Pokrzywka jest chorobą skóry, podczas której tworzą się wypukłe, blade bąble otoczone zaczerwienieniem. Bąble przypominają te, które powstają na skórze po kontakcie z pokrzywą. Choroba powoduje świąd i pieczenie skóry, najczęściej nie pozostawia blizn lub przebarwień skóry. Jednakże nawet u połowy pacjentów może wystąpić również obrzęk naczynioruchowy. Obrzęk dotyczy tkanek podskórnych, np. ust, powiek, rąk, stóp, niekiedy genitaliów. Dodatkowo w miejscach narażonych na niewielki uraz (np. zadrapanie, potarcie, uciśnięcie) pojawiają się bąble pokrzywkowe. Czy istnieją skuteczne leki na pokrzywkę? Jakie leki przeciwhistaminowe bez recepty warto zastosować? Na te pytania odpowiadamy w dalszej części tekstu [1].

Co zawierają leki przeciwhistaminowe bez recepty na pokrzywkę?

Tabletki na pokrzywkę bez recepty można podzielić na leki przeciwhistaminowe I i II generacji. Każda z nich ma swoje wady i zalety. 

Leki przeciwhistaminowe I generacji

Leki przeciwhistaminowe I generacji w formie tabletek są w chwili obecnej dostępne na receptę (poza difenhydraminą i innymi postaciami jak krople czy żele). Są to klasyczne leki przeciwhistaminowe, które wprowadzono do lecznictwa w latach 40. XX wieku. Wykazują przede wszystkim skuteczność w leczeniu pokrzywki i kataru siennego. Znacznie słabiej działają w reakcjach uogólnionych, takich jak wstrząs anafilaktyczny. Do tej generacji należą pochodne etanoloaminy, etylenodiaminy, piperydyny, fenotiazyny. Leki I generacji nie są selektywne względem receptora H₁, czyli działają również na inne receptory, m.in. serotoninergiczne, cholinergiczne, adrenergiczne czy dopaminergiczne. Może to być przyczyną występowania działań niepożądanych, takich jak np. senność, otępienie, zaburzenia koordynacji ruchowej, suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia, trudności w oddawaniu moczu, zawroty głowy czy szumy w uszach. Leki te dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego, działają najczęściej po 15-30 minutach, (z wyjątkiem klemastyny, którą podaje się co 12 godzin) i dawkuje się co 4-6 godzin. Do I generacji leków przeciwhistaminowych należą:

• difenhydramina (np. Apap Noc) — ze względu na silne oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy, oprócz zastosowania w nagłych odczynach skórnych ze świądem, jest również stosowana w zapobieganiu chorobie lokomocyjnej;
• klemastyna (np. Clemastinum WZF) — dzięki dłuższemu okresowi półtrwania (12 h w porównaniu do 4-6 h dla pozostałych leków tej generacji) wykazuje mniej działań niepożądanych, jednocześnie zachowując silne działanie przeciwalergiczne;
• prometazyna (np. Diphergan) — wykazuje również działanie uspokajające i przeciwwymiotne;
• ketotifen (np. Ketotifen WZF) — jego pierwszym wskazaniem było zapobieganie napadom astmy oskrzelowej;
• cyproheptadyna (np. Peritol) — stosowana najczęściej w odczynach alergicznych z dużym świądem;
• hydroksyzyna (np. Atarax) — wykazuje również działanie anksjolityczne [1,2].

Leki przeciwhistaminowe II generacji

Leki I generacji są bardzo skuteczne w leczeniu alergii, ale wykazują silne działanie na ośrodkowy układ nerwowy, co wywołuje szereg działań niepożądanych. Druga generacja leków przeciwhistaminowych H1 została wprowadzona do lecznictwa na początku lat 80-tych. Charakteryzuje się ona długim biologicznym okresem półtrwania (działają dłużej), mają powinowactwo wyłącznie do receptora H1 oraz słabo przenikają przez barierę krew mózg (brak działania na ośrodkowy układ nerwowy). Do leków przeciwhistaminowych II generacji należą m.in.:

• cetyryzyna (np. Zyrtec) i jej lewoskrętny izomer lewocetyryzyna (np. Xyzal) — najszybciej działający doustny lek przeciwhistaminowy II generacji;
• loratadyna (np. Claritine) i jej metabolit desloratadyna (np. Hitaxa) — wykazuje podobną kinetykę u dzieci i dorosłych;
• feksofenadyna (np. Allegra) — aktywny metabolit terfenadyny;
• ebastyna (np. Kestine) — wykazuje działanie kardiotoksyczne;
• mizolastyna (np. Mizollen) — stosowana głównie w leczeniu pokrzywki [1,2].

Leki przeciwhistaminowe bez recepty na pokrzywkę – przegląd preparatów 

W aptece można spotkać wiele tabletek na wysypkę. Jakie tabletki na świąd skóry bez recepty wybrać? Jaki jest skuteczny lek na pokrzywkę? Przykładowe tabletki dostępne w aptece przedstawiono poniżej.

Zyrtec UCB, tabletki powlekane

O produkcie

• 1 tabletka zawiera 10 mg cetyryzyny dichlorowodorku;
• dorośli, w tym seniorzy, przyjmują 1 tabletkę dziennie;
• lek ma działanie przeciwalergiczne (przeciwhistaminowe), skutecznie zwalcza pokrzywkę i świąd skory pochodzenia alergicznego;
• lek zawiera laktozę [3].

Allertec Effect, tabletki

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 20 mg bilastyny;
• może być stosowana od 12. roku życia w ilości 1 tabletki na dobę;
• jest wskazana w leczeniu objawowego leczenia alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz pokrzywki;
• nie powinien powodować senności [4].

AlergoTeva, tabletki powlekane 

O produkcie 

• 1 tabletka zawiera 5 mg desloratadyny;
• lek nie wywołuje senności;
• tabletki hamują objawy alergii związane zarówno z zapaleniem błony śluzowej nosa, takimi jak katar sienny, łzawienie oczu, czy pokrzywka a także świądem skóry czy bąblami pokrzywkowymi;
• stosuje się 1 tabletkę na dobę (od 12. roku życia) [5].

Hitaxa Fast Junior, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 2,5 mg desloratadyny;
• lek stosuje się w leczeniu łagodnych objawów związanych z pokrzywką u dzieci już od 6. roku życia;
• preparat zawiera aspartam, przez co może być szkodliwy dla osób z fenyloketonurią;
• lek nie musi być popijany wodą ani innym płynem [6].

Lirra Gem, tabletki powlekane 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 5 mg lewocetyryzyny dichlorowodorku;
• lek ma działanie przeciwalergiczne i może być używany np. w przypadku pokrzywki;
• może być stosowany od 6. roku życia;
• zawiera laktozę, powinien być stosowany z ostrożnością u osób z nietolerancją niektórych cukrów [7]. 

Podsumowanie 

W leczeniu wysypki najczęściej wykorzystuje się tabletki zawierające leki przeciwhistaminowe H₁ II generacji. Skuteczny lek na pokrzywkę zawiera więc np. cetyryzynę, bilastynę, desloratadynę czy lewocetyryzynę. Tabletki na wysypkę stosuje się analogicznie jak w przypadku innych stanów alergicznych, zgodnie z ulotką. W przypadku, gdy objawy nie ustępują, należy udać się do lekarza. 

Światowy Dzień Jaskry obchodzony 12 marca to wspólna inicjatywa Światowego Towarzystwa Jaskrowego oraz Światowego Stowarzyszenia Chorych na Jaskrę. Głównym celem tego wydarzenia jest zachęcenie pacjentów do profilaktycznych badań okulistycznych i podjęcia ewentualnych działań zabezpieczających przed konsekwencjami tej choroby.

Rozpoznanie choroby

W początkowych stadiach jaskry zazwyczaj nie występują żadne łatwe i oczywiste do interpretacji objawy. Jeśli zatem pacjent w odpowiednim czasie nie przebada się u okulisty, zauważy on u siebie chorobę dopiero po pojawieniu się znaczących ubytków w polu widzenia. W związku z tym niezwykle ważną rolę odgrywają regularne badania u lekarza specjalisty. Niewątpliwie, wykrycie jaskry w początkowych etapach znacząco hamuje jej progresję [5].

Czynniki ryzyka

• zwiększone ciśnienie śródgałkowe,
• podeszły wiek (powyżej 40. roku życia),
• zaburzenia ukrwienia nerwu wzrokowego i siatkówki,
• obciążenia genetyczne,
• wahania ciśnienia tętniczego krwi lub zbyt wysokie ciśnienie tętnicze krwi,
• przyjmowane leki: kortykosteroidy lub chlorochina (Arechin) stosowana między innymi w leczeniu malarii
  czy reumatoidalnego zapalenia stawów,
• duża krótkowzroczność,
• stosowanie antykoncepcji hormonalnej,
• czarny kolor skóry.

Jedynym czynnikiem, który można modyfikować jest wartość ciśnienia wewnątrzgałkowego. Zakres jego prawidłowej wartości wynosi od 10 do 21 mm Hg.

W zależności od pory dnia może wahać się nie więcej niż o 5 mm Hg, przy czym najwyższe występuje rano.

Jednakże u wielu osób z podwyższonym ciśnieniem wewnątrz gałki ocznej jaskra się nie rozwija. Z drugiej strony, choroba ta może pojawiać się również u pacjentów, u których ciśnienie mieści się w granicach normy. Mówimy wtedy o jaskrze z normalnym ciśnieniem śródgałkowym. Przyczyną tej postaci prawdopodobnie może być zaburzenie ukrwienia nerwu wzrokowego spowodowane m.in. zbyt niskim ciśnieniem tętniczym krwi [2].

Typy jaskry

Jaskra pierwotna i wtórna

Kiedy jaskra wystąpi bez poprzedzających ją chorób oczu, mamy wtedy do czynienia z jaskrą pierwotną. Wtórna natomiast jest następstwem uprzednio występującej lub istniejącej choroby ogólnej, lub stanu zapalnego wewnątrz gałki ocznej.

Jaskra z otwartym i zamkniętym kątem przesączania

Typ jaskry można różnicować również w zależności od stopnia produkcji cieczy wodnistej do jej odpływu (jaskra z otwartym lub zamkniętym kątem przesączania). Ta druga wersja jest najrzadziej występującym typem (jak również najbardziej niebezpiecznym) i stanowi mniej niż 10% wszystkich przypadków. Objawia się zaczerwienioną, bolesną gałką oczną. Choroba ta może mieć nagły początek i co jest bardzo charakterystyczne — z reguły zaczyna się w godzinach popołudniowych lub wieczornych. Najczęstszym objawem jest bardzo silny jednostronny ból oka. Połączony jest on z bólem głowy po tej samej stronie (możliwy do pomylenia z migreną). Oko jest wtedy bardzo mocno zaczerwienione i może wydawać się zamglone. Obraz jest zamazany, dlatego chory może widzieć otoczki (halo) wokół źródeł światła. Często mogą wystąpić również wymioty spowodowane wzrostem ciśnienia śródczaszkowego. Stan ten bezsprzecznie wymaga natychmiastowego skierowania do szpitala [5].

Diagnostyka

Po przeprowadzeniu wywiadu i rozmowy z pacjentem lekarz mierzy ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. Bada również
kąt przesączania gałki ocznej i stan tarczy nerwu wzrokowego oraz przeprowadza pomiar pola widzenia. Po otrzymanych wynikach lekarz ordynuje odpowiedni sposób leczenia [4].

Metody leczenia

• farmakoterapia;
• laseroterapia;
• chirurgia.

