

• Podczas choroby – biegunka i wymioty mogą szybko prowadzić do utraty dużych ilości płynów i elektrolitów. Preparaty nawadniające pomagają je skutecznie i szybko uzupełnić¹˒⁴.
• Podczas aktywności fizycznej – w trakcie wysiłku fizycznego organizm intensywnie się poci, co prowadzi do utraty wody i minerałów. Tabletki z elektrolitami wspomagają nawodnienie zarówno w trakcie, jak i po treningu²˒⁶.
• W upalne dni – wysokie temperatury zwiększają ryzyko odwodnienia, nawet przy małej aktywności. Elektrolity w tabletkach pomagają utrzymać równowagę wodno-elektrolitową organizmu²˒⁴.
• Dla osób starszych – seniorzy często mają osłabione poczucie pragnienia, przez co rzadziej sięgają po wodę. Regularne stosowanie tabletek z elektrolitami może wspomóc utrzymanie prawidłowego nawodnienia¹˒⁴.

Odwodnienie czy retencja wody? Ważna różnica!

Często mylimy te dwa przeciwstawne stany, choć objawy mogą być mylące, a podejście do ich leczenia zupełnie inne. Zarówno odwodnienie, jak i retencja wody wpływają na nasze samopoczucie i równowagę organizmu, jednak wymagają odmiennych działań:

• Odwodnienie – zbyt mało wody w organizmie. Objawia się pragnieniem, suchością skóry, ciemnym moczem i zmęczeniem. Wymaga zwiększenia spożycia płynów i elektrolitów^1,3.
• Retencja wody – zbyt dużo wody zatrzymanej w tkankach. Objawia się obrzękami, uczuciem ciężkości i opuchlizną. Może być spowodowana przez nadmiar soli w diecie, niektóre leki czy zmiany hormonalne⁷.

Uwaga na leki – mogą wpływać na nawodnienie!

Nie zawsze zdajemy sobie sprawę, że przyjmowane na co dzień leki mogą wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu. Niektóre z nich sprzyjają odwodnieniu, inne – przeciwnie – mogą prowadzić do zatrzymywania wody w tkankach. W obu przypadkach warto zachować czujność i świadomie dbać o odpowiedni poziom nawodnienia. Do leków mogących powodować odwodnienie zaliczamy:

• diuretyki (leki moczopędne);
• niektóre leki przeciwcukrzycowe;
• leki przeczyszczające;
• niektóre antybiotyki;
• niektóre leki przeciwdepresyjne⁷.

Z kolei leki, które mogą powodować retencję wody to:

• kortykosteroidy;
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ);
• niektóre leki na nadciśnienie;
• leki hormonalne, w tym antykoncepcja⁷.

Jeśli przyjmujesz którykolwiek z tych leków, zwróć szczególną uwagę na odpowiednie nawodnienie organizmu⁷.

Jak prawidłowo nawadniać organizm?

Codzienne spożycie płynów ma kluczowe znaczenie dla zachowania zdrowia i prawidłowego funkcjonowania organizmu. Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), zalecane dzienne spożycie wody wynosi około 2,5 litra dla mężczyzn i 2,0 litra dla kobiet⁷. Warto pamiętać, że nie cała ta ilość musi pochodzić z napojów – około 75–80% pokrywamy przez płyny, a resztę dostarczają produkty spożywcze, takie jak owoce, warzywa czy zupy⁷.

W przypadku odwodnienia ważne jest nie tylko ile pijemy, ale też co pijemy. Najlepszym wyborem są woda, napoje z dodatkiem elektrolitów, rozcieńczone soki owocowe oraz czyste buliony^3,4. Z kolei niektóre napoje mogą pogłębiać odwodnienie – należy unikać alkoholu, napojów z dużą ilością cukru oraz spożywania dużych ilości kawy, która działa moczopędnie^3,4.

Domowy roztwór nawadniający – awaryjny przepis

W sytuacjach nagłych, gdy nie masz dostępu do gotowych tabletek nawadniających dostępnych bez recepty, możesz szybko przygotować skuteczny roztwór elektrolitowy we własnym domu. Taki napój może pomóc uzupełnić płyny i minerały, szczególnie przy objawach lekkiego odwodnienia spowodowanego np. biegunką, wymiotami czy intensywnym poceniem. Składniki na litr napoju:

• 1 litr czystej wody;
• 1/2 łyżeczki soli (około 3 g);
• 6 łyżeczek cukru (około 24 g);
• opcjonalnie: sok z cytryny dla smaku³.

Dokładnie wymieszaj wszystkie składniki, aż do całkowitego rozpuszczenia. Pamiętaj: to rozwiązanie awaryjne – jeśli masz taką możliwość, sięgaj po gotowe preparaty elektrolitowe, które zawierają odpowiednio zbilansowane składniki.

Praktyczne wskazówki dla różnych grup wiekowych

Zapotrzebowanie na płyny oraz sposób ich uzupełniania może się różnić w zależności od wieku, stylu życia czy ogólnego stanu zdrowia. Inne potrzeby ma dziecko, inne senior, a jeszcze inne osoba aktywna fizycznie. Dlatego warto dostosować strategię nawodnienia do konkretnej grupy, aby była skuteczna i bezpieczna.

Dla dzieci:

• podawaj płyny często, ale w małych ilościach;
• używaj specjalnych preparatów nawadniających dla dzieci;
• obserwuj liczbę mokrych pieluch – powinno być co najmniej 6 dziennie^1,9.

Dla osób starszych:

• pij regularnie, nawet bez uczucia pragnienia;
• ustaw przypomnienia o piciu wody;
• spożywaj pokarmy o wysokiej zawartości wody, jak zupy i owoce^1,4.

Dla sportowców:

• nawadniaj się przed, w trakcie i po wysiłku fizycznym;
• pij 500-600 ml płynów na 2-3 godziny przed treningiem;
• podczas treningu pij 150-350 ml co 15-20 minut^2,6.

Kiedy konieczna jest pomoc medyczna?

W większości przypadków lekkie odwodnienie można opanować samodzielnie, zwiększając spożycie płynów i elektrolitów. Jednak gdy utrata wody jest znaczna lub objawy utrzymują się mimo prób nawodnienia, może to być sygnał, że sytuacja staje się poważna. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby starsze, dzieci oraz osoby z chorobami przewlekłymi, u których ryzyko powikłań jest większe. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpią:

• brak oddawania moczu przez 8 lub więcej godzin;
• skrajne zmęczenie, dezorientacja;
• zawroty głowy, omdlenia;
• przyspieszone bicie serca;
• gorączka powyżej 38°C utrzymująca się mimo nawadniania;
• biegunka trwająca dłużej niż 24 godziny¹˒⁵.

W przypadku ciężkiego odwodnienia lekarz może zdecydować o podaniu płynów dożylnie oraz – w zależności od przyczyny – przepisać leki przeciwwymiotne lub przeciwbiegunkowe⁸.

Pamiętaj: wybór preparatu nawadniającego powinien być dostosowany do sytuacji, stopnia odwodnienia oraz wieku osoby. Nie każdy produkt sprawdzi się w każdej okoliczności — dlatego warto znać różnice i świadomie sięgać po odpowiednie rozwiązanie. W razie wątpliwości, skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem.

Podsumowanie

Prawidłowe nawodnienie organizmu to podstawa dobrego zdrowia, energii i sprawnego funkcjonowania wszystkich układów. Odwodnienie może rozwijać się niepostrzeżenie, a jego skutki – od bólu głowy po groźne powikłania – nie zawsze są od razu kojarzone z brakiem płynów. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby umieć rozpoznać pierwsze objawy niedoboru wody, znać grupy ryzyka i wiedzieć, jak szybko oraz skutecznie uzupełnić utracone płyny i elektrolity. Dzięki odpowiednio dobranym preparatom – takim jak tabletki elektrolitowe czy roztwory nawadniające – możemy wspierać organizm w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania: podczas choroby, upałów, intensywnego wysiłku czy w starszym wieku. Warto też pamiętać, że nie wszystkie produkty działają tak samo i że niektóre – np. preparaty moczopędne – mogą przynieść więcej szkody niż pożytku, jeśli zostaną użyte nieodpowiednio. Świadome nawodnienie to nie tylko picie większej ilości wody, ale także dbanie o równowagę elektrolitową. W razie niepokojących objawów – szczególnie u dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych – nie wahaj się zasięgnąć porady medycznej.

