Pokrzywka jest chorobą skóry, podczas której tworzą się wypukłe, blade bąble otoczone zaczerwienieniem. Bąble przypominają te, które powstają na skórze po kontakcie z pokrzywą. Choroba powoduje świąd i pieczenie skóry, najczęściej nie pozostawia blizn lub przebarwień skóry. Jednakże nawet u połowy pacjentów może wystąpić również obrzęk naczynioruchowy. Obrzęk dotyczy tkanek podskórnych, np. ust, powiek, rąk, stóp, niekiedy genitaliów. Dodatkowo w miejscach narażonych na niewielki uraz (np. zadrapanie, potarcie, uciśnięcie) pojawiają się bąble pokrzywkowe. Czy istnieją skuteczne leki na pokrzywkę? Jakie leki przeciwhistaminowe bez recepty warto zastosować? Na te pytania odpowiadamy w dalszej części tekstu [1].

Co zawierają leki przeciwhistaminowe bez recepty na pokrzywkę?

Tabletki na pokrzywkę bez recepty można podzielić na leki przeciwhistaminowe I i II generacji. Każda z nich ma swoje wady i zalety. 

Leki przeciwhistaminowe I generacji

Leki przeciwhistaminowe I generacji w formie tabletek są w chwili obecnej dostępne na receptę (poza difenhydraminą i innymi postaciami jak krople czy żele). Są to klasyczne leki przeciwhistaminowe, które wprowadzono do lecznictwa w latach 40. XX wieku. Wykazują przede wszystkim skuteczność w leczeniu pokrzywki i kataru siennego. Znacznie słabiej działają w reakcjach uogólnionych, takich jak wstrząs anafilaktyczny. Do tej generacji należą pochodne etanoloaminy, etylenodiaminy, piperydyny, fenotiazyny. Leki I generacji nie są selektywne względem receptora H₁, czyli działają również na inne receptory, m.in. serotoninergiczne, cholinergiczne, adrenergiczne czy dopaminergiczne. Może to być przyczyną występowania działań niepożądanych, takich jak np. senność, otępienie, zaburzenia koordynacji ruchowej, suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia, trudności w oddawaniu moczu, zawroty głowy czy szumy w uszach. Leki te dobrze wchłaniają się z przewodu pokarmowego, działają najczęściej po 15-30 minutach, (z wyjątkiem klemastyny, którą podaje się co 12 godzin) i dawkuje się co 4-6 godzin. Do I generacji leków przeciwhistaminowych należą:

• difenhydramina (np. Apap Noc) — ze względu na silne oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy, oprócz zastosowania w nagłych odczynach skórnych ze świądem, jest również stosowana w zapobieganiu chorobie lokomocyjnej;
• klemastyna (np. Clemastinum WZF) — dzięki dłuższemu okresowi półtrwania (12 h w porównaniu do 4-6 h dla pozostałych leków tej generacji) wykazuje mniej działań niepożądanych, jednocześnie zachowując silne działanie przeciwalergiczne;
• prometazyna (np. Diphergan) — wykazuje również działanie uspokajające i przeciwwymiotne;
• ketotifen (np. Ketotifen WZF) — jego pierwszym wskazaniem było zapobieganie napadom astmy oskrzelowej;
• cyproheptadyna (np. Peritol) — stosowana najczęściej w odczynach alergicznych z dużym świądem;
• hydroksyzyna (np. Atarax) — wykazuje również działanie anksjolityczne [1,2].

Leki przeciwhistaminowe II generacji

Leki I generacji są bardzo skuteczne w leczeniu alergii, ale wykazują silne działanie na ośrodkowy układ nerwowy, co wywołuje szereg działań niepożądanych. Druga generacja leków przeciwhistaminowych H1 została wprowadzona do lecznictwa na początku lat 80-tych. Charakteryzuje się ona długim biologicznym okresem półtrwania (działają dłużej), mają powinowactwo wyłącznie do receptora H1 oraz słabo przenikają przez barierę krew mózg (brak działania na ośrodkowy układ nerwowy). Do leków przeciwhistaminowych II generacji należą m.in.:

• cetyryzyna (np. Zyrtec) i jej lewoskrętny izomer lewocetyryzyna (np. Xyzal) — najszybciej działający doustny lek przeciwhistaminowy II generacji;
• loratadyna (np. Claritine) i jej metabolit desloratadyna (np. Hitaxa) — wykazuje podobną kinetykę u dzieci i dorosłych;
• feksofenadyna (np. Allegra) — aktywny metabolit terfenadyny;
• ebastyna (np. Kestine) — wykazuje działanie kardiotoksyczne;
• mizolastyna (np. Mizollen) — stosowana głównie w leczeniu pokrzywki [1,2].

Leki przeciwhistaminowe bez recepty na pokrzywkę – przegląd preparatów 

W aptece można spotkać wiele tabletek na wysypkę. Jakie tabletki na świąd skóry bez recepty wybrać? Jaki jest skuteczny lek na pokrzywkę? Przykładowe tabletki dostępne w aptece przedstawiono poniżej.

Zyrtec UCB, tabletki powlekane

O produkcie

• 1 tabletka zawiera 10 mg cetyryzyny dichlorowodorku;
• dorośli, w tym seniorzy, przyjmują 1 tabletkę dziennie;
• lek ma działanie przeciwalergiczne (przeciwhistaminowe), skutecznie zwalcza pokrzywkę i świąd skory pochodzenia alergicznego;
• lek zawiera laktozę [3].

Allertec Effect, tabletki

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 20 mg bilastyny;
• może być stosowana od 12. roku życia w ilości 1 tabletki na dobę;
• jest wskazana w leczeniu objawowego leczenia alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek oraz pokrzywki;
• nie powinien powodować senności [4].

AlergoTeva, tabletki powlekane 

O produkcie 

• 1 tabletka zawiera 5 mg desloratadyny;
• lek nie wywołuje senności;
• tabletki hamują objawy alergii związane zarówno z zapaleniem błony śluzowej nosa, takimi jak katar sienny, łzawienie oczu, czy pokrzywka a także świądem skóry czy bąblami pokrzywkowymi;
• stosuje się 1 tabletkę na dobę (od 12. roku życia) [5].

Hitaxa Fast Junior, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 2,5 mg desloratadyny;
• lek stosuje się w leczeniu łagodnych objawów związanych z pokrzywką u dzieci już od 6. roku życia;
• preparat zawiera aspartam, przez co może być szkodliwy dla osób z fenyloketonurią;
• lek nie musi być popijany wodą ani innym płynem [6].

Lirra Gem, tabletki powlekane 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 5 mg lewocetyryzyny dichlorowodorku;
• lek ma działanie przeciwalergiczne i może być używany np. w przypadku pokrzywki;
• może być stosowany od 6. roku życia;
• zawiera laktozę, powinien być stosowany z ostrożnością u osób z nietolerancją niektórych cukrów [7]. 

Podsumowanie 

W leczeniu wysypki najczęściej wykorzystuje się tabletki zawierające leki przeciwhistaminowe H₁ II generacji. Skuteczny lek na pokrzywkę zawiera więc np. cetyryzynę, bilastynę, desloratadynę czy lewocetyryzynę. Tabletki na wysypkę stosuje się analogicznie jak w przypadku innych stanów alergicznych, zgodnie z ulotką. W przypadku, gdy objawy nie ustępują, należy udać się do lekarza. 

Chrząkanie jest nieartykułowanym dźwiękiem, który pojawia się, gdy chcemy pozbyć się zalegającej flegmy lub ciała obcego z gardła. Pomimo że jest to naturalny mechanizm obronny organizmu, to jeżeli występuje przez dłuższy czas, może wskazywać na problemy zdrowotne. Flegma w gardle często jest związana z infekcją, rzadziej z alergią czy różnego rodzaju podrażnieniami. Jest to związane ze ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, przełyku lub oskrzelach. Chrząkanie może też być spowodowane przez nerwicę. Ma ono wtedy charakter nawykowy i najczęściej pojawiają się w przypadku konkretnych sytuacji. Często chrząkanie jest efektem refluksu żołądkowo-przełykowego lub alergii pokarmowych. Jak w takim razie pozbyć się flegmy z gardła? Co będzie najlepsze na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie [1]? 

Jak pozbyć się ciągłej flegmy w gardle i chrząkania?

Ciągła flegma w gardle i chrząkanie to uciążliwa przypadłość. Często może wymagać wizyty u lekarza, w szczególności jeżeli nie jest znana jej przyczyna. Niezależnie od przyczyny, kluczowe jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Dzięki temu śluzówka jest odpowiednio nawilżona, co rozrzedza zalegająca wydzielinę. Warto również ograniczyć nabiał, ponieważ może on prowadzić do zwiększonej produkcji flegmy. Samo leczenie powinno opierać się na wyeliminowaniu przyczyny, np. refluks żołądkowo-przełykowy, alergia czy infekcja. Czy istnieją jakieś dobre leki na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie [2]? 