W leczeniu jaskry stosuje się pięć grup leków:

• Sympatykomimetyki — wpływają na produkcję cieczy wodnistej oraz na sposób jej odpływu. Są bardzo dobrze tolerowane — do miejscowych działań niepożądanych można zaliczyć uczucie pieczenia czy przekrwienie spojówek (np.: Alphagan, Combigan).
• Blokery receptorów beta-adrenergicznych — zmniejszają ilość wytwarzanej cieczy wodnistej.
  Powinny być stosowane dwa razy dziennie. Przy czym wieczorna dawka musi być podana najpóźniej 2 godziny przed snem ze względu na obniżoną skuteczność działania leku w nocy (np.: Timoptic, Oftensin, Betoptic).
• Inhibitory anhydrazy węglanowej — upośledzają wydzielanie cieczy wodnistej (np.: Azopt, Rozalin, Trusopt). Dostępne także w postaci tabletek doustnych. Jednak ich silny efekt hipotensyjny (obniżający ciśnienie tętnicze krwi) powoduje, że najczęściej stosuje się je okresowo — nie w przewlekłej terapii np. po operacjach okulistycznych lub w atakach jaskry (np. Diuramid).
• Analogi prostaglandyn — są to najczęściej leki pierwszego rzutu. Są długodziałające, dlatego wystarczy je podawać raz na dobę, najczęściej wieczorem (np.: Monoprost, Xaloptic, Xalatan, Lumigan, Travatan).  Leki te mogą stopniowo zmieniać kolor oka poprzez zwiększenie ilości brązowego pigmentu w tęczówce oraz powodować nadmierny wzrost
  rzęs [4].

Jeżeli wszelkie możliwości farmakologiczne zostaną wyczerpane, pacjent nie stosuje regularnie leków lub jeśli stopień zaawansowania choroby jest wysoki, lekarz okulista może zlecić zabieg chirurgiczny lub laseroterapię.

Na jaskrę można stosować także preparaty dostępne bez recepty – głównie są to krople. Warto posiłkować się produktami, zawierającymi kwas hialuronowy, które są przeznaczone do stosowania w przypadku zmian jatrogennych takiej powierzchni (zmiany jatrogenne to uszkodzenia lub zaburzenia zdrowotne powstałe w wyniku działań medycznych, takich jak zabiegi, operacje lub stosowanie leków.) Przykładem takiego preparatu jest np. Iridium A Free.

Iridium A Free, krople

O produkcie

• nie zawiera konserwantów;
• można stosować przy soczewkach kontaktowych;
• skuteczny przy zmianach jatrogennych;
• zawiera wysokocząsteczkowy kwas hialuronowy o klasie farmaceutycznej, który skutecznie nawilża błonę śluzową w oku;
• zawiera również aminokwasy oraz wyciąg z jeżówki;
• łagodzi schorzenia spowodowane stosowanymi miejscowo lekami okulistycznymi.

Dla skuteczności terapii ważne jest przestrzeganie poniższych zasad:

1. Praktycznie każde krople oczne stosowane w jaskrze należy wyrzucić 28-30 dni po otwarciu.
2. Przed aplikacją leku powinno się dokładnie umyć ręce.
3. Jeśli stosowane są co najmniej dwa rodzaje kropli, aplikację powinno się rozdzielić
   w czasie i stosować w odstępie około 15-minutowym. Należy pamiętać, że istnieją również krople zawierające w swoim składzie dwie substancje czynne.
4. Po aplikacji kropli może wystąpić chwilowe zaburzenie widzenia, dlatego nie należy podawać leku
   m.in. przed prowadzeniem samochodu.
5. Bez wątpienia, wiele leków przyjmowanych bez recepty może pogarszać przebieg choroby m.in. te stosowane
   przy chorobie lokomocyjnej (difenhydramina), przy przeziębieniu (pseudoefedyna, feniramina) czy przy stanach skurczowych i bólach brzucha (bromowodorek skopolaminy).
6. Przy jednoczesnym stosowaniu soczewek kontaktowych należy zdjąć je przed aplikacją kropli i ponownie założyć po około 20 minutach.
7. Ze względu na to, że efekt terapeutyczny jest bardzo ciężko mierzalny przez pacjenta, istnieje ryzyko nieregularnego stosowania leku. [3]

Więcej na temat prawidłowych zasad stosowania leków ocznych znajdziesz w tym artykule: Leki oczne — zasady prawidłowego stosowania.

Przy jednoczesnym występowaniu zespołu suchego oka, lekarz powinien ordynować krople, które nie zawierają w swoim składzie środków konserwujących, mogących uszkodzić mikrostrukturę rogówki.

Z drugiej strony, środek konserwujący zwiększa biodostępność preparatu leczniczego. Więc pacjent, przyjmując preparat pozbawiony tego środka, musi liczyć się z obniżoną skutecznością terapeutyczną. [2]

Podsumowanie

Początkowo, rozwój jaskry jest praktycznie niezauważalny przez pacjentów, dlatego niezwykle istotne są regularne badania okulistyczne: co 2-3 lata pomiędzy 40. a 65. roku życia, a u osób starszych co 1-2 lata.

Podsumowując, jeżeli choroba występuje w bliskiej rodzinie, konieczne są dokładniejsze i wcześniejsze kontrole. Dlatego warto zadbać o regularne wizyty u okulisty!

Alergia najczęściej kojarzy nam się z katarem i piekącymi oczami, jednak uczulenie może objawiać się także na skórze. Do najczęstszych objawów alergii skórnej należy świąd i pieczenie, zaczerwienienie oraz obrzęk, a także obecność pęcherzyków i różnych grudek. Przyczyny alergicznych zmian skórnych są różnorakie, ale pacjenci najczęściej doświadczają alergicznego, kontaktowego zapalenia skóry. Jak sama nazwa wskazuje, ta choroba jest efektem bezpośredniego kontaktu z alergenem. Przykładem może być, np. uczulenie na nikiel lub środki chemiczne zawarte w kosmetykach. Drugą, częstą przyczyną zmian skórnych jest pokrzywka. To zapalenie skóry powstałe na skutek kontaktu z alergenem (np. pokarmem) lub innym czynnikiem, takim jak leki lub ugryzienia owadów. Jak poradzić sobie z alergią skórną? Która maść na uczulenie będzie najlepsza [1]?

Maści na uczulenie bez recepty

W przypadku wystąpienia zmian skórnych o podłożu alergicznym powinniśmy sięgnąć po produkty o działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Warto przyjąć tabletki przeciwalergiczne oraz zastosować maści na alergię skórną. Które maści na uczulenie bez recepty warto stosować?

Jakie są maści na uczulenie ze sterydami?

Najlepszym sposobem na leczenie alergii kontaktowej i innych zmian skórnych o podłożu alergicznym będzie stosowanie miejscowych glikokortykosteroidów. Stosowane miejscowo działają przeciwzapalnie, redukują świąd oraz obkurczają naczynia krwionośne, co znosi obrzęk i zaczerwienienie. Bez recepty dostępny jest jedynie octan hydrokortyzonu o dwóch stężeniach (mniejszym – Hydrocortisonum Aflofarm, Oceanic, Ziaja i większym – Maxicortan, Hydrokortyzon Hasco Max). Octan hydrokortyzonu jest jednym ze słabszych sterydów miejscowych, jednak tylko on występuje w maściach na uczulenie bez recepty [2,3].

Maści na uczulenie ze sterydami stosuje się najczęściej od 2 do 3 razy na dobę. Należy cienką warstwę preparatu zaaplikować na zmianę skórną. Jeśli uczulenie występuje na twarzy, to nie powinno się ich stosować dłużej niż 3 dni. W przypadku ciała można ten czas przedłużyć do 7 dni. Zalecenia, które widnieją na ulotkach, wskazują na możliwe stosowanie od 12. roku życia. Jednak bazując na wytycznych, słabe maści ze sterydami można stosować nawet u małych dzieci (poniżej 1. roku życia). Powinniśmy wtedy używać jak najmniejszą ilość preparatu przez jak najkrótszy czas – najlepiej jednorazowo i doraźnie. Natomiast u najmniejszych warto rozważyć konsultację lekarską przed zastosowaniem leku [4].

Maxicortan, krem

Hydrocortisonum Oceanic, krem

Jakie są inne maści na alergię skórną?

Druga kategorii maści na alergię skórną nie zawiera sterydów. Będą one bardziej odpowiednie dla młodszych, ale też nieco słabsze. Takie maści na uczulenie bez recepty mają w składzie dimetynden (Fenistil, Foxill, Dimastin). Dimetynden działa typowo przeciwalergicznie – hamuje tę reakcję. Oprócz tego zmniejsza świąd, przekrwienie i zaczerwienienie. Stosuje się go do 4 razy na dobę. Może być bezpiecznie stosowany od 2. roku życia – u młodszych dzieci należy zachować ostrożność, chociaż nie jest przeciwwskazany [5].

Foxill, żel

Fenistil, żel

Istnieją jeszcze maści na uczulenie z dodatkiem lidokainy, czyli substancji znieczulającej. Występują w składzie z difenhydraminą, czyli innym rodzajem substancji przeciwalergicznej. Można je stosować do 3 razy na dobę z podobnymi zaleceniami wiekowymi jak wyżej. Lidokaina dodatkowo znieczula uczulone miejsca, co jest atutem jeśli problemom skórnym towarzyszy uporczywy świąd [6].

Allefin, żel

Którą maść na uczulenie wybrać?

Jeśli cierpisz na alergię skórną, to która maść na uczulenie będzie najlepsza? Najmocniej będą działać maści ze sterydami. Nie powinno się ich stosować długo i są bezpieczniejsze u starszych dzieci i dorosłych. Dla młodszych skuteczne będą preparaty z substancjami przeciwalergicznymi, a jeśli wysypce towarzyszy uporczywy świąd, to warto wybrać preparat z lidokainą. Lidokaina dodatkowo złagodzi nadmierne swędzenie. Bardzo ważne, aby maści na uczulenie nie stosować na skaleczenia i otarcia.

Podstawową przyczyną suchej skóry na nogach jest nadmierna utrata wody. Bariera hydrolipidowa skóry utrzymuje równowagę w ilości cząsteczek wody i substancji tłuszczowych. Jej zaburzenie prowadzi do nieprawidłowego wiązania i przylegania wody. Bariera może być naruszana na wiele różnych sposobów, np.:

• Nadmierne korzystanie z kosmetyków bogatych w substancje konserwujące, zapachowe i SLS. Mają one charakter drażniący.
• Drażniące działanie na skórę może wynikać też z innych czynników, np. nieprawidłowej depilacji.
• Branie długich, gorących kąpieli.
• Narażanie skóry na niskie temperatury.
• Wilgotne środowisko, np. w pracy, która wymaga częstego mycia i stosowania środków dezynfekujących (chociaż to najczęściej dotyczy suchej skóry na rękach).
• Wiek. Już po 40. dochodzi do wyraźnego zmniejszenia produkcji sebum, co przyczynia się do nadmiernego wysuszania skóry. Jest to charakterystyczne szczególnie w przypadku suchej skóry na nogach u osób starszych.
• Pewne schorzenia jak choroby nerek, tarczycy, cukrzyca oraz atopowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, egzemy, łuszczyca, alergie kontaktowe.
• Przyjmowanie niektórych leków, np. statyn, leków moczopędnych, allopurinolu, izotretynoiny.
• Palenie papierosów.
• Niedobory witamin i minerałów.
• Nieprawidłowe nawodnienie [1].

Po czym poznać suchą skórę na nogach?

Objawy są zróżnicowane. Najczęściej pacjenci doświadczają suchej, łuszczącej się skóry na nogach lub suchej, błyszczącej się skóry. Nadmiernie przesuszona skóra traci swoją jednorodność. Staje się popękana. Pojawiają się charakterystyczne, białe pęknięcia, które mają tendencję do łuszczenia się. Zdarza się, że włosy na nogach pokrywają się wręcz białym, drobnym pyłkiem, który przypomina łupież. Przesuszona skóra swędzi, piecze i jest czerwona, a niekiedy może pojawić się uczucie bólu [2].

Jak radzić sobie z bardzo suchą skórą?

Jeśli nagle pojawiła się u ciebie błyszcząca i swędząca skóra na nogach, to warto pomyśleć, czy nie zostały wprowadzone pewne zmiany, np. w stosowanych lekach lub używanych kosmetykach. Być może to efekt alergii. Zmianom alergicznym często może towarzyszyć zaczerwienie i wysypka. Wysypka nie jest typowa dla suchej skóry na nogach. W takim przypadku warto skonsultować się z lekarzem i odstawić ewentualne czynniki alergizujące.

Skonsultuj się z dermatologiem

Błyszcząca skóra na nogach może być objawem zwykłego wysuszenia, które nie jest groźne dla zdrowia. Jednak czasami przyczyną suchej skóry na nogach bywają inne jednostki chorobowe, jak AZS, ŁZS, łuszczyca itp. Warto odwiedzić dermatologa, aby uzyskać profesjonalną diagnozę.

