Wrota zakażenia przecinkowcem cholery stanowi droga pokarmowa — zakazić możemy się poprzez przypadkowe spożycie zanieczyszczonej wody (także nieprzegotowanej) lub żywności (mającej wcześniej styczność ze skażoną wodą, np. owoce morza). Bezpośrednie zakażenia międzyludzkie są raczej rzadkie. 

Bakterie (a właściwie uwalniane przez nie enterotoksyny) “atakują” przewód pokarmowy, wywołując ostrą biegunkę ze stolcem niezawierającym domieszki krwi i śluzu, ale opisywanym jako “woda pozostała po gotowaniu ryżu o specyficznym, rybim zapachu”. Co ciekawe, chorzy zwykle nie skarżą się na dolegliwości bólowe ze strony brzucha. Objawem współistniejącym są często drżenia mięśniowe (bez gorączki), a także wymioty, które wraz z biegunką mogą doprowadzić do odwodnienia i postępującego wycieńczenia chorego. W skrajnych przypadkach utrata płynów (spowodowana ostrą biegunką) może przekroczyć nawet jeden litr na godzinę! Nieleczone, ciężkie objawy cholery mogą doprowadzić do śmierci zakażonego nawet w ciągu kilkunastu godzin [1].

Czy cholera jest uleczalna?

Choć zakażenie przecinkowcem cholery może być potencjalnie śmiertelne, szacuje się, że u ok. 80% chorych objawy w ogóle nie występują, zaś u pozostałych 20% choroba ma przebieg łagodny lub umiarkowany do ciężkiego. Nieleczone, ciężkie zakażenie przecinkowcem cholery może doprowadzić do skrajnego wycieńczenia i w konsekwencji śmierci chorego. Najbardziej niebezpieczne są oczywiście zaburzenia elektrolitowe, które postępują wraz ze znaczną utratą płynów. W wyniku tego dochodzi do rozwoju hipokaliemii, hipokalcemii, kwasicy metabolicznej i hipoglikemii, czego konsekwencją mogą być arytmie serca, ogólne osłabienie i skurcze mięśni, a nawet utrata świadomości. Niebezpieczne są także powikłania wtórne, np. hipotermia, udar oraz zapaść krążeniowa. 

Postępowanie terapeutyczne w przypadku zakażenia przecinkowcem cholery opiera się na stopniowym nawadnianiu chorego (niekiedy dożylnym), a także wdrożeniu kuracji antybiotykowej. Wśród najczęściej stosowanych antybiotyków wymienia się tetracykliny, jednak niekiedy stosuje się także doksycyklinę, cyprofloksacynę czy kotrimoksazol [1].

Czy grozi nam epidemia cholery?

Cholera jest chorobą wysoce zaraźliwą, przez co przyczyniła się do wystąpienia kilku epidemii zarówno na Starym Kontynencie, jak i w innych rejonach świata. W Polsce choroba zebrała największe żniwo w pierwszej połowie XIX wieku. “Dotarła” do kraju za sprawą wosk rosyjskich i zdziesiątkowała nie tylko obcych żołnierzy, ale również wielu naszych rodaków [1, 2].

Wciąż jednak słyszymy o lokalnych ogniskach choroby — w ostatnim czasie mówi się, chociażby o potencjalnym zagrożeniu epidemią na terenie Ukrainy. Jest to oczywiście związane z uszkodzoną kanalizacją i związanym z tym niekontrolowanym mieszaniem ścieków i wody pitnej. Do sprawy odniosło się WHO — organizacja uruchomiła produkcję szczepionek, które mogliby przyjmować mieszkańcy zagrożonych terenów [5].

Na świecie występują tereny, gdzie cholera wciąż lokalnie zbiera swoje żniwo — są to m.in. Indonezja, gdzie epidemia trwa od 1961 roku do dziś. Stamtąd została przeniesiona w niektóre obszary Afryki, Ameryki Północnej i Południowej. Głośno było również o epidemii cholery na Haiti, która miała miejsce w 2010 roku — zmarło wówczas ok. 10 tys. osób. Ostatnie informacje z tego kraju również są niepokojące — na początku października br. tamtejsze Ministerstwo Zdrowia poinformowało o kilku przypadkach cholery wśród mieszkańców. Podejrzewa się, że lokalne ognisko choroby jest pośrednio spowodowane wstrzymaniem produkcji wody butelkowanej na wyspie [6].