Przegląd leków na rozrzedzenie flegmy w gardle

Leki na rozrzedzenie flegmy w gardle dzielą się na leki mukolityczne, leki przeciwhistaminowe i leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku. To jedna z metod tego, jak pozbyć się flegmy z gardła. Poniżej omawiamy każdą grupę i wymieniamy wybrane leki na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie. 

Leki mukolityczne 

Substancje wykrztuśne zmniejszają lepkość śluzu, upłynniają go i ułatwiają odkrztuszanie. Najczęściej okażą się one pomocne, jeżeli flegma jest spowodowana przez infekcję. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej.

Ambroksol Orifarm, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 30 mg ambroksolu chlorowodorku;
• może być stosowany od 1. roku życia;
• produkt leczniczy stosuje się w ostrych i przewlekłych schorzeniach dróg oddechowych przebiegających z utrudnieniem odkrztuszania lepkiej wydzieliny w drogach oddechowych; 
• bezwzględnie nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży;
• w kolejnych miesiącach ciąży może być stosowany jedynie pod nadzorem lekarza [3].

Flegamina bez cukru o smaku miętowym, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 4 mg bromoheksyny chlorowodorku;
• lek ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny, stosowany jest w przypadku kaszlu mokrego;
• bezwzględnie nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży;
• w kolejnych miesiącach ciąży może być stosowany jedynie pod nadzorem lekarza [4].

Actifed, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 1,25 mg chlorowodorku triprolidyny, 30 mg chlorowodorku pseudoefedryny i 10 mg bromowodorku dekstrometorfanu;
• lek jest zalecany osobom dorosłym oraz dzieciom od 7 roku życia;
• odblokowuje nos, zmniejsza ilość wydzieliny i łagodzi suchy kaszel;
• ma smak jeżynowy;
• ze względu na zawartość pseudoefedryny i dekstrometorfanu może być kupiony jedynie przez osoby dorosłe i w ilości tylko 1 opakowania [5]. 

Leki przeciwhistaminowe na flegmę w gardle 

Kolejnym powodem zalegającej flegmy może być alergia. W takim przypadku, aby zwalczyć przyczynę, należy zastosować leki przeciwhistaminowe. Kilka przykładowych przedstawiono poniżej.

Amertil Bio, tabletki

O produkcie

• lek zawierający 10 mg dichlorowodorku cetyryzyny w 1 tabletce;
• działa przeciwalergiczne;
• może być stosowany powyżej 6. roku życia;
• należy pamiętać, że jest to lek I generacji, może więc powodować senność [6].

Hitaxa Fast, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

O produkcie

• produkt leczniczy zawiera 5 mg desloratadyny w 1 tabletce;
• może być stosowana dopiero od 12. roku życia;
• zawiera aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią;
• stosowany w przypadku objawów alergicznych;
• nie powinien powodować senności;
• występuje w postaci wygodnych do stosowania tabletek rozpadających się w jamie ustnej [7].

Aleric Deslo Active, syrop

O produkcie 

• 1 ml syropu zawiera 0,5 ml desloratadyny;
• może być stosowany przez dzieci i dorosłych od 6. roku życia;
• jest stosowany w przebiegu alergii, gdzie zmniejsza ilość wydzieliny z nosa, łagodzi kichanie i świąd, zmniejsza uczucie zatkanego nosa, łagodzi zaczerwienienie i łzawienie oczu i objawy pokrzywki;
• lek nie powinien powodować sedacji, zmniejszać koncentracji czy utrudniać prowadzenia pojazdów [8]. 

Jak pozbyć się flegmy z gardła? Spróbuj leków na zgagę!

Często przyczyną ciągłej flegmy w gardle może być także refluks żołądkowo-przełykowy lub zgaga. W takim przypadku najlepiej zająć się przyczyną i zastosować inhibitory pompy protonowej. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej. 

Controloc Control 20 mg, tabletki dojelitowe 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 20 mg pantoprazolu;
• lek stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawów choroby refluksowej przełyku u dorosłych;
• zaleca się przyjmowanie 1 tabletki na dobę, przed posiłkiem [9].

Helicid Control 10 mg, kapsułki 

O produkcie 

• 1 kapsułka zawiera 10 mg omeprazolu;
• jest stosowany podczas krótkotrwałego leczenia refluksu żołądkowo-przełykowego j zgagi;
• zaleca się 2 kapsułki dziennie, najlepiej na czczo;
• powinien być stosowany jedynie przez osoby dorosłe [10]. 

Ortanol Max, kapsułki dojelitowe 

O produkcie 

• każda kapsułka zawiera 20 mg omeprazolu;
• stosuje się 1 kapsułkę na dobę, najlepiej rano przed jedzeniem;
• produkt leczniczy stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, takich jak zgaga, refluks, zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej czy kwaśne odbijanie;
• może być stosowany tylko przez dorosłych [11].

Podsumowanie 

Chrząkanie spowodowane zaleganiem flegmy, może mieć różne podłoża. Najczęściej jest związane z infekcją. Można wtedy zadać sobie pytanie, jak pozbyć się flegmy z gardła? Stosuje się wtedy leki mukolityczne, takie jak ambroksol czy bromoheksyna. Zaleganie flegmy może mieć również podłoże alergiczne. Warto zastosować wtedy leki przeciwhistaminowe, takie jak np. desloratadyna czy cetyryzyna. Jeżeli chrząkanie jest spowodowane refluksem żołądkowo-przełykowym, pomóc może zastosowanie inhibitorów pompy protonowej, takich jak omeprazol czy pantoprazol. Jednak, gdy doskwiera ciągła flegma w gardle i chrząkanie leki nie zawsze są konieczne. Należy pamiętać również o odpowiednim nawodnieniu organizmu, diecie i aktywności fizycznej.

Użądlenie osy lub pszczoły dla większości ludzi kończy się objawami miejscowymi, takimi jak zaczerwienienie, ból i opuchlizna miejsca użądlenia. U niektórych może jednak dojść do znacznie groźniejszego wstrząsu anafilaktycznego. Jest to stan zagrożenia życia, wymagający zadbania w pierwszej chwili o prawidłową drożność górnych dróg oddechowych oraz fachową opiekę medyczną. Warto sprawdzić także, czy do użądlenia doszło przez osę czy pszczołę. Osa nie pozostawia żądła, więc w przeciwieństwie do pszczoły może żądlić wielokrotnie, dlatego warto sprawdzić, czy w ranie nie znajduje się żądło. W przypadku lżejszych objawów pomocne będą preparaty miejscowe, takie jak hydrokortyzon na ukąszenia, leki przeciwhistaminowe lub wyroby medyczne przeznaczone do łagodzenia skutków ukąszeń owadów. Mogą być także zastosowane doustne leki przeciwhistaminowe o działaniu ogólnoustrojowym. Czy osy to jedyny problem? Jakie owady mogą nas jeszcze użądlić i pozostawić niemiłego bąbla na skórze? [1]. 

Co powoduje ugryzienie komara?

W Polsce wśród ukąszeń owadów bez wątpienia królują komary. Są one szczególnie aktywne w wakacje. Na szczęście polskie komary nie przenoszą groźnych chorób, jak to ma miejsce w krajach tropikalnych. Nie oznacza to jednak, że można je lekceważyć. Ich ugryzienia pozostawiają bowiem na skórze swędzące czerwone bąble. Postępowanie jest podobne jak w przypadku użądlenia przez osę, z tym, że nie dochodzi w tych przypadkach do groźnego dla życia wstrząsu anafilaktycznego. Jeśli zastanawiasz się, co na ukąszenia owadów działa najlepiej – odpowiedź znajdziesz w dalszej części artykułu [2]. 

Leki przeciwhistaminowe na ukąszenia

Znane jest wiele substancji mających działanie przeciwhistaminowe. Bez problemu można je znaleźć w aptece w preparatach dostępnych bez recepty. Hamują one objawy reakcji występujących m.in. po ugryzieniach. Do najczęstszych objawów alergicznych należą pokrzywka, świąd, obrzęk czy zaczerwienienie spojówek. Substancjami o działaniu przeciwhistaminowym są m.in.:

• dimetynden – jest to lek starszej generacji, przez co może powodować senność np. Fenistil żel lub krople;
• loratadyna – również lek starszej generacji np. Flonidan Control, Loratan Pro czy Claritine Allergy;
• cetyryzyna – także może powodować senność, np. Amertil Bio, Zyrtec UCB czy Allertec WZF;
• desloratadyna – nie powinna powodować takiej senności jak wyżej wymienione, np.  Aleric Deslo Active, Hitaxa Fast czy AlergoTeva;
• feksofenadyna – u większości pacjentów nie powoduje senności, np. Allegra, Lirra Gem czy Zyx Bio [1,2].