Dbaj o prawidłowe nawilżenie

Brak stwierdzenia typowych czynników, które mogły spowodować zmiany, zwykle będzie wskazywał na nieprawidłowe nawilżenie. Natomiast nawet jeśli stwierdzono u ciebie chorobę skóry, to warto wdrożyć odpowiednią pielęgnację. Zdecydowanie zaleca się tutaj stosowanie możliwie naturalnych kosmetyków: bez substancji konserwujących, sztucznych barwników i aromatów oraz SLS-ów. Najlepiej wybierać dermokosmetyki.

Pielęgnację warto rozpocząć od codziennej higieny pod prysznicem. Zamiast zwykłego mydła lub żelu pod prysznic, warto stosować żele i emulsje nawilżające. Poniżej prezentujemy wybrane preparaty:

• CeraVe Oczyszczający żel do mycia i nawilżająca emulsja do mycia.
• Emolium Emulsja do kąpieli i Dermocare żel do mycia.
• Emotopic Kremowy żel myjący i emulsja do kąpieli.
• Oillan mydło do kąpieli, emulsja do kąpieli i Derm+ żel do mycia.
• Eloderm Żel do mycia.
• Mediderm Emulsja do kąpieli.

Oprócz pielęgnacji pod prysznicem warto stosować emolienty także po nim. Wymienione wyżej produkty posiadają produkty w formie kremów lub balsamów do pielęgnacji suchej i błyszczącej skóry na nogach, które idealnie sprawdzą się w codziennej pielęgnacji. Przy bardzo suchej skórze lepsze będą kremy i maści niż balsamy i mleczka nawilżające.

Irytująca i swędząca skóra

Wysuszenie i zaczerwienie zwykle idzie w parze ze swędzeniem. Nie powinno się drapać swędzącej skóry, bo jeszcze bardziej potęguje to problem. Nadmierne drapanie może prowadzić do podrażnień, a nawet powstania ran, które mogą być zalążkiem do rozwoju chorób.

Jednak jak poradzić sobie ze swędzącą skórą przy suchej skórze na nogach? Emolienty i kremy nawilżające przynoszą tylko ulgę na chwilę, a co zrobić potem? 

Na podrażnioną skórę można zastosować preparaty łagodzące, np. Sudocrem, Bepanthen Sensiderm, Linomag, Maść z witaminą A i E, Alantan, Alantan Plus, Alantandermoline.

Jeśli swędzenie jest wynikiem stanu zapalnego lub alergii to można rozważyć krótkoterminowe włączenie kremów i maści sterydowych lub z substancjami przeciwalergicznymi, np.:

• Preparaty sterydowe:
  • Maxicortan lub maść z hydrokortyzonem. Preparaty sterydowe należy stosować jak najkrócej to możliwie. Zwykle 2 do 3 razy na dobę przez 7 dni. Nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12. roku życia.
• Produkty z substancjami przeciwalergicznymi:
  • Fenistil żel z przeciwalergicznym dimetyndenem.
  • Allefin, który zaiwera przeciwlaergiczną difenhydraminę oraz lidokainę, która miejscowo znieczula.

Jakie są domowe sposoby na suchą skórę na nogach?

Oprócz produktów, które można kupić w aptece, istnieją też domowe sposoby na suchą skórę na nogach.

Odpowiednie warunki otoczenia

Prawidłowe nawilżenie bardzo suchej skóry na nogach nie bierze się tylko ze stosowania odpowiednich dermokosmetyków, ale i z czynników zewnętrznych. Zbyt wysoka temperatura otoczenia i niska wilgotność powietrza będzie wysuszać wrażliwą skórę. Warto o to zadbać, stosując np. nawilżacze powietrza.

Z drugiej strony warto pomyśleć, aby nie nadwyrężać naszej skóry nadmiernie podczas kąpieli i pryszniców. Powinny one trwać zwykle od 5 do 10 minut. Zaleca się korzystanie z ciepłej, ale nie gorącej wody.

Naturalne nawilżenie

Nie musisz kupować emolientów, aby utrzymać prawidłowe nawilżenie. Warto pomyśleć o aplikacji naturalnych olejów, np. oleju kokosowego, z awokado, migdałowego, rycynowego lub oliwy z oliwek.

Do mocnego natłuszczenia i nawilżenia skóry dobrze nada się także zwykła lanolina kosmetyczna.

Jeśli twoja skóra jest podrażniona i z oznakami stanu zapalnego, to warto wypróbować aloes.

Domowe sposoby na suchą skórę na nogach będą dobre dla osób z bardzo wrażliwą skórą, np. na suchą skórę na nogach u osób starszych, alergików lub dzieci, gdyż są to jedynie 100% naturalne składniki.

Ekologiczne ubrania

Niestety sztuczne ubrania często powodują podrażnienia. Skóra nie ma prawidłowej wentylacji, często się poci, co dodatkowo powoduje wysuszanie. Jeśli cierpisz na suchą skórę, to warto zmienić garderobę na naturalną, np. z lnu, bawełny lub wełny.

Skóra noworodka jest dobrze wykształcona, ale niedojrzała, czyli nie jest wyposażona w takie właściwości jak skóra osoby dorosłej. Dlatego też skóra dziecka wymaga specjalnych kosmetyków oraz szczególnej pielęgnacji nie tylko w sezonie letnim, ale przez cały rok. Preparat z filtrem UV to produkt, który powinien się znaleźć w każdej domowej apteczce maluszka. 

Warstwa rogowa naskórka niemowlaka jest cienka, przez co łatwiej traci wodę. Skórę malucha charakteryzuje również wrażliwość na światło, podatność na uszkodzenia mechaniczne, wzmożony przepływ krwi w skórze, wyższa zawartość wody oraz większy stosunek powierzchni całkowitej do masy ciała. W skórze dzieci i niemowląt jest niewiele gruczołów potowych o niskiej wydajności, a pH skóry charakteryzuje się wyższymi wartościami niż u dorosłego człowieka (pH 6,2-7,5). W przypadku wcześniaków skóra jest jeszcze wrażliwsza i wymaga szczególnej pielęgnacji. Dziecko dopiero w wieku 3 lat posiada skórę, która przypomina właściwościami skórę dorosłego [1,4]. 

Leki i kosmetyki dla dzieci 

Powyższe właściwości skóry dzieci są szczególnie ważne w kontekście doboru kosmetyków oraz leków do podawania na skórę. Badania wykazały, że u noworodków i niemowląt ilość wchłanianego przezskórnie leku jest większa niż u dorosłych, co może prowadzić do wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. W przypadku leków należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania lidokainy, kortykosteroidów,  heksachlorofenu czy difenhydraminy [1,2]. Kosmetyki dla dzieci nie powinny natomiast zawierać detergentów (oznaczone jako SLS lub SLES) oraz glikolu polietylenowego (PEG) i polipropylenowego (PPG), ponieważ są to czynniki wywołujące alergię [3].

Synteza witaminy D a filtry UV

Wielu rodziców ma opory co do stosowania preparatów z filtrami, ze względu na obawy przed zahamowaniem syntezy witaminy D potocznie zwaną “witaminą słońca”. Skóra dziecka już od pierwszych dni życia jest zdolna do syntezy witaminy D. Preparaty z filtrami przeciwsłonecznymi ograniczają promieniowanie odpowiadające za syntezę witaminy słońca, jednak badania wykazały, że nawet przy zastosowaniu wysokiej ochrony przeciwsłonecznej, witamina D jest syntetyzowana na bardzo dobrym poziomie. Bez obaw o witaminę D chroń skórę dziecka przed oparzeniami a w przyszłości przed nowotworami, przebarwieniami i znamionami! [7,8]

Jak stosować krem z filtrem przeciwsłonecznym?

Oparzenia słoneczne są przyczyną hospitalizacji dzieci i niemowląt. Leczenie oparzeń jest złożone, ponieważ poza stosowaniem leków obejmuje także rehabilitację oraz zabiegi zapewniające dobre efekty kosmetyczne [9]. W przypadku starszych dzieci należy zapewnić podstawową edukację w zakresie ochrony przeciwsłonecznej. Szczególnie dotyczy to letniego wypoczynku w grupach zorganizowanych, podczas którego nie ma bezpośredniego nadzoru rodziców [8]. Aby zapewnić optymalną ochronę dla swojego dziecka, należy wybrać odpowiedni preparat ochronny i stosować go zgodnie z zaleceniami producenta.

Kilka podstawowych zasad stosowania preparatów z filtrem UV:  

1. Dzieci i niemowlęta nie powinny przebywać na słońcu w upalne dni w godzinach 11:00 – 15:00. Pamiętaj że żaden preparat z filtrem nie zapewnia 100% ochrony!
2. Noworodki i niemowlęta do 6. miesiąca życia, nie powinny przebywać bezpośrednio na słońcu. Nie zaleca się stosowania kremów z filtrem w tej grupie wiekowej. Należy zapewnić dziecku odpowiednie ubranie z nakryciem głowy oraz zacienione miejsce odpoczynku.
3. Niemowlętom po 6. miesiącu życia powinieneś zapewnić preparat ochronny minimum 30 SPF (czytaj także: Po co nam filtry). Nie zaleca się stosowania produktów z filtrami chemicznymi i mieszanymi u dzieci poniżej 2 roku życia.
4. Krem z filtrem UV należy stosować na całe ciało! Cienkie tkaniny przepuszczają promieniowanie UV [10]. 
5. Ilość preparatu ma znaczenie! Powinno się nakładać 2 mg/cm2 skóry. Możesz w tym celu wykorzystać prostą “zasadę łyżeczki”:  po jednej łyżeczce kremu na każdą nogę i rękę, po jednej łyżeczce kremu na przednią i tylną część tułowia oraz jedna łyżeczka na twarz, głowę i szyję [11]. 
6. Nie wcieraj! Niezależnie od rodzaju preparatu (krem, mleczko, piankę, balsam, spray) rozetrzyj lub delikatnie wklep w skórę.
7. Preparat przeciwsłoneczny nakładaj około 30 min przed ekspozycją na słońce.
8. Każda kąpiel i suszenie ręcznikiem zmniejsza ilość naniesionego na skórę kremu czy mleczka. Preparat ochronny powinien być zatem nakładany co około 2 godziny  i/lub po każdym dłuższym wyjściu z wody. Zasada dotyczy również preparatów deklarowanych jako wodoodporne!
9. Sprawdź termin ważności produktu! Pamiętaj, że istnieje również termin ważności “po otwarciu”, który dla niektórych preparatów z filtrami UV wynosi tylko 3 miesiące. Zastosowanie preparatu z filtrem przeterminowanym wiąże się z brakiem lub bardzo niską ochroną przeciwsłoneczną.
10. Jeżeli nie jesteś pewien, jakiej ochrony przeciwsłonecznej potrzebujesz, sprawdź indeks UV dla Twojej lokalizacji. Indeks UV to wskaźnik ryzyka wystąpienia poparzeń w danej lokalizacji. Na stronie internetowej znajdziesz informacje, jaką ochronę zastosować przy danych wartościach wskaźnika [10]. 

Przegląd preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi

Poniżej znajdziesz przykłady produktów dostępnych w aptece, których zakup warto rozważyć ze względu na dobry skład, wygodną do stosowania postać oraz ekonomiczne opakowanie. Jeżeli zdecydujesz się na inny produkt, pamiętaj, aby zwrócić uwagę przede wszystkim na to czy kosmetyk dla dzieci nie zawiera substancji potencjalnie alergizujących i komedogennych (zapychających pory, co może prowadzić do nawrotu łojotokowego zapalenia skóry, atopii czy trądziku) oraz na rodzaj zastosowanych filtrów.  

Poniżej krótka ściągawka najczęściej spotykanych alergenów i substancji komedogennych w produktach ochrony przeciwsłonecznej: 

• oleje mineralne, 
• octocrylen, 
• fenoksyetanol, 
• pirocton olamina, 
• benzofenon 3,
•  awobenzon, 
• oktokrylen, 
• olejki eteryczne, 
• substancje zapachowe. 

Obecność alergenu w preparacie nie musi oznaczać wystąpienia alergii. Zakupiony kosmetyk najlepiej sprawdzić na niewielkim fragmencie skóry przed wyjazdem na wakacje. 