Kolagen i kolagen rybi do picia – co to jest?

Kolagen to białko, które stanowi około 30% wszystkich białek w naszym organizmie. Odpowiada za elastyczność, nawilżenie i strukturę skóry, a także za wytrzymałość tkanki łącznej, kości i stawów. Kolagen rybi do picia jest pozyskiwany z ryb, najczęściej z ich skór i łusek. Jest jednym z najbardziej wartościowych źródeł kolagenu, ponieważ jego cząsteczki są mniejsze od kolagenu pozyskiwanego z innych zwierząt, co sprawia, że jest łatwiej przyswajalny przez organizm. Najlepszy kolagen rybi do picia charakteryzuje się wysoką biodostępnością, co oznacza, że jest lepiej przyswajany przez organizm niż inne formy kolagenu. Wynika to z jego budowy molekularnej, która jest bardziej zbliżona do ludzkiego kolagenu. Kolagen o niższej masie cząsteczkowej, czyli ten pochodzący z ryb lepiej się wchłania. Poza tym spożycie takiego kolagenu to mniejsze zagrożenie chorobą prionową czy świńską grypą, w przeciwieństwie do kolagenu pochodzenia bydlęcego i wieprzowego. Jakie są właściwości kolagenu rybiego do picia?

Właściwości kolagenu rybiego do picia

Suplementacja kolagenem może przynieść szereg korzyści zdrowotnych, takich jak poprawa elastyczności i nawilżenia skóry. Kolagen jest często stosowany w produktach kosmetycznych i suplementach diety, ponieważ wspomaga produkcję nowych włókien kolagenowych w skórze, co może prowadzić do jej odmłodzenia i wygładzenia. Badania wykazały, że regularne spożywanie kolagenu rybiego do picia może poprawić nawilżenie skóry o 12% po kilku tygodniach suplementacji. Kolagen odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowych stawów. Badania wykazały, że suplementacja kolagenem może wspomóc regenerację chrząstki i złagodzić ból stawów u osób cierpiących na osteoartrozę. Kolagen jest jednym z głównych składników kości. Suplementacja kolagenem może wspomóc mineralizację kości, co ma znaczenie w profilaktyce osteoporozy, szczególnie u osób starszych. Kolagen może również wspomagać wzrost włosów i paznokci, poprawiając ich strukturę i wytrzymałość. Regularne spożywanie kolagenu może wspomagać regenerację mięśni po wysiłku fizycznym, co czyni go popularnym suplementem wśród sportowców [2-5].

Kolagen rybi do picia – dlaczego warto?

Kolagen rybi w formie do picia zdobywa coraz większą popularność dzięki swojej wygodnej formie oraz szybkiemu wchłanianiu przez organizm. Dzięki płynnej formie, kolagen rybi do picia jest łatwo przyswajany przez organizm, a jego składniki odżywcze są efektywnie transportowane do tkanek. Formuły do picia, takie jak kolagen rybi w saszetkach do picia oraz kolagen rybi do picia shoty, są wygodne w codziennym stosowaniu i umożliwiają precyzyjne odmierzenie dawki kolagenu. Kolagen rybi w saszetkach do picia to jedna z popularnych form suplementacji. Saszetki zazwyczaj zawierają skoncentrowany proszek, który należy rozpuścić w wodzie lub innym napoju. Taka forma pozwala na precyzyjne dawkowanie i jest łatwa do przenoszenia, co czyni ją wygodnym wyborem dla osób prowadzących aktywny tryb życia. Kolagen rybi do picia shoty to kolejne popularne rozwiązanie. Shoty to gotowe do spożycia płynne preparaty, które zawierają skoncentrowane dawki kolagenu. Są one niezwykle wygodne, ponieważ nie wymagają przygotowania – wystarczy otworzyć buteleczkę i wypić zawartość. Dzięki temu shoty są idealne dla osób, które nie mają czasu na przygotowywanie napojów kolagenowych, a chcą czerpać korzyści z suplementacji [2-5].

Preparaty z kolagenem rybim do picia

Wybór najlepszego kolagenu rybiego do picia może być wyzwaniem, biorąc pod uwagę liczbę dostępnych na rynku produktów. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych czynników, takich jak stężenie kolagenu – im wyższa dawka kolagenu w porcji, tym lepszy efekt. Najlepszy kolagen rybi do picia będzie zawierał co najmniej 5-10 gramów kolagenu w jednej porcji. Innym kryterium wyboru kolagenu jest skład dodatkowy – wiele preparatów z kolagenem rybim zawiera dodatkowe składniki, takie jak witamina C, która wspomaga syntezę kolagenu w organizmie, kwas hialuronowy dla lepszego nawilżenia skóry, czy biotyna wspomagająca zdrowie włosów i paznokci. Ważna jest też forma suplementu – kolagen rybi w saszetkach do picia i kolagen rybi do picia shoty to dwie wygodne formy, które są popularne wśród konsumentów. Poniżej kilka popularnych produktów kolagenu rybiego do picia.

Vital Proteins Marine Collagen, proszek

O produkcie

• kolagen rybi jest pozyskiwany z dzikich ryb; 
• produkt charakteryzuje się wysoką jakością i biodostępnością;
• zawiera 12 g kolagenu w porcji oraz jest wzbogacony o witaminę C;
• ma neutralny smak i zapach;
• nie zawiera konserwantów.

SFD Kolagen Rybi Pure Gold, proszek

O produkcie

• zalecana dzienna porcja produktu to 5 g;
• może zawierać zboża zawierające gluten, soję, mleko, jaja i produkty pochodne;
• produkt przeznaczony dla osób dorosłych od 18. roku życia;
• nie zawiera aromatów, barwników, konserwantów, cukru;
• bezzapachowy.

Olimp Collagen™ Shot, płyn

O produkcie

• porcja 10 g kolagenu rybiego w formie hydrolizatu;
• bez dodatku cukrów;
• monoporcje gotowe do wypicia;
• smak ananasowy.

OstroVit Marine Collagen, proszek

O produkcie

• zawiera hydrolizowany kolagen rybi, witaminę C, hialuronian sodu;
• zawiera substancje słodzące – sukralozę i acesulfam;
• zawiera barwnik, karoteny;
• stosuje się po rozpuszczeniu w wodzie;
• może zawierać mleko (łącznie z laktozą), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, zboża zawierające gluten, jaja, skorupiaki.

Natu.Care Premium Collagen Naturalny kolagen rybi 10 000 mg, saszetki

O produkcie

• zawiera hydrolizowany kolagen morskiego z dziko złowionego dorsza atlantyckiego (ryby), ekstrakt z owoców dzikiej róży (Rosa canina) standaryzowany na 70% witaminy C;
• zawiera barwnik: karoteny; 
• zawiera substancja słodząca: glikozydy stewiolowe ze stewii;
• nie stosować u osób mających predyspozycje do tworzenia kamieni nerkowych lub chorujących na kamicę nerkową.

Jak stosować kolagen rybi do picia?

Kolagen rybi do picia jest łatwy w stosowaniu i może być spożywany codziennie. Zalecana dawka to zazwyczaj 5-10 g kolagenu dziennie, choć warto zwrócić uwagę na indywidualne zalecenia producenta. Aby osiągnąć najlepsze rezultaty, suplementacja powinna być długoterminowa, przynajmniej przez kilka miesięcy. Kolagen można spożywać na pusty żołądek lub w trakcie posiłku, w zależności od preferencji. Warto również pamiętać, że kolagen rybi działa najlepiej w połączeniu z witaminą C, dlatego warto wybierać preparaty, które zawierają ten składnik lub łączyć suplementację kolagenem z dietą bogatą w owoce cytrusowe, paprykę czy natkę pietruszki.

Czy kolagen rybi do picia ma skutki uboczne?

Kolagen rybi do picia jest generalnie uważany za bezpieczny suplement diety i rzadko powoduje skutki uboczne. Niektóre osoby mogą doświadczać łagodnych dolegliwości trawiennych, takich jak wzdęcia czy niestrawność, zwłaszcza na początku suplementacji. W takich przypadkach warto zacząć od mniejszych dawek i stopniowo je zwiększać.