Co wybrać na ukąszenia owadów – preparaty doustne czy miejscowe?

W aptece można znaleźć zarówno preparaty doustne, jak i miejscowe, które będą pomocne w przypadku ukąszenia przez owady. Aby ich działanie było skuteczne, należy wybrać substancje o udowodnionym działaniu. Trzeba pamiętać, że domowe sposoby czy preparaty zawierają wapno, nie są skuteczne w przypadku reakcji alergicznych, szczególnie tych o większym nasileniu. Przykładowe preparaty opisano poniżej. 

Jakie maści i żele na ukąszenie wybrać?

Po ukąszeniu owada skóra może swędzieć, piec lub być zaczerwieniona. Na szczęście istnieje wiele preparatów, które pomagają złagodzić te dolegliwości. Najczęściej dostępne i najchętniej wybierane przez pacjentów są w formie maści lub żeli.

Hydrocortisonum, krem

O produkcie

• zawiera 5 mg/g octanu hydrokortyzonu;
• jest to lek dostępny bez recepty;
• jako steryd działa silnie przeciwświądowo i przeciwzapalnie, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno go nadużywać;
• jest jednym częściej stosowanych preparatów dostępnych bez recepty na przeróżne problemy skórne m.in. w łagodzeniu objawów po ukąszeniach owadów [3].

Maxicortan, krem

O produkcie

• zawiera 10 mg/g octanu hydrokortyzonu – najwyższa dostępna dawka;
• jest to lek dostępny bez recepty o udowodnionym działaniu leczniczym;
• hydrokortyzon jest sterydem działającym bardzo silnie przeciwświądowo i przeciwzapalnie;
• nie wolno nadużywać tego preparatu i należy go stosować przez jak najkrótszy czas;
• jest jednym bardziej popularnych preparatów dostępnych bez recepty na problemy skórne m.in. łagodzenie objawów po ukąszeniach owadów [4].

Fenistil, żel 

O produkcie

• zawiera 1 mg/g maleinianu dimentydenu;
• jest to lek dostępny bez recepty o działaniu przeciwhistaminowym, stosowany miejscowo;
• działa przeciwświądowo, miejscowo zmniejsza obrzęki, podrażnienia skóry, jest polecany m.in. po ugryzieniach owadów czy po poprzednich słonecznych;
• może być stosowany u dzieci;
• jest również zarejestrowany jako krople, zamiast miejscowego działania wykazuje wtedy analogiczne działania, ale ogólnoustrojowe [5]. 

Allefin, żel 

O produkcie

• zawiera 20 mg chlorowodorku difenhydraminy oraz 10 mg chlorowodorku lidokainy jednowodnego w 1 g żelu;
• jest to lek przeciwhistaminowy i miejscowo znieczulający;
• może być stosowany przez dzieci;
• dobrze się sprawdzą w przypadku ukąszeń owadów [6].

Entil Ukąszenia, żel 

O produkcie

• nie jest to lek, a jedynie wyrób medyczny, z tego względu nie będzie miał udowodnionego działania leczniczego;
• zawiera glikol oktylenowy, glikol polietylenowy, glicerol, karbomer, wodorotlenek sodu i wodę oczyszczoną;
• preparat działa na zasadzie aktywności osmotycznej, czyli usuwa toksyny wstrzyknięte w skórę przez owady, które powodują zaczerwienienie, swędzenie i obrzęk;
• nie ma ograniczeń wiekowych, ten preparat warto użyć zaraz po ukąszeniu [7].

Czy warto stosować tabletki na ukąszenia?

Na ukąszenia można stosować także doustne tabletki przeciwalergiczne. Mogą one pomóc w łagodzeniu objawów, takich jak świąd, obrzęk czy zaczerwienienie, zwłaszcza gdy reakcja alergiczna jest silniejsza. Działają one od wewnątrz, blokując reakcje organizmu na alergen.

Amertil Bio, tabletki

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający 10 mg dichlorowodorku cetyryzyny w 1 tabletce;
• działa przeciwalergiczne, może być stosowany m.in po ugryzieniach owadów;
• może być stosowany powyżej 6. roku życia;
• może powodować senność [9].

Hitaxa Fast, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

O produkcie

• lek zawierający 5 mg desloratadyny w 1 tabletce;
• może być stosowana dopiero od 12. roku życia;
• zawiera aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią;
• stosowany w przypadku objawów alergicznych;
• występuje w postaci wygodnych do stosowania tabletek rozpadających się w jamie ustnej [10].

Kiedy warto sięgnąć po syrop na ukąszenia?

Inną opcją są syropy na ukąszenia o działaniu przeciwhistaminowym. Są one szczególnie polecane dla dzieci, ponieważ łatwo je podać w formie płynnej, co czyni je wygodnym rozwiązaniem. Syropy skutecznie łagodzą swędzenie, obrzęk i zaczerwienienie, a ich działanie jest szybkie i efektywne.

Duozinal, syrop

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający 2,5 mg dichlorowodorku cetyryzyny i 58 mg jonów wapnia (w postaci chlorku wapnia dwuwodnego) w 5 ml syropu;
• może być podawany już od 2. roku życia;
• działa przeciwalergicznie;
• nie należy łączyć tego syropu z alkoholem [11]. 

Podsumowanie 

Ugryzienia przez owady w Polsce z reguły nie są groźne dla zdrowia, poza nielicznymi przypadkami użądlenia osy lub pszczoły, które mogą prowadzić u osób uczulonych do stanu zagrożenia życia w postaci wstrząsu anafilaktycznego. W pozostałych przypadkach, aby złagodzić reakcję alergiczną, warto zastosować powszechnie dostępne w aptece preparaty miejscowe, które mają działanie przeciwhistaminowe. Jeżeli objawy tego wymagają można także zastosować doustne preparaty przeciwhistaminowe. 

Katar to potoczne określenie ostrego nieżytu nosa. Jest jedną z najczęstszych dolegliwości towarzyszących nam w okresie jesienno-zimowym. Zwykle jest niegroźną infekcją, która utrudnia codzienne funkcjonowanie, ale nie jest istotnym zagrożeniem zdrowotnym i na ogół ustępuje samoistnie lub po zastosowaniu leczenia objawowego. Innym rodzajem kataru jest alergiczny nieżyt nosa (ANN), spowodowany reakcją na alergeny [1].

Jakie są przyczyny kataru? 

Katar rozwija się na skutek stanu zapalnego błony śluzowej nosa lub zatok przynosowych. W wyniku tego dochodzi do wzmożonej produkcji wydzieliny śluzowej, która wypływa na zewnątrz przez nozdrza lub spływa po tylnej ścianie gardła, co może się przyczynić do wystąpienia np. kaszlu. Do najważniejszych przyczyn nieżytu nosa zalicza się infekcje wirusowe, rzadziej bakteryjne. W dalszej kolejności są to reakcje alergiczne, kontakt z substancjami drażniącymi (pyły, środki chemiczne) i jeszcze rzadsze stany, jak np. niedoczynność tarczycy. Katar o pochodzeniu alergicznym może stanowić jedną z dziesięciu głównych przyczyn wizyt pacjentów w poradni rodzinnej. Wśród pacjentów zgłaszających się do lekarza rodzinnego z objawami nieżytu nosa 30–60% przypadków mogą stanowić chorzy z ANN. Alergiczny nieżyt nosa możemy podzielić ze względu na czas trwania objawów na:

• okresowy – trwa mniej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż 4 tygodnie;
• przewlekły – trwa dłużej niż 4 dni w tygodniu i więcej niż 4 tygodnie [1].

Wiemy już, że katar może utrudnić codziennego funkcjonowanie i odebrać nam radość z życia. W większości przypadków przejdzie sam, ale czy istnieją jakieś skuteczne leki na zatkany nos? Co jest najlepsze na katar? To wszystko wyjaśniamy w dalszej części artykułu.

Skuteczne leki na katar infekcyjny – co można wybrać?

Leczenie kataru polega na łagodzeniu jego objawów. Oczywiście, jeśli jest możliwe leczenie przyczynowe, np. bakteryjnego zapalenia zatok, można je zastosować, choć wiąże się z przyjęciem antybiotyku. Jednak to co możemy zrobić sami, to usuwać nadmiar zalegającej wydzieliny, rozrzedzać ją, żeby łatwiej było ją usunąć lub poprawiać drożność nosa poprzez obkurczenie naczyń krwionośnych i zmniejszenie obrzęku błon śluzowych za pomocą produktów dostępnych bez recepty, w formie sprayów na katar lub tabletek. Ciekawym rozwiązaniem jest również stosowanie inhalacji parowych. W aptece możemy kupić olejki eteryczne pojedynczo (np. sosnowy, goździkowy, eukaliptusowy, rozmarynowy, miętowy), ale dostępne są także jako produkty łączone, np. Olbas Oil, Inhalol). To dobry pomysł, bo aplikując kilka kropli do kąpieli parowej, mamy już zestaw wielu olejków, które pomogą udrożnić zatkany nos i zatoki. Poniżej przedstawiamy najlepsze spraye na katar i skuteczne leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa, a także wybrane preparaty z olejkami eterycznymi.