Preparaty z filtrami UV dla niemowląt i dzieci do 2. roku życia

1.Emolium Suncare krem: 

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR,
• filtry mineralne
• krem pozostawia widoczny mleczno-biały film na skórze,
• przeznaczony do twarzy i ciała (nie podrażnia oczu)
• hipoalergiczny

2.  Emolium Suncare Spray

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR
• filtry mineralne
• pozostawia widoczny mleczno-biały film na skórze
• przeznaczony do całego ciała (nie podrażnia oczu)
• produkt hipoalergiczny (nie zawiera konserwantów)
• wygodna forma do rozprowadzenia preparatu

3. Mustela mleczko SPF 50+ 

• do stosowania od pierwszych dni życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50+
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB,
• filtry chemiczne
• dla skóry wrażliwej i skłonnej do atopii, bez substancji zapachowych,
• przeznaczony do twarzy i ciała
• lekka forma mleczka umożliwia łatwe i szybkie rozprowadzenie preparatu na skórze

4. Mustela SZTYFT 

• do stosowania od pierwszych dni życia (na usta od 1. roku życia!)
• preparat dla całej rodziny
• SPF 30
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• produkt nie jest deklarowany jako hipoalergiczny, nie zawiera substancji zapachowych
• przeznaczony do policzków, ust, nosa, uszu
• produkt do miejscowego i codziennego stosowania na szczególnie narażone partie ciała

5. PHARMACERIS S BEZPIECZNY KREM OCHRONNY

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB,
• filtry mineralne
• pozostawia na skórze cienką, białą warstwę
• przeznaczony do twarzy
• hipoalergiczny (zawiera jeden składnik ropopochodny, który może być komedogenny)
• krem zabezpiecza skórę przed zimnem i wiatrem (do stosowania w warunkach zimowych)

6. PHARMACERIS S KREM OCHRONNY NA SŁOŃCE

• do stosowania dla dzieci i niemowląt od 6. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 30
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry mieszane (fizyczne i chemiczne)
• przeznaczony do twarzy i ciała
• zawiera składniki, które mogą mieć działanie komedogenne
• zawiera alantoinę (łagodzi podrażnienia) oraz masło shea (naturalny filtr UV)

7. PHARMACERIS S EMULSJA OCHRONNA spray z multipozycyjną aplikacją 360

• dla dzieci i niemowląt od 6. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała
• dodatkowo zawiera witaminę E (eliminuje wolne rodniki i przyśpiesza regenerację skóry w wyniku podrażnienia)

8. La Roche Posay ANTHELIOS DP MLECZKO BABY SPF50+ 

• do stosowania od 6. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• kompozycja filtrów chemicznych i mineralnych 
• przeznaczony do ciała i twarzy
• hipoalergiczny, bezzapachowy
• produkt jest widoczny przy nakładaniu, co pozwala sprawdzić, czy cała powierzchnia skóry dziecka została pokryta
• konsystencja mleczka łatwa do rozprowadzenia

9. Bioderma Photoderm Kid Lati

• do stosowania od 12. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała i twarzy
• zawiera substancje, które podczas rozsmarowywania chwilowo barwią skórę, dzięki czemu można równomiernie rozprowadzić mleczko
• konsystencja mleczka łatwa do rozprowadzenia

10. Bioderma Photoderm Kid Mousse

• od 12. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała i twarzy
• konsystencja pianki ułatwia aplikację

11. Bioderma Photoderm Kid Spray

• od 12. miesiąca życia (ze względu na zastosowane filtry chemiczne zalecamy ostrożność u dzieci poniżej 2. roku życia)
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• przeznaczony do ciała i twarzy
• zawiera substancję potencjalnie komedogenną
• kombinacja zastosowanych filtrów może lekko zabarwić skórę.

12. Linomag Sun

• do stosowania od pierwszych dni życia
• preparat dla całej rodziny
• SPF 30
• ochrona przed promieniowaniem UVA i UVB
• filtr mineralny
• pozostawia białe zabarwienie
• przeznaczony do ciała i twarzy
• zawiera substancję ropopochodną i komedogenną 
• dobry skład w stosunku do ceny

Preparaty z filtrami UV dla dzieci od 2. roku życia

1.SVR SUN SECURE krem 

• do stosowania od 3. roku życia,
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR, 
• filtry chemiczne
• deklarowany jako hipoalergiczny i niekomedogenny,
• przeznaczony do twarzy, szyi i dekoltu
• dodatkowo zawiera antyoksydanty i niacynamid (zapobiegają nowotworom skóry)

2. A DERMA PROTECT AD krem

• do stosowania od 2. roku życia
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, 
• filtry chemiczne
• nie zawiera substancji zapachowych, niski potencjał alergiczny
• przeznaczony do ciała
• bardzo ciekawa propozycja dla dzieci ze skórą skłonną do atopii, ponieważ formuła kremu bazuje na oleju z młodych pędów owsa (właściwości nawilżające, regenerujące i łagodzące podrażnienia)

3. A DERMA PROTECT KIDS mleczko spray

• do stosowania od 2. roku życia
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB
• filtry chemiczne
• niski potencjał alergiczny 
• przeznaczony do twarzy i ciała 
• formuła mleczka bazuje na oleju z młodych pędów owsa (właściwości nawilżające, regenerujące i łagodzące podrażnienia)

4. SVR Sun secur brume AEROZOL 

• do stosowania od 3. roku życia
• SPF 50
• ochrona przed promieniowaniem UVA, UVB, IR, światło widzialne,
• 4 filtry organiczne (chemiczne)
• zawiera substancje zapachowe, nie jest deklarowany jako hipoalergiczny
• przeznaczony do twarzy i ciała
• wygodna forma mgiełki
• daje przyjemne uczucie chłodu
• istnieje również spray z tej samej serii, który przeznaczony jest również dla niemowląt, jednak zawiera on te same filtry chemiczne, dlatego też zalecamy ostrożność

Do tej grupy produktów zaliczymy również wszystkie produkty uwzględnione w poprzednim rozdziale. Należy pamiętać, że większą ochronę przy równoczesnym bezpieczeństwie stosowania zapewni 2-latkom kompozycja filtrów mieszanych oraz kompozycja filtrów chemicznych nowej generacji. Wybierając produkt z apteki, warto skonsultować swój wybór z farmaceutą, który dobierze produkt do szczególnych potrzeb małego pacjenta.

Alergia jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych, które wpływają na jakość życia milionów ludzi na całym świecie. Charakteryzuje się brakiem zdolności organizmu do rozpoznawania niektórych zwykłych substancji jako nieszkodliwych, co prowadzi do wystąpienia reakcji alergicznych. W momencie ekspozycji organizmu na czynnik wyzwalający, np. pyłki roślin, dochodzi do szeregu reakcji, które prowadzą do wydzielenia histaminy. Histamina to związek, który powoduje wystąpienie reakcji powszechnie uznawanych za objawy alergii, takich jak:

• kichanie;
• katar, swędzenie nosa;
• obrzęk;
• swędzenie i zaczerwienienie skóry;
• wysypka, pokrzywka;
• zaczerwienienie, łzawienie oczu;
• zapalenie spojówek [1,2].

Jakie są rodzaje alergii?

Czy alergia zawsze jest taka sama? Objawy mogą wydawać się dość podobne, ale czasami ciężko zrozumieć, że są efektem alergii. Związane jest to z wieloma czynnikami, które mogą ją wywołać. To nie tylko pyłki roślin czy sierść zwierząt. Oto lista najczęstszych rodzajów alergii:

• pokarmowa, która objawia się na przykład na skórze, w przewodzie pokarmowym lub w układzie oddechowym, a jej reakcja może wystąpić krótko po spożyciu danego pokarmu lub po pewnym czasie;
• wziewna, która wynika z wdychania różnych alergenów takich jak np. pyłki, roztocza, pleśnie, ale także sierść zwierząt, pochodząca z układu oddechowego;
• kontaktowa, która występuje w wyniku bezpośredniego kontaktu z uczulającą substancją, np. kosmetykami, metalami ciężkimi, lateksem lub perfumami;
• alergia na leki, która występuje u osób, które przyjmują określone leki. Może powodować różne reakcje alergiczne, od łagodnych do bardzo poważnych, takich jak anafilaksja;
• alergia na owady, która objawia się na przykład obrzękiem, zaczerwienieniem, świądem lub bólem w miejscu ukłucia owada i może prowadzić do anafilaksji.

Jak w takim razie poradzić sobie z alergią? Jeśli jesteś alergikiem to z pewnością w apteczce posiadasz tabletki na alergię bez recepty. To dobrze, gdyż jeśli tylko czujesz nadchodzącą alergię, np. zaczynasz kichać, łzawią ci oczy lub pojawia sie wysypka, to powinienes jak najszybciej sięgnąć po leki przeciwhistaminowe bez recepty. A które najlepiej brać? To przedstawiamy w dalszej części tekstu.

Jak działają najsilniejsze leki na alergię bez recepty?

Leki przeciwalergiczne, a dokładniej przeciwhistaminowe, blokują receptory, z którymi wiąże się histamina. Dzięki temu redukują objawy alergii. Leki przeciwhistaminowe dzielą się na dwie generacje. I jest starsza, powoduje senność i działa krócej. Najsilniejsze leki na alergię bez recepty z II generacji działają nawet 24 godziny i nie powodują senności. Poniższa tabela przedstawia podział leków przeciwhistaminowych. W aptekach bez recepty w formie tabletek dostępne są wyłącznie leki przeciwhistaminowe II generacji [1,4].

Jakie tabletki na alergię bez recepty warto wybrać?

Nie da się jednoznacznie określić, jaki jest najsilniejszy lek na alergię bez recepty. Leki przeciwalergiczne należy dobrać indywidualnie do pacjenta i jego objawów alergicznych. Plusem jest to, że leki przeciwhistaminowe bez recepty, które dostępne są w aptekach, należą do II generacji, więc z definicji są lepsze niż te starsze. Zobaczmy jakie leki na alergię można kupić bez recepty w aptekach.

Lewocetyryzyna – silny kompan w walce z alergią

Lewocetyryzyna występuje w dawce 5 mg w tabletkach dostępnych zarówno na receptę jak i bez recepty pod nazwami handlowymi Lirra Gem, Contrahist Allergy, Zyx Bio. Jest to dawka odpowiednia dla dorosłych i dzieci powyżej 6. roku życia. Dla dzieci pomiędzy 2. a 6. rokiem życia przeznaczone są zawiesiny doustne dostępne wyłącznie z przepisu lekarza. Dawka dobowa w tej grupie wiekowej wynosi 2,5 mg, która powinna być podana w dwóch porcjach. Lewocetyryzyna ma dwukrotnie wyższe powinowactwo od cetyryzyny do receptorów histaminowych, dlatego lepiej sięgać po nią niż starszy odpowiednik [2].

Inne tabletki na alergię bez recepty dostępne w aptekach

Lewocetyryzyna jest silną substancją i jednym z najsilniejszych leków na alergię bez recepty, ale to nie jedyny preparat. W formie tabletek występuje także cetyryzyna w dawce 10 mg. Może być stosowana u dzieci od 6. roku życia. W takim przypadku należy podać dziecku 5 mg leku, czyli pół tabletki 2 razy na dobę. Powyżej 12. roku życia cetyryzynę dawkuje się tak jak dorosłym, czyli 1 tabletka (10 mg) 1 raz na dobę.

Inny przykład tabletek na alergię bez recepty to feksofenadyna. Podobnie jak inne można ją zaliczyć do najsilniejszych leków na alergię skórną. Pamiętajmy, że jeśli lek zwalcza objawy kataru lub zapalenia spojówek o podłożu alergicznym, to dobrze pomoże na wysypkę lub pokrzywkę. Występuje on w dawce 120 mg. Lek stosuje się u dzieci od 12. roku życia. Należy przyjąć jedną tabletkę 1 raz na dobę.

Mamy jeszcze dostępne takie substancje jak desloratadyna i loratadyna. Desloratadyna to lek przeciwhistaminowy II generacji, stosowany w leczeniu alergii. Występuje w formie klasycznych tabletek lub ulegających rozpadowi w jamie ustnej. Szególnie ta druga wersja jest ciekawa. Pozwala na proste i szybkie przyjęcie tabletki praktycznie w każdej sytuacji bez popijania wodą, co jest ogromną zaletą szczególnie u dzieci. To również dobre rozwiązanie dla pacjentów, którzy mają problemy z połykaniem. Tabletki zawierają substancję słodzącą – aspartam. Z tego powodu są akceptowalne w smaku i mogą być stosowane u diabetyków. Dawkowanie desloratadyny jest następujące:

• dzieci od 6. roku życia: 2,5 mg 1 raz na dobę;
• dzieci od 12. roku życia i dorośli: 5 mg 1 raz na dobę.

