Potas jest niezwykle ważnym pierwiastkiem chemicznym, który pełni szereg ważnych funkcji w organizmie. Przedstawiamy je poniżej:

• utrzymuje prawidłową gospodarkę wodną i zachowuje równowagę kwasowo-zasadową;
• wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego;
• zapewnia wydajność mięśni podczas treningu;
• obniża ciśnienie tętnicze krwi;
• zmniejsza produkcję wolnych rodników;
• redukuje ryzyko udaru mózgu;
• korzystnie wpływa na niewydolność serca, cukrzycę czy zaburzenia rytmu;
• zmniejsza ryzyko powstawania kamieni nerkowych i osteoporozy [1].

Bezpieczna dawka potasu

Czy wystarczy zdrowo się odżywiać, aby zapewnić sobie odpowiednią ilość potasu? Jaka jest bezpieczna dawka potasu, a kiedy możemy doświadczać objawów przedawkowania potasu? Dzienne zapotrzebowanie na potas u niemowląt wynosi od 400 do 700 mg, a u dzieci do 9. roku życia od 2400 do 3700 mg potasu na dobę. Z kolei dorośli potrzebują aż 4700 miligramów tego pierwiastka, podczas gdy kobiety karmiące nawet 5100 mg dziennie [1,2].

Aby pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu na potas, należy stosować urozmaiconą dietę. Musi być ona bogata w warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty zbożowe. Powinno się jednocześnie ograniczyć spożycie alkoholu i kofeiny. Warto również zrezygnować z żywności przetworzonej, której składniki mogą obniżać jego przyswajalność [1,2].

Aby poprawić wchłanialność potasu, należy zadbać o odpowiednią ilość magnezu w diecie. W przypadku stosowania suplementacji potasu, bez konsultacji z lekarzem nie zaleca się stosować więcej niż 300-500 mg dziennie. Czy suplementacja potasu jest bezpieczna? Jakie mogą być skutki uboczne przedawkowania [1,2]? 

Czy suplementacja potasu jest bezpieczna?

Suplementacja potasu jest w większości przypadków bezpieczna, ale wymaga zachowania pewnych istotnych zasad. Bez ich przestrzegania możemy być narażeni na skutki uboczne potasu. Oto, o czym warto wiedzieć podczas suplementacji tego pierwiastka:

• hipokaliemia, czyli zbyt niskie stężenie potasu we krwi może wystąpić np. w przebiegu przewlekłej biegunki, wymiotów, stosowania leków moczopędnych lub jego niewystarczającej podaży w diecie;
• zwiększone zapotrzebowanie na potas występuje przy intensywnym poceniu się lub u osób aktywnych fizycznie; 
• brak hiperkaliemii, czyli zbyt wysokiego stężenia potasu we krwi np. w przypadku osób ze stwierdzonym uszkodzeniem nerek;
• brak możliwości stosowania odpowiednio zbilansowanej diety, która jest w stanie pokryć dzienne zapotrzebowanie na potas [2,3].

Jakie są objawy przedawkowania potasu?

Zbyt wysokie stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia), będące wynikiem przedawkowania potasu, może być niebezpieczne, dlatego nie powinno się go suplementować w większych ilościach bez wyraźnych wskazań. Łagodna hiperkaliemia przeważnie nie powoduje żadnych objawów. Jednakże zbyt wysokie stężenie potasu we krwi przez dłuższy czas może prowadzić do m.in.:

• osłabienia mięśni, co może objawiać się nawet problemami ze wstawaniem z pozycji siedzącej czy wchodzeniem po schodach;
• porażeniem mięśni, szczególnie w kończynach dolnych;
• osłabieniem organizmu i szybkim męczeniem się, przez osłabione mięśnie oddechowe;
• duszności;
• bradykardii (wolne tętno);
• zdezorientowania;
• mrowienia;
• w skrajnych przypadkach zatrzymanie pracy serca i nagłego zgonu [2,3].

Co powoduje przedawkowanie potasu?

Do zbyt wysokiego stężenia potasu we krwi może prowadzić szereg różnych czynników. Do najważniejszych należą:

• zbyt wysoka podaż potasu z pokarmu lub suplementami diety, ale najczęściej połączona z niewydolnością nerek lub przyjmowaniem leków, które hamują wydalanie potasu z moczem;
• upośledzone wydalanie potasu przez nerki z moczem np. w przebiegu uszkodzenia nerek, niedoczynności nadnerczy lub w sytuacji stosowania leków, które zmniejszają wydalanie potasu przez nerki;
• do leków hamujących wydalanie potasu z nerek należą m.in. inhibitory konwertazy angiotensyny np. enalapryl czy kaptopryl, blokery receptora angiotensynowego np. losartan czy walsartan, diuretyki oszczędzające potas, takie jak np. spironolakton czy amiloryd, niesteroidowe leki przeciwzapalne np. diklofenak czy ibuprofen, leki immunosupresyjne np. cyklosporyna i leki przeciwdrobnoustrojowe np. ketokonazol;
• uwolnienie dużych ilości potasu z komórek np. w przypadku rozpadu guza nowotworowego, hemolizy, rozpadu dużych krwiaków czy kwasicy cukrzycowej lub metabolicznej [2].

Podsumowanie 

Suplementacja potasu jest bezpieczna, jeżeli jest stosowana odpowiedzialnie i w przypadku odpowiednich wskazań. Najlepiej jeżeli jego odpowiedni poziom można zapewnić przy pomocy prawidłowo zbilansowanej diety. Jeżeli nie jest to możliwe, to należy rozważyć jego suplementację. W aptece można znaleźć wiele preparatów dostępnych bez recepty. W przypadku wystąpienia wskazań lekarz może przepisać preparaty dostępne wyłącznie na receptę. 

Niedobór potasu, a więc hipokaliemia to dość powszechne zaburzenie elektrolitowe, które czasem bywa jednak bagatelizowane. Tymczasem może wywołać bardzo poważne konsekwencje zdrowotne, które w skrajnych przypadkach bezpośrednio zagrażają naszemu życiu. Jak szybko uzupełnić potas w organizmie? Odpowiedź znajdziecie w tym artykule.

Jaka jest rola potasu?

Potas jest jednym z najważniejszych pierwiastków w naszym organizmie. Odgrywa on bardzo ważną rolę w utrzymaniu prawidłowej gospodarki wodno-elektrolitowej, a dzięki korzystnemu wpływowi na pH komórek naszego ciała, bierze udział w regulacji ciśnienia osmotycznego. Ponadto korzystnie wpływa na pracę naszego układu nerwowego, gdyż umożliwia przesyłanie impulsów elektrycznych między komórkami. Pierwiastek ten reguluje pracę mięśni, a także uczestniczy w metabolizmie białek i węglowodanów oraz pobudza uwalnianie insuliny.

Jakie są przyczyny niedoboru potasu?

Przyczyn hipokaliemii jest bardzo wiele. Najczęściej jest ona konsekwencją skutków ubocznych związanych ze stosowaniem leków moczopędnych, glikokortykosteroidów, niektórych antybiotyków, a nawet leków przeczyszczających. Ponadto niedobór potasu może być wynikiem niedożywienia, złej diety, zaburzeń hormonalnych, nadczynności tarczycy czy nadmiernego spożywania alkoholu lub kawy, które nasilają wydalanie jonów potasu z moczem. Dodatkowo osoby ciężko pracujące fizycznie czy aktywnie biorące udział w intensywnych treningach sportowych często nadmiernie tracą potas wraz z potem, co przy niewłaściwym stopniu nawodnienia płynnymi elektrolitami prowadzi do niedoboru tego pierwiastka [1-2].

Jakie są normy potasu?

Prawidłowa norma tego pierwiastka wynosi od 3,5 do 5,5 mmol/l, ale ze względu na dość częste wahania jego stężenia we krwi zaleca się przeprowadzanie regularnych badań jego aktualnego poziomu, zwłaszcza jeśli znajdujemy się w grupie ryzyka zagrożonej hipokaliemią [2]. 

Jak szybko uzupełnić potas?

Pierwszym sposobem na szybkie uzupełnienie potasu we krwi jest ograniczenie wpływu czynników powodujących jego obniżenie. Warto tutaj zadbać o właściwe nawodnienie naszego organizmu podczas fizycznej pracy lub aktywności sportowej czy ograniczenie spożycia alkoholu i kawy. Jeśli zmagamy się z łagodną hipokaliemią, obecnie rekomenduje się zwiększenie spożycia produktów żywieniowych bogatych w potas. Do najważniejszych z nich zaliczamy:

• banany;
• morele;
• brzoskwinie;
• pomidory;
• pomarańcze; 
• mleko;
• szpinak;
• marchew;
• brokuły;
• rośliny strączkowe (fasola, groch, soczewica);
• czerwone mięso;
• ryby (łosoś, dorsz czy sardynki).

U pacjentów przyjmujących w dużych dawkach diuretyki zaleca się wprowadzenie suplementacji potasu poprzez dostępne w aptekach suplementy diety oraz leki na receptę. Należy pamiętać, aby taka suplementacja odbywała się pod kontrolą lekarska, gdyż nadmiar potasu we krwi również jest niebezpieczny dla naszego zdrowia ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca [1-2].