Profilaktyka cholery — jak uchronić się przed zakażeniem?

Skuteczną ochroną przed zakażeniem cholerą jest przestrzeganie zaleceń sanitarnych, mycie rąk każdorazowo po skorzystaniu z toalety i unikanie spożywania nieprzegotowanej, niefiltrowanej wody. Stosujmy się do tych zasad szczególnie wtedy, gdy podróżujemy do krajów, w których występują lokalne ogniska cholery. Korzystajmy wówczas z wody butelkowanej — także do mycia zębów, warzyw i owoców oraz gotowania.

Dostępne są doustne szczepionki rekomendowane przez WHO: Euvichol, Shanchol oraz Dukoral. Euvichol i Schanchol są wykorzystywane głównie w masowych akcjach wyszczepiania ludności. Dukoral to szwedzka szczepionka zarejestrowana w Polsce – może być stosowana u osób (dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia) podróżujących do krajów, w których występują lokalne ogniska choroby. Przyjmuje się ją w dwóch dawkach, zachowując 1-6 tygodni odstępu. Zaleca się, aby po podaniu drugiej dawki przyjąć dawkę przypominającą (po ok. 2 latach u dorosłych i dzieci powyżej 6 roku życia). U dzieci w wieku 2-6 lat odporność utrzymuje się około pół roku – po tym czasie należy podać dawkę przypominającą. Ze względu na to, że szczepionkę przyjmuje się doustnie, należy wstrzymać się od spożywania pokarmów przynajmniej 1 godzinę przed aplikacją dawki, a także jedną godzinę po spożyciu szczepionki [1, 2, 3, 4].

Co to jest dżuma?

Dżuma znana również pod nazwami czarna śmierć, zaraza morową czy mór jest bardzo zakaźną choroba bakteryjną. Jest wywoływana przez pałeczki Yersinia pestis z rodzaju Enterobacteriacae. Ich nazwą wzięła się od francuskiego lekarza Alexandre Yersina, który w 1894 r. Po raz pierwszy odkrył i opisał tę bakterię. Pozwoliło to na opracowanie skutecznego antidotum w postaci surowicy przeciwko dżumie [1].

Epidemia dżumy

W starożytności i średniowieczu opisano wiele epidemii, które mogą być uznawane za dżumę. Jedno z bardziej znanych była pandemia, która w 541 r. nawiedziła Konstantynopol i szybko pochłonęła ⅓ mieszkańców tej wielkiej metropolii. Przez następne lata szalała już praktycznie w całej Europie i pochłonęła ok. 100 mln istnień ludzkich. Z kolei trwająca 4 lata i mająca swój początek w 1347 epidemia dżumy pochłonęła ponad 25 mln ofiar w Europie. Co ciekawe, badania wskazują, że Dżuma Justyniana była wywołana przez inny szczep bakterii niż te w XIV w. i później [2].

Malaria — co musisz wiedzieć przed egzotyczną podróżą?

Rodzaje i objawy czarnej śmierci

Dżuma zasadniczo może przyjąć trzy różne formy:

• posocznicowa (septyczna) – rozwija się niezwykle szybko, toksyna bakterii przechodzi do krwi i powoduje najczęściej zgon po 2-3 dniach, objawy to głównie wysoka gorączka z dreszczami,  zgorzel nosa, palców rąk i stóp;
• płucna pierwotna – bardzo zakaźna, objawia się suchym, męczącym kaszlem z krwiopluciem, dusznością, sinicą które prowadzą do niewydolności serca i śmierci osoby zakażonej;
• dymieniczna (płucna wtórna) – towarzyszą jej dreszcze i wysoka gorączka, rozszerzenie naczyń krwionośnych, znaczące powiększenie węzłów chłonnych,  ich ból i pękanie, wybroczyny skórne, śpiączka, bez leczenia ok. 50% śmiertelność [1,3].