Inhalacje z olejkami eterycznymi – naturalne wsparcie na zatkany nos

Inhalacje parowe to prosta, domowa metoda, która świetnie uzupełnia leczenie kataru i niedrożności nosa. Ciepła para pomaga rozrzedzić zalegającą wydzielinę, ułatwia jej usuwanie i przynosi szybkie uczucie ulgi przy zatkanym nosie i zatokach. Do inhalacji można stosować pojedyncze olejki eteryczne, takie jak sosnowy, goździkowy, eukaliptusowy, miętowy, lawendowy czy rozmarynowy, jednak szczególnie wygodnym rozwiązaniem są preparaty łączone – np. Olbas Oil czy Inhalol – które zawierają mieszaninę kilku olejków o działaniu udrażniającym i odkażającym.

Aby wykonać inhalację, wystarczy dolać kilka kropli preparatu do miski z gorącą (ale nie wrzącą!) wodą, następnie nachylić się nad parującą powierzchnią, przykrywając głowę ręcznikiem i wdychać parę przez 5–10 minut. Taka kuracja może być stosowana 1–2 razy dziennie, aby złagodzić objawy infekcji, ułatwić oddychanie i wspomóc oczyszczanie zatok.

Olbas^® Oil, płyn

O leku

• płyn przeznaczony do sporządzania inhalacji parowej i swobodnej;
• lek na katar, który ułatwia oddychanie i odblokowuje zatkany nos;
• łagodzi objawy przeziębienia i zapalenia zatok przynosowych oraz zmniejsza obrzęk błony śluzowej nosa;
• kombinacja naturalnych olejków eterycznych, pozwala upłynnić zalegającą wydzielinę i ułatwia oddychanie;
• lek zawiera olejek kajeputowy, eukaliptusowy, jałowcowy, miętowy, mentol i salicylan metylu;
• odpowiedni dla dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia.

Najlepsze spraye na katar na oczyszczenie nosa

Preparaty wody morskiej, w postaci izotonicznych (Sterimar Higiena Nosa) lub hipertonicznych roztworów chlorku sodu (np. Sterimar Zatkany Nos, Marimer hipertoniczny, Marimer Baby hipertoniczny, Sterimar Zatkany Nos baby) i innych soli mineralnych w aerozolach (sprayach, które jako gaz nośnikowy mają sprężone powietrze), umożliwiają mechaniczne oczyszczenie zatkanego nosa oraz nawilżenie śluzówki. Co ważna woda morska – hipertoniczna i izotoniczna – nie uzależnia i nie podrażnia tak mocno jak inne spraye na katar. Niektóre preparaty zawierają wodę termalną (np. NasoDrill), bogatą w związki siarki. Woda siarkowa ułatwia upłynnienie i usunięcie wydzieliny z nosa, zmniejsza miejscowe zapalenie i wzmacnia barierę odpornościową błon śluzowych. Produkty wody morskiej i termalnej są bezpieczne, można stosować je przewlekle, a także przed użyciem leków zawierających substancje czynne, aby oczyścić nos i ułatwić dostęp związków aktywnych do śluzówki. Preparaty hipertoniczne będą skuteczniej udrażniały zatkany nos niż te izotoniczne.

Uzupełnieniem tej grupy mogą być również preparaty zawierające składniki emolientowe i olejki roślinne, takie jak Bacterid. Wspomagają one naturalne oczyszczanie nosa, łagodzą podrażnienia oraz chronią śluzówkę przed przesuszeniem. Dzięki temu mogą być dobrym wyborem w sytuacjach, gdy zależy nam nie tylko na udrożnieniu nosa, ale także na dodatkowej pielęgnacji i wsparciu regeneracji błony śluzowej.

Bacteridkrople do nosa

Wyrób medyczny

O produkcie

• zalecany do stosowania przy stanach zapalnych błony śluzowej nosa z przekrwieniem i uczuciem zatkania;
• rekomendowany przy stanie zapalnym zatok przynosowych, nieżycie nosa i nawracającym zapaleniu ucha środkowego;
• składniki zawarte w wyrobie upłynniają wydzielinę, co odtyka zatkany nos i wspomaga oddychanie;
• zawiera olej z drzewa mastyksowego o właściwościach kojących;
• zawarte składniki emolientowe łagodzą podrażnienia i chronią śluzówkę;
• może być stosowany  od 2. roku życia;
• przebadany klinicznie.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , , zapalenia zatok , zapalenia błony śluzowej nosa oraz przeziębienia.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

STERIMAR Zatkany Nos woda morskapłyn

Wyrób medyczny

O produkcie

• spray do nosa w postaci hipertonicznego roztworu wody morskiej z dodatkiem miedzi;

• odpowiedni dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia;

• działa osmotycznie – zmniejsza obrzęk błony śluzowej i udrażnia nos;

• stosowany w przeziębieniu, nieżycie nosa i zapaleniu zatok, wspomaga profilaktykę grypy;

• usuwa wydzielinę, kurz i alergeny;

• wspiera naturalne mechanizmy obronne błony śluzowej nosa.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku , zatkanego nosa, zapalenia zatok oraz przeziębienia.

Dawkowanie

Stosuj produkt 2-6 razy w ciągu dnia lub częściej, aż do ustąpienia obrzęku na śluzówce.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

STERIMAR Hipertoniczny BABY woda morskapłyn

Wyrób medyczny

O produkcie

• spray donosowy dla niemowląt i dzieci od 3. miesiąca życia;

• hipertoniczny roztwór wody morskiej, bez konserwantów;

• nowa opatentowana końcówka zapewnia bezpieczną i delikatną aplikację;

• udrażnia nos, zmniejsza obrzęk i ułatwia oddychanie przy katarze;

• zawiera sole mineralne i pierwiastki śladowe, w tym miedź;

• wspiera naturalne mechanizmy obronne błony śluzowej nosa.

 

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku , alergicznego nieżytu nosa, zapalenia zatok , przeziębienia oraz zapalenia błony śluzowej nosa.

Dawkowanie

Ten wyrób medyczny jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania, od 2 do 6 razy dziennie.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

NasoDrill, spray do nosa

O produkcie

• bezpieczny produkt, można stosować bez ograniczeń czasowych;
• wygodny aplikator;
• można stosować zarówno u niemowląt, jak i dorosłych;
• wyrób medyczny.

Disnemar, aerozol do nosa

O produkcie

• bezpieczny produkt, można stosować bez ograniczeń czasowych;
• dostępne są wersje dla młodszych (Disnemar Junior – od 5 do 12 lat) i najmłodszych (Disnemar Baby – od 0 do 4 lat);
• wyrób medyczny;
• wygodny dozownik umożliwia równomierne rozpylenie roztworu w postaci delikatnej mgiełki do jam nosowych.

Marimer Hipertoniczny, aerozol do nosa

O produkcie

• 100% naturalny roztwór hipertoniczny wody morskiej (zawartość soli 22 g/l);
• skutecznie udrażnia i oczyszcza jamy nosowe;
• może być stosowany już od 1. dnia życia;
• produkt nie zawiera konserwantów;
• po każdym życiu należy umyć aplikator.

Marimer Baby Hipertoniczny, aerozol do nosa

O produkcie

• hipertoniczny roztwór pomaga oczyścić nos dziecka z nadmiaru zalegającej wydzieliny;
• pudełko z aplikatorem ułatwiającym prawidłowe podanie;
• nie zawiera konserwantów.

Leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa

W celu krótkotrwałego, objawowego leczenia niedrożności nosa spowodowanej zapaleniem błony śluzowej nosa lub zapaleniem zatok przynosowych, dobrze sprawdzą się produkty lecznicze zawierające substancje obkurczające naczynia krwionośne i zmniejszające obrzęk błon śluzowych. W wyniku tego działania dochodzi do udrożnienia nosa i ułatwienia oddychania, nawet po dwóch minutach od zastosowania. Do leków zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa zaliczamy m.in. ksylometazolinę, oksymetazolinę, fenylefrynę, pseudoefedrynę. Dostępne są w postaci aerozoli do nosa (np. Sudafed XyloSpray HA, Otrivin, Otrivin Allergy, Nasivin Classic) lub tabletek na katar, np. Sudafed, Acatar Acti-Tabs. Preparatów w aerozolu nie należy stosować dłużej niż 7 dni i częściej niż 3 razy dziennie osób dorosłych, gdyż można uzależnić śluzówkę od działania produktu [1].