Podsumowanie

Podsumowując, gdy dzieje się coś niepokojącego z naszym zdrowiem, warto zmierzyć stężenie jonów potasu we krwi, gdyż niedobory tego pierwiastka są dość częste. Dlatego, aby zminimalizować ryzyko hipokaliemii, należy zadbać odpowiednią podaż tego pierwiastka w swojej codziennej diecie. 

Jeśli chodzi o antykoncepcję, to zdecydowanie więcej nowoczesnych i różnych metod mają kobiety. W przypadku męskiej antykoncepcji tak w rzeczywistości przeważają dwa rodzaje. Pierwszy z nich to metoda barierowa z wykorzystaniem prezerwatyw. Druga, tzw. wazektomia polega na podwiązaniu nasieniowodów. Jest co prawda skuteczna, jednak nie zawsze da się ją odwrócić, stąd jest to metoda najczęściej tylko w jedną stronę. Co więcej, nawet po udanym zabiegu mężczyzna traci zdolność zapładniania dopiero po około 3 miesiącach. Czy istnieją jakieś inne metody męskiej antykoncepcji? Czy dysponujemy męskimi tabletkami antykoncepcyjnymi [1]?

Jak działa męski układ rozrodczy?

Przed wyjaśnieniem tego, czy są tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn, dowiedzmy się, od czego zależy produkcja plemników. Zarządza tym oś podwzgórze-przysadka-jądra. Do prawidłowej spermatogenezy, czyli produkcji dojrzałych plemników potrzebny jest testosteron, ale także inne hormony jak LH i FSH. LH stymuluje komórki w jądrach do produkcji testosteronu, a FSH działa na inne komórki, które są niezbędne w produkcji spermy. Wszystko działa na zasadzie sprzężeń zwrotnych, np. zbyt duża ilość testosteronu hamuje uwalnianie LH i FSH. Jak można się domyślić, będzie to tez miało wpływ na płodność i jest to jeden z punktów nowoczesnych metod męskiej antykoncepcji [2].

Hormonalna męska antykoncepcja

Czy są tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn? Wydawać by się mogło, że wystarczy przyjmować testosteron, aby doprowadzić do spadku poziomu LH i FSH, a to zmniejszało i hamowałoby produkcję spermy. Nie jest to do końca takie proste. W badaniach najczęściej korzystano z pochodnych testosteronu w formie iniekcji, co przynosiło pewne rezultaty. Na efekty trzeba było czekać nawet kilka miesięcy. Jednak w badaniach pojawiają się coraz to nowsze substancje, które omówimy dalej.

Dimetandrolon

Dimetandrolon to pochodna testosteronu, którą wykorzystywano w badaniach jako doustną metodę antykoncepcji dla mężczyzn. Badania na zwierzętach dawały dobre efekty. Osiągano zahamowanie spermatogenezy i płodności, które było odwracalne. W badaniach na ludzi wykorzystywano dawki od 100 do 800 mg na dobę, które były dobrze tolerowane. Po 28 dniach terapii osiągano zadowalające (bardzo niskie) poziomy testosteronu, FSH i LH. Niestety pojawiały się działania niepożądane jak wzrost masy ciała, hematokrytu i zaburzenia profilu lipidowego, ból głowy, spadek libido. Chociaż nie były to działania niepożądane, które zmuszały badanych do przerwania terapii [2].

Nortestosteron

Podobnym środkiem do dimetandrolonu, jako męskich tabletek antykoncepcyjnych, jest nortestosteron. Jego działanie jest zbliżone do wcześniejszego związku, a ponadto badani prezentowali mniej działań niepożądanych. Zwykle podawano od 200 do 400 mg związku z posiłkiem tłuszczowym raz na dobę. Pożądane efekty osiągano po około 28 dniach terapii [2].

Undekanian testosteronu

W badaniach wykorzystywano także undekanian testosteronu, który może być podawany doustnie. Niestety w badaniach korzystano z iniekcji domięśniowych, ale warto przytoczyć ten przykład. Podawano 500 mg lub 1000 mg substancji raz w miesiącu. Wszyscy badani osiągnęli azospermię, czyli brak plemników w spermie, co gwarantowało bezpłodność [1].

Niehormonalne męskie tabletki antykoncepcyjne

Prezentowane wcześniej dwie pochodne testosteronu należą do metod doustnej, hormonalnej antykoncepcji męskiej, która nie jest dostępna w aptekach, ale trwają nad nimi badaniami. Poniżej prezentujemy inne związki, które skutecznie hamują aktywność plemników i płodność, a nie są androgenami.

Gossypol

Gossypol to związek pochodzący z nasion bawełny. W Chinach przeprowadzono badanie z udziałem 8000 mężczyzn, którym podawano tabletki z gossypolem. Związek był efektywny, gdyż hamował produkcję plemników i zmniejszał ich ruchliwość. Niestety efekt zahamowania płodności był nieodwracalny nawet u 20% mężczyzn, a dodatkowo częstym działaniem niepożądanym okazała się hipokaliemia, czyli spadek poziomu potasu, a nawet paraliż [3].

Antagoniści receptora dla kwasu retinowego

Witamina A, a dokładniej kwas retinowy jest niezbędny w procesie produkcji plemników. Ten kwas łączy się ze specjalnymi receptorami, które biorą udział w kaskadzie aktywności genów odpowiedzialnych za proces spermatogenezy. Naukowcy starali się stworzyć związek, który blokowałby ten proces. Przeprowadzono jedynie badanie na szczurach, którym podawano eksperymentalny składnik w postaci doustnej. Efekt był imponujący – dochodziło do zahamowania płodności [2].

Kilkanaście lat temu przeprowadzono badania nad innym związkiem o podobnym działaniu, który podawano doustnie mężczyznom. Hamował on syntezę kwasu retinowego. Niestety w trakcie badania dochodziło do niebezpiecznych reakcji ubocznych, podobnych do reakcji disulfiramowej (wymioty, potliwość, palpitacja serca), aczkolwiek mechanizm działania tego związku stanowi podstawę do opracowywania przyszłych męskich tabletek antykoncepcyjnych. Aktualnie w badaniu jest związek o nazwie YCT-529, który testuje 18 mężczyzn [2].

Męska antykoncepcja na żądanie

Ciekawą substancją jest związek określany jako TDI-11861. To związek, który po podaniu hamuje aktywność plemników. Został określony jako męska antykoncepcja na żądanie. Przyjęcie przed stosunkiem płciowym miałoby w krótkim czasie zahamować ruchliwość plemników i nie dopuścić do zapłodnienia. Pomimo prowadzenia badań in vitro i na zwierzętach jest to obiecująca metoda męskiej antykoncepcji. Zahamowanie płodności następowało od 1 do 2 godzin po podaniu substancji zwierzętom. Działanie leku zanikało po 24 godzinach od podania, ale największą skuteczność notowano przez 2 do 3 godzin od rozpoczęcia działania [4].

Czy są tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn?

Odpowiedź na pytanie: “Czy są tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn?” jest krótka. Nie ma. Natomiast badano w przeszłości lub nadal bada się wiele związków, które dają nadzieję na wprowadzenie takiej metody męskiej antykoncepcji. Męskie tabletki antykoncepcyjne byłyby proste w użyciu i bezpieczne w stosowaniu, a z pewnością łatwiejsze, niż np. substancje podawane w zastrzykach. Na ten moment trzeba bazować jedynie na metodach mechanicznych, tj. prezerwatywach, chirurgicznych, czyli wazektomii lub hamować proces dojrzewania plemników przy użyciu domięśniowego testosteronu.

Co to za leki SSRI?

SSRI to leki należące do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, które stosowane są w leczeniu depresji, w tym depresji poporodowej. Do innych wskazań należą [1]:

• zespół lęku napadowego;
• fobie społeczne i zespół stresu pourazowego;
• niektóre SSRI można stosować również w leczeniu zaburzeń lękowych oraz lęku społecznego;
• zaburzenia snu oraz kontrola bólu, ale dotyczy to tylko niektórych leków z tej grupy, stosowanych w ściśle określonych dawkach.

Jak działa citalopram, a jak fluoksetyna?

Oba leki posiadają ten sam mechanizm działania (blokowanie transportu serotoniny z powrotem do komórki nerwowej) i oba są skuteczne w leczeniu depresji oraz lęków. Citalopram jest mieszaniną racemiczną dwóch enancjomerów (dwóch form): r-citalopramu i s-citalopramu, które różnią się właściwościami farmakologicznymi. R-citalopram nie hamuje transportera serotoniny, działa przeciwhistaminowo, a więc nieco wyciszająco. S-citalopram hamuje wychwyt zwrotny serotoniny czyli działa przeciwdepresyjnie. Fluoksetyna pod względem budowy chemicznej nie wykazuje podobieństwa do klasycznych leków przeciwdepresyjnych [1]. 

Czy któryś z tych leków jest bezpieczniejszy?

Citalopram w porównaniu z innymi antydepresantami cechuje się małym ryzykiem interakcji, co wynika z niskiego potencjału hamowania układów enzymatycznych CYP450, oraz mniejszym wiązaniem z białkami krwi (poniżej 80 %). Stosowany w standardowych, zarejestrowanych dawkach nie powoduje istotnego zagrożenia kardiologicznego. Fluoksetyna ma nieco mniejszą skuteczność niż inne leki przeciwdepresyjne oraz częściej niż inne SSRI wywołuje agitację i niepokój.