Podsumowanie

Kolagen rybi do picia to skuteczny sposób na poprawę kondycji skóry, stawów, kości oraz włosów i paznokci. Jego wysoka biodostępność sprawia, że jest szczególnie polecany dla osób, które chcą czerpać korzyści z suplementacji kolagenem. Wybór formy suplementu – kolagen rybi w saszetkach do picia czy kolagen rybi do picia shoty – zależy od indywidualnych preferencji, jednak oba rodzaje oferują wygodne rozwiązanie w codziennej suplementacji. Stosując się do zaleceń producentów i wybierając produkty o wysokiej zawartości kolagenu, można liczyć na zauważalne efekty już po kilku tygodniach stosowania. Warto jednak pamiętać, że regularność i długoterminowa suplementacja są kluczowe dla uzyskania optymalnych rezultatów.

Potas jest niezwykle ważnym pierwiastkiem chemicznym, który pełni szereg ważnych funkcji w organizmie. Przedstawiamy je poniżej:

• utrzymuje prawidłową gospodarkę wodną i zachowuje równowagę kwasowo-zasadową;
• wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego;
• zapewnia wydajność mięśni podczas treningu;
• obniża ciśnienie tętnicze krwi;
• zmniejsza produkcję wolnych rodników;
• redukuje ryzyko udaru mózgu;
• korzystnie wpływa na niewydolność serca, cukrzycę czy zaburzenia rytmu;
• zmniejsza ryzyko powstawania kamieni nerkowych i osteoporozy [1].

Bezpieczna dawka potasu

Czy wystarczy zdrowo się odżywiać, aby zapewnić sobie odpowiednią ilość potasu? Jaka jest bezpieczna dawka potasu, a kiedy możemy doświadczać objawów przedawkowania potasu? Dzienne zapotrzebowanie na potas u niemowląt wynosi od 400 do 700 mg, a u dzieci do 9. roku życia od 2400 do 3700 mg potasu na dobę. Z kolei dorośli potrzebują aż 4700 miligramów tego pierwiastka, podczas gdy kobiety karmiące nawet 5100 mg dziennie [1,2].

Aby pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu na potas, należy stosować urozmaiconą dietę. Musi być ona bogata w warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty zbożowe. Powinno się jednocześnie ograniczyć spożycie alkoholu i kofeiny. Warto również zrezygnować z żywności przetworzonej, której składniki mogą obniżać jego przyswajalność [1,2].

Aby poprawić wchłanialność potasu, należy zadbać o odpowiednią ilość magnezu w diecie. W przypadku stosowania suplementacji potasu, bez konsultacji z lekarzem nie zaleca się stosować więcej niż 300-500 mg dziennie. Czy suplementacja potasu jest bezpieczna? Jakie mogą być skutki uboczne przedawkowania [1,2]? 

Czy suplementacja potasu jest bezpieczna?

Suplementacja potasu jest w większości przypadków bezpieczna, ale wymaga zachowania pewnych istotnych zasad. Bez ich przestrzegania możemy być narażeni na skutki uboczne potasu. Oto, o czym warto wiedzieć podczas suplementacji tego pierwiastka:

• hipokaliemia, czyli zbyt niskie stężenie potasu we krwi może wystąpić np. w przebiegu przewlekłej biegunki, wymiotów, stosowania leków moczopędnych lub jego niewystarczającej podaży w diecie;
• zwiększone zapotrzebowanie na potas występuje przy intensywnym poceniu się lub u osób aktywnych fizycznie; 
• brak hiperkaliemii, czyli zbyt wysokiego stężenia potasu we krwi np. w przypadku osób ze stwierdzonym uszkodzeniem nerek;
• brak możliwości stosowania odpowiednio zbilansowanej diety, która jest w stanie pokryć dzienne zapotrzebowanie na potas [2,3].

Jakie są objawy przedawkowania potasu?

Zbyt wysokie stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia), będące wynikiem przedawkowania potasu, może być niebezpieczne, dlatego nie powinno się go suplementować w większych ilościach bez wyraźnych wskazań. Łagodna hiperkaliemia przeważnie nie powoduje żadnych objawów. Jednakże zbyt wysokie stężenie potasu we krwi przez dłuższy czas może prowadzić do m.in.:

• osłabienia mięśni, co może objawiać się nawet problemami ze wstawaniem z pozycji siedzącej czy wchodzeniem po schodach;
• porażeniem mięśni, szczególnie w kończynach dolnych;
• osłabieniem organizmu i szybkim męczeniem się, przez osłabione mięśnie oddechowe;
• duszności;
• bradykardii (wolne tętno);
• zdezorientowania;
• mrowienia;
• w skrajnych przypadkach zatrzymanie pracy serca i nagłego zgonu [2,3].

Co powoduje przedawkowanie potasu?

Do zbyt wysokiego stężenia potasu we krwi może prowadzić szereg różnych czynników. Do najważniejszych należą:

• zbyt wysoka podaż potasu z pokarmu lub suplementami diety, ale najczęściej połączona z niewydolnością nerek lub przyjmowaniem leków, które hamują wydalanie potasu z moczem;
• upośledzone wydalanie potasu przez nerki z moczem np. w przebiegu uszkodzenia nerek, niedoczynności nadnerczy lub w sytuacji stosowania leków, które zmniejszają wydalanie potasu przez nerki;
• do leków hamujących wydalanie potasu z nerek należą m.in. inhibitory konwertazy angiotensyny np. enalapryl czy kaptopryl, blokery receptora angiotensynowego np. losartan czy walsartan, diuretyki oszczędzające potas, takie jak np. spironolakton czy amiloryd, niesteroidowe leki przeciwzapalne np. diklofenak czy ibuprofen, leki immunosupresyjne np. cyklosporyna i leki przeciwdrobnoustrojowe np. ketokonazol;
• uwolnienie dużych ilości potasu z komórek np. w przypadku rozpadu guza nowotworowego, hemolizy, rozpadu dużych krwiaków czy kwasicy cukrzycowej lub metabolicznej [2].

Podsumowanie 

Suplementacja potasu jest bezpieczna, jeżeli jest stosowana odpowiedzialnie i w przypadku odpowiednich wskazań. Najlepiej jeżeli jego odpowiedni poziom można zapewnić przy pomocy prawidłowo zbilansowanej diety. Jeżeli nie jest to możliwe, to należy rozważyć jego suplementację. W aptece można znaleźć wiele preparatów dostępnych bez recepty. W przypadku wystąpienia wskazań lekarz może przepisać preparaty dostępne wyłącznie na receptę. 

Nietrzymanie moczu to problem, który dotyka miliony kobiet na całym świecie, w różnym wieku. Niestety jest to temat tabu, który często bywa unikany w rozmowach. Czy istnieje coś, co może zniwelować nietrzymanie moczu u kobiet? Istnieją skuteczne sposoby na poprawę komfortu życia osób zmagających się z tą dolegliwością. Inkontynencja to niekontrolowane wyciekanie moczu, które może wystąpić przy takich czynnościach jak kaszel, śmiech, podnoszenie ciężarów, czy nawet zwykłe codzienne ruchy. Problem ten może przybierać różne formy, od sporadycznego, lekkiego wycieku po bardziej zaawansowane stadia, kiedy osoba traci kontrolę nad pęcherzem. Dlaczego tak się dzieje? Jak wygląda leczenie nietrzymania moczu u kobiet? Czy leki zawsze załatwią problem [1,2]?

Przyczyny nietrzymania moczu u kobiet

U kobiet nietrzymanie moczu może mieć wiele przyczyn, jakie są najczęstsze z nich? Osłabienie mięśni dna miednicy. Często po porodzie naturalnym lub w wyniku starzenia się, mięśnie dna miednicy tracą swoją elastyczność i siłę, co utrudnia kontrolę nad pęcherzem. Zmiany hormonalne są kolejnym powodem nietrzymania moczu. W okresie menopauzy spadek poziomu estrogenów może osłabić tkanki odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie pęcherza. Przyczyną mogą też być choroby, np. przewlekłe infekcje dróg moczowych, cukrzyca, a także choroby neurologiczne mogą prowadzić do problemów z kontrolą nad pęcherzem. Również operacje ginekologiczne, zabiegi w obrębie miednicy, takie jak histerektomia, mogą wpłynąć na funkcję układu moczowego [1,2].

Jak pomóc w nietrzymaniu moczu u kobiet?