Ostatnim omawianym lekiem stosowanym do leczenia alergii jest loratadyna. Występuje ona w formie tabletek lub kapsułek w dawce 10 mg. Dawkowanie leku jest zależne od wieku oraz masy ciała:

• dzieci od 6. roku życia oraz ważący mniej niż 30 kg – 5 mg (pół tabletki) 1 raz na dobę;
• dzieci od 6. roku życia oraz ważący powyżej 30 kg – 10 mg (1 tabletka) 1 raz na dobę;
• dorośli i dzieci powyżej 12. roku życia – 10 mg (1 tabletka) 1 raz na dobę.

Dość niedawno pojawiła się nowa, silna substancja o działaniu przeciwalergicznym, tj. bilastyna. To najnowszy i najsilniejszy lek na alergię skórną i inne objawy alergii. Można stosować go od 12. roku życia. Jest bezpieczny również dla osób starszych, gdyż ma bardzo mało interakcji. Należy pamiętać, aby brać go na czczo, bo przyjmowanie podczas posiłku trochę osłabia jego działanie.

Jakie są syropy na alergię bez recepty?

Istnieje wiele leków przeciwhistaminowych bez recepty w formie tabletek lub kapsułek, jednak zwykle można je stosować od 6. roku życia. Co z maluchami? Rozwiązaniem są syropy! Syropy przeciwalergiczne dla dzieci dostępne bez recepty zawierają głównie substancje przeciwhistaminowe II generacji, takie jak desloratadyna, loratadyna i cetyryzyna, które skutecznie łagodzą objawy alergii, nie wywołując przy tym senności. Przykładowe syropy na alergię bez recepty to Claritine Allergy (loratadyna), Hitaxa Fast Kids (desloratadyna), Aleric Deslo Active (desloratadyna) oraz Duozinal (cetyryzyna i wapń). Syropy te są bezpieczne i mogą być stosowane nawet u małych dzieci, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania.

Zbiorcze zestawienie dawkowania leków przeciwhistaminowych na alergię

Dawkowanie leków na alergię bez recepty może przyprawić o zawroty głowy, chociaż pamiętajmy, że leki przeciwhistaminowe bez recepty II generacji nie powodują takich działań niepożądanych. Oczywiście producenci zamieszczają informacje o dawkowaniu na opakowaniach bądź ulotce, ale Tabela 4. przedstawia dawkowanie wszystkich, najsilniejszych leków na alergię bez recepty.

Czy najsilniejsze leki na alergię to tylko tabletki?

Zwykle jeśli myślimy o lekach przeciwhistaminowych bez recepty lub nawet najsilniejszych lekach na alergię skórną, to mamy na myśli tabletki. To nie są jedyne, dobre leki na alergię. W przypadku alergii skórnej, np. pokrzywki lub wysypki można zastosować maści lub kremy. Jeśli towarzyszy nam katar sienny to dobrze sięgnąć po aerozole do nosa lub krople. W przypadku piekących oczu, łzawienia i zaczerwienienia – czyli objawów alergicznego zapalenia spojówek – dobrze stosować krople do oczu na alergię. Omówmy dokładniej poszczególne grupy.

Najsilniejsze leki na alergię skórną – kremy, maści, żele

Maści na alergię dostępne bez recepty zawierają różne substancje czynne, które łagodzą objawy skórne. Najsilniejsze leki na alergię skórną zawierają glikokortykosteroidy, takie jak octan hydrokortyzonu (np. Maxicortan, Hydrocortisonum Oceanic), działają przeciwzapalnie, redukując świąd i obrzęk. Dimetynden (np. Fenistil, Foxill) ma działanie przeciwalergiczne, zmniejsza świąd, zaczerwienienie i przekrwienie. Lidokaina w połączeniu z difenhydraminą (np. Allefin) dodatkowo znieczula skórę, co jest pomocne przy silnym świądzie. Maści te są stosowane miejscowo i są skuteczne w leczeniu alergicznych zmian skórnych.

Jakie są krople do nosa na alergię bez recepty?

Na alergię, w tym alergiczny nieżyt nosa, można stosować także krople i spraye, które pomagają łagodzić objawy choroby. Glikokortykosteroidy, takie jak budezonid (Tafen Nasal, Nebbud) i flutykazon (Fanipos, Flixonase), są najsilniejszymi lekami przeciwzapalnymi, skutecznie łagodzącymi wszystkie objawy ANN, stosowanymi zarówno w przewlekłym, jak i sezonowym ANN. Wśród dostępnych bez recepty sprayów znajduje się Nasometin Control, zawierający mometazon. Bromek ipratropium, dostępny w sprayach takich jak Atrovent N, Atrodil i Otrivin Ipra Max (lek bez recepty), jest stosowany w przypadku nasilonego, wodnistego wycieku z nosa. Sympatykomimetyki, takie jak ksylometazolina (Xylogel, Otrivin) i oksymetazolina (Acatar Control, Nasivin), obkurczają naczynia krwionośne, eliminując niedrożność nosa, ale ich stosowanie powinno być krótkotrwałe, nie dłuższe niż tydzień.

Jakie są krople do oczu na alergię bez recepty?

W kroplach do oczu na alergię stosowane są różne substancje czynne, które łagodzą objawy alergicznego zapalenia spojówek poprzez różne mechanizmy działania. Azelastyna, obecna w preparatach takich jak Allergodil, Azelastin Comod i Azel-Drop Alergia, działa przeciwhistaminowo, zmniejszając objawy alergiczne oczu. Olopatadyna, stosowana w Starazolin Alergia i Oftahist, również działa przeciwhistaminowo i stabilizuje komórki tuczne, zapobiegając uwalnianiu histaminy. Sód kromoglikan, zawarty w Cromohexal, stabilizuje komórki tuczne, co zapobiega uwalnianiu mediatorów reakcji alergicznej. Ketotifen, obecny w Zabak, działa jako przeciwhistaminowy stabilizator komórek tucznych.

Jakie są skutki uboczne leków przeciwhistaminowych?

Większość najsilniejszych leków na alergię jest bezpieczna, ale to nie znaczy, że nie mają żadnych działań niepożądanych. Stosowanie leków przeciwalergicznych może wiązać się z różnymi skutkami ubocznymi. Oto niektóre z potencjalnych skutków ubocznych stosowania tych leków:

• senność – jednym z najczęstszych skutków ubocznych leków przeciwalergicznych jest senność. Mogą one wpływać na zdolność koncentracji i prowadzenia pojazdów, dlatego zaleca się ostrożność w ich stosowaniu, zwłaszcza podczas prowadzenia działań wymagających skupienia uwagi;
• zawroty głowy – niektóre osoby mogą odczuwać zawroty głowy po przyjęciu leków przeciwalergicznych;
• suchość w ustach – stosowanie leków przeciwalergicznych może prowadzić do uczucia suchości w jamie ustnej;
• problemy z widzeniem – rzadziej, leki przeciwalergiczne mogą powodować zaburzenia widzenia i problemy z ostrością wzroku;
• zaburzenia żołądkowo-jelitowe – niektóre osoby mogą doświadczać biegunki, nudności, wymiotów lub innych zaburzeń żołądkowo-jelitowych w wyniku stosowania leków przeciwalergicznych.

Ważne jest, aby zawsze skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania leków przeciwalergicznych i zwracać uwagę na wszelkie niepożądane skutki uboczne. Lekarz będzie w stanie ocenić ewentualne ryzyko i korzyści związane z terapią przeciwalergiczną, a także dostosować dawkowanie lub zmienić lek w przypadku wystąpienia niepożądanych skutków.

Czy leki przeciwhistaminowe można łączyć z alkoholem?

Wskazane jest, aby nie łączyć przyjmowania leków antyalergicznych z alkoholem, ponieważ może to zwiększać ryzyko działań niepożądanych i wpłynąć negatywnie na skuteczność leczenia.

Podsumowanie

Leki na alergię bez recepty to głównie leki przeciwhistaminowe II generacji, które skutecznie łagodzą objawy alergii, nie powodując senności. Do najczęściej stosowanych należą cetyryzyna, feksofenadyna, lewocetyryzyna, desloratadyna, loratadyna i bilastyna, dostępne w formie tabletek na alergię bez recepty, a dla dzieci także w syropach. W przypadku alergii skórnej pomocne będą najsilniejsze leki na alergię skórną, takie jak kremy, żele i maści z hydrokortyzonem lub dimetyndenem (Fenistil). Na alergiczny nieżyt nosa warto sięgnąć po krople do nosa z glikokortykosteroidami (np. Nasometin Control) lub preparaty zmniejszające obrzęk (np. Otrivin). Jeśli masz alergiczne zapalenie spojówek, pomocne będą krople do oczu na alergię bez recepty, np. Zabak (ketotifen), Allergodil (azelastyna), Oftahist (olopatadyna). Wybór najsilniejszego leku na alergię zależy od indywidualnych potrzeb, dlatego warto dopasować preparat do rodzaju i nasilenia objawów.

Kserostomia, czyli suchość błony śluzowej jamy ustnej jest schorzeniem dotykającym ok. 10% populacji [1]. Jej przyczyną mogą być zarówno błahe dolegliwości jak również poważne choroby. Wyróżniamy dwa rodzaje kserostomii:

• prawdziwą (Xerostomia vera) — charakteryzującą się ograniczeniem lub zahamowaniem wydzielania śliny przez ślinianki. Kserostomię prawdziwą możemy dodatkowo sklasyfikować typami. W typie I nie obserwujemy nieprawidłowości w obrębie błony śluzowej jamy ustnej. Natomiast typ II charakteryzuje się zanikiem błony śluzowej.
• rzekomą (Xerostomia spuria) — charakteryzuje ją subiektywne uczucie suchości w jamie ustnej przy zachowaniu prawidłowej pracy gruczołów ślinowych [2].

Co może być przyczyną suchości jamy ustnej?

Suchość w jamie ustnej stanowi powszechne zjawisko, którego przyczyną mogą być różne czynniki. Kserostomia może wystąpić zarówno z powodu czynników zewnętrznych (np. wysokiej temperatury otoczenia), niegroźnych dolegliwości, jak również poważnych chorób. Często związana jest z przyjmowanymi lekami, intensywnym wysiłkiem fizycznym oraz małą ilością spożywanych płynów. Utrzymująca się przez dłuższy okres suchość błony śluzowej jamy ustnej nie powinna być przez nas bagatelizowana, gdyż może być objawem choroby. Kserostomia jest często objawem chorób ogólnoustrojowych, takich jak m.in.: niewyrównana cukrzyca (poliuria), nadczynność tarczycy, kamica i stany zapalne ślinianek, mucowiscydoza, sarkoidoza, RZS, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, ostra niewydolność nerek [1-4]. 

Czynniki wpływające na powstanie kserostomii można podzielić na dwie grupy:

• systemowe, gdzie schorzenie to jest związane ze współwystępowaniem innej choroby, najczęściej o podłożu metabolicznym i endokrynologicznym (np.: cukrzyca), autoimmunologicznym (zespół Sjögrena — choroba Mikulicza-Radeckiego, RZS), zakaźnym (bakteryjna promienica bądź wirus HIV, CMV lub EBV) oraz ziarniniakowym (gruźlica, sarkoidoza);

• miejscowe, w których wyróżnia się przyjmowane przez pacjenta leki, przebytą <a href=”/tag/radioterapia-glowy-i-szyi/” title=”radioterapia głowy i szyi” class=”to-tag” data-termid=”31997″>radioterapię okolicy głowy i szyi oraz styl życia (palenie papierosów, picie alkoholu, częste spożywanie napojów z kofeiną, chrapanie, odwodnienie) [5,6].

Jakie leki wywołują suchość w ustach?