Acatar Acti-Tabs, tabletki

O produkcie

• zawiera pseudoefedrynę, która skutecznie udrażnia nos;
• zawiera również triprolidynę, która zmniejsza kichanie i świąd w nosie;
• w opakowaniu 12 tabletek;
• tylko dla dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia.

Sudafed Xylospray HA, aerozol do nosa

O produkcie

• przeznaczony jest do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat;
• wygodny aplikator;
• zawiera dodatek substancji nawilżającej śluzówkę nosa;
• przeznaczony do krótkotrwałego leczenia kataru infekcyjnego.

Czy istnieją leki na ropny katar bez recepty?

W przypadku trudnej do usunięcia, zalegającej w zatokach wydzieliny warto zastosować roślinne leki na katar, mające właściwości upłynniające śluz, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, np. Sinupret, Sinupret Extract, Respero Myrtol.

Sinupret, tabletki drażowane

O produkcie

• małe tabletki drażowane, łatwe do połknięcia;
• można stosować u dzieci od 6 lat;
• zawiera żelatynę;
• zawiera sacharozę;
• produkt leczniczy roślinny.

Sinupret extract, tabletki drażowane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera składniki o potwierdzonym działaniu rozrzedzającym śluz;
• produkt jest zarejestrowany jako lek, co jest gwarancją jego jakości;
• zawiera skoncentrowany wyciąg ziołowy;
• nie należy stosować leku w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników leku, u pacjentów z chorobą wrzodową i u osób poniżej 18 roku życia;
• w trakcie terapii mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub miejscowe reakcje nadwrażliwości;
• jeżeli w ciągu tygodnia nie obserwuje się poprawy, należy skonsultować się z lekarzem;
• podczas ciąży i karmienia piersią przed zastosowaniem leku należy skontaktować się z lekarzem;
• dostępny także w formie tabletek o mniejszym stężeniu substancji i jako krople.

W przypadku Sinupretu, poza rozrzedzeniem wydzieliny w badaniach zaobserwowano dodatkowo działanie zwiększające częstotliwość ruchu rzęsek nabłonka oddechowego, co pomaga oczyścić drogi oddechowe oraz hamujący wpływ na namnażanie się wirusów, wywołujących infekcje układu oddechowego (rhinowirusy, adenowirusy, wirusy paragrypy, wirusy nabłonka oddechowego oraz wirusy grypy typu A). Badania in vitro nad lekiem Sinupret potwierdziły również skuteczność antybakteryjną względem bakterii wywołujących infekcje układu oddechowego (Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae). Niestety jeśli w zatokach rozwinęła się infekcja bakteryjne to często leki roślinne będą niewystarczające i należy sięgnąć po antybiotyk [3].

Lek Sinupret Extract łagodził objawy ciężkiego wirusowego zapalenia zatok u badanych pacjentów dwa dni szybciej niż w przypadku placebo. Wskazany jest do stosowania u dorosłych w leczeniu ostrych niepowikłanych stanów zapalnych zatok przynosowych z objawami takimi jak katar, niedrożność nosa, ból głowy, ból lub uczucie rozpierania twarzy [4].

Respero Myrtol, lek na bazie olejków eterycznych eukaliptusa, pomarańczy słodkiej, mirtu zwyczajnego i cytryny zwyczajnej ma działanie przeciwbakteryjne, powoduje upłynnienie gęstego śluzu, ułatwia usuwanie go i odkrztuszanie [5].

Respero Myrtol, kapsułki dojelitowe, miękkie

O produkcie

• zalecany powyżej 10 lat życia;
• postać kapsułek, łatwa do połknięcia;
• zawiera sorbitol;
• zawiera żelatynę;
• produkt leczniczy roślinny.

Co na katar alergiczny – sterydy do nosa i inne tabletki?

Podstawą leczenia alergicznego nieżytu nosa są miejscowo działające sterydy donosowe (np. mometazonu furoinian, flutikazonu propionian). Substancje te znajdują się w lekach takich jak np. Metmin Control, Nasometin Control, Pronasal Control, OtriAllergy Control. Sterydy na katar zalecane są w grupie dorosłych i sugerowane w grupie dzieci. Ze względu na to, że wytyczne polskiego standardu leczenia nieżytów nosa podkreślają potrzebę indywidualnego podejścia terapeutycznego w zależności od typu ANN (okresowy, przewlekły, umiarkowany, ciężki), wieku i chorób współistniejących, istotne jest uzyskanie diagnozy lekarskiej. Nie powinniśmy samodzielnie zaczynać stosowania sterydów donosowych [5]. 

Momester Nasal, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostepny bez recepty;
• substancja czynna zawarta w aerozolu działa przeciwalergicznie i przeciwzapalnie;
• lek nie jest przeznaczony dla osób poniżej 18 roku życia (bez konsultacji lekarskiej);
• nie należy stosować leku bez konsultacji z lekarzem w okresie ciąży oraz karmienia piersią;
• nie wolno stosować u pacjentów po niedawno przebytym urazie nosa lub po zabiegu chirurgicznym;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• lek działa głównie miejscowo, co minimalizuje występowania ogólnoustrojowych działań niepożądanych.

OtriAllergy Control, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny preparat z flutikazonem bez recepty;
• lek nie jest przeznaczony dla osób poniżej 18 roku życia;
• nie należy stosować leku bez konsultacji z lekarzem w okresie ciąży oraz karmienia piersią;
• nie wolno stosować u pacjentów po niedawno przebytym urazie nosa lub po zabiegu chirurgicznym;
• zawiera 60 dawek w opakowaniu.

W przypadku okresowych lub przewlekłych dolegliwości o charakterze łagodnym i umiarkowanym wskazane jest stosowanie doustnych lub donosowych leków przeciwalergicznych na katar (przeciwhistaminowych). W postaci donosowej można podawać np. azelastynę (np. Allergodil), dimetinden (składnik leku Otrivin Allergy). W postaci doustnej w tabletkach lub kapsułkach dostaniemy cetyryzynę (np. Allertec), lewocetyryzynę (np. Lirra Gem), loratadynę (np. Dynid Gem), desloratadynę (np. Aleric Deslo Active), feksofenadynę (np. Allegra) czy bilastynę (np. Clatra Allergy). Wspomagająco objawowo i krótkotrwale (do 5-7 dni) można stosować leki obkurczające naczynia błony śluzowej jamy nosa (np. ksylometazolinę, oksymetazolinę) [6].

Otrivin Allergy, aerozol do nosa

O produkcie

• produkt jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat;
• zawiera konserwanty;
• sprawdzi się dobrze w katarze alergicznym;
• do krótkotrwałego stosowania.

Clatra Allergy, tabletki

O produkcie

• można stosować od 12 lat życia;
• nie zawiera laktozy;
• nie zawiera cukru;
• można podzielić tabletkę w celu łatwiejszego połknięcia (linia podziału nie służy do dzielenia na równe dawki).

Jak wybrać najlepszy lek na katar? 

Jakie leki na katar zastosujemy, powinno zależeć od tego, jaki rodzaj kataru mamy. W przypadku ostrego nieżytu nosa spowodowanego infekcją, zazwyczaj potrzebujemy doraźnego, szybko działającego środka, który udrożni nos i ułatwi oddychanie. Wtedy warto sięgnąć po aerozole z ksylometazoliną lub oksymetazoliną, takie jak np. Otrivin, Nasivin. Należy jednak pamiętać, że produktów tych nie można stosować dłużej niż przez 5-7 dni, gdyż powodują one uzależnienie śluzówki nosa i mogą przynieść trwałe niepożądane skutki. Do częstszego stosowania warto wybrać hipertoniczne roztwory soli morskiej. Skutecznie odtykają zatkany nos, a nie niosą ze sobą ryzyka uzależnienia. Możemy je stosować częściej i dłużej, ale też trzeba pamiętać o tym, że przy bardzo częstym stosowaniu mogą podrażnić śluzówkę nosa. Hipertoniczne roztwory wody morskiej są uniwersalne, gdyz mogą być stosowane nawet od 1. dnia życia, więc to produkty idealne dla rodziny. Pamiętajmy, aby każdy miał swoją wodę morską – ze względów higienicznych.

Jeśli mamy gęstą wydzielinę zalegającą w zatokach lub nawracające zapalenia zatok, dobrze jest sięgnąć po preparaty ułatwiające rozrzedzenie i wydalenie śluzu oraz działające przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo. Pomagają w tym preparaty roślinne, takie jak np. Sinupret. 

Natomiast jeśli mamy zdiagnozowany przez lekarza alergiczny nieżyt nosa, najlepsze dla nas będą leki na przewlekły katar alergiczny. Powinniśmy wtedy sięgać po preparaty na alergię oraz sterydy donosowe, które to są zaliczane do najbardziej skutecznych leków w terapii ANN.