Na rynku dostępnych jest wiele produktów, które mogą znacząco poprawić komfort życia kobiet cierpiących na nietrzymanie moczu. Do produktów, które można zastosować, należą wkładki i podpaski urologiczne. Są dostępne w różnych rozmiarach i poziomach chłonności, w zależności od stopnia nietrzymania moczu. Użyteczna w nietrzymaniu moczu jest bielizna chłonna. Wygląda i nosi się jak zwykła bielizna, ale zawiera wbudowane warstwy chłonne, które skutecznie chronią przed przeciekaniem. Pomocnym przedmiotem jest pessar dopochwowy. To małe, elastyczne urządzenie, które wprowadza się do pochwy, aby podtrzymać pęcherz i zapobiegać wyciekom. Jest stosowany głównie przy wysiłkowym nietrzymaniu moczu.

Czy są leki na nietrzymanie moczu?

Farmakoterapia i suplementy diety to również dobry sposób na to, aby poradzić sobie nietrzymaniem moczu. W niektórych przypadkach lekarz może przepisać leki, które pomagają kontrolować pęcherz. Dodatkowo suplementy diety wspierające zdrowie układu moczowego, takie jak ekstrakt z żurawiny, mogą wspomagać funkcje pęcherza i zmniejszać ryzyko infekcji.

Styl życia a inkontynencja u kobiet

Do środków zaradczych można dodać jeszcze ćwiczenia mięśni dna miednicy. Regularne wykonywanie ćwiczeń Kegla może znacząco poprawić siłę mięśni dna miednicy, co w efekcie może zmniejszyć, a nawet wyeliminować problem nietrzymania moczu. Ważna jest też profilaktyka i styl życia, np. utrzymanie zdrowej masy ciała. Nadwaga może zwiększać nacisk na pęcherz, co nasila objawy nietrzymania moczu. Kolejna rzecz to unikanie kofeiny i alkoholu, gdyż te substancje mogą podrażniać pęcherz, prowadząc do częstszych i nagłych potrzeb oddania moczu. Regularne wizyty u lekarza — konsultacja z ginekologiem lub urologiem może pomóc w diagnozowaniu problemu i zaproponowaniu odpowiedniego leczenia. Jakie leki na nietrzymanie moczu można zastosować u kobiet? Jak wygląda leczenie?

Suplementy diety wspomagające zdrowie kobiet przy nietrzymaniu moczu

Przy nietrzymaniu moczu suplementy diety mogą wspierać zdrowie układu moczowego i wspomagać funkcje pęcherza. Choć nie zastąpią leczenia, mogą stanowić element wspomagający terapię. Składniki, które mogą być pomocne to:

• ekstrakt z żurawiny, gdyż ta roślina jest znana ze swoich właściwości wspierających zdrowie dróg moczowych; pomaga zapobiegać przyleganiu bakterii do ścian pęcherza, co może zmniejszać ryzyko infekcji, które mogą nasilać objawy nietrzymania moczu; przykładem preparatu, który zawiera żurawinę jest Incontinox lub Feminost;
• badania sugerują, że odpowiedni poziom witaminy D może wspierać zdrowie mięśni, w tym mięśni dna miednicy, które odgrywają kluczową rolę w kontrolowaniu pęcherza; zawarta w preparacie Feminost;
• olej z nasion dyni wykazuje działanie wspierające zdrowie pęcherza moczowego; może pomagać w zmniejszeniu częstości oddawania moczu, szczególnie w nocy, i wspierać funkcje mięśni dna miednicy; ekstrakt z pestek dyni zawiera preparat Jasnum uro;
• izoflawony sojowe pomagają regulować gospodarkę hormonalną, co jest istotne szczególnie w okresie menopauzy, gdy spadek poziomu estrogenów może wpływać na osłabienie mięśni dna miednicy i problemy z nietrzymaniem moczu; są zawarte w preparacie Feminost;
• witamina E działa antyoksydacyjnie, wspomagając regenerację tkanek i ogólną kondycję zdrowotną układu moczowego;
• prawidłowa flora bakteryjna jelit i układu moczowego może zmniejszać ryzyko infekcji dróg moczowych, które mogą nasilać objawy nietrzymania moczu; suplementacja probiotyków, zwłaszcza tych wspierających zdrowie układu moczowo-płciowego (np. Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus reuteri), może być korzystna; probiotyki są zawarte w preparatach Iladian, Lacibios Femina.

Feminost, tabletki

O produkcie

• zawiera ekstrakt z pestek dyni, izoflawony sojowe, witaminę D3, sok z żurawiny, ekstrakt z ziela pokrzywy; 
• zalecane dzienne spożycie to 1-2 tabletki dziennie;
• zawiera barwniki;
• nie zawiera słodzików ani glutenu.

Regurinal, tabletki

O produkcie

• zawiera wyciągi z nasion dyni zwyczajnej, jeżówki purpurowej, ziela nawłoci pospolitej, mniszka lekarskiego, owocu buzdyganka naziemnego i nasion soi, wzbogacony o magnez oraz witaminy D, C, B6 i B12;
• zalecane dzienne spożycie to 1-2 tabletki;
• osoby z chorobami autoimmunologicznymi i nowotworowymi przed spożyciem powinny skonsultować się z lekarzem;
• osoby przyjmujące leki na nadciśnienie lub cukrzycę oraz osoby z predyspozycjami do tworzenia kamieni nerkowych, lub chorujące na kamicę nerkową nie powinny przyjmować preparatu;
• zawiera barwniki, żółcień chinolinową oraz żółcień pomarańczową.

Iladian, kapsułki

O produkcie

• jedna kapsułka zawiera: Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus reuteri, Lactobacillus gasseri, wyciąg z owoców migdałecznika chebułowca, laktoferynę;
• zalecana dawka to 1 kapsułka dziennie, popić szklanką wody;
• dla uzyskania pożądanych efektów należy przyjmować preparat przez co najmniej 20 dni;
• w trakcie doustnej terapii antybiotykowej lub doustnego przyjmowania innych leków przeciwbakteryjnych preparat należy spożywać, zachowując co najmniej 2 godziny odstępu przed i po przyjęciu antybiotyku lub innego leku przeciwbakteryjnego;
• zawiera barwnik — tlenek tytanu i żelatynę.

Lacibios femina, kapsułki

O produkcie

• jedna kapsułka zawiera 5 miliardów liofilizowanych szczepów bakterii: Lactobacillus rhamnosus GR-1, Lactobacillus reuteri RC-14;
• dawkowanie to 1 kapsułka na dobę, w trakcie posiłku lub do 30 minut po posiłku popijając co najmniej pół szklanki wody;
• zawiera mleko lub jego pochodne;
• zawiera barwnik tlenek tytanu oraz żelatynę.

Incontinox, kapsułki

O produkcie

• zawiera ekstrakt z nasion dyni, ekstrakt z ziela skrzypu, ekstrakt z owoców żurawiny, ekstrakt z liści mącznicy, witaminę D;
• zalecana się zażywać 1-2 kapsułki na dobę, nie krócej, niż trzy miesiące;
• nie zawiera glutenu ani laktozy;
• zawiera barwnik, węglan wapnia.

Podsumowanie

Nietrzymanie moczu u kobiet to powszechny problem, który może znacząco wpływać na jakość życia, ale nie musi ograniczać codziennych aktywności. Dzięki dostępności różnorodnych produktów, takich jak wkładki urologiczne, bielizna chłonna czy pessary, można skutecznie kontrolować objawy i czuć się pewnie w każdej sytuacji. Ważne jest również dbanie o zdrowy styl życia, który wspiera funkcjonowanie układu moczowego. Pomocne mogą być suplementy diety, których składniki wspomagają zdrowie kobiet, zapobiegają infekcjom, zmniejszają częstość oddawania moczu.

Dlaczego niektóre owoce działają moczopędnie?

Owoce moczopędne poprawiają pracę nerek, delikatnie stymulując je do zwiększonej produkcji moczu. W rezultacie tego procesu dochodzi również do zwiększonego oddawania wody przez nasz organizm, a wraz z nią różnych szkodliwych toksyn, które mogą niekorzystnie wpływać na nasze zdrowie. Ponadto szybsza utrata wody z tkanek korzystnie wpływa na zmniejszenie obrzęków powstałych w wyniku nadmiernego nagromadzenia się wody w komórkach naszego ciała.

Obecnie pojawiające się obrzęki dotyczą już sporej części naszego społeczeństwa i mają one najczęściej związek z zaburzeniami hormonalnymi, brakiem aktywności fizycznej, spożywaniem małej ilości wody czy niewłaściwą dietą.

Kiedy należy spożywać moczopędne owoce?