Występowanie kserostomii często stanowi konsekwencję działań niepożądanych leków. Na długiej liście substancji mogących wywołać suchość jamy ustnej możemy odnaleźć przedstawicieli różnych grup leków. Często są to substancje powszechnie wykorzystywane w terapii wielu schorzeń. Możemy zaliczyć do nich:

• leki przeciwdepresyjne:

–trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, np.: amitryptylina, doksepina

-selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, np.: escitalopram,  fluoksetyna, sertralina, paroksetyna

• leki przeciwhistaminowe: klemastyna, cetyryzyna, prometazyna, difenhydramina, chlorfeniramina, loratadyna, desloratadyna
• leki pobudzające układ współczulny: pseudoefedryna, tamsulozyna, ksylometazolina, doksazosyna
• β2-adrenomimetyki: salmeterol, salbutamol, fenoterol
• leki działające hipotensyjnie: klonidyna, enalapril, kaptopril, lisinopril, perindopril
• leki anksjolityczne, pochodne benzodiazepiny: diazepam, nitrazepam, oksazepam, alprazolam, temazepam
• diuretyki: hydrochlorotiazyd, furosemid
• leki antycholinergiczne: hioscyna, atropina
• opioidowe leki przeciwbólowe: morfina, metadon, kodeina, tramadol
• leki neuroleptyczne: chlorpromazyna, haloperidol, olanzapina, klozapina
• leki stosowane w chorobie Parkinsona: karbidopa, lewodopa
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): naproxen, ibuprofen, piroxicam
• inne leki: izotretynoina, sibutramina, karbamazepina, nikotyna, amfetamina [1,2,4].

Kserostomia wywołana lekami, jak również będąca efektem leczenia z zastosowaniem chemioterapii jest stanem odwracalnym. Nieco inne konsekwencje niesie za sobą radioterapia. Na skutek radioterapii głowy oraz szyi może dojść do uszkodzenia ślinianek, co w następstwie prowadzi do suchości jamy ustnej. W zależności od zastosowanej siły promieniowania może być to proces odwracalny bądź może doprowadzić do wystąpienia stałej suchości jamy ustnej [1,2,4]. 

Jakie są objawy kserostomii?

Pacjenci z kserostomią mają przede wszystkim trudności w mówieniu oraz połykaniu i przeżuwaniu pokarmów, co wymusza u nich nawyk częstego popijania pożywienia. Skarżą się również na szereg innych objawów, tj.: ból i uczucie pieczenia w jamie ustnej, nieprzyjemny zapach z ust, suchość błony śluzowej policzków, zaburzenia smaku, stany zapalne na języku, spierzchnięte i popękane usta czy nawracające kandydozy jamy ustnej oraz próchnica, pomimo utrzymania dobrej higieny. W rezultacie kserostomia może prowadzić do znacznego pogorszenia jakości życia [5, 6]. 

Jak zwalczyć suchość w jamie ustnej? Leczenie kserostomii

Nieleczona kserostomia ma silny związek z pogarszającym się stanem zdrowia jamy ustnej. Dlatego tak ważnym jest odszukanie przyczyny powstałego problemu i opracowanie odpowiedniego planu leczenia, aby przywrócić prawidłowe nawilżenie błony śluzowej jamy ustnej.  

U osób, u których przyczyną odczucia suchości jamy ustnej są choroby gruczołów ślinowych (np.: zespół Sjögrena) stosuje się leki cholinergiczne (chlorowodorek pilokarpiny oraz cewimelinę) stymulujące receptory do sekrecji śliny. Wśród pacjentów onkologicznych poddawanych radioterapii okolicy głowy i szyi naciska się przede wszystkim na profilaktykę przez zastosowanie leków cytoprotekcyjnych, np.: amifostyny i uprzednie przeprowadzenie wszystkich niezbędnych zabiegów stomatologicznych, by usunąć z jamy ustnej potencjalne ogniska zakażenia. Natomiast jeśli kserostomia spowodowana jest przez stosujące przez pacjenta leki, można rozważyć modyfikację dawki lub zastosowanie alternatywnego leczenia [5, 7].

Leczenie kserostomii obejmuje zarówno wyrobienie odpowiednich nawyków w codziennym życiu jak również zastosowanie preparatów wspomagających łagodzenie dokuczliwych objawów. Do najważniejszych sposobów w radzeniu sobie z objawami suchości błony śluzowej jamy ustnej należy:

•  dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu oraz nawilżenie pomieszczeń, w których przebywamy,
•  stymulowanie gruczołów ślinowych do produkcji śliny (dotyczy to osób z zachowaną funkcją ślinianek). W tym celu można: zastosować bezcukrowe gumy do żucia, ssać cukierki, podawać kostki lodu do ssania, spożywać mrożone plasterki ananasa lub ogórka oraz tabletki z kwasem askorbinowym,
• unikanie twardych, chrupiących pokarmów,
• unikanie środków do higieny jamy ustnej wykazujących działanie podrażniające,
• stosowanie środków nawilżających błonę śluzową jamy ustnej (np. Kserostemin, Fiorda),
• dbanie o eliminację zakażeń grzybami i bakteriami, które prowadzą do owrzodzeń, kandydoz oraz próchnicy. W tym celu można wykorzystać preparaty takie jak np. Eludril, Corsodyl,
•  stosowanie środków stymulujących produkcję śliny (doustne podawanie pilokarpiny) [1,2,4].

Jaki leki stosować na suchość w jamie ustnej?

Aktualnie dostępne są preparaty sztucznej śliny w postaci roztworów elektrolitowych o składzie zbliżonym do naturalnej śliny, zawierające bufory węglanowe i fosforanowe. W składzie mogą również zawierać nawilżającą karboksymetylocelulozę lub żel aloesowy (Kserostemin), przeciwdrobnoustrojowe nanokoloidy srebra i miedzi (Solus Nano) czy łagodzący dekspantenol (MucoDry X). Występują w postaci aerozolu, który ułatwia dokładną aplikację preparatu na błonę śluzową jamy ustnej oraz w postaci powlekających płynów do płukania (Fomukal, Xerostom Mouthwash). Na rynku dostępne są również pastylki do ssania (naturalnie pobudzające wydzielanie śliny), które zawierają naturalne słodziki (np.: stewia) oraz fluor zapobiegający powstawaniu próchnicy (Xerostom Pastilles). [2]

7 głównych konsekwencji, nieleczonej kserostomii

Wystąpienie kserostomii niesie za sobą liczne uciążliwe następstwa. Na skutek suchości jamy ustnej może dojść do:

• zmian w odbiorze wrażeń smakowych lub utraty smaku,
• wystąpienia trudności w mówieniu oraz przełykaniu pokarmu,
• wystąpienia uczucia pieczenia języka,
• halitoza
• uszkodzeń mechanicznych w obrębie jamy ustnej,
• zakażeń bakteryjnych (głównie bakteriami z rodzaju Streptococcus),
• zakażeń grzybiczych,
• pojawienia się próchnicy [2].

Leki nasenne

Duża część leków stosowanych w leczeniu zaburzeń snu może upośledzać sprawność psychomotoryczną, dlatego po ich przyjęciu nie powinno się prowadzić samochodu. Dotyczy to m.in. benzodiazepin, czyli leków dostępnych wyłącznie na receptę. Wyniki badań wskazują, że pacjenci stosujący benzodiazepiny są dwukrotnie częściej sprawcami wypadków drogowych.

Błędne koło bezsenności — jak się nie dać?

Nie należy prowadzić samochodu po lekach nasennych zawierających następujące benzodiazepiny:

• lorazepam (Lorafen);
• diazepam (Relanium, Diazepam Genoptim);
• nitrazepam (Nitrazepam GSK);
• alprazolam (Xanax, Afobam);
• oksazepam (Oxazepam GSK, Oxazepam Espefa) [1-3].

Po zażyciu benzodiazepin nie należy prowadzić samochodu, ponieważ zaburzają one zdolności psychomotoryczne oraz powodują senność. Pozostałe leki nasenne również są przeciwwskazane u kierowców. Chociaż nie upośledzają zdolności motorycznych, to mogą powodować senność, która również uniemożliwia bezpieczną jazdę autem. Substancje aktywne powodujące senność to:

• zolpidem (Apo-Zolpin, Hypnogen, Nasen, Noxizol, Onirex, Polsen, Sanval, Stilnox, Zolpic);
• zopiklon (Imovane, Dobroson);
• zaleplon (Morfeo) [4].

Niemniej należy pamiętać, że działaniem pożądanym leków nasennych jest wywołanie senności. Dlatego też każdy pacjent przyjmujący jakikolwiek lek nasenny, powinien w trakcie jego stosowania zrezygnować z prowadzenia samochodu.

Leki psychotropowe a wsiadanie za kierownicę

Leki psychotropowe są stosowane w terapii zaburzeń psychicznych. Przenikają one przez barierę krew-mózg, przez co mogą wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego, zaburzając tym samym zdolności psychomotoryczne. Wśród nich należy wyróżnić trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne stosowane w leczeniu depresji, lęku i zaburzeń nastroju, a zwłaszcza:

• amitryptylinę (Amitryptylinum VP);
• opipramol (Pramolan);
• doksepinę (Doxepin Teva);
• klomipraminę (Anafranil) [5,6].

Leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyczne) mogą powodować nadmierną senność, zaburzenia koncentracji, spowolnioną reakcję i zaburzenia widzenia. Takie działania niepożądane są szczególnie niebezpieczne dla kierowców, dlatego po następujących lekach również nie powinno się wsiadać za kierownicę:

• chlorprotiksen (Chlorprothixen Zentiva);
• olanzapina (Olanzin, Zalasta, Zolafren, Zolaxa);
• klozapina (Klozapol);
• risperidon (Rispolept);
• haloperidol (Haloperidol WZF, Haloperidol Unia) [5].

Leki na nadciśnienie tętnicze a prowadzenie pojazdu

Pacjenci, którzy rozpoczynają terapię lekami obniżającymi ciśnienie, na początku leczenia mogą odczuwać zawroty głowy i nadmierne zmęczenie. Nie powinni oni wówczas prowadzić samochodu ani wykonywać innych czynności, wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• leki złożone, składające się z klopamidu, dihydroergokrystyny i rezerpiny (Normatens);
• hydrochlorotiazyd (Hydrochlorothiazidum Polpharma, leki złożone: Ampril HL, Tritace Comb, Nebilet HCT, Carzap HCT, Karbicombi, Co-Bespres, Co-Valsacor);
• acetazolamid — poza sennością i zmęczeniem, może wywołać także dezorientację i zaburzenia koordynacji ruchowej (Diuramid) [7,8]. (Czytaj także: 6 mitów dotyczących nadciśnienia)

Leki na cukrzycę — czy można wsiadać za kierownicę?

Szczególną ostrożnością powinni wykazać się także pacjenci chorujący na cukrzycę. W ich przypadku należy być wyczulonym na wszelkie objawy <a href=”/tag/hipoglikemia/” title=”hipoglikemia” class=”to-tag” data-termid=”17160″>hipoglikemii, gdyż w jej wyniku może dojść do zwolnienia czasu reakcji i osłabienia koncentracji. Może to okazać się szczególnie niebezpieczne w trakcie prowadzenia samochodu. Pacjenci cierpiący na cukrzycę powinni być odpowiednio edukowani, aby potrafili samodzielnie zapobiegać hipoglikemii, a w razie jej wystąpienia — szybko ją zwalczyć.

Chociaż sama cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem do prowadzenia samochodu, to wspomniana powyżej hipoglikemia już tak. Może się ona pojawić w wyniku zbyt długiej przerwy między posiłkami lub przyjętej zbyt dużej dawki insuliny. Objawia się ona uczuciem głodu, drażliwości i nerwowości, zaburzeniami świadomości, a nawet utratą przytomności [9].

Leki przeciwhistaminowe

Kolejną grupą leków, na którą muszą zwrócić uwagę kierowcy, są leki przeciwhistaminowe, łagodzące objawy alergii. Prowadzenie samochodu może być szczególnie niebezpieczne po lekach I generacji, takich jak:

• klemastyna (Clemastinum Hasco, Clemastinum WZF);
• ketotifen (Ketotifen Hasco);
• prometazyna (Diphergan);
• hydroksyzyna (Hydroxyzinum);
• antazolina (Phenazolinum);
• difenhydramina (Nodisen, Apap Noc);
• dimenhydrynat (Aviomarin).