Diagnostyka dżumy

W dzisiejszym świecie dżuma w Polsce czy Europie praktycznie nie jest spotykana. Jest ona za to dalej spotykana w Azji, Afryce, Ameryce Południowej i w bardzo niewielkim stopniu Ameryce Północnej. Może więc zdarzyć się, że zostanie przywieziona z tamtych regionów przez podróżnych. Zaobserwowanie u siebie objawów dżumy, w szczególności powiększonych węzłów chłonnych, powinna skutkować jak najszybszym kontaktem z lekarzem. Lekarz, po przeprowadzeniu wywiadu, może zlecić wykonanie analizy hodowli bakteryjnej wyhodowanej z materiału pobranego z węzłów limfatycznych lub plwociny. Lekarz może również zlecić wykonanie badania izolacji materiału genetycznego bakterii metodą PCR lub badań serologicznych. Te badania traktowane są priorytetowo i wykonywane są tylko w specjalnych laboratoriach. Należy pamiętać, że w Polsce na mocy ustawy chorzy na dżumę są przymusowo hospitalizowani oraz poddani kwarantannie [3].

Jak można zapobiec zarażeniu dżumą?

Do zakażenia dżumą najczęściej dochodzi poprzez pokąsanie przez pchły, które zostały zainfekowane przez bytowanie na zarażonych szczurach, wiewiórkach lub innych małych ssakach. Zdarzają się również infekcje spowodowane spożyciem skażonego jedzenia lub wody. Wśród ludzi najczęściej dochodzi jednak do zakażeń drogą kropelkową.

Aby przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się dżumy, w krajach narażonych na jej wystąpienie podejmuje się szereg działań zapobiegawczych. Zmniejsza się populację szczurów żyjących niedaleko siedlisk ludzkich oraz edukuje mieszkańców, jak dbać o swoje zwierzęta i jak postępować w przypadku kontaktu z dzikimi zwierzętami lub ich zwłokami. Na dzień dzisiejszy w Europie nie istnieje zarejestrowana szczepionka przeciwko dżumie. Z tego względu, wyjeżdżając w regiony gdzie może ona występować, należy w sposób szczególny dbać o higienę, używać środków odstraszających insekty oraz unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami [1].

Jak wygląda leczenie dżumy?

W przypadku nieleczonej dżumy śmiertelność wynosi ok 50%. Dzieje się tak najczęściej w wyniku groźnych powikłań związanych z niewydolnością oddechową, martwicą tkanek czy narządów. Podjęcie leczenia zmniejsza śmiertelność nawet 10-krotnie. Najczęściej w leczeniu wykorzystuje się kroplówki zawierające antybiotyki np. gentamycyna, cefalosporyna, streptomycyna czy tetracykliny. W przypadku martwicy narządów lub tkanek często wymagana jest interwencja chirurgiczna [1,3].

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 46,2% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 spadła o 24,3%

Tym wpisem kończę serie i dziękuje za uwagę.

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 10-16.05.2021r.https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-10-05-16-05/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 28% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 spadła o 14,2%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 03-09.05.2021r. https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-03-05-09-05/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 32,8% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 spadła o 26,7%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 26.04-02.05 https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-26-04-02-05/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 37,3% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 spadła o 21,5%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 19.04-25.04 https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-19-04-25-04/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 37,6% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 spadła o 6,3%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 12.04-18.04 https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-12-04-18-04/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 16,7% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 wzrosła o 4%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 05.04-11.04 https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-05-04-11-04/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 27,5% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 wzrosła o 14%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 29.03-04.04 https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-29-03-04-04/

W przypadku odnotowanych zgonów problemem jest to, iż dokumentacja musi przejść całą ścieżkę biurokratyczną, co utrudnia fakt, że pion administracyjny szpitala w weekendy nie pracuje. Raporty o zgonach przekazywane są przez wojewódzkie stacje sanepidu, na podstawie danych z jednostek powiatowych. Natomiast raporty z niektórych szpitali przekazywane są z opóźnieniem lub wręcz zbiorczo z kilku dni.

Niezależnie od tego, że omawiane liczby zgonów oraz zakażeń mogą być niedoszacowane, na dane którymi dysponujemy, najrozsądniej jest patrzeć w sposób zbiorczy, porównując tydzień do tygodnia. Poniżej wykresy prezentujące zmiany liczb tygodniowych od 31 sierpnia 2020r.

Tygodniowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń spadła o 2% w porównaniu do poprzedniego tygodnia.

Tygodniowa liczba zgonów w związku z Covid-19 wzrosła o 18,5%

Źródło danych – Ministerstwo Zdrowia

Grafiki – Łukasz Pietrzak

Podsumowanie tygodnia 22.03-28.03 https://leki.pl/aktualnosci/koronawirus-podsumowanie-tygodniowych-danych-epidemiologicznych-22-03-28-03/