Owoce moczopędne składają się w ponad 80 procentach z wody. Są bardzo smaczne i potrafią świetnie ugasić nasze pragnienie. Często stanowią one istotny element różnych diet odchudzających. Ponadto zawierają one w swoim składzie wiele cennych witamin i minerałów oraz błonnika, dzięki którym korzystnie wpływają na funkcjonowanie wielu narządów i układów. Dlatego warto je spożywać regularnie niezależnie od pory roku.

Dotyczy to również osób zmagających się z cukrzycą, które często niepotrzebnie unikają spożywania owoców moczopędnych ze względu na dużą ilość cukrów zawartych w sokach owocowych. Obecne badania dowodzą, że spożywanie całych owoców w przeciwieństwie do samego soku owocowego zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2-go [1]. 

Jakie są najbardziej moczopędne owoce?

Owoce o działaniu moczopędnym bardzo łatwo możemy znaleźć w każdym sklepie. Do najważniejszych z nich zaliczamy [2-3]:

• Arbuz, składający się głównie z wody, dzięki której zwiększa wydalanie moczu. W swoim składzie zawiera wiele cennych witamin  i minerałów. Jest dobrym źródłem witaminy A, C oraz licznych witamin z grupy B, a także jonów magnezu, potasu, sodu miedzi czy żelaza.
• Melon, będący świetnym źródłem witaminy A i C, potasu czy beta-karotenu, korzystnie wpływającego na kondycję naszej skóry.
• Pomarańcza, zawierająca wiele cennych witamin i minerałów oraz zawarte w jej białej skórce pektyny i witaminę P.
• Truskawka, w której zawarte są witaminy z grupy B i witaminy C, A, PP oraz liczne pektyny pozwalające oczyścić jelita.
• Gruszka, posiadająca duże złoża błonnika oraz witamin i minerałów, a zwłaszcza potasu, magnezu, żelaza, cynku czy jodu. Zapobiega powstawaniu kamieni nerkowych.
• Jabłko, dostarczające sporo różnych minerałów oraz witaminy C, witamin z grupy B, beta-karotenu, pektyn i błonnika.
• Żurawina, której owoce od dawna uważane są za skuteczne w profilaktyce różnych infekcji układu moczowego. W ich składzie możemy znaleźć sporo witamin z grupy B, witaminę C oraz wiele istotnych minerałów, w tym sód, potas, fosfor czy wapń. Dodatkowo wykazuje działanie bakteriobójcze.
• Agrest, zawierający dużo jonów magnezu i wapnia, a także witamin z grupy B. Dodatkowo stymuluje apetyt i poprawia pracę układu pokarmowego.

Podsumowanie

Podsumowując, działanie moczopędne jest pożądane w leczeniu wielu różnych chorób, w tym nadciśnienia tętniczego czy schorzeń wątroby, które dotyczą wielu z nas. Dlatego warto regularnie korzystać z dobrodziejstwa wielu owoców moczopędnych, które dzięki zawartości wielu witamin, minerałów czy błonnika korzystnie wpłyną na funkcjonowanie naszego organizmu.

Czasami pewnie słyszymy różne reklamy lub czytamy we wiadomościach o wodzie alkalicznej, lub wodzie zasadowej. Co to jest woda alkaliczna? To woda o pH 7,5 lub wyższym, czyli właśnie o odczynie zasadowym (lub alkalicznym) – stąd określenie woda zasadowa. Wody o pH od 6,8 do 7,2 są to wody neutralne a o pH poniżej 6,8 – wody kwaśne. Zwykła woda z kranu ma odczyn 7, jest obojętna chemicznie. Zmiana pH jest związana z obecnością minerałów w wodzie. Minerały dodane do wody, jak sód, potas, magnez i wapń, zwiększają jej zasadowość. Ale czy to cokolwiek zmienia w kwestii wody i jej wpływu na nasze zdrowie? Jakie są właściwości wody alkalicznej? Na co pomaga?

Jakie są właściwości wody alkalicznej?

Na co pomaga woda alkaliczna i jakie są jej właściwości? Czy to tylko chwyt marketingowy, czy faktycznie coś działa? Rzeczywiście udokumentowano badaniami naukowymi, że woda alkaliczna opóźnia procesy starzenia się organizmu, a nawet łagodzi niealkoholową, stłuszczeniową chorobę wątroby. Wpływa również na uregulowanie rytmu wypróżnień, złagodzenie objawów zgagi (odkwaszanie), łagodzi dolegliwości u chorych z zespołem jelita drażliwego. Może skutkować uregulowaniem poziomu glukozy, cholesterolu, ciśnienia tętniczego krwi. Ze względu na zawartość jonów wapnia, poprawia też gęstość kości. Czy istnieją jakieś skutki uboczne wody alkalicznej? Czy jest zdrowa, czy raczej powinniśmy bardzo ostrożnie do niej podchodzić [1,2]?

Skutki uboczne wody alkalicznej

Organizm człowieka składa się w większości z wody. Jest to podstawowy składnik potrzebny do przeżycia. Woda alkaliczna ze względu na dodatkową zawartość pierwiastków prozdrowotnych jest uznawana za poprawiającą stan zdrowia. Istnieją jednak nieliczne sytuacje, kiedy spożycie takiej wody nie jest wskazane. Przykładem jest przewlekła choroba nerek, gdzie należy ograniczać spożycie sodu i potasu. Również nadmierna podaż sodu nie jest wskazana w nadciśnieniu tętniczym. Warto wiedzieć, że starsze osoby powinny stosować wodę alkaliczną ostrożnie, gdyż mają mniejsze zapotrzebowanie na składniki mineralne. Woda alkaliczna jest bogata w minerały i dlatego jej nadmierne spożycie może prowadzić do powstawania kamieni nerkowych. Z tego też powodu nie jest zalecana dla dzieci [1-4].

Czy woda alkaliczna odkwasza organizm?

Zastanawiacie się pewnie czy woda zasadowa może odkwasić organizm? Do odpowiedniego funkcjonowania musimy mieć odpowiednie pH. Aby utrzymać organizm w równowadze, wyrównywaniem pH zajmują się nerki i układ oddechowy. Nasza krew ma układ buforowy, który utrzymuje pH krwi na stałym poziomie 7,35-7,45. Jeśli te układu są zaburzone, może się pojawić kwasica metaboliczna. Dzieje się tak np. w przewlekłej niewydolności nerek. Natomiast samo picie wody czy jedzenie nie ma znaczącego wpływu na pH naszego organizmu. Dlatego dieta kwaśna czy zasadowa nie mają tu większego wpływu na zakwaszenie, czy odkwaszenie organizmu. Odkwaszanie organizmu z tego punktu widzenia przez spożywanie wody lub innych składników to jedynie chwyt marketingowy [3].

Podsumowanie

Wiele badań naukowych potwierdza prozdrowotny wpływ wody alkalicznej. Jej właściwości są związane ze zwiększoną zawartością w niej pierwiastków śladowych, jak wapnia, magnezu, potasu czy sodu. Jeśli chodzi o właściwości zakwaszające czy odkwaszające organizm, nie ma to tutaj znaczenia, gdyż za utrzymanie odpowiedniego pH w organizmie odpowiedzialne są systemy buforowe krwi oraz nerki i układ oddechowy. Wodę alkaliczną powinniśmy traktować jako źródło cennych minerałów. Należy uważać jeśli cierpi się na choroby przewlekle, np. nerek lub układu sercowo-naczyniowego, bo nadmierna podaż sodu i potasu może być niebezpieczna.

Mesalazyna jest lekiem przeciwzapalnym (zaliczanym do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych), który działa bezpośrednio na śluzówkę jelita. Hamuje produkcję prozapalnych cytokin i mediatorów stanu zapalnego, takich jak leukotrieny i prostaglandyny. Redukuje również produkcję wolnych rodników i innych cząsteczek oksydacyjnych. Sulfasalazyna jest prolekiem, co oznacza, że musi być metabolizowana w organizmie, aby stać się aktywną formą. Składa się z dwóch komponentów: mesalazyny (5-ASA) i sulfapirydyny, a więc mesalazyna to aktywny metabolit sulfasalazyny [1, 2]. 

Jakie są wskazania do stosowania mesalazyny i sulfasalazyny?

Mesalazyna i sulfasalazyna są stosowane w leczeniu chorób zapalnych jelit [1, 2]:

• wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
• choroba Leśniowskiego-Crohna;
• leczenie zapalenia odbytnicy i esicy.

Od czego zależy wybór leku?