Powyższe leki mogą powodować senność, otępienie, zaburzenia widzenia i pogorszoną koncentrację. Warto zwrócić uwagę, że w tej grupie znajdują się także leki, które nie są stosowane jako produkty przeciwalergiczne — np. Apap Noc (lek przeciwbólowy ułatwiający zasypianie) czy Aviomarin (lek na chorobę lokomocyjną) [11].

Alergia — gdzie należy szukać jej źródła?

Leki na kaszel

Kodeina jest składnikiem aktywnym leków na kaszel dostępnych bez recepty. Chociaż w hamowaniu kaszlu jest niezwykle skuteczna, to jej stosowanie jest obarczone ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych — jednym z nich jest uczucie senności i zawroty głowy. W wyniku tego może dojść do pogorszenia sprawności psychofizycznej, dlatego pacjenci stosujący poniższe leki, nie powinni wsiadać za kierownicę i prowadzić samochodu:

• Thiocodin;
• HerbaPini;
• NeoAzarina [12].

Leki przeciwbólowe

Wspomniana w powyższym akapicie kodeina wykazuje również działanie przeciwbólowe. Znajduje się ona w lekach, takich jak:

• Solpadeine;
• Antidol;
• Nurofen Plus;
• Efferalgan Codeine.

Innym lekiem opioidowym o działaniu przeciwbólowym, który może wpływać na zdolność prowadzenia maszyn, jest tramadol. Występuje on pod następującymi nazwami handlowymi:

• Tramal;
• Tramal Retard;
• Poltram;
• Doreta;
• Padolten;
• Zaldiar;
• Skudexa.

Powyższe leki mogą zaburzać sprawność psychofizyczną, dlatego podczas ich stosowanie nie należy wsiadać za kierownicę i prowadzić samochodu [13].

W tym miejscu warto również wspomnieć o tizanidynie — związku, który jest często stosowany łącznie z lekami przeciwbólowymi w terapii chorób neurologicznych. Substancja ta jest znana szerzej pod nazwą Sirdalud albo Tizanor. Dzięki obniżaniu napięcia mięśniowego, pomaga złagodzić ból. Jednocześnie lek ten może powodować uczucie senności, a nawet zawroty głowy i inne objawy niedociśnienia tętniczego. W związku z tym, pacjenci wykonujący czynności wymagające dużej koncentracji (prowadzenie pojazdów, obsługa maszyn) nie powinni stosować tizanidyny.

Leki okulistyczne. Nie wsiadaj po nich za kierownicę!

Wśród leków ocznych, kierowcy powinny zwrócić uwagę na:

• wszelkie maści do oczu — z powodu gęstej i lepkiej konsystencji, mogą przejściowo pogarszać ostrość widzenia. Pacjenci stosujący tego rodzaju leki muszą uwzględnić taki skutek działania leku, zanim wsiądą za kierownicę;
• krople do oczu zawierające siarczan atropiny, wykorzystywany w badaniach diagnostycznych oka. Rozszerzają one źrenicę i powodują długo utrzymujące się zaburzenia widzenia. Wszelkie wizyty u okulisty warto zatem zaplanować z osobą towarzyszącą, która w razie potrzeby będzie mogła poprowadzić auto;
• krople do oczu z tropikamidem mogą wywołać światłowstręt oraz silne zaburzenia widzenia. Zazwyczaj objawy te ustępują samoistnie po upływie około 6 godzin od aplikacji, niemniej należy zachować szczególną ostrożność decydując się na prowadzenie samochodu. Tropikamid występuje w pod nazwą handlową Tropicamidum WZF.

Alergia na jad owadów — na jakie owady należy szczególnie uważać?

Owady z rzędu błonkoskrzydłych są głównymi sprawcami silnych użądleń i występujących po nich reakcji alergicznych. Należą do nich pszczołowate, czyli pszczoła miodna oraz trzmiel, a także grupa osowatych, z osą zwyczajną i szerszeniem na czele. W ostatnich latach znaczącą rolę zaczynają również odgrywać błonkówki z rodziny mrówkowatych. W praktyce jednak najczęściej występują uczulenia na pszczoły i osy. Zdecydowanie rzadziej spotyka się przypadki pacjentów uczulonych na jad trzmieli — są to głównie osoby szczególnie narażone, ze względu na rodzaj wykonywanego zawodu np. leśnicy [2].

Kiedy owady są najbardziej aktywne?

W naszym umiarkowanym klimacie, użądlenia przez owady zdarzają się już od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni. Największa aktywność pszczół występuje od połowy lipca do końca sierpnia, natomiast osy są najbardziej aktywne od końca lipca do pierwszej dekady września. W okresie zimowym użądlenia są rzadkie i występują sporadycznie, na przykład wtedy, gdy przypadkowo natkniemy się na gniazdo szerszeni i zaburzymy spokojny sen owadów. Nie ma ryzyka użądlenia przez owady w nocy, ponieważ to jest pora, kiedy te owady nie są aktywne [5].

Jak żądlą owady?

Gatunki owadów są niezwykle zróżnicowane. Mają urozmaicony wygląd, jak również niejednakowy sposób żądlenia i różnoraki skład swojego jadu. Samica pszczoły pozostawia w skórze człowieka fragment swojego odwłoka wraz z aparatem żądłowym. Pozbywając się tej części swojego ciała, ginie tuż po użądleniu. Aparat żądłowy zawiera woreczek z jadem oraz mięśnie, spełniające funkcję pompki. Dzięki takiemu mechanizmowi, jad wstrzykiwany jest w skórę, nawet gdy pszczoła już się go pozbędzie i zginie. Tymczasem osy, w przeciwieństwie do pszczół, mogą żądlić wielokrotnie podczas swojego życia. Nie pozostawiają one żądła w skórze, pozostawiając tym samym znacznie mniejszą ilość jadu, niż ma to miejsce w przypadku użądlenia pszczoły [2,3].

Z czego składa się jad?

Reakcja alergiczna, pojawiająca się po użądleniu przez owada, łączy się bezpośrednio z aktywnością naszego układu immunologicznego. Rozpoznaje on konkretny składnik jadu jako alergen i próbuje go unieszkodliwić i zwalczyć. Składnikami jadu, które wywołują reakcje alergiczne, są w większości białka, zazwyczaj enzymy. Wywołują one u uczulonych osób miejscowe i uogólnione objawy alergiczne. Można je podzielić na:

• alergeny główne — reaguje na nie większość uczulonych osób;
• alergeny mniejsze, wywołujące reakcje zaledwie u kilku- kilkunastu procent pacjentów;
• substancje niskocząsteczkowe — odpowiedzialne są za miejscową reakcję w miejscu użądlenia (ból, obrzęk, zaczerwienienie).

Chociaż jady osy i pszczoły znacznie się od siebie różnią, mają kilka cech wspólnych. Część ich składników posiada zbliżoną budowę. Takim przykładem są enzymy — hialuronidaza czy fosfolipaza. Zdecydowana większość komponentów jadu jest jednak odmienna. Jad pszczoły posiada melitynę — peptyd, który silnie uszkadza komórki gospodarza. Z kolei osowate posiadają w antygen 5, stanowiący główny alergen jadu os. Jad mrówkowatych pod względem składu jest najbardziej zbliżony do jadu os [2,4].

Alergia na jad owadów — jakie się objawia?

Użądlenie przez jednego owada u osoby nieuczulonej nie wywołuje żadnych przykrych dolegliwości, poza chwilowym bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem w miejscu użądlenia. Jest to fizjologiczna reakcja organizmu i jest obojętna dla stanu zdrowia pacjenta. U takich osób objawy toksyczne mogą się pojawić jedynie wówczas, gdy zostaną użądlone przez wiele owadów jednocześnie. Takie zjawisko nazywa się użądleniem gromadnym.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku osób, u których występuje uczulenie na jad owadów. W ich przypadku nawet jedno użądlenie może wywołać silną reakcję alergiczną, niekiedy zagrażającą życiu. Objawy często pojawiają się natychmiast po kontakcie z jadem. Bywa też, że po początkowym ustąpieniu dolegliwości, dochodzi do nawrotu objawów nawet po kilkunastu godzinach.

U osób uczulonych na jad owadów, po użądleniu pojawia się duża reakcja miejscowa, pod postacią silnej bolesności, zaczerwienienia i obrzęku o średnicy powyżej 10 cm. Objawy te utrzymują się zazwyczaj powyżej 24 godzin. Taka sytuacja nie jest zagrożeniem dla zdrowia i życia, pod warunkiem, że miejscem użądlenia nie jest  okolica szyi, głowy, jamy ustnej i języka. Może wówczas dojść do obrzęku gardła lub krtani, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do śmierci wskutek uduszenia.

Do objawów ogólnych należą:

• reakcje skórne: pokrzywka, bąble (bez płynu), swędzenie, obrzęk;
• symptomy ze strony układu pokarmowego: bóle brzucha, wymioty, nudności;
• objawy ze strony układu oddechowego: obrzęk gardła lub krtani, skurcz oskrzeli;
• spadek ciśnienia tętniczego, sinica, zapaść;
• utrata przytomności;
• rozluźnienie zwieraczy układu moczowego lub pokarmowego;
• wstrząs anafilaktyczny [2].

Czy można wykonać testy alergiczne na jad owadów?

Alergia na jad owadów jest bardzo częsta. Zazwyczaj testy przeprowadza się u osób, u których wystąpiły objawy alergii po użądleniu owada. Podstawą diagnostyki są testy skórne. Polegają one na naniesieniu na skórę wyciągów z jadów różnych owadów, a następnie nacinaniu skóry. Zaczerwienienie i obrzęk oznacza występowanie uczulenia. W przypadku osób, u których ryzyko pojawienia się reakcji anafilaktycznej podczas testów skórnych jest wysokie, można przeprowadzić testy z krwi na obecność przeciwciał skierowanych przeciwko jadom poszczególnych grup owadów [5].

Jak często zdarza się uczulenie na jad owadów?

Szacuje się, że nawet 8 % mieszkańców Europy może doświadczyć reakcji alergicznej o charakterze ogólnosystemowym po użądleniu owada błonkoskrzydłego, takiego jak osa, pszczoła lub szerszeń. U niektórych z nich może wystąpić ciężka postać tej reakcji, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia. Dokładna liczba zgonów spowodowanych ciężkimi reakcjami alergicznymi po użądleniach owadów nie jest znana. Chociaż wskaźnik śmiertelności nie jest wysoki, dane statystyczne opierające się na udokumentowanych przypadkach mogą być niedoszacowane ze względu na brak ustalonej przyczyny zgonu w niektórych przypadkach. Jest to spowodowane tym, że ciężkie ogólnosystemowe reakcje alergiczne mogą symulować objawy zaburzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu.

Najbardziej niebezpieczną postacią reakcji jest wstrząs anafilaktyczny, który czasem pojawia się nagle, bez wcześniejszych objawów skórnych. Charakteryzuje się nagłym spadkiem ciśnienia krwi, co prowadzi do poważnych konsekwencji, takich jak zaburzenia rytmu serca, utrata przytomności oraz trudności w oddychaniu. Te same objawy mogą wystąpić w przypadku zawału serca, poważnych zaburzeń rytmu serca lub problemów neurologicznych [5].

Jak chronić się przed użądleniami owadów?

Osoby uczulone na jad owadów powinny szczególnie uważać na użądlenia. Nie ma możliwości wyeliminowania tego czynnika ryzyka ze swojego otoczenia, jednak warto wprowadzić kilka profilaktycznych zasad, których przestrzeganie pomoże zminimalizować ryzyko użądlenia.

1. W miejscach o dużej ekspozycji na owady należy zakładać długie spodnie, bluzki z długim rękawem oraz czapkę/kapelusz, aby ochronić jak największą powierzchnię skóry.
2. Biel, beż i zieleń to najbezpieczniejsze kolory ubrań. Wszelkie jaskrawe barwy są imitacją intensywnych, kwiatowych barw — przyciągają zatem wszelkie owady.
3. Silny zapach perfum, wszelkich dezodorantów, jak również potu, zwabiają owady — należy ich unikać.
4. Warto unikać przebywania wśród kwitnących roślin — są one skupiskiem pszczół i os.
5. Wszelkie pojemniki na śmieci, odpadki i resztki żywności należy szczelnie zamykać.
6. Nie należy jeść słodkich pokarmów (owoców, dżemów itp.) na świeżym powietrzu.
7. Warto pamiętać, że chodzenie boso zwiększa ryzyko użądlenia.
8. W sytuacji, gdy owad użądlił osobę w naszym otoczeniu, należy oddalić się od niej na minimum 50 metrów — mogą bowiem przylecieć inne owady.
9. W razie ataku owadów należy bezwzględnie chronić głowę [2].