Czy citalopram można stosować zamiennie z fluoksetyną?

Pomimo, że są to leki należące do tej samej grupy farmakologicznej, to odpowiedź brzmi: NIE. Fluoksetyna stosowana jest raczej u pacjentów z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi, bulimią. Citalopram natomiast przeznaczony jest raczej dla pacjentów z depresją, z dominującymi objawami psychopatologicznymi, takimi jak nasilony lęk, nadmierne pobudzenie, drażliwość czy impulsywność.

Czy citalopram i fluoksetynę dawkuje się tak samo?

W przypadku fluoksetyny stosowanej u pacjentów dorosłych, dawką początkową jest dawka 10 mg/d, którą można zwiększać (w zależności od nasilenia choroby) do 60 mg/d. Jeśli chodzi o citalopram, sytuacja jest nieco bardziej złożona. Dlaczego? Ponieważ citalopram wykazuje zależne od dawki ryzyko wydłużenia odstępu QT. Jego maksymalne dawki wynoszą [2]:

• 40 mg na dobę u osób dorosłych i 20 mg na dobę u osób w wieku powyżej 65 lat i (lub) z niewydolnością wątroby.

Przed rozpoczęciem leczenia niezbędne jest wyrównanie poziomu elektrolitów (hipokaliemia lub hipomagnezemia zwiększają ryzyko arytmii).

Kiedy nie można stosować citalopramu i fluoksetyny?

Citalopramu nie wolno stosować przede wszystkim [2]:

• w połączeniu z innymi lekami, o których wiadomo, że powodują wydłużenie odstępu QT, w tym:
  • lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i III;
  • lekami przeciwpsychotycznymi i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi;
  • niektórymi lekami przeciwbakteryjnymi (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna IV, pentamidyna, lekami przeciwmalarycznymi, zwłaszcza halofantryna);
  • niektórymi lekami przeciwhistaminowymi (astemizol, hydroksyzyna, mizolastyna).
• u pacjentów z nabytym lub wrodzonym wydłużeniem odstępu QT.

Fluoksetyny nie wolno stosować:

• w przypadku stosowania niewybiórczych, nieodwracalnych inhibitorów MAO równolegle lub w ciągu ostatnich 14 dni;
• u pacjentów przyjmujących metoprolol z powodu niewydolności serca.

Obu leków nie należy łączyć z substancjami, które również mogą hamować wychwyt zwrotny serotoniny (np. tramadol, inne leki z grupy SSRI, tryptany – leki stosowane w leczeniu migreny) ze względu na duże ryzyko wystąpienia niebezpiecznego dla zdrowia i życia zespołu serotoninowego charakteryzującego się gorączką, przyspieszonym oddechem lub tętnem, nadmiernym poceniem, sztywnością lub drżeniem mięśni, dezorientacją, skrajnym pobudzeniem lub sennością. 

Czy fluoksetynę i citalopram można łączyć z alkoholem?

Nie – podczas leczenia tymi lekami nie można spożywać alkoholu.

Czy fluoksetynę i citalopram można stosować w ciąży i podczas karmienia piersią?

Stosowanie fluoksetyny w czasie ciąży jest możliwe (klasa L2 wg klasyfikacji prof. Hale’a), ale wymaga ostrożności, szczególnie w trzecim trymestrze i przed porodem. Fluoksetyna i jej metabolit, norfluoksetyna, przenikają do mleka matki. Zaleca się zatem przerwanie karmienie piersią na czas leczenia. W przypadku konieczności zastosowania leku i jednoczesnego karmienia piersią, lekarz powinien rozważyć zastosowanie najmniejszej skutecznej dawki. Citalopram jest także dopuszczony do stosowania u kobiet w ciąży i w czasie karmienia piersią (klasa L2 wg klasyfikacji prof. Hale’a) jednak zawsze należy ocenić czy korzyści wynikające z użycia leku będą większe niż ryzyko. Ważną informacją jest to, że w okresie ciąży należy unikać nagłego odstawiania citalopramu [3]. 

Jakie są skutki uboczne fluoksetyny i citalopramu?

Najczęściej pojawiające się działania niepożądane fluoksetyny to:

• trudności ze snem;
• bóle głowy;
• biegunka;
• nudności;
• uczucie zmęczenia.

Dodatkowo mogą pojawić się:

• uczucie osłabienia, senność lub dezorientację – zazwyczaj u osób starszych oraz osób przyjmujących leki moczopędne;
• przedłużona lub bolesna erekcja;
• drażliwość lub intensywne pobudzenie.
• bóle urogenitalne – ból podczas oddawania moczu, który może pojawić się zarówno
  u kobiet jak i u mężczyzn (to działanie niepożądane ustępuje po odstawieniu leku, ale niestety trzeba na nie chwilę poczekać – ze względu na długi czas wydalania norfluoksetyny – metabolitu fluoksetyny). 

Jeśli chodzi o działania niepożądane citalopramu, przede wszystkim należy pamiętać o zależnym od dawki ryzyku wydłużenia odstępu QTc, które może nakładać się z podobnym działaniem niepożądanym charakterystycznym dla innych leków. W takiej sytuacji dojdzie do opisywanego w literaturze “sumowania działań niepożądanych”. Poza tym do często występujących działań niepożądanych należą:

• nudności, bóle głowy;
• zatkanie nosa;
• zmniejszenie apetytu;
• lęk, niepokój, nietypowe sny, problemy ze snem, nadmierna senność, zawroty głowy, drgawki, wrażenie pieczenia skóry;
• suchość w jamie ustnej;
• nadmierne pocenie się;
• bóle mięśni i stawów;
• problemy sfery seksualnej (opóźniony wytrysk, zaburzenia erekcji, zmniejszony popęd płciowy, problemy z osiągnięciem orgazmu u kobiet);
• zwiększone odczuwanie bólu u pacjentów z bólem.

Jakie są leki zawierające citalopram i fluoksetynę?

Citalopram dostępny jest w postaci tabletek powlekanych: Aurex, Cipramil, Citabax, Cital, Citronil. Fluoksetyna dostępna jest w postaci kapsułek: Andepin; kapsułek twardych: Fluoksetyna EGIS, Fluoxetin Polpharma, Fluoxetin Aurovitas, Fluxemed, Seronil; tabletek: Bioxetin; tabletek powlekanych: Seronil.

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny należy dobrać do profilu objawów depresji. Każdy lek z grupy SSRI charakteryzuje się innym działaniem klinicznym. Dlatego nie jest prawdą, że można stosować którykolwiek z nich. Trzeba spojrzeć na charakterystykę kliniczną leku i dobrać go do danego pacjenta. Terapia musi być terapią indywidualizowaną – szytą “na miarę”. 

Co to są diuretyki, czyli leki moczopędne?

Nazwą „leki moczopędne” określamy substancje, które poprzez bezpośredni wpływ na poszczególne struktury w nerkach zwiększają wydalanie wody i sodu. Uwzględniając różnice w budowie chemicznej oraz inne mechanizmy działania na poziomie nefronu (czyli podstawowej struktury odpowiedzialnej za funkcjonowanie nerki) czy też różny rodzaj działań niepożądanych, leki moczopędne można podzielić na 5 podstawowych grup.

Jak działa furosemid a jak spironol?

Diuretyki pętlowe, w tym furosemid,  to leki o szybkim działaniu moczopędnym – zaczynają działać w ciągu godziny, a diureza (czyli wytwarzanie i wydalanie moczu) jest zwykle zakończona w ciągu sześciu godzin. Żeby nie zakłócać snu, mogą być podawane dwa razy na dobę, rano i po południu. Furosemid przyczynia się także do zablokowania zwrotnego wchłaniania jonów chloru oraz sodu (czyli zatrzymywania tych substancji w organizmie), co w efekcie skutkuje ich wzmożonym wydalaniem wraz z moczem oraz zwiększeniem objętości wydalanej wody. Oprócz tego furosemid przyczynia się prawdopodobnie do rozszerzenia naczyń krwionośnych, dlatego obniża ciśnienie krwi. 

Spironol to lek, którego substancją czynną jest spironolakton, który należy również do grupy diuretyków, ale tych, które pozwalają na “oszczędzanie” (czyli zatrzymanie w organizmie) jonów potasu. Jego mechanizm działania, w odróżnieniu od furosemidu, jest mechanizmem receptorowym, to znaczy, że spironolakton łączy się z receptorem aldosteronowym i hamuje jego działanie w kanalikach nerkowych [1]. 

Jakie są wskazania dla obu diuretyków?

Wśród podstawowych wskazań do stosowania furosemidu i spironolaktonu wymienia się [2]:

• niewydolność serca przebiegającą z objawami retencji (zatrzymania) płynów, co objawia się obrzękami kończyn dolnych;
• nadciśnienie tętnicze, pierwotne i wtórne (szczególnie w schorzeniach nerek);
• zdekompensowaną marskość wątroby (należy pamiętać o stosowaniu przede wszystkim diuretyków oszczędzających potas, czyli wspominany w tym tekście spironolakton);
• przewlekłą chorobę nerek z retencją płynów przy zachowanej diurezie (odpowiedniej ilości moczu oddawanej w ciągu doby);
• niektóre przypadki ostrej niewydolności nerek;
• niektóre przypadki zespołu nerczycowego.

Czy działanie furosemidu różni się od działania spironolaktonu?