Mesalazyna jest często preferowana ze względu na mniejszą ilość działań niepożądanych i lepszą tolerancję przez pacjentów. Sulfasalazyna natomiast może być wybierana w przypadkach, gdy pacjent dobrze ją toleruje, lub w sytuacjach, gdy jej koszt jest istotnie niższy.

Jakie są skutki uboczne mesalazyny i sulfasalazyny?

Mesalazyna jest na ogół dobrze tolerowanym lekiem, ale jak każdy lek, może powodować działania niepożądane [1]:

• bóle głowy;
• nudności;
• biegunka;
• ból brzucha
• wzdęcia i gazy.

Jeśli chodzi o sulfasalazynę, u pacjentów leczonych sulfasalazyną odnotowano ciężkie przypadki reakcji nadwrażliwości, obejmujące narządy wewnętrzne. Skutkowało to zaburzeniem czynności wątroby, nerek, mięśnia sercowego czy płuc, czego powodem były stany zapalne tychże narządów. Do najczęściej opisywanych działań niepożądanych związanych z podażą sulfasalazyny zalicza się [2]: 

• leukopenię;
• utratę apetytu;
• zawroty i bóle głowy;
• zaburzenia smaku;
• kaszel;
• biegunki;
• wzdęcia.

Stosując sulfasalazynę, należy pamiętać o podaży odpowiedniej ilości płynów. Takie działanie pozwoli zapobiec tworzeniu się kryształów w moczu oraz powstawaniu kamieni nerkowych. Zaleca się również wykonywanie badań kontrolnych krwi co 2 tygodnie podczas pierwszych trzech miesięcy leczenia.

Jakie stosuje się dawki mesalazyny i sulfasalazyny?

Mesalazyna jest stosowana głównie w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna.

• Dawka początkowa i podtrzymująca w wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego:
  a) ostre fazy choroby: 2,4 – 4,8 g dziennie podzielone na kilka dawek;
  b) dawka podtrzymująca: 1,2 – 2,4 g dziennie podzielone na kilka dawek.
• Dawka początkowa i podtrzymująca w chorobie Leśniowskiego-Crohna:
  a) ostre fazy choroby: 2,4 – 4,8 g dziennie podzielone na kilka dawek;
  b) dawka podtrzymująca: 1,2 – 2,4 g dziennie podzielone na kilka dawek.

Sulfasalazyna jest stosowana w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz jako lek modyfikujący przebieg choroby w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

• W wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego:

1. Ostre fazy choroby: początkowo 1-2 g dziennie, następnie dawkę zwiększa się do 2-4 g dziennie podzielone na kilka dawek;
2. Dawka podtrzymująca: 2 g dziennie podzielone na kilka dawek.

• W reumatoidalnym zapaleniu stawów:

1. Dawka początkowa: 500 mg dziennie przez pierwszy tydzień, następnie 500 mg dwa razy dziennie przez drugi tydzień, a później dawka może być zwiększona do 1 g dwa razy dziennie;
2. Dawka podtrzymująca: zwykle 1 g dwa razy dziennie, maksymalnie 3 g dziennie.

Profile bezpieczeństwa

Profile bezpieczeństwa obu tytułowych substancji nieco się od siebie różnią. Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu bliżej.

Łączenie z alkoholem

Choć nie ma bezwzględnego przeciwwskazania do łączenia tych leków z alkoholem, zaleca się ostrożność. Unikanie alkoholu podczas leczenia sulfasalazyną i mesalazyną może pomóc w zminimalizowaniu działań niepożądanych i zapewnieniu lepszej skuteczności terapii. Dodatkowo, alkohol może podrażniać przewód pokarmowy i pogorszyć objawy chorób zapalnych jelit [3]. 

Stosowanie w ciąży i w trakcie karmienia piersią

W przypadku mesalazyny badania na zwierzętach nie wykazały ryzyka dla płodu, ale nie ma kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Wiele dowodów wskazuje, że kontynuacja leczenia mesalazyną podczas ciąży jest zazwyczaj bezpieczna i może być korzystna, ponieważ niekontrolowane choroby zapalne jelit mogą prowadzić do poważnych powikłań zarówno dla matki, jak i dla płodu. Mesalazyna należy do kategorii ryzyka L3 według Hale’a, czyli do grupy, która obejmuje leki prawdopodobnie bezpieczne dla kobiet karmiących. 

W przypadku sulfasalazyny jest podobnie jak w przypadku mesalazyny –  badania na zwierzętach nie wykazały ryzyka dla płodu, ale brak jest kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Sulfasalazyna może zaburzać wchłanianie kwasu foliowego, co jest szczególnie istotne w ciąży, gdyż niedobór kwasu foliowego może prowadzić do wad cewy nerwowej u płodu. Dlatego często zaleca się suplementację kwasu foliowego (5 mg dziennie) u kobiet w ciąży stosujących sulfasalazynę. Sulfasalazyna należy do należy do kategorii ryzyka L3 według Hale’a, czyli do grupy, która obejmuje leki prawdopodobnie bezpieczne dla kobiet karmiących. 

Prowadzenie pojazdów

Mesalazyna i sulfasalazyna nie mają wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwanie maszyn.

Choroby nerek i wątroby

Mesalazyny nie można stosować w przypadku ciężkiej niewydolności nerek (współczynnik przesączania kłębuszkowego GFR <30 mL/min/1,73 m2 ) i w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby. 

Sulfasalazyny nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby,  chyba że potencjalne korzyści przeważają nad ryzykiem.

Stosowanie u seniorów

Mesalazyna i sulfasalazyna to leki skuteczne i bezpieczne u pacjentów senioralnych.

Jakie są leki zawierające mesalazynę i sulfasalazynę?

Mesalazyna dostępna jest w postaci tabletek dojelitowych: Asamax, Salaza, Salofalk, czopków: Crohnax, Asamax, Pentasa, Salaza, Salofalk, granulatu o przedłużonym uwalnianiu: Pentasa, zawiesiny doodbytniczej: Salofalk.
Sulfasalazyna dostępna jest w postaci tabletek dojelitowych: Salazopiryn EN, Sulfasalazin EN Krka, tabletek powlekanych: Sulfasalazin EN Krka. 

Podsumowanie

Zarówno mesalazyna, jak i sulfasalazyna są skutecznymi lekami przeciwzapalnymi stosowanymi w leczeniu chorób zapalnych jelit, choć różnią się mechanizmem działania, profilem działań niepożądanych i dodatkowymi wskazaniami terapeutycznymi. Decyzję o wyborze leku podejmuje lekarz. 

Niektóre zioła, powszechnie występujące w przyrodzie od wieków, są znane i wykorzystywane jako środki do oczyszczania organizmu ze zbędnych  produktów przemiany materii czy toksyn. Tego typu zioła zwiększają dobową ilość wydalanego moczu. Mogą być one niezwykle pomocne w wielu sytuacjach, ale w innych wręcz przeciwnie. Zwiększona diureza sprzyja regulacji zbyt wysokiego ciśnienia krwi czy zmniejsza obrzęki (usuwa nadmiar wody z organizmu). Zioła moczopędne są również ważne w przypadku niektórych chorób związanych z układem moczowo-płciowym. Czasami mogą jednak zaszkodzić. Dlatego pacjenci, szczególnie Ci, którzy cierpią na choroby przewlekłe, powinni przed użyciem tego typu ziół skontaktować się z lekarzem [1]. 

Które zioła moczopędne działają? 

Człowiek od niepamiętnych czasów wykorzystywał rośliny w celach leczniczych. Część z nich ma działanie diuretyczne, do najbardziej znanych należą:

• pokrzywa – powszechnie występująca w Polsce i znana każdemu roślina o udowodnionym naukowo działaniu diuretycznym poprzez zmniejszenie resorpcji zwrotnej, co zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii, chlorków czy mocznika;
• skrzyp – działa moczopędnie, przeciwzapalne, przeciwkrwotocznie czy przeciwobrzękowo, zawiera krzemionkę, dzięki czemu zapobiega tworzeniu się kamieni nerkowych;
• czarny bez – ma działanie moczopędne, chociaż jest znany głównie z korzystnego wpływu na odporność organizmu i stosowany podczas infekcji;
• brzoza – świeży sok z liści brzozy zwiększa przesączanie w kłębuszkach nerkowych oraz zwiększa wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii, ponieważ poprawia zdolność filtracyjną nerek, zapobiega tworzeniu się kamieni w nerkach, działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo;
• mniszek lekarski – zwiększa ilość wydalanego moczu, odtruwa, oczyszcza organizm i jest zalecany w przypadku różnego rodzaju schorzeń związanych z nerkami;
• pietruszka – zawiera apiol, który ma właśnie poronne, dlatego powinny jej unikać kobiety w ciąży, zwiększa przepływ krwi przez nerki, ułatwia pozbycie się nadmiaru wody z organizmu, rozkurcza mięśnie gładkie układu moczowego i działa antyseptyczne [2,3]. 