Jak łagodzić objawy po użądleniu?

Po użądleniu przez owada, zwłaszcza jeśli pojawią się objawy sugerujące uczulenie na pszczoły lub inne owady żądlące, skóra może być silnie zaczerwieniona, obrzęknięta i swędząca. W takiej sytuacji warto sięgnąć po żele przeciwhistaminowe dostępne bez recepty, które szybko łagodzą dolegliwości skórne. Preparaty zawierające dimetinden, takie jak Fenistil czy Foxill, działają przeciwalergicznie i mogą być bezpiecznie stosowane nawet u małych dzieci. Ich zadaniem jest zmniejszenie reakcji alergicznej poprzez blokowanie działania histaminy – substancji odpowiadającej za stan zapalny i świąd. Dobrym wyborem jest również Allefin – lek w formie żelu, który łączy działanie przeciwhistaminowe (difenhydramina) ze znieczulającą miejscowo lidokainą. Takie połączenie szybko przynosi ulgę w bólu i podrażnieniu.

W przypadku osób z potwierdzonym uczuleniem na jad owadów, miejscowe leczenie żelem to tylko jeden z elementów postępowania. Należy pamiętać, że w razie silnej reakcji, podstawową pomocą może być zastrzyk na uczulenie na pszczoły – zawierający adrenalinę – który powinien zawsze znajdować się pod ręką u osób uczulonych.

Jak wygląda odczulanie na jad owadów?

Odczulanie dzieli się na dwa etapy: początkowy i podtrzymujący. Pierwszy etap może trwać od kilku godzin do kilkunastu tygodni, w zależności od wybranej strategii leczenia. Jego celem jest osiągnięcie tolerancji na dawkę jadu, która w fazie podtrzymującej jest następnie podawana co 4-6 tygodni, zazwyczaj przez trzy do pięciu lat.

Najbardziej wymagającym etapem immunoterapii jest faza początkowa, która w Polsce najczęściej przeprowadzana jest w szpitalu, gwarantując natychmiastową opiekę w przypadku ewentualnych komplikacji. Pierwszego dnia pacjentowi wykonuje się badanie ogólne, takie jak morfologia, EKG i zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. Lekarze sprawdzają, czy nie ma gorączki, infekcji lub innych problemów internistycznych, które wymagają wcześniejszego rozwiązania. Następnego dnia rano rozpoczyna się odczulanie na sali intensywnego nadzoru, gdzie pacjentowi podaje się podskórnie zastrzyk z alergenem (immunoterapia alergenowa). W trakcie procedury monitoruje się jego ciśnienie krwi, tętno i saturację. Cały czas przy pacjencie jest obecny lekarz, gotowy do reagowania na ewentualne niepożądane objawy po podaniu zastrzyku. Po kilku godzinach kończy się proces początkowego odczulania.

Odczulanie początkowe można również bezpiecznie przeprowadzać w ambulatorium, przy użyciu schematu cotygodniowego podawania stopniowo zwiększających się dawek jadu. Choć ten proces trwa dłużej, to jest bardziej bezpieczny w porównaniu do szybszych metod. Immunoterapia alergenowa jest skutecznym i bezpiecznym leczeniem, pod warunkiem, że prowadzi ją doświadczony alergolog. Dzięki niej uda się uzyskać pełną ochronę przed groźnymi reakcjami na jad osy u 90–100 procent pacjentów, a w przypadku alergii na jad pszczoły – u ponad 80 procent [5].

Podsumowanie

Uczulenie na pszczoły i inne owady wytwarzające jad to realne zagrożenie, szczególnie w okresie ich największej aktywności, czyli latem. Objawy mogą być bardzo groźne – od silnych reakcji miejscowych po wstrząs anafilaktyczny. Warto wiedzieć, jak się chronić i kiedy zastosować zastrzyk na uczulenie na pszczoły. Pomocne są także testy alergiczne oraz skuteczne odczulanie prowadzone przez alergologa. Jeśli masz uczulenie na jad owadów, zabezpiecz się, miej zawsze przy sobie zestaw przeciwwstrząsowy i rozważ immunoterapię, która może uratować życie.

Podobieństwa między difenhydraminą, dimenhydrynatem i klemastyną

Difenhydramina, dimenhydrynat oraz klemastyna to substancje czynne zaliczane do leków przeciwhistaminowych I generacji. Ich głównym zadaniem jest blokowanie działania histaminy, czyli substancji odpowiedzialnej za wywoływanie objawów alergii, takich jak świąd, kichanie, łzawienie czy obrzęk¹²³. Wszystkie te leki wykazują również działanie uspokajające oraz mogą powodować senność, co jest typowe dla leków tej generacji⁴². Z tego względu ich stosowanie może wpływać na sprawność psychofizyczną oraz zdolność prowadzenia pojazdów⁵⁶⁷.

Wszystkie trzy substancje dostępne są w różnych postaciach leków – od tabletek i syropów, przez żele i krople, aż po roztwory do wstrzykiwań. Ich zastosowanie i sposób działania może się jednak różnić w zależności od postaci i wskazań.

Wskazania – kiedy stosuje się difenhydraminę, dimenhydrynat i klemastynę?

Chociaż difenhydramina, dimenhydrynat i klemastyna mają zbliżony mechanizm działania, ich zastosowanie w praktyce bywa odmienne. Difenhydramina wykorzystywana jest głównie w leczeniu objawów alergii, świądu, przeziębienia, a także jako środek wspomagający zasypianie w przypadku bezsenności⁸⁹¹⁰. W preparatach złożonych występuje również w połączeniu z paracetamolem, gdzie łagodzi ból i ułatwia zasypianie, lub z nafazoliną – wtedy łagodzi objawy zapalenia błon śluzowych nosa i spojówek¹⁰⁹¹¹.

Dimenhydrynat, będący pochodną difenhydraminy, najczęściej stosowany jest w zapobieganiu i leczeniu choroby lokomocyjnej oraz w łagodzeniu nudności i wymiotów różnego pochodzenia¹². W preparatach złożonych może być używany także w leczeniu zawrotów głowy¹³.

Klemastyna wykorzystywana jest przede wszystkim w leczeniu objawów alergii, takich jak alergiczny nieżyt nosa, pokrzywka, świąd skóry czy obrzęk naczynioruchowy¹⁴¹⁵¹⁶. Może być stosowana zarówno doustnie, jak i w postaci roztworu do wstrzykiwań, gdzie używana jest wspomagająco np. we wstrząsie anafilaktycznym¹⁷.

• Difenhydramina: alergie, bezsenność, przeziębienie, świąd, pomocniczo w bólu i przeziębieniu⁸⁹¹⁰
• Dimenhydrynat: choroba lokomocyjna, nudności, wymioty, zawroty głowy¹²¹³
• Klemastyna: alergie, świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, wspomagająco we wstrząsie¹⁴¹⁵¹⁷

Warto zaznaczyć, że dimenhydrynat jest preferowany u dzieci powyżej 6 lat w chorobie lokomocyjnej, natomiast klemastyna dostępna jest w syropie już od 1. roku życia (w zależności od produktu), a difenhydramina – w zależności od postaci – może być przeciwwskazana u dzieci do 6, 12 lub nawet 18 lat¹⁸¹⁹²⁰.

Mechanizm działania i wpływ na organizm

Wszystkie omawiane substancje są tzw. antagonistami receptora H1, co oznacza, że hamują działanie histaminy i w ten sposób zmniejszają objawy alergiczne¹²³. Różnice pojawiają się jednak w dodatkowych właściwościach – difenhydramina i dimenhydrynat wykazują silniejsze działanie uspokajające, a także przeciwwymiotne i przeciwzawrotowe (szczególnie dimenhydrynat)⁴². Klemastyna natomiast działa głównie przeciwalergicznie i przeciwświądowo³.

Wszystkie trzy leki mogą mieć także działanie cholinolityczne, czyli hamujące działanie acetylocholiny, co objawia się np. suchością w ustach czy trudnościami w oddawaniu moczu⁴²³. Difenhydramina, dzięki łatwemu przenikaniu do mózgu, wykazuje silne działanie nasenne i uspokajające, dlatego jest stosowana w leczeniu bezsenności²¹. Dimenhydrynat, będący połączeniem difenhydraminy i chloroteofiliny, lepiej sprawdza się w chorobie lokomocyjnej, łagodząc nudności i wymioty².

Właściwości farmakokinetyczne tych substancji są dość podobne – po podaniu doustnym szybko się wchłaniają, osiągają maksymalne stężenie w osoczu po około 1-4 godzinach, a ich działanie utrzymuje się od 4 do 12 godzin w zależności od leku i postaci²²²³²⁴. Difenhydramina i dimenhydrynat są intensywnie metabolizowane w wątrobie, podobnie jak klemastyna.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje mają podobne przeciwwskazania, do których należy m.in. nadwrażliwość na daną substancję, jaskra z wąskim kątem przesączania, rozrost gruczołu krokowego, zatrzymanie moczu, astma w fazie zaostrzenia, a także stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (MAO)²⁵²⁶²⁷. W przypadku klemastyny i difenhydraminy przeciwwskazaniem może być również wiek poniżej określonego progu (np. 6 lub 12 lat w zależności od produktu)²⁸²⁰.

Niektóre przeciwwskazania są charakterystyczne dla wybranych leków. Przykładowo, dimenhydrynat nie powinien być stosowany u osób z padaczką, natomiast difenhydramina jest przeciwwskazana u osób z bliznowaceniem żołądka czy niedrożnością przewodu pokarmowego²⁶²⁹. Klemastyna powinna być stosowana ostrożnie u pacjentów z chorobami serca, nadciśnieniem czy porfirią³⁰.

• Wspólne przeciwwskazania: nadwrażliwość, jaskra, rozrost prostaty, zatrzymanie moczu, stosowanie inhibitorów MAO²⁵²⁶²⁷
• Różnice: difenhydramina – bliznowacenie żołądka, dimenhydrynat – padaczka, klemastyna – porfiria

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Bezpieczeństwo tych leków u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz osób z zaburzeniami pracy nerek i wątroby różni się w zależności od substancji i postaci leku. Difenhydramina zwykle nie jest zalecana u dzieci poniżej 6, 12 lub nawet 18 lat (zależnie od preparatu i drogi podania)²⁰³¹. Dimenhydrynat jest stosowany u dzieci powyżej 6 lat, natomiast klemastyna w syropie może być stosowana już od 1. roku życia, a w tabletkach – od 12 lat¹⁹³².

Stosowanie u kobiet w ciąży i karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności. Difenhydramina i dimenhydrynat nie są zalecane w ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, oraz podczas karmienia piersią, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko³³³⁴. Klemastyna może być stosowana w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności, a podczas karmienia piersią nie jest zalecana ze względu na możliwość działań niepożądanych u dziecka³⁵.

U osób z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby wszystkie te leki powinny być stosowane ostrożnie, a w ciężkich przypadkach są przeciwwskazane³⁶³⁷.

W przypadku prowadzenia pojazdów wszystkie trzy substancje mogą powodować senność i upośledzać zdolność koncentracji, dlatego nie powinno się ich stosować przed prowadzeniem samochodu lub obsługą maszyn⁵⁶⁷.

Podsumowanie – podobieństwa i różnice w praktycznym zastosowaniu

Leki przeciwhistaminowe I generacji – różnice w praktyce

Difenhydramina, dimenhydrynat i klemastyna to leki o zbliżonym działaniu przeciwhistaminowym, jednak różnią się zastosowaniem, bezpieczeństwem u dzieci oraz profilem działań niepożądanych. Difenhydramina i dimenhydrynat są silniej uspokajające, co może być zaletą w leczeniu bezsenności czy choroby lokomocyjnej, ale ogranicza ich stosowanie w codziennych sytuacjach. Klemastyna jest bezpieczniejsza dla młodszych dzieci (w syropie) i wykorzystywana głównie w alergiach. Wybór odpowiedniego leku powinien być zawsze dostosowany do wieku pacjenta, objawów oraz przeciwwskazań.