Nie możemy bezpośrednio zestawić i porównać obu tych leków dlatego, że należą do różnych grup diuretyków, a ich użycie zależy od tego z jakim problemem mamy do czynienia. Można jednak wskazać pewne cechy charakterystyczne dla furosemidu oraz dla spironolaktonu. Na przykład, furosemid [3]:

• charakteryzuje się średnią (ok. 50%) dostępnością po podaniu doustnym w formie tabletki, co oznacza, że tylko połowa ilości substancji zawartej w tabletce może zadziałać w organizmie;
• początek działania leku po podaniu doustnym następuje po upływie 30-60 minut, dlatego efektywniejsze jest zastosowanie formy dożylnej tego leku. W przypadku formy dożylnej początek działania następuje już po upływie 5 minut od podania leku;
• pokarm może opóźniać wchłanianie leku przyjmowanego w postaci tabletki – zaleca się zażywanie tabletki z furosemidem na czczo;
• jeśli konieczna jest zamiana postaci dożylnej na doustną, należy przyjmować doustnie dawkę 2 razy większą od tej przyjmowanej dożylnie.

W przypadku spironolaktonu [4]:

• dużo lepiej wchłania się po podaniu doustnym w formie tabletki;
• odmiennie niż w przypadku furosemidu, spironolakton wchłania się lepiej po posiłku niż na czczo;
• pełne działanie moczopędne uzyskuje się po 2-3 dniach leczenia;
• w przeciwieństwie do furosemidu, spironolakton zatrzymuje w naszym organizmie potas, dzięki czemu przeciwdziała rozwojowi hipokaliemii (obniżony poziom potasu poniżej obowiązującej normy), która jest częstym zjawiskiem w trakcie leczenia diuretykami.

Czy któryś z wymienionych leków jest bezpieczniejszy?

Nie można jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Każdy z leków charakteryzuje się swoim własnym profilem bezpieczeństwa i ryzykiem wywołania działań niepożądanych, co wynika między innymi z mechanizmów działania leków. Na przykład, spironolakton ze względu na brak selektywności może powodować ginekomastię, czyli przerost gruczołów piersiowych.

Spironolakton i furosemid a alkohol

Nie – podczas leczenia tymi lekami nie można spożywać alkoholu.

Ciąża i karmienie piersią

Furosemid przenika przez łożysko, osiągając w krwi pępowinowej takie samo stężenie jak we krwi matki. Lek można stosować w czasie ciąży tylko krótkotrwale, kontrolując stężenie elektrolitów, wartość hematokrytu oraz rozwój płodu. Furosemid przenika do pokarmu kobiecego i może hamować laktację, dlatego w czasie leczenia nie należy karmić piersią. Jeśli chodzi o spironolakton to brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania spironolaktonu u kobiet w ciąży.  Lek i jego metabolity przenikają przez łożysko i do pokarmu kobiecego. Należy unikać stosowania spironolaktonu u kobiet w ciąży i u kobiet karmiących piersią [2].

Jakie są leki z furosemidem i spironolaktonem?

Jeśli chodzi o spironolakton, lek ten dostępny jest w postaci tabletek (Finospir), tabletek powlekanych (Spironol), a także kapsułek (Verospiron). Furosemid dostępny jest w postaci tabletek powlekanych (Furosemid Aurovitas, Furosemid Polfarmex, Furosemid Polpharma) lub roztworu do podania dożylnego (Furosemide Kabi, Furosemide Polpharma).

Jakie są przeciwwskazania do stosowania furosemidu i spironolaktonu?

Przeciwwskazania do stosowania leków moczopędnych wynikają z profilu i ich siły działania. Podstawowym przeciwwskazaniem do leczenia diuretykami jest brak wskazań, a także hipotonia (zbyt duże obniżenie ciśnienia tętniczego krwi) oraz hipowolemia (zbyt mała ilość krwi w całym układzie naczyniowym).

Podsumowanie

Leki moczopędne są wykorzystywane w leczeniu wielu schorzeń od lat. Ich rola w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca jest niepodważalna. Leki te nie tylko wydłużają życie pacjentów i opóźniają wystąpienie powikłań, ale także poprawiają jakość życia. Umożliwiają kontrolę ciśnienia tętniczego, a w przypadku antagonistów aldosteronu (na przykład omawiany w tekście spironolakton) – także hamowanie przebudowy mięśnia sercowego po ostrych zespołach wieńcowych.

Czy magnez wpływa na pracę serca? Zdecydowanie tak. Magnez wpływa na układ sercowo-naczyniowy w wielu aspektach. Przede wszystkim chroni przed arytmią, nadciśnieniem tętniczym i zawałem serca. Oprócz potasu to jeden z najważniejszych pierwiastków potrzebnych do prawidłowej pracy serca. Magnez to pierwiastek szczególnie istotny dla pobudliwości nerwowo-mięśniowej (działa przeciwnie do wapnia). Zmniejsza pobudliwość mięśnia sercowego, zapobiegając niedoborom tlenu i arytmii. Z tego względu pacjenci często pytają, jaki magnez brać przy nadciśnieniu, jaki magnez wybrać przy kołataniu serca albo po prostu – jaki magnez jest najlepszy. Tego wszystkiego dowiecie się z naszego artykułu. Najpierw dowiedzmy się, do czego może prowadzić jego niedobór [1]. 

Czy niedobór magnezu jest groźny?

Zmniejszenie stężenia tego pierwiastka we krwi nazywane jest hipomagnezemią. Stan ten powoduje „ucieczkę” potasu z komórek, prowadząc do hipokaliemii, czyli obniżenia poziomu potasu. Obniżony poziom magnezu zaburza także syntezę i wydzielanie parathormonu (PTH), wywołując hipokalcemię (niedobór wapnia). To wszystko brzmi zawile i skomplikowanie, ale sedno problemu jest następujące. Hipokaliemia i hipokalcemia powodują zaburzenia pracy serca i objawy przedstawione poniżej [1]. 

Jakie są objawy niedoboru magnezu?

Niedobory magnezu występują stosunkowo często i mogą uwidaczniać się w postaci różnych symptomów. Do najczęstszych objawów niedoboru magnezu należą między innymi:

• ból w klatce piersiowej – z powodu niewystarczającej ilości tego pierwiastka dochodzi do skurczu naczyń krwionośnych. Jeśli skurczą się tętnice wieńcowe, zaopatrujące mięsień sercowy w tlen, pojawia się silny, gniotący ból za mostkiem;
• nadciśnienie tętnicze;
• kołatanie serca – przedwczesne pobudzenia nadkomorowe i komorowe, migotanie przedsionków, a w skrajnych przypadkach częstoskurcz komorowy.

Magnez na serce jest potrzebny. To już wiemy. Ile potrzeba tego pierwiastka, aby najważniejszy narząd naszego organizmu działał poprawnie?

Jaka jest zalecana dawka magnezu na dzień?

Dobowe zapotrzebowanie na magnez zależy od wieku, płci i aktualnego stanu organizmu. Zgodnie z aktualnymi normami zalecane dzienne spożycie (RDA) magnezu dla dorosłych mężczyzn wynosi 420 mg, a dla kobiet 310-320 mg. Wyższe zapotrzebowanie mają dorastające dziewczęta (360 mg, czyli więcej niż dorosłe kobiety) oraz kobiety w ciąży – do 400 mg na dobę [2].

Tymczasem badania epidemiologiczne przeprowadzone w Polsce w ramach Narodowego Programu Zdrowia wykazały, że przeciętne spożycie magnezu wśród dorosłych Polaków wynosi 309 mg na dobę, przy czym mężczyźni przyjmują z dietą średnio 338 mg, a kobiety 279 mg magnezu dziennie. Niedostateczne spożycie tego składnika stwierdzono u ponad połowy osób w wieku 19-64 lata (53%), a w grupie wiekowej powyżej 65 lat problem ten dotyczył aż 70% badanych [2]. Oznacza to, że uwzględniając typową dietę, przeciętny Polak powinien uzupełniać dziennie około 80 mg magnezu, a Polka około 40 mg, aby pokryć zalecane dzienne zapotrzebowanie.

Jaki jest najlepszy magnez na kołatanie serca?

Dostępność preparatów z magnezem jest olbrzymia. Niestety jakość wielu z nich pozostawia sporo do życzenia. Zawsze warto zwrócić uwagę na to, ile jonów magnezowych zawiera dany preparat oraz w postaci jakiego związku występuje. Warto zwrócić uwagę czy jest zarejestrowany jako suplement diety, czy jako lek.

Co do form magnezu – często zdarza się, że tańsze suplementy zawierają w swoim składzie tlenek magnezu. Nie rozpuszcza się on w wodzie, więc jego przyswajalność jest znikoma, a właściwie żadna. Najlepszy magnez powinien mieć postać soli organicznej (np. mleczanu magnezu, jak w leku Magvit B6). To wysoko przyswajalne związki magnezu, tak samo jak chlorek magnezu, który zaliczany jest do związków nieorganicznych.