Podsumowanie

Katar to częsty objaw chorób górnych dróg oddechowych, który może mieć podłoże infekcyjne lub alergiczne. W zależności od rodzaju nieżytu nosa dobieramy różne metody leczenia — od szybko działających aerozoli obkurczających śluzówkę, przez preparaty roślinne ułatwiające usuwanie gęstej wydzieliny, aż po sterydy donosowe i leki przeciwhistaminowe w przypadku kataru alergicznego. Do częstszego, bezpiecznego stosowania najlepiej sprawdzają się hipertoniczne roztwory soli morskiej, które skutecznie udrożniają nos i nie powodują uzależnienia. Warto pamiętać również o inhalacjach parowych z olejkami eterycznymi, które stanowią skuteczne, naturalne wsparcie w łagodzeniu niedrożności nosa i zatok. Dzięki działaniu rozrzedzającemu i udrażniającemu mogą znacząco poprawić komfort oddychania i przyspieszyć oczyszczanie dróg oddechowych.

Organizm ludzki w fizjologicznym stanie traktuje niektóre związki neutralnie. Alergia objawia się tym, że te zwykle niewyrządzające krzywdy składniki, zostają odbierane przez nasz układ immunologiczny jako niebezpieczne. W takim momencie kontakt z nimi powoduje objawy alergii. Jednymi z alergenów, które w dużej ilości występują w naszym otoczeniu są pleśnie, grzyby i roztocza.

Pleśnie to organizmy grzybowe, które mogą występować wszędzie. Znajdujemy je na roślinach, pokarmach spożywczych, ścianach i w drewnie. W pomieszczeniach najczęściej manifestują się jako ciemne naloty np. w rogach ścian i szczególnie w miejscach wilgotnych i pozbawionych wentylacji. Alergenami pleśni są spory, które rozprzestrzeniają się podobnie jak alergeny traw razem z powietrzem, ale nawet wodą lub owadami. Istnieje wiele rodzajów grzybów, ale te, które najczęściej wywołują alergie to:

• Penicilium;
• Cladosporium;
• Aspergillus;
• Alternaria;
• Stachybotrys chartarum [1,2].

Roztocza to mikroorganizmy z rodziny pajęczaków, które bytują w kurzu domowym, stąd określa się je jako roztocza kurzu domowego. Te organizmy znajdujemy często w materacach, pościeli, dywanach, firanach i zasłonach. Alergenem nie jest tutaj sam pajęczak, ale jego odchody, które są silnym czynnikiem alergizującym [3].

Jakie są objawy alergii na roztocza i pleśnie?

Objawy alergii na pleśnie i roztocza są zależne od wrażliwości człowieka na dany alergen. Najczęściej symptomy są przewlekłe i uciążliwe, ale nie zagrażają życiu pacjenta. Sprawą problematyczną jest zdecydowanie wszechobecność tych czynników uczulających. Pacjenci cierpiący na uczulenie na pleśń i roztocze bardzo często doświadczają jej całorocznie. Jest to spowodowane faktem obecności alergenów w domach i mieszkaniach. Do najczęstszych objawów alergii należą:

• zatkany nos i zatoki;
• cieknący katar;
• kichanie;
• swędzący nos;
• łzawiące oczy;
• zaczerwienione oczy (często włącznie z alergicznym zapaleniem spojówek);
• kaszel, chrypka, drapanie w gardle;
• wysypka i zaczerwienienie skóry [1,3].

W przypadku alergii na roztocza objawy są zwykle największe w nocy i nad ranem. Wynika to z tego, że roztocza bytują, np. w pościeli. Panuje tam ciepłe i wilgotne środowisko, które jest idealne do rozwoju mikroorganizmów. Roztocza żywią się naszym naskórkiem i podczas bytowania na skórze wydalają odchody, które są silnym czynnikiem alergizującym [4].

Czy pleśnie, grzyby i roztocza mogą powodować inne choroby?

Alergeny pleśni i roztoczy są niebezpieczne dla zdrowia, gdyż mogą pogarszać objawy chorób oddechowych, na które cierpi pacjent. Jest to szczególnie niebezpieczne u astmatyków. Tam kontakt z alergen może spowodować duszności, ból w klatce piersiowej i świszczenie oddechu. Jeśli chodzi o alergeny pleśni, to istnieją dowody wskazujące, że długi kontakt (szczególnie w okresie dziecięcym) może być czynnikiem ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej [1,4].

Jak diagnozuje się uczulenie na pleśń i roztocza?

Alergia zawsze jest związana z reakcją układu immunologicznego. Gdy pacjent ma typowe objawy alergii, musimy sprawdzić, który czynnik je wywołuje oraz jaki mechanizm immunologiczny jest za nie odpowiedzialny. Jest to niezbędne, by móc zastosować właściwe, skuteczne leczenie [5].

Diagnostyka krok po kroku

Prześledźmy etapy diagnostyki pacjenta z podejrzeniem alergii. 

Krok 1. Wywiad

Gdy pacjent z objawami wskazującymi na alergię zgłasza się do alergologa, ten przeprowadza staranny wywiad. Ocenia, czy objawy pacjenta można uznać za alergiczne i stara się ustalić, który alergen je wywoduje [5]. 

Krok 2. Badanie

Następnym etapem jest badanie pacjenta, w którym lekarz ocenia, czy występujące zmiany na skórze, w nosie, gardle lub oskrzelach i płucach mają podłoże alergiczne, czy może mają związek z innymi chorobami – jest to tzw. diagnostyka różnicowa [5]. 

Krok 3. Badania dodatkowe – laboratoryjne

Wyciągając wnioski z obserwacji, lekarz zleca badania dodatkowe, z których większość służy poszukiwaniu obecności swoistych IgE. Pełniące podstawową rolę w wywoływaniu objawów alergii sIgE mogą wskazać, na który alergen reaguje pacjent [5].

Krok 4. Wnioskowanie, ostateczna diagnoza i plan leczenia

Kolejnym etapem jest interpretacja wyników testów i zaproponowanie pacjentowi odpowiedniego leczenia [5]. 

Badania podstawowe

Podstawowymi badaniami w diagnostyce alergii są:

• testy skórne, które badają obecność sIgE na komórkach obecnych w skórze (tzw. komórkach tucznych);
• badania serologiczne oceniające obecność IgE w surowicy;
• testy płatkowe;
• testy prowokacji alergenowej [5].

Jak leczyć alergię na roztocza i pleśń?

W kwestii leczenia alergii mamy tutaj do dyspozycji kilka możliwości: farmakologicznych oraz niezwiązanych z lekami. Najpierw skupimy się na leczeniu objawów alergii za pomocą leków dostępnych na receptę jak i bez, a potem przejdziemy to bardziej zaawansowanych metod, tj. immunoterapii.

Jak zmniejszyć objawy alergii?

Podstawowymi lekami, które używa się do leczenia alergii na pleśnie i roztocza (oraz innych) są substancje przeciwhistaminowe. W skrócie można powiedzieć, że wygaszają one objawy alergii, gdyż blokują receptory odpowiedzialne za ich rozwijanie. Są to głównie substancje stosowane doustnie, takie jak:

• bilastyna (Clatra, Bilastyna Hitaxa, Allertec Effect);
• lewocetyryzyna (Contrahist Allergy, Lirra Gem, Levalergedd);
• <a href=”https://leki.pl/poradnik/cetyryzyna-czy-loratadyna-porownanie-klasycznych-lekow-na-alergie/”>cetyryzyna (Amertil Bio, Allertec WZF, Zyrtec UCB);
• loratadyna (Claritine Allergy, Flonidan Control);
• desloratadyna (Aleric Deslo Activ, Hitaxa Fast Junior, AlergoTeva);
• rupatadyna (dostępna na receptę; Rupurix, Rupaller);
• ebastyna (dostępna na receptę; Evastix).

Część substancji z tej grupy można stosować jako krople do oczu, co dobrze łagodzi objawy alergicznego zapalenia spojówek. Możemy tu wyróżnić olopatadynę (Oftahist, Starazolin Alergia), ketotifen (Zabak), azelastynę (Allergodil, Azelamed, Azelastin Comod). Do łagodzenia objawów alergicznego nieżytu nosa może służyć azelastyna w sprayu (Acatar Allergy, Azelastin POS).

Jeśli chodzi o stosowanie tych substancji, to zasady są proste. Tabletki doustne stosujemy raz na dobę, a krople lub spray dwa razy na dobę. Nie można łączyć kilku form stosowanych doustnie, ale można stosować jednocześnie preparat do nosa, oczu i doustny.

Druga grupa leków stosowana do leczenia alergii to donosowe glikokortykosteroidy. Są to bezpieczne i silne substancje. Są dostępne nawet bez recepty jako mometazon (Aleric Spray, Hitaxa-Metmin Spray, Momester Nasal, Nasometin Control). Przez pierwszy tydzień terapii należy stosować je rano i wieczorem po 1 aplikacji, a następnie dawkę zmniejsza się do 1 aplikacji dobowo. Sterydy donosowe mogą być łączone z donosowymi lekami przeciwhistaminowymi, ale bez recepty nie ma takiego preparatu.