Czy herbata jest moczopędna?

Jak wspomniano wiele ziół jest moczopędnych. A co ze zwykłą herbatą, czarną, czerwona czy zieloną? Jak najbardziej zwykle herbaty kupione w sklepie spożywczym, również będą miały działanie moczopędne. Dla przykładu, zielona herbata ma działanie moczopędne, a jej regularnie picie poprawia metabolizm i przyspiesza usuwanie negatywnych produktów przemiany materii. Również czerwona herbata działa moczopędnie, a oprócz tego m.in. obniża cholesterol. Także najpopularniejsza w naszym kraju czarna herbata działa moczopędnie, pobudza wydzielanie moczu, opóźnia procesy starzenia czy odtruwa organizmu z toksyn [1,3].

Przegląd herbat z apteki o działaniu moczopędnym

Większość herbatek moczopędnych w aptece nie jest rejestrowana jako produkty lecznicze. Część z nich jednak ma rejestrację jako leki OTC, w ich przypadkach mamy pewność, co do ich jakości oraz skuteczności działania.

Fix Pokrzywa (Herbapol Lublin), saszetki

O produkcie

• produkt leczniczy, dzięki czemu ma udowodnione działanie lecznicze;
• nie powinien być stosowany poniżej 12 lat;
• pokrzywa jest jednym z najlepiej przebadanych ziół moczopędnych;
• nie powinna być stosowana przewlekłe (maksymalnie 2-4 tygodnie);
• może powodować zaburzenia przewodu pokarmowego 

Urosan fix, saszetki

O produkcie

• jest lekiem, dzięki czemu ma zapewnioną odpowiednią jakość i działanie;
• zawiera mieszaninę skomponowaną do leczenia dolegliwości układu moczowego;
• ma w składzie ziele skrzypu, liść brzozy, korzeń podróżnika i liść borówki brusznicy;
• może być używany dopiero powyżej 12 roku życia i tylko doraźnie (nie dłużej niż 2-4 tygodnie).

Herbata Fix dla nerek, saszetki

O produkcie

• nie jest to produkt leczniczy, a spożywczy (nie ma działania leczniczego);
• zawiera wyselekcjonowane zioła wspierające funkcjonowanie układu moczowego i funkcje wydalnicze nerek;
• w mieszance są ziele mniszka, owoc czarnej porzeczki, liść pokrzywy, liść borówki brusznicy, liść brzozy, ziele nawłoci, owoc żurawiny,  znamiona kukurydzy;
• brak informacji o wieku od którego herbatka może być stosowana.

Liść brzozy (Flos), surowiec

O produkcie

• zarejestrowany jako lek;
• zawiera 100% surowca z liścia brzozy (nie saszetki);
• jest to bardzo dobry produkt moczopędny;
• brak informacji na temat wieku stosowania.

Fix kwiat bzu czarnego (Flos), saszetki

O produkcie

• środek spożywczy (brak działania leczniczego);
• stosowany głównie jako środek napotny i moczopędny;
• jest bezpieczny, nie opisano w literaturze żadnych poważnych działań niepożądanych;
• zawiera wyłącznie bez czarny;
• brak informacji o wieku stosowania.

Liść ortosyfonu (Flos), surowiec

O produkcie

• zarejestrowany jako lek roślinny;
• lek zwiększa diurezę w lekkich stanach zapalnych dróg moczowych;
• zawiera 100 % liści ortosyfonu;
• może być stosowany jedynie przez osoby dorosłe.

Herbata a napar ziołowy – czym się różnią?

W Polsce przyjęło się nazywanie wszystkiego, co się zaparza, herbatą. Jednak istnieje znacząca różnica między tradycyjną herbatą a naparem ziołowym, choć w praktyce pacjenci często używają tych terminów zamiennie. Herbata to napój przygotowywany wyłącznie z liści Camellia sinensis, obejmujący odmiany takie jak czarna, zielona, czy czerwona herbata. Napar ziołowy, z kolei, jest wytworzony z różnorodnych części roślin takich jak liście, kwiaty, korzenie, owoce czy łodygi, które nie pochodzą z krzewu herbacianego.

Mimo że oba rodzaje napojów są zaparzane w podobny sposób, ich właściwości zdrowotne i skutki działania mogą się różnić. Napary ziołowe często są stosowane ze względu na specyficzne korzyści zdrowotne, takie jak wspomaganie pracy układu moczowego w przypadku herbat moczopędnych, podczas gdy tradycyjne herbaty są cenione głównie za ich smak i ogólne właściwości pobudzające. Tym niemniej, zarówno zioła, jak i herbaty mogą posiadać właściwości moczopędne, jak to zostało wspomniane wcześniej w artykule, dlatego ważne jest świadome rozróżnianie tych dwóch kategorii w kontekście zdrowotnym.

Podsumowanie

Wiele ziół ma właściwości moczopędne. Nawet bardzo popularne herbaty – czarna, czerwona czy zielona, pite codziennie przez wiele osób, mają działanie moczopędne. Do najpopularniejszych ziół o właściwościach moczopędnych dostępnych aptekach należą jednak m.in. skrzyp, pokrzywa, brzoza czy mniszek lekarski. Należy jedynie pamiętać, że działanie moczopędne nie przynosi jedynie korzyści, może również prowadzić do odwodnienia. Powinny na to uważać szczególnie osoby chore i w podeszłym wieku.

Nerki to fasolowate organy, które leżą pod żebrami po obu stronach kręgosłupa z tyłu naszego ciała. Ich główną rolą jest filtracja krwi. W naszym organizmie zachodzi mnóstwo reakcji chemicznych i przemian metabolicznych, które generują niepotrzebne i szkodliwe związki. Przez nerki przepływa krew, z której usuwana jest nadmierna ilość wody i niepotrzebne składniki. W efekcie prowadzi to do powstania moczu. Oczywiście to tylko jedno z zadań nerek. W nerkach powstają również hormony, dzięki którym utrzymywane jest prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi lub możliwa jest produkcja czerwonych krwinek. Co może się stać, gdy nasze nerki przestaną prawidłowo pracować? Poniżej prezentujemy listę wybranych problemów zdrowotnych, które mogą mieć związek ze źle działającymi nerkami:

• nadciśnienie tętnicze krwi;
• zawał mięśnia sercowego;
• udar mózgu;
• inne choroby sercowo-naczyniowe;
• uszkodzenie nerwów (neuropatie);
• anemia [1].

Co może wskazywać na chore nerki?

Początkowe objawy nieprawidłowo funkcjonujących nerek nie są oczywiste. Chory może nie być świadomy, że ten ważny organ pracuje nieprawidłowo, bo objawy można pomylić, chociaż by ze zwykłym przemęczeniem. Poniższe symptomy mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie nerek:

• przewlekłe zmęczenie;
• nadmierna męczliwość;
• zwiększone pragnienie;
• nadmierne oddawania moczu;
• obrzęki ciała (głównie kończyny i oczy);
• trudności w oddawaniu moczu;
• pienienie się moczu;
• obecność krwi w moczu.

Jeśli rozpoznajesz u siebie nawet jeden z powyższych objawów, to należy udać się do lekarza.

Które badania ocenią zdrowie nerek?

Dobrym pomysłem, aby kontrolować zdrowie swoich nerek, jest wykonywanie rutynowych, np. corocznych badań krwi i moczu. Istnieją pewne wskaźniki, które pozwolą ci kontrolować stan swoich nerek i szybko rozpoznać ewentualne nieprawidłowości, z którymi należy udać się do lekarza. Pamiętaj, aby wszystkie wyniki skonsultować ze swoim lekarzem.

Badanie krwi pozwoli określić wartość GFR, czyli wskaźnika filtracji kłebuszkowej. GFR pokazuje, jak dobrze nerki filtrują krew. Prawidłowe wartości dla dorosłych powinny wynosić powyżej 90 ml/min/1,73 m2. Drugim wskaźnikiem kondycji nerek jest poziom kreatyniny. Warto też kontrolować poziom kwasu moczowego. Hiperurykemia, czyli nadmiar kwasu moczowego we krwi, może prowadzić do powstawania złogów nerkowych i być wskaźnikiem rozwoju chorób nerek.