Warto jednak pamiętać, że sama forma chemiczna to nie wszystko, kluczowe znaczenie ma również to, gdzie w przewodzie pokarmowym magnez zostanie uwolniony. Ze względu na to, że głównym miejscem wchłaniania magnezu jest jelito cienkie (a konkretnie jelito czcze), szczególnie warto zwrócić uwagę na tabletki dojelitowe. Są one pokryte specjalną otoczką, która nie rozpuszcza się w kwaśnym środowisku żołądka, a dopiero w jelicie cienkim, dzięki czemu praktycznie cała dawka magnezu trafia tam, gdzie jego wchłanianie jest najefektywniejsze. Dla porównania, w przypadku zwykłych tabletek powlekanych, do jelita cienkiego dociera zaledwie ok. 16% przyjętej dawki. Dodatkowym atutem tabletek dojelitowych jest to, że nie podrażniają błony śluzowej żołądka, co ma szczególne znaczenie dla osób z problemami żołądkowymi, np. chorobą wrzodową [3,4].

Jaki najlepszy magnez wybrać z apteki?

Preparaty z magnezem na nadciśnienie, kołatanie serca i arytmię nie różnią się zazwyczaj niczym od zwykłych leków czy suplementów z magnezem. Jeśli chodzi o to, jaki magnez przy nadciśnieniu warto wybrać, to należy skupić się na dodatkowych składnikach. Naturalnym środkiem, który w bardzo niewielkim stopniu obniża ciśnienie, jest głóg. Jaki magnez kupić na kołatanie serca? Wśród najpopularniejszych można wyróżnić te przedstawione poniżej.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku zmęczenia, stresu, osteoporozy, nadpobudliwości, niewydolności serca, zaburzeń snu, bólu mięśni, niedoboru magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienia tętniczego.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy warto brać magnez przy nadciśnieniu?

Jeśli zastanawiasz się, jaki magnez przy nadciśnieniu wybrać i czy w ogóle warto go stosować, to już odpowiadamy na pytanie. Niedobory magnezu mogą powodować problemy z pracą serca i podwyższenie ciśnienia krwi. Z tego względu warto dbać o jego prawidłowe stężenie. Jaki magnez stosować przy nadciśnieniu? Najlepiej wybierać tabletki lub kapsułki z formami organicznymi zarejestrowane jako lek. Jeśli stosujesz leki na nadciśnienie, to musisz uważać na potas, który czasami znajduje się w preparatach z magnezem. Przy niektórych jego suplementacja jest wskazana, przy niektórych nie. Omów to z lekarzem lub farmaceutą. Możesz wybrać też magnez z głogiem, który dobrze wpływa na serce, ale pamiętaj, że to nie zastąpi leków na nadciśnienie.

Czy magnez obniża tętno?

Jak zostało już wcześniej powiedziane, niedobory magnezu mogą spowodować kołatanie serca i arytmię. Czy magnez obniża tętno? Nie jest to pierwiastek, który wyraźnie zmniejszy nam szybkość bicia serca, ale jego niedobór może rozregulować pracę narządu, co może objawiać się, np. podwyższonym tętnem. Z tego względu suplementacja magnezu jest odpowiednia dla osób z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz chcącymi działać prewencyjnie. A jak dokładnie niedobór magnezu wpływa na pracę serca?

Która z arytmii jest typowa dla niedoboru magnezu?

Niedobór magnezu określany jako hipomagnezemia może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, w tym migotania przedsionków oraz częstoskurczu komorowego. Te arytmie są wynikiem wpływu magnezu na równowagę elektrolitową i funkcję mięśnia sercowego, ponieważ pierwiastek ten stabilizuje błony komórkowe i wspiera działanie kanałów jonowych. Typowymi objawami mogą być kołatanie serca i przyspieszone bicie serca. Leczenie obejmuje suplementację magnezu, która może znacząco poprawić stan pacjenta [5].

Podsumowanie

Magnez odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, dlatego warto wiedzieć, jaki magnez na kołatanie serca wybrać. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do arytmii, w tym migotania przedsionków, które jest jedną z typowych arytmii związanych z niskim poziomem magnezu. Regularna suplementacja pomaga nie tylko zapobiegać takim problemom, ale również wspierać leczenie nadciśnienia – odpowiedź na pytanie, jaki magnez przy nadciśnieniu wybrać, wskazuje na leki lub suplementy w formie soli organicznych. Choć magnez nie wpływa bezpośrednio na obniżenie tętna, jego niedobór może skutkować zaburzeniami, które zwiększają puls, dlatego warto go stosować także prewencyjnie. Wybierając najlepszy preparat, warto zwrócić uwagę na skład i przyswajalność. Takie formy jak mleczan czy cytrynian będą najbardziej skuteczne. Dzięki właściwej suplementacji można zadbać o serce, unikając poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Potas to kluczowy elektrolit odpowiadający za prawidłową pracę serca i mięśni. W przypadku hipokaliemii – spowodowanej np. długotrwałymi wymiotami, biegunką, zaburzeniami wchłaniania lub żywieniem pozajelitowym – niezbędna jest natychmiastowa suplementacja. Coraz częściej podkreśla się, że utrzymanie prawidłowego stężenia potasu we krwi pomaga zapobiegać i leczyć nadciśnienie, a jego niedobór sprzyja arytmiom. Pacjenci przyjmujący leki hipotensyjne powinni jednak uważnie monitorować poziom potasu oraz możliwe interakcje z terapią. Dlatego decyzję o tym, kiedy przyjmować preparaty potasu – rano czy wieczorem, przed snem czy łącznie z magnezem – najlepiej podjąć wspólnie z lekarzem, biorąc pod uwagę wszystkie stosowane leki i suplementy, w tym zioła wpływające na poziom tego pierwiastka [1].

Z czym nie łączyć potasu?

Poniżej wymieniamy najważniejsze grupy leków, których nie należy łączyć z potasem, ponieważ może to prowadzić do hiperkaliemii – niebezpiecznie wysokiego stężenia potasu we krwi.

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA) to leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego krwi. Blokują konwersję angiotensyny I w II. Oprócz zmniejszenia ilości angiotensyny II dochodzi też do spadku poziomu aldosteronu. Aldosteron powoduje reabsorpcję sodu i wody, przez co potas wydala się z moczem. Zmniejszenie jego ilości powoduje odwrotny proces i wzrost stężenia potasu, dlatego suplementów i leków z potasem nie łączymy z IKA [2,3].

Przykładowe IKA wraz z wybranymi lekami to:

• Enalapril (Enarenal, Benalapril);
• Perindopril (Prenessa, Vidotin, Prestarium);
• Ramipril (Piramil, Ampril, Axtil, Vivace);
• Lisinopril (Lisiprol, Prinivil, Ranopril);
• Kaptopril (Captopril Jelfa, Captopril Polfarmex).

Blokery receptora angiotensyny II – sartany

Pozostając w temacie nadciśnienia i angiotensyny, należy wspomnieć o sartanach, czyli blokerach receptora angiotensyny II. Tutaj mechanizm jest inny. Substancja blokuje receptor dla angiotensyny II (a nie przemianę), przez co osiągamy podobny efekt. Mechanizm zwiększenia poziomu potasu w surowicy jest podobny, jak powyżej [4].

Przykładowe sartany to:

• Walsartan (Valsacor, Valzek, Vanatex);
• Telmisartan (Actelsar, Micardis, Polsart, Telmix, Telmizek, Tezeo);
• Olmesartan (Revival);
• Losartan (Lorista, Lozap, Xartan).

Diuretyki oszczędzające potas

W leczeniu nadciśnienia stosuje się też leki moczopędne określane jako diuretyki oszczędzające potas. Nie wolno łączyć ich z doustnymi preparatami potasu, ponieważ takie zestawienie może spowodować niebezpieczny wzrost jego stężenia we krwi. Do tej grupy możemy zaliczyć:

• antagonistów aldosteronu (spironolakton, eplerenon, finerenon, kanrenoinian potasu), które blokując receptor aldosteronowy zmniejszają wydalanie potasu;
• leki blokujące kanały sodowe (amiloryd i triamteren), które bezpośrednio hamują wchłanianie sodu w dalszym nefronie oraz nadmierne wydalanie potasu.

Oba mechanizmy prowadzą do zmniejszenia wydalania potasu z moczem, a w konsekwencji do możliwego wzrostu jego stężenia w surowicy, zwłaszcza gdy pacjent jednocześnie suplementuje potas lub spożywa dietę bogatą w ten elektrolit [5].

Przykładowe leki z tej grupy to:

• Spironolakton (Spironol, Verospiron, Finospir);
• Eplerenon (Eplenocard, Espiro, Inspra, Nonpres);
• Amilorid (Tialorid, Tialorid mite);
• Finerenon (Kerendia);
• Kanrenoinian potasu (Aldactone).

Bezpośrednie inhibitory reniny

W leczeniu nadciśnienia wykorzystuje się również leki z grupy bezpośrednich inhibitorów reniny. Inhibitor reniny powoduje zablokowanie przemiany angiotensynogenu do angiotensyny I. To pociąga za sobą zmniejszenie ilości angiotensyny II, co podobnie jak w IKA powoduje spadek poziomu aldosteronu i w efekcie zwiększone stężenie potasu [6].

Inhibitorem reniny jest aliskiren. Występuje w preparatach, takich jak Rasilez i Rasilez HCT. Niestety nie są aktualnie dostępne.