Immunoterapia

Leki przeciwalergiczne wymienione wyżej zmniejszają (lub całkowicie eliminują) objawy alergii na pleśń i roztocza, ale nie leczą przyczyny choroby. To bardzo dobra metoda, jednak po odstawieniu leków problem powraca. Jego skutecznym rozwiązaniem jest zastosowanie immunoterapii alergenowej, która doprowadza do tolerowania danego alergenu przez nasz organizm. Jest to jedyna metoda leczenia przyczyny choroby.

Immunoterapie alergenową, czyli odczulanie możemy podzielić na dwie główne grupy. Obie obejmują ekstrakty alergenów, ale jedne preparaty podaje się podjęzykowo a drugie wstrzykuje podskórnie. Immunoterapia podskórna jest starszym rodzajem odczulania – mniej komfortowym dla pacjenta. Nowsze preparaty podaje się podjęzykowo [4].

Jeśli chodzi o immunoterapię podjęzykową na roztocze kurzu domowego to mamy tu do dyspozycji preparaty takie jak Actair, Staloral (refundowany od 1 kwietnia 2024 dla dzieci 12-18) i Acarizax (refundowany dla dzieci 12-18, od 1 lipca 2023). Wybierając odczulanie z zastosowaniem leków do podawania podskórnego możemy skorzystać z Novo-Helisen Depot, który również jest refundowany. Immunoterapia pleśni możliwa jest z użyciem preparatów do podawania podjęzykowego takich jak Staloral i Sublivac. 

Czy da się uniknąć alergii na roztocza i pleśń?

Nie da się całkowicie wyeliminować z otoczenia alergenów, na które jesteśmy uczuleni, ale można podjąć pewne kroki, aby zmniejszyć ich ilość. W przypadku roztoczy kurzu domowego powinniśmy zmniejszyć ilość kurzu. To ciężkie działanie, ale może w tym pomóc usunięcie z mieszkania dywanów i zasłon, które są siedliskiem roztoczy. Roztocza bytują w pościeli, więc warto kupić pościel antyroztoczową. Jeśli korzystamy ze zwykłej pościeli, to dobrze prać ją w wysokiej temperaturze (powyżej 60 stopni) i często zmieniać. Można korzystać ze specjalnych detergentów z akarycydami, które aplikuje się np. na materac. Są one bezpieczne dla zdrowia, a niszczą roztocza [3].

Jak zmniejszyć ekspozycję na alergeny pleśniowe? Warto zadbać o powietrze w mieszkaniu. Nie powinno być one nadmiernie zawilgocone. Warto korzystać z oczyszczaczy i osuszaczy powietrza i dbać o dobrą wentylację pomieszczeń. W pomieszczeniach narażonych na rozwój pleśni powinno utrzymywać się wilgotność powietrza na poziomie około 40%. Jeśli zauważysz ciemne naloty na ścianach, które mogą być oznaką rozwijającej się pleśni, to warto niezwłocznie ją usunąć, korzystając z właściwych środków chemicznych.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele grup wsparcia dla osób z alergią. Jedną z nich jest Fundacja Centrum walki z alergią. Celem Fundacji jest połączenie sił w walce z alergią określaną dzisiaj jako „Epidemia XXI wieku”. Nieleczona alergia przyczynia się do rozwoju astmy alergicznej, którą zdecydowanie trudniej się leczy. W związku z coraz większą zachorowalnością na te schorzenia Fundacja w swoich działaniach dąży do edukowania społeczeństwa w zakresie profilaktyki, istniejących i pojawiających się możliwości diagnostycznych, leczenia objawowego i przyczynowego, jak również dąży do systemowych zmian mających poprawić dostęp polskich pacjentów do tych świadczeń.

Choroby alergiczne bardzo często występują w populacji ogólnej. Dotyczą dorosłych oraz dzieci i można je traktować jak choroby cywilizacyjne. W dzisiejszych czasach alergia nie jest zarezerwowana jedynie dla sezonu wiosenno-letniego, gdzie jest najwięcej pyłków traw, zbóż i innych roślin. Dzieci bardzo często doświadczają alergii całorocznej i tutaj na prowadzenie mogą wybijać się roztocza i pleśnie.

Najczęstsze objawy alergii dotyczą dróg oddechowych. Bardzo często pojawia się alergiczny nieżyt nosa (katar sienny). Dziecko kicha i ma naprzemiennie zatkany nos lub cieknący katar. Katarowi zwykle towarzyszy chrypka i podrażnienie gardła związane ze spływaniem wydzieliny z zatok. Oprócz kataru dzieci doświadczają również zapalenia spojówek, co charakteryzuje się zaczerwienieniem oczu i łzawieniem oraz uczuciem ciała obcego pod powiekami. Czasami do objawów związanych z drogami oddechowymi dołączają również reakcje skórne, np. pokrzywka. Jak poradzić sobie z alergią u dzieci? Czy istnieje dobry syrop przeciwalergiczny dla dzieci bez recepty [1]?

Jakie są syropy na alergie dla dzieci?

Aktualnie w aptekach znajdziemy sporo dobrych syropów na alergie, które dostępne są bez recepty. W swoim składzie mają głównie substancje z grupy leków przeciwhistaminowych, np. desloratadynę, loratadynę lub cetyryzynę. Są to substancje nowej generacji, które nie wywołują senności i działają bardzo dobrze na objawy alergii. W aptekach spotkamy też syropy z wapniem, które tradycyjnie stosuje się na alergię. Niestety nie istnieją dowody naukowe o wysokiej jakości, które potwierdzałyby ich skuteczność.

Duozinal, syrop

Claritine Allergy, syrop

Hitaxa Fast Kids, syrop

Aleric Deslo Active, syrop

Jak stosować syropy na alergię dla dzieci?

Jeśli chodzi o syropy przeciwalergiczne dla dzieci, to bez recepty mamy dostępne produkty do stosowania od 2. roku życia. Bazując na aktualnej wiedzy medycznej i wytycznych leczenia alergii niektóre substancje można stosować już od 1. roku życia. Tabela 1. przedstawia zalecane dawkowanie syropów na alergię z uwzględnieniem wieku [2,3].

Który syrop przeciwalergiczny dla dzieci wybrać?

Jeśli zastanawiasz się, który syrop na alergię dla dzieci będzie najlepszy, to wszystkie powyższe syropy działają dość podobnie. Są bezpieczne, pierwsze efekty widać dość szybko, bo pojawiają się po około godzinie od zażycia. Substancje zawarte w syropach przeciwalergicznych dla dzieci bez recepty należą do substancji przeciwhistaminowych II generacji, czyli nie powodują senności i zaburzeń uwagi. Mogą być bez przeszkód stosowane nawet rano. Ważne, aby nie łączyć syropów ze sobą. Zawsze stosujemy tylko jeden. Nadużywanie nie poprawia efektów leczenia, a zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Dane naukowe pokazują, że najszybciej z powyższych będą działać syropy na alergię z cetyryzyną. Tam pierwsze efekty można zauważyć już 30 minut po podaniu. Jednak loratadyna i desloratadyna są także szybkie w działaniu – efekt przeciwalergiczny można obserwować już po godzinie od podania [2,3].

Pokrzywka charakteryzuje się obecnością wysypki, najczęściej w postaci bąbli, na twarzy. Bąble są ostro odgraniczone od reszty skóry i otoczone są rumieniem. Zmianom skórnym może towarzyszyć zaczerwienienie i obrzęk. Pokrzywka na twarzy najczęściej dość mocno swędzi. Pacjenci mogą doświadczać także uczucia bólu lub pieczenia w obrębie zmian [1,2]

Wysypka na twarzy i jej rodzaje

Wysypkę na twarzy możemy podzielić na dwa rodzaje:

1. Spontaniczna pokrzywka, którą dzieli się na kolejne dwa rodzaje:

• Ostra pokrzywka – bąble pokrzywkowe pojawiają się spontanicznie przez okres nie dłuższy niż 6. tygodni.
• Przewlekła pokrzywka – zmiany skórne pojawiają się przynajmniej przez 2 dni w tygodniu przez okres dłuższy niż 6. tygodni.

1. Pokrzywka indukowana czynnikami zewnętrznymi [1,2].

Zmiany w formie bąbli zwykle pozostają na skórze około doby, natomiast obrzęk może towarzyszyć nawet do 3 dni [1].

Jakie są przyczyny wysypki na twarzy?

Wysypka na twarzy może być odzwierciedleniem różnego rodzaju dolegliwości. Może pojawić się w przebiegu następujących chiró i dolegliwości:

Choroby alergiczne

Wysypka występuje w formie pokrzywki z małymi pęcherzykami, zaczerwienieniem i świądem. Przyczyną może być alergia na pyłki, alergia spożywcza, lub uczulenie na składnik produktu do pielęgnacji skory twarzy.