Dane o zdrowiu nerek dostarcza także badanie ogólne moczu. Najważniejszą rzeczą, która interesuje nas w badaniu moczu w kontekście chorób nerek, jest białko. Obecność protein w moczu może wskazywać na problemy z tym narządem i taki wynik powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Pierwsze kroki w dbaniu o nerki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, aby uniknąć przewlekłych chorób, to pierwsze kroki są dość proste. Nie wymagają one skomplikowanych procedur i przyjmowania dziwnych suplementów – wręcz przeciwnie! Podstawowym krokiem, który zapewni nerkom prawidłowe funkcjonowanie, jest prowadzenie zdrowego stylu życia. Chodzi tutaj o aktywność fizyczną i zróżnicowaną dietę.

Ruch i zdrowe pożywienie

Codzienna aktywność fizyczna jest kluczowa do zapewnienia zdrowia naszemu organizmowi. Wedle wszelkich zaleceń powinniśmy przeznaczać minimum 150 minut tygodniowo na ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, np. bieganie, siłownia, pływanie lub fitness. Pamiętaj, że jeśli zaczynasz przygodę z ruchem, to nawet spacer będzie dobrym wyborem. Dobrze, gdybyś codziennie pokonywał od 5000 do 10000 kroków. Postaraj się, aby aktywność fizyczna była rutyną w twoim życiu. Wybieraj to, co lubisz, aby nie wykonywać ćwiczeń na siłę. Umiarkowany wysiłek pozwoli zadbać ci o nerki, ale również o prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Aktywność fizyczna skutecznie obniża ryzyko zachorowania na choroby metaboliczne, jak np. cukrzyca [2-4].

Zdrowa dieta to także klucz do zdrowia. Nie chodzi tutaj, aby skrupulatnie liczyć kalorie i dobierać produkty żywnościowe. Takie podejście może być ciekawe przez kilka tygodni, ale chodzi o to, żeby zmienić swoje nawyki żywieniowe na całe życie. Warto wybrać dietę, która dostarcza zdrowe tłuszcze, błonnik i odpowiednie ilości białka. W prewencji chorób sercowo-naczyniowych poleca się głównie dietę DASH, która będzie dobra do utrzymania zdrowia nerek. Należy pamiętać, aby spożywać warzywa i owoce oraz ograniczać czerwone i tłuste mięso w diecie [2].

Utrzymuj prawidłową masę ciała

Celem wprowadzenia aktywności fizycznej do swojego życia oraz zdrowej diety jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Jeśli jesteś otyły lub masz nadwagę, to warto skonsultować się z dietetykiem w celu dobrania odpowiedniej i zdrowej metody redukcji. Nadmierne kilogramy przyczyniają się do rozwoju cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz przewlekłych chorób nerek.

Wyeliminuj używki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, to powinieneś wyeliminować ze swojego życia wszelkie używki. Chodzi tutaj o papierosy, alkohol i narkotyki. W wyjściu z nałogu nikotynowego może pomóc ci lekarz lub farmaceuta poprzez zastosowanie Nikotynowej Terapii Zastępczej. Alkohol to także związek, który niszczy zdrowie. Żadna ilość alkoholu nie jest bezpieczna dla twojego organizmu.

Jak uniknąć chorób nerek?

Nerki pełnią ważne funkcje w organizmie, dlatego, żeby o nie dbać, należy dbać tak naprawdę o całe ciało. Istnieje wiele czynników ryzyka, które prowadzą do przewlekłych chorób nerek. Na część z nich nie mamy wpływu, ale są i takie, które – chociaż częściowo – zależą od nas:

• nadciśnienie tętnicze krwi;
• cukrzyca;
• choroby sercowo-naczyniowe;
• otyłość;
• przewlekłe infekcje układu moczowego;
• przewlekłe stosowanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych;
• kamienie nerkowe;
• podeszły wiek.

Kontroluj choroby przewlekłe

Prewencja chorób nerek opiera się na kontrolowaniu innych chorób przewlekłych. Jeśli cierpisz na nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę, masz podwyższony profil lipidowy bądź chorujesz na inne choroby sercowo-naczyniowe, to musisz być pod stałą opieką lekarzy i powinieneś przyjmować zalecane leki. Utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi, poziomu glukozy lub profilu lipidowego jest niezbędne do prewencji chorób nerek. Nawet jeśli teraz nie cierpisz na wspomniane choroby, ale występują one u ciebie w rodzinie, to już jesteś narażony na przewlekłą chorobę nerek. Powinieneś kontrolować te parametry, np. raz do roku.

Nie nadużywaj leków

Wszelkie przyjmowane leki powinny być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą. Jednym z czynników ryzyka wystąpienia chorób nerek jest nadużywanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych. Niestety w większości są one dostępne bez recepty. To substancje, takie jak:

• diklofenak (np. Voltaren Express Forte);
• ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Mig);
• meloksykam (np. Mel, Moilec, Opokan);
• naproksen (np. Naxii, Aleve);
• kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin, Polopiryna S) [5].

Nie znaczy to, że są one przeciwwskazane u zdrowych osób. Chodzi o to, aby ich nie nadużywać i nie stosować jednocześnie. Jeśli występują u ciebie wskazania do stosowania NLPZ, np. cierpisz na ból lub masz gorączkę, to powinieneś je brać przez jak najkrótszy czas.

Pij odpowiednią ilość wody

W gonitwie dnia codziennego często zapominamy o zdrowym odżywianiu, ale i piciu odpowiedniej ilości płynów. Jedna herbata do posiłku i dwie kawy w ciągu dnia to zdecydowanie za mało. Z drugiej strony nie ma też uniwersalnego wzoru na zalecaną ilość wody w ciągu dnia. Zwykle określa się, że powinniśmy przyjmować od 1,5l do 2l wody dziennie. Najlepszym wskaźnikiem jest kolor moczu. Powinien być jasnożółty – to świadczy o prawidłowym nawodnieniu. Ciemnożółta lub brązowa barwa moczu wskazuje na odwodnienie. Jeśli mocz jest bezbarwny, to znak, że jesteś zbyt mocno nawodniony.

Co może się stać, gdy pijesz za mało? Bardzo częsty objaw to ból głowy. Pijemy mało, boli nas głowa, sięgamy po leki (NLPZ) i zwiększa się ryzyko ich przedawkowania, co źle wpływa na nerki. Z drugiej strony zbyt mocno stężony mocz, to w niektórych przypadkach czynnik ryzyka rozwoju drobnych złogów nerkowych (tzw. piasku nerkowego) i kamieni, które mogą uszkodzić nerki.

Gdzie szukać pomocy?

Obecnie istnieją liczne organizacje pacjenckie, zajmujące się chorobami nerek i wspieraniem pacjentów i ich rodzin. Jedną z nich jest Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki.

­­Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki (OSMN) zrzesza osoby z chorobami nerek na różnym etapie rozwoju choroby. Wspiera pacjentów z Przewlekłą Chorobą Nerek oraz ich bliskich, pomaga uporać się z przeciwnościami, jakie niesie konieczność leczenia. Służy dobrym słowem, radą i pomocą w znajdowaniu rozwiązań problemów zdrowotnych. Promuje badania profilaktyczne nerek oraz ideę transplantacji jako najlepszą metodę ratowania życia ciężko chorych osób.

Podsumowanie

Jeśli chcesz uniknąć chorób nerek, to powinieneś zapamiętać kilka ważnych i prostych zasad. Najważniejszy jest zdrowy styl życia. Dbaj o regularną aktywność fizyczną i zdrową dietę. Wyeliminuj wszelkie używki. Staraj się unikać stresu. Pamiętaj też o regularnych badań kontrolnych. Najważniejsze rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę to ciśnienie tętnicze krwi, poziom glukozy, profil lipidowy, kreatynina, GFR i badanie moczu. Jeśli którekolwiek wyniki będą poza normami lub cokolwiek cię zaniepokoi, to niezwłocznie zgłoś się do lekarza. Jeśli już chorujesz na pewne choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę lub hipercholesterolemię, to musisz przyjmować leki, aby twoje wyniki pozostawały w normie. Nieleczone choroby przewlekłe prędzej czy później doprowadzą do przewlekłej choroby nerek.