Beta blokery

Wzrostu poziomu potasu w surowicy krwi obserwuje się także w trakcie terapii beta blokerami, czyli lekami beta adrenolitycznymi. Co prawda większe ryzyko zachodzi w przypadku beta blokerów nieselektywnych, np. propranolol (Propranolol Accord, Propranolol WZF), sotalol (np. Biosotal), ale istnieją podobne przypadki kliniczne, np. po metoprololu (Beto ZK, Betaloc ZOK, Metocard ZK). W tym wypadku również należy być ostrożnym w trakcie suplementacji potasu i badać poziom surowicy we krwi [2,7,8].

Inhibitory pompy protonowej

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to kolejna grupa leków, które mogą wywołać wzrost stężenia potasu w surowicy krwi. Z tego powodu lepiej nie łączyć z nimi potasu. Wynika to z tego, że IPP mogą zmniejszyć syntezę hormonów kory nadnerczy – w tym aldosteronu. Bywa to obserwowane szczególnie przy długotrwałej terapii dużymi dawkami. Należy wtedy ostrożnie podchodzić do suplementacji potasem [9].

Przykładowe leki z grupy IPP to:

• Pantoprazol (Anesteloc, Contix, Controloc, Nolpaza, Ozzion, Panzol);
• Omeprazol (Bioprazol, Helicid, Polprazol);
• Esomeprazol (Helides, Emanera, Texibax, Mesopral);
• Lanzoprazol (Lanzul S, Zalanzo);
• Rabeprazol (Zulbex).

Inne leki

Z suplementacją potasu trzeba uważać również przy innych lekach stosowanych w chorobach serca i układu krążenia:

• Glikozydy nasercowe (np. digoksyna) – hamują pompę sodowo-potasową w błonie komórkowej, co zaburza wymianę jonów i może podnieść stężenie potasu w surowicy; podczas terapii digoksyną (preparat Digoxin Teva) poziom potasu należy regularnie kontrolować [10].
• Heparyna i heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna – Clexane, Neoparin) – mogą osłabiać działanie aldosteronu, co sporadycznie prowadzi do retencji potasu; choć dowody na dużą istotność kliniczną są ograniczone, podczas leczenia warto okresowo oznaczać stężenie potasu [11].
• Cyklosporyna (Euoral, Cyclaid) – zwiększa ryzyko nadmiernej retencji potasu; w czasie terapii suplementację potasu zwykle się odstawia lub ogranicza [2].

W każdej z powyższych sytuacji decyzję o przyjmowaniu preparatów potasu należy podejmować wspólnie z lekarzem, uzależniając ją od aktualnych wyników badań laboratoryjnych i oceny ryzyka hiperkaliemii.

Potas – z czym nie łączyć oprócz leków?

Kiedy jeszcze rozważyć zaprzestanie suplementacji potasem? Dotyczy to diety bogatej w produkty obfite w potas. Należą do nich banany, pomidory, sok pomarańczowy, ale również rośliny, np. liście i korzenie mniszka lekarskiego. Ten ostatni często występuje w innych suplementach, dlatego należy zwrócić na to uwagę [2]. Przed rozpoczęciem suplementacji potasem zawsze warto zrobić kontrolne badania krwi (głównie elektrolitów) i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Podsumowanie

Suplementuj potas głównie wtedy, gdy jego niedobór (hipokaliemia) wynika z wymiotów, biegunki lub problemów z wchłanianiem, bo niski poziom zaburza pracę serca i mięśni. Nie łącz preparatów potasu z lekami na nadciśnienie, takimi jak inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, diuretyki oszczędzające potas ani aliskiren, a także z niektórymi β-blokerami i inhibitorami pompy protonowej. Zachowaj ostrożność przy digoksynie, heparynie oraz cyklosporynie, które również mogą podnieść stężenie potasu. Uważaj na dietę obfitującą w banany, pomidory, sok pomarańczowy i zioła z mniszkiem lekarskim, bo one też zwiększają poziom tego elektrolitu. Przed rozpoczęciem suplementacji wykonaj badanie krwi i ustal dawkę z lekarzem. Regularnie kontroluj stężenie potasu, by uniknąć zarówno niedoboru, jak i groźnej hiperkaliemii.

Rola, jaką pełnią elektrolity w organizmie człowieka, jest trudna do sprecyzowania. Nie dlatego, że ich rola jest niewielka. Wręcz przeciwnie –  biorą one udział w niemal wszystkich procesach biochemicznych i metabolicznych zachodzących we wszystkich  komórkach ciała. Najważniejszymi elektrolitami (w kontekście fizjologii człowieka) są: sód, potas, magnez i chlor, a dodatkowo także: wapń, fosfor i dwuwęglan.

Ich obecność i wzajemne oddziaływanie umożliwiają przesyłanie sygnałów elektrycznych między komórkami, czyli wewnętrzną komunikację, oraz regulację nawodnienia. Regulują one m.in. pracę układu nerwowego i endokrynnego, pracę serca, transport glukozy, a także wpływają na osmolarność krwi. Z tego względu, ich niedobory bądź nadmiar prowadzić mogą do poważnych zaburzeń funkcjonowania całego organizmu [1].

Czy można pić elektrolity w ciąży?

Odpowiedź brzmi: można, a czasem nawet trzeba. Kobiety będące w ciąży znajdują się w grupie ryzyka zaburzeń jonowych – elektrolitowych, a najczęstszy problem dotyczy zaburzeń w prawidłowym poziomie potasu – hipokaliemia – stan obniżonego poziomu potasu we krwi. Ponadto, jest wiele sytuacji, w których elektrolity u kobiet w ciąży powinny być uzupełniane, na przykład:

• częste i uciążliwe wymioty;
• zatrucia pokarmowego, którym towarzyszą wymioty i biegunka;
• wzmożone pocenie się w upalne dni;
• zbyt częste oddawanie moczu, szczególnie w III trymestrze, kiedy płód uciska pęcherz moczowy mamy;
• cukrzyca;
• niewłaściwie zbilansowana dieta;
• choroby przewlekłe z którymi zmaga się kobieta będąca w ciąży (np. choroba nerek).

Skąd wiedzieć, że trzeba uzupełnić elektrolity?

Odpowiednie stężenie elektrolitów we krwi powinno wyglądać następująco: 

• Sód: 136-145 mmol/l;
• Potas: 3,5-5,1 mmol/l;
• Chlorki: 95-105 mmol/l;
• Wapń: 2,1-2,6 mmol/l;
• Magnez: 0,7-1,1 mmol/l.

Najprostszym sposobem pozwalającym na monitorowanie zawartości elektrolitów byłoby badanie ich poziomu we krwi – czyli tak zwany jonogram. Nie jest to jednak możliwe, żeby przeprowadzać takie badanie często, tym bardziej w warunkach domowych. Skąd zatem wiedzieć, że konieczne jest dostarczenie elektrolitów? 

Najważniejsza jest obserwacja własnego ciała, samopoczucia i objawów, które nie są kojarzone jako “normalne”. Objawy niedoboru elektrolitów to zwykle: skurcze mięśni, w tym również mięśni macicy u ciężarnych, drżenie powiek, znaczne osłabienie i uczucie zmęczenia, wysokie wartości ciśnienia tętniczego krwi, bóle głowy, zaparcia, poranne mdłości, obrzęki kończyn czy też wzmożone uczucie pragnienia.

Oczywiście zanim podejmie się jakiekolwiek działania warto zwrócić się z problemem do lekarza. Zleci on odpowiednie badania. To ważne, ponieważ wiele z wymienionych wyżej objawów, może świadczyć o znacznie poważniejszych schorzeniach, na przykład cukrzycy ciążowej czy nadciśnieniu tętniczym [2].

Jakie elektrolity pić jeśli jest to konieczne?

Doustne preparaty nawadniające, potocznie nazywane elektrolitami, umożliwiają skuteczne nawodnienie w przypadku ich zwiększonej utraty przez kobietę ciężarną. W swoim składzie nie zawierają żadnych substancji potencjalnie szkodliwych dla kobiety będącej w ciąży, dlatego uznawane są za bezpieczne do stosowania  w trakcie wszystkich z 9 miesięcy. Preparatami elektrolitowymi odpowiednimi dla kobiet w ciąży są na orzykład: Orsalit, Acidolit, Stoperan elektrolity, Gastrolit. Hydronea Baby, Dicoflor elektrolity.

Ważne jednak, aby nie stosować ich na własną rękę – często bez jednoznacznego wskazania, czyli bez potrzeby. Należy pamiętać, że w ciąży zwiększa się zapotrzebowanie na płyny. Najlepszym sposobem zapobiegania zaburzeniom wodno-elektrolitowym jest profilaktyka i wypijanie odpowiedniej ilości (2,5 l / dobę) i rodzajów płynów (wody źródlane i mineralne niskozmineralizowane) w ciągu dnia, które będą warunkować odpowiedni poziom nawodnienia oraz prawidłowy poziom elektrolitów [3]. 

Hydroksyzyna jest pochodną piperazyny, lekiem działającym na  ośrodkowy układ nerwowy. Jej mechanizm działania jest związany z zahamowaniem aktywności ośrodków w warstwie podkorowej OUN. Nie hamuje czynności kory mózgowej, ale zmniejsza stan napięcia wewnętrznego, niepokój, napięcie lękowe oraz napięcie mięśniowe. Wykazuje więc przede wszystkim działanie uspokajające, przeciwświądowe, przeciwlękowe oraz w niewielkim stopniu przeciwbólowe. W Polsce zarówno tabletki (np. Atarax czy Hydroxyzinum VP), jak i syrop (np. Hydroxyzinum Espefa czy Hydroxyzinum Hasco) dostępne są tylko i wyłącznie z przepisu lekarza [1].

Kiedy stosowana jest hydroksyzyna?

• leczenie stanów napięcia, niepokoju czy lęku;
• w przypadku występowania zaburzeń nerwicowych czy psychotycznych;
• gdy pacjent jest pobudzony psychoruchowo;
• przed lub po zabiegach operacyjnych jako lek uspokajający;
• wystąpienie świądu skóry z pokrzywką, wyprysku atopowego lub wyprysku kontaktowego [2].

Hydroksyzyna dla dzieci — jak działa?

• łagodzi uczucie niepokoju;
• zmniejsza napięcie mięśniowe;
• ułatwia zasypianie i zmniejsza liczbę wybudzeń dziecka w nocy;
• zmniejsza objawy zaburzeń lękowych;
• ma działanie przeciwwymiotne;
• łagodzi wszelkiego rodzaju alergie, świąd, wypryski, pokrzywkę czy zapalenia skóry [3].

Hydroksyzyna — dawka śmiertelna i dawkowanie

• maksymalna dawka dobowa podawana doustnie dla osób dorosłych i dzieci o masie ciała przekraczającej 40 kg nie powinna przekraczać 100 mg;
• u dzieci i młodzieży o masie ciała poniżej 40 kg nie powinno przekraczać się doustnej dawki dobowej wynoszącej 2 mg na kilogram masy ciała;
• w przypadku podania domięśniowego u osób dorosłych dawka dobowa wynosi 25-100 mg, a u dzieci od 0,6 mg/kg mc. do 1 mg/kg mc.;
• w przypadku przedawkowania konieczna jest jak najszybsza pomoc medyczna (może dojść m.in. do senności, omdlenia, nudności czy wymiotów);
• dawka śmiertelna hydroksyzyna na szczęście jest stosunkowo duża i wynosi od 500 mg, do nawet 5 g, ale wymienione wyżej objawy przedawkowania pojawiają się znacznie szybciej [1,2].

Po jakim czasie działa hydroksyzyna?

Działanie uspokajające hydroksyzyny z reguły pojawia się po ok. 30 do 45 minut od podania tabletek lub nawet  po 5–10 minutach od wypicia syropu. Jeżeli chodzi o działanie przeciwhistaminowe hydroksyzyny, to najczęściej pierwsze efekty pojawiają się nie wcześniej niż przed upływem godziny [2].

Jak długo działa hydroksyzyna?

Działanie hydroksyzyny utrzymuje się z reguły od 6 do 8 godzin. U osób dorosłych okres półtrwania, czyli czas, po którym stężenie leku zmniejszy się do połowy jego początkowej wartości, wynosi około 14 godzin [1].

Czy hydroksyzyna uzależnia?

Hydroksyzyna jest lekiem stosunkowo bezpiecznym, może być stosowana już od 12. miesiąca życia (syrop). Co najważniejsze, nie powoduje zaburzeń funkcji poznawczych i nie uzależnia. Nie ma po niej jednocześnie objawów odstawienia. Ze względu na skutki uboczne powinna być jednak stosowana w najmniejszej skutecznej dawce i przez jak najkrótszy czas [3].

Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie?

Hydroksyzyna nie jest lekiem na nadciśnienie w pełnym tego słowa rozumieniu. Jednakże, przez zahamowanie aktywacji współczulnej (osłabieniu działania noradrenaliny, która podwyższa ciśnienie w sytuacjach stresowych), może oprócz uspokojenia obniżyć w danej chwili ciśnienie krwi [3].

Jakie są przeciwwskazania do stosowania hydroksyzyny?

• nadwrażliwość na którykolwiek ze składników leku lub cetyryzynę, lewocetyryzynę i inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę,;
• kobiety będące w ciąży i karmiące piersią;
• porfiria czy jaskra;
• osłabiona perystaltyka przewodu pokarmowego;
• zaburzenia w odpływie moczu z pęcherza;
• nabyte lub wrodzone wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca;
• hipokaliemia czy hipomagnezemia;
• bradykardia;
• napady drgawkowe;
• choroby nerek i wątroby;
• powiększenie prostaty;
• choroby tarczycy;
• problemy z oddychaniem lub astma;
• wrzody lub niedrożność jelit;
• nadciśnienie.

Nie wszystkie wyżej wymienione objawy stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania hydroksyzyny. Osoby jednak, których dotyczą, muszą skonsultować się z lekarzem przed jej użyciem [3].

Jakie są  działania niepożądane hydroksyzyny?

• bóle głowy;
• suchość w jamie ustnej;
• ospałość, senność, zmęczenie i problemy z zasypianiem;
• depresja, nerwowość;
• nudności, biegunki, bóle brzucha, wzrost masy ciała;
• obniżenie ciśnienia krwi;
• kołatanie serca;
• wysypka;
• utrudnione oddawanie moczu;
• nadmierna potliwość;
• zaburzenia widzenia;
• problemy z układem oddechowym [3].

Hydroksyzyna a alkohol?

Podczas stosowania hydroksyzyny należy unikać picia alkoholu. Zarówno hydroksyzyna,  jak i alkohol, działają depresyjnie na OUN, przez co ich połączenie może powodować m.in. senność, nadmierne uspokojenie czy osłabienie zdolności psychomotorycznych [3].

Podsumowanie

Hydroksyzyna działa na ośrodkowy układ nerwowy, wykazując m.in. działanie uspokajające, przeciwlękowe, nasenne i przeciwalergiczne. Pomimo tego, że dostępna jest tylko i wyłącznie na receptę lekarską, to jest zaliczana do leków bezpiecznych. Może być stosowana nawet przez małe dzieci (syrop). To, że nie powoduje uzależnienia, nie oznacza jednak, że nie powoduje żadnych działań niepożądanych. Zawsze powinna być używana zgodnie ze wskazaniami lekarza, w jak najniższych dawkach.

Leki moczopędne, czyli diuretyki to jedna z ważnych grup leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, jak i niewydolności mięśnia sercowego.

Leki moczopędne działają najczęściej hamując transport czynny sodu w kanaliku nerkowym, bądź utrudniając dopływ jonów sodowych lub chlorkowych do  miejsc transportu. Diuretyki nie wpływają jedynie na zwiększenie wydalania jonów sodu i wody z organizmu, ale mają dodatkowy wpływ (nie zawsze korzystny) na gospodarkę innych jonów: potasowych, magnezowych, wapniowych, a także fosforanów, kwasu moczowego.

Kiedy stosuje się leki moczopędne na receptę?

Poprzez działanie nasilające diurezę, a więc oddawanie moczu, zmniejszają objętość płynów krążących w organizmie, a także jonów sodowych, przyczyniając się do spadku ciśnienia tętniczego i zmniejszają obciążenie mięśnia sercowego w przypadku jego niewydolności.

Jakie są rodzaje leków odwadniających?

Leki diuretyczne można podzielić na:

• diuretyki pętlowe (o dużej efektywności). Przedstawiciele to: furosemid, torasemid;
• tiazydy moczopędne (o umiarkowanej efektywności). Należą tu: chlorotiazyd i hydrochlorotiazyd;
• związki tiazydopodobne (o umiarkowanej efektywności). Przedstawiciele: indapamid, chlortalidon;
• leki moczopędne oszczędzające potas (o śladowej efektywności). Przedstawiciele: spironolakton, amiloryd, triamteren, eplerenol.

Diuretyki pętlowe

Furosemid

Jest lekiem o bardzo silnym efekcie moczopędnym. Stosuje się go w leczeniu obrzęków, spowodowanych niewydolnością zastoinową krążenia, niewydolnością wątroby, w chorobach nerek oraz w leczeniu nadciśnienia tętniczego.  Lek ten dostępny jest w postaci tabletek, iniekcji domięśniowych i do podawania dożylnego.

Dawkowanie wynosi najczęściej od 40 do 80 mg na dobę, w dwóch dawkach podzielonych. U pacjentów w wieku podeszłym, po 65 tym roku życia metabolizm i eliminacja leku może ulec spowolnieniu.

Ostrzeżenia i przeciwwskazania

Lek oprócz działania moczopędnego, wywołanego wydalaniem jonów sodowych i wody, zwiększa wydalanie jonów potasu i chlorków. U pacjentów z niskim stężeniem potasu może wywołać hipokaliemię, stan zagrażający życiu. Jony potasu wpływają na pracę serca i warunkują jego skurcz.

Lek należy stosować ostrożnie przy niedociśnieniu i przy znacznej utracie płynów (silna biegunka, wymioty), gdyż pogłębić to może odwodnienie i stwarzać ryzyko dla układu sercowo-naczyniowego.

Lek wpływa również na poziom glukozy i kwasu moczowego we krwi. Pacjenci z cukrzycą oraz z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego (chorzy na dnę moczanową) powinni zachować ostrożność podczas stosowania leku.

Interakcje z innymi lekami

Równoczesne stosowanie leków z grupy NLPZ (Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych) może zmniejszać skuteczność furosemidu.  Glikokorykosteridy mogą nasilić hipokaliemię, a także powodować zatrzymywanie jonów sodowych, co zmniejszy skuteczność furosemidu. Hipokaliemia, wywołana stosowaniem Furosemidu może nasilić działania niepożądane glikozydów naparstnicy, leków stosowanych w niewydolności mięśnia sercowego.

Furosemid może nasilić działanie przeciwnadciśnieniowe innych stosowanych leków (grpa sartanów, czyli inhibitorów receptora AT1 oraz Grupa ACEI-inhibitorów konwertazy angiotensyny). Grozić to może nagłym obniżeniem wartości ciśnienia tętniczego, a także uszkodzeniem nerek.

Kolejną niebezpieczną interakcją jest równoczesne stosowanie furosemidu z innymi lekami uszkadzającymi słuch (antybiotyki aminoglikozydowe, kwas etakrynowy). Uszkodzenie słuchu w takich przypadkach może być nieodwracalne, dlatego stosowanie takich połączeń leków jest możliwe tylko w uzasadnionych przypadkach.

Działania niepożądane

Lek może wywołać nagłe spadki ciśnienia, które u pacjentów w wieku podeszłym mogą być bardzo niebezpieczne i są często przyczyną upadków.  Spadek objętości płynów krążących wskutek diurezy wywołać może także zaburzenia elektrolitowe, które mogą wpłynąć na pracę serca, jak i całego układu krążenia.  Poważny jest wpływ leku na układ słuchu. U pacjentów z niedosłuchem zdarza się pogłębienie tej dysfunkcji.

Torasemid

Jest także diuretykiem pętlowym. W małych dawkach od 2,5 do 5 mg na dobę hamuje skurcz naczyń indukowany endoteliną i angiotensyną II, prawdopodobnie nasila wytwarzanie tlenku azotu i prostaglandyn.  Stosowany długotrwale może przyczynić się do zahamowania procesów remodelingu serca i naczyń.

Diuretyki pętlowe (furosemid i torasemid) w mniejszym stopniu wpływają na ryzyko rozwoju hiponatremii w porównaniu z lekami tiazydowymi. Efektem działania torasemidu jest relatywnie mała utrata potasu (w porównaniu z furosemidem). Chroni zatem przed hiponatremią i hipokaliemią.

Podobnie lek w mniejszym stopniu niż tiazydy wpływa na hiperurykemię, może być zatem lepszą alternatywą dla pacjentów zagrożonych dną moczanową. Pełny efekt hipotensyjny leku objawia się po 12-14 tygodniach leczenia.

Działania niepożądane

Podobnie jak w przypadku furosemidu, może wystąpić nadmierny spadek wartości ciśnienia tętniczego krwi, a także zaburzenia elektrolitowe.

Tiadyzy moczopędne

Hydrochlorotiazyd

Należy do tiazydowych leków moczopędnych. Nasila diurezę poprzez hamowanie transportu jonów chlorkowych i sodowych. Dzięki temu zwiększa się wydalanie z moczem sodu i wody. Zwiększone wydalanie dotyczy też jonów potasu, co ma również znaczenie przy obniżonym ich stężeniu w surowicy. Oprócz nasilenia wydalania potasu lek nasila również wydalanie wodorowęglanów, magnezu i fosforanów. Zahamowaniu ulega wydalanie kwasu moczowego, które u pacjentów z podwyższonym stężeniem może sprzyjać powstawaniu dny moczanowej.  Lek działa w kanaliku dystalnym nerki.

Zastosowanie

Lek jest stosowany w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi (ACEI – inhibitory enzymu konwertazy angiotensyny, sartany, blokery kanałów wapniowych-amlodypina).

Ostrzeżenia

Lek u pacjentów z podwyższonym stężeniem glukozy we krwi może również zwiększać hiperglikemię. Może zatem zmniejszać skuteczność doustnych leków przeciwcukrzycowych u pacjentów z cukrzycą typu drugiego.

Interakcje z innymi lekami

Łączne stosowanie leków zmniejszających stężenie kwasu moczowego we krwi a także leków przeciwcukrzycowych może spowodować ich mniejszą skuteczność, z powodu zatrzymywania kwasu moczowego oraz zwiększania stężenia glukozy we krwi.

Diuretyki tiazydopodobne

Indapamid

Działa podobnie jak hydrochlorotiazyd, zwiększając objętość wydalanego moczu. Stosowany jest w monoterapii albo w skojarzeniu z innymi lekami w nadciśnieniu tętniczym.

Podobnie jak hydrochlorotiazyd działa w kanaliku dystalnym nerki i podobnie powoduje zwiększenie wydalania sodu i wody, a także potasu i chlorków z organizmu. W mniejszym jednak stopniu zatrzymuje kwas moczowy w organizmie oraz uważa się, że ma mniejszy wpływ na tolerancję glukozy.

Ostrzeżenia i przeciwwskazania

Należy zachować szczególna ostrożność, stosując lek, gdy stwierdzono uczulenie na sulfonamidy, lek bowiem ma budowę chemiczną zbliżoną do tych związków.  Przeciwwskazaniem jest też hipowolemia i przewlekłą niewydolność nerek i wątroby.

Niskie stężenie potasu we krwi jest może pogłębić stosowanie indapamidu. Hipokaliemia jest groźna u pacjentów stosujących glikozydy naparstnicy, jak i leki antyarytmiczne. Niski poziom potasu sprzyja wystąpieniu niemiarowości, czyli arytmią.

Interakcje z innymi lekami

Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania leków wydłużających odstęp QT w zapisie EKG. Niektóre antybiotyki (makrolidy), sulpiryd, droperidol i inne leki stosowane łącznie z indapamidem mogą wydłużać odstęp QT i sprzyjać ujawnieniu się arytmii, groźnej dla zdrowia i życia niemiarowości serca.

Duże dawki NLPZ, czyli niesteroidowych leków przeciwzapalnych mogą zmniejszyć skuteczność przeciwnadciśnieniową indapamidu. Leki te powodują zatrzymanie wody i sodu w organizmie, a także hamują wytwarzanie nefroprotekcyjnych prostaglandyn, prowadząc do niewydolności nerek.

Lek ma długi okres półtrwania, od 18 do 24 godzin i również  występuje w formach o przedłużonym uwalnianiu, co sprawia, że może być podawany raz na dobę, co znacznie poprawia compliance (stosowanie się pacjenta do zaleceń lekarza).

Diuretyki oszczędzające potas

Spironolakton

Jest to lek moczopędny, ale o bardzo niskiej efektywności diuretycznej. Farmakologicznie jest to lek blokujący receptory dla mineralokortykosteroidów. Wykorzystuje się jego właściwości blokowania uszkadzającego wpływu na aldosteronu na tkanki docelowe (serce, płuca, nerki) Wykorzystywana jest jego właściwość farmakodynamiczna, a mianowicie nie powoduje hipokaliemii, bo zatrzymuje jony potasu w organizmie.

Stosowany jest w zastoinowej niewydolności serca, marskości wątroby przebiegającej z wodobrzuszem i obrzękami, zespole nerczycowym, a także w nadciśnieniu tętniczym jako lek dodatkowy, gdy zastosowane leczenie nie przynosi zadowalających efektów.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Leku nie należy stosować w przypadku niewydolności nerek, choroby Addisona oraz jednoczesnego stosowania innych leków moczopędnych oszczędzających potas. Ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego przyjmowania leków przeciwnadciśnieniowych oszczędzających potas.

Działania niepożądane

Do działań niepożądanych leku należą: spadki, nastroju, zmiany libido, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zawroty głowy oraz zaburzenia metabolizmu, rzadko występują zmiany w układzie mięśniowo-szkieletowym (kurcze nóg).

Jak bezpiecznie stosować tabletki moczopędne na receptę?

Oto kilka wskazówek, które warto wziąć pod uwagę przy stosowaniu diuretyków na receptę:

1. Nie przekraczaj zalecanej dawki. Lekarz zazwyczaj ustali dawkę diuretyku, która będzie najlepiej odpowiadać Twojemu stanowi zdrowia. Przestrzeganie zaleconej dawki jest istotne dla skuteczności leczenia i minimalizowania ryzyka działań niepożądanych.
2. Przestrzegaj zasad dawkowania. Zazwyczaj diuretyki należy przyjmować rano, ponieważ pozwala to uniknąć częstego oddawania moczu w nocy. Przed zażyciem leku, warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem, aby upewnić się, że przyjmujesz go w sposób właściwy.
3. Utrzymuj odpowiednie nawodnienie. Podczas stosowania diuretyków ważne jest, aby zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Pamiętaj, aby pić odpowiednie ilości wody każdego dnia i unikać napojów, które mogą prowadzić do odwodnienia, takich jak alkohol i słodzone napoje.
4. Skontaktuj się z lekarzem przed zmianą leków lub dawkowania. W przypadku, gdy wystąpią jakiekolwiek problemy podczas stosowania diuretyków, ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem przed wprowadzeniem jakiejkolwiek zmiany w terapii lub dawkowaniu.

Podsumowanie

Leki moczopędne to dobrze poznana grupa leków stosowana zarówno w nadciśnieniu tętniczym, jak i zastoinowej niewydolności krążenia oraz w obrzękach w przebiegu chorób wątroby i nerek. Różne właściwości farmakokinetyczne pomagają lekarzowi w decyzji, który z nich będzie pierwszym wyborem w indywidualnej terapii pacjenta.  Pacjent zaś przestrzegając zaleceń i poznając właściwości swojego leku, przyczyni się do lepszego efektu terapeutycznego.