Łojotokowe zapalenie skóry

Nadreaktywność gruczołów łojowych w obrębie twarzy doprowadza do wzmożonej aktywności bakterii beztlenowych. Wskutek tego pojawiają się wypryski skórne. Mają różną postać w zależności od stanu skóry.

Poparzenie słoneczne

Poparzenie słoneczne twarzy mogą wyglądać jak mocno zaczerwieniona wysypka. Warto pamiętać o stosowaniu filtrów SPF przed przebywaniem na słońcu.

Choroby wirusowe

Wirus opryszczki oraz ospy często daje objawy w postaci wysypki skórnej. Zmiany są bardzo charakterystyczne i najczęściej łatwo je rozpoznać.

Reakcja na leki

Niektóre leki oprócz alergii na substancje czynne, która również objawia się wysypką, mogą dawać objawy zaczerwienienia skory twarzy. Przykładem takiego leku jest witamina PP, której jednym z działań niepożądanych jest tak zwany efekt  flash, charakteryzujący się rumieniem w obrębie twarzy [1,2].

Jak leczyć pokrzywkę na twarzy?

Unikaj czynników indukujących

Często pokrzywka na twarzy może mieć konkretną przyczynę, np. pojawiać się po spożyciu pewnych pokarmów i napojów lub zażyciu leków. Czasami wysypka na twarzy pojawia się po kontakcie z pewnym alergenem. Wtedy najlepiej unikać kontaktu z czynnikami wyzwalającymi. Jednak co zrobić, jeśli nie można ich uniknąć lub jeśli pokrzywka już się pojawiła [1]?

Leki przeciwhistaminowe

Lekami I wyboru w leczeniu pokrzywki na twarzy, jak i na innych częściach ciała są leki przeciwhistaminowe. Najczęściej poleca się leki przeciwhistaminowe II generacji, gdyż powodują sedacji, czyli uśpienia u pacjenta. W terapii wykorzystuje się substancje, takie jak:

• lewocetyryzyna,
• cetyryzyna,
• desloratadyna,
• rupatadyna,
• bilastyna,
• ebastyna,
• feksofenadyna [1,2].

Warto pamiętać, że w ciężkich przypadkach pokrzywki lekarz może zalecić zwiększenie dawki leku przeciwhistaminowego nawet do 4-krotności standardowej dawki [2].

Cezera, tabletki powlekane

Xyzal, roztwór doustny

Allertec,  tabletki powlekane

Zyrtec, roztwór doustny

Duozinal, syrop

Aerius, tabletki

Hitaxa, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

Aerius, roztwór doustny

Clatra, tabletki

Allegra, tabletki

Czym smarować pokrzywkę na twarzy?

Czy pokrzywkę na twarzy powinno się czymś smarować? W rekomendacjach leczenia pokrzywki nie ma informacji o miejscowym leczeniu schorzenia. Bazuje się na lekach przeciwhistaminowych. W opornych przypadkach włącza się nawet montelukast, cyklosporynę, omalizumab czy leki sterydowe. Jednak te terapie nie znalazły szerokiego potwierdzenia. Są drogie i często nieskuteczne [1,2].

Ważne jest natomiast odpowiednie nawilżenie skóry. Tutaj idealnie sprawdzą się preparaty emolientowe – bez konserwantów i niepotrzebnych dodatków, np.:

• Mediderm,
• Eloderm,
• Cetaphil.
• Bepanthen Sensiderm.

Czy istnieją domowe sposoby na pokrzywke na twarzy?

Oto kilka domowych sposobów, które mogą pomóc w łagodzeniu pokrzywki na twarzy:

1. 1. Łagodne produkty do pielęgnacji skóry: Unikaj używania produktów do pielęgnacji skóry zawierających silne substancje chemiczne, które mogą podrażnić skórę. Wybierz łagodne mydło i delikatny krem nawilżający bez dodatków zapachowych i konserwantów.
2. Zimne okłady: Zastosowanie zimnych okładów na obszarze pokrzywki może pomóc złagodzić swędzenie i obrzęk. Możesz użyć zimnej ściereczki lub kostki lodu owiniętej w cienką tkaninę i delikatnie przyłożyć do obszaru dotkniętego pokrzywką.
3. Kąpiele w owsiance: Kąpiele w mleku owsianym mogą pomóc w łagodzeniu swędzenia i podrażnienia skóry. Dodaj płatki owsiane do kąpieli lub użyj specjalnych produktów do kąpieli z owsianką.
4. Unikanie potencjalnych alergenów: Staraj się zidentyfikować i unikać czynników wywołujących pokrzywkę, takich jak określone pokarmy, kosmetyki czy leki, jeśli jesteś na nie uczulony.
5. Ograniczenie stresu: Stres może być jednym z czynników wywołujących pokrzywkę. Praktykowanie technik relaksacyjnych, takich jak joga czy medytacja, może pomóc w łagodzeniu objawów.

Pamiętaj, że skuteczność domowych środków może różnić się w zależności od indywidualnych reakcji organizmu. Jeśli objawy pokrzywki utrzymują się lub nasilają, ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, który może zalecić odpowiednie leczenie.

Pokrzywka jest bardzo często spotykana zarówno u dzieci jak i dorosłych. Charakteryzuje się występowaniem pęcherzyków na skórze wypełnionych płynem. Skóra w obrębie zmian jest zazwyczaj zaczerwieniona i mocno swędzi. Jest to uciążliwe zwłaszcza dla dzieci. W większości przypadków pokrzywka przechodzi samoistnie, co wynika z alergicznego mechanizmu jej powstawania. Wypryskom na skórze może również towarzyszyć obrzęk naczyniowy, objawiający się opuchlizną i bólem [1,2].

Pokrzywka u dzieci: ile trwa?

Jeden z podziałów pokrzywki dotyczy długości jej trwania. Ostra pokrzywka zazwyczaj przemija samoistnie po 12h. Zupełnie inaczej jest w przypadku pokrzywki przewlekłej, która zawsze trwa powyżej 6 tygodni. Długość trwania pokrzywki przewlekłej uzależniona jest od rozpoznania jej przyczyny, podjętego leczenia, a w przypadku pokrzywki pochodzenia alergicznego: ekspozycji na alergen [1,2].

Jak powstaje pokrzywka?

W powstawaniu pokrzywki biorą udział mediatory i komórki układu odpornościowego. Pod wpływem ich aktywacji przez alergeny, pożywienie, chorobę autoimmunologiczną oraz inne czynniki dochodzi do uwolnienia mediatorów zapalenia przez komórki tuczne naszego organizmu. Obecność obrzęku naczynioruchowego oznacza, że zmiany obejmują również tkankę podskórną. Charakterystyczny dla pokrzywki bąbel powstaje w wyniku zwiększonej przepuszczalności naczyń limfatycznych [1,2].

Jakie są przyczyny powstawania pokrzywki?

Pokrzywka może pojawić się samoistnie, lub w wyniku czynników zewnętrznych. Do najczęstszych przyczyn powstawania pokrzywki należą:

• pożywienie

Niektóre pokarmy same w sobie są alergenami, a niektóre posiadają, lub indukują wydzielanie histaminy, czyli mediatora reakcji alergicznej.

• leki

Pokrzywka najczęściej pojawia się po stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych oraz antybiotyków z grupy penicylin.

• alergeny przenoszone drogą oddechową
• ugryzienia owadów
• zakażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi
• choroby autoimmunologiczne
• niealergiczne bodźce zewnętrzne

Pokrzywka może być wywołana przez ucisk, zimno oraz promieniowanie słoneczne [1,2].

Jakie leki bez recepty podać dziecku z pokrzywką?

Ze względu na uporczywy świąd występowanie pokrzywki zwłaszcza u najmłodszych może wiązać się z dużym dyskomfortem w codziennym funkcjonowaniu. Niestety w większości przypadków nie jest możliwe wykrycie dokładnej przyczyny wystąpienia objawów. Jeśli jednak jest to możliwe, najważniejszym z zaleceń jest odizolowanie dziecka od alergenu. W przypadku kiedy pokrzywka nie przemija samoistnie w przeciągu pierwszych 12 h można podać leki.

Leki przeciwhistaminowe

Leki z tej grupy są podstawą leczenia pokrzywki zarówno u dorosłych jak i dzieci. Polecane są leki nowszej generacji, jednak są one dostępne z przepisu lekarza dla najmłodszych. Bez recepty można dostać:

• dimetynden (Fenistil, Zidenac), krople nadają się dla dzieci powyżej 2 miesiąca życia.

Substancję tą można zastosować również zewnętrznie. Krem na pokrzywkę z dimetyndenem znajdziemy pod nazwami handlowymi: Fenistil, Foxil.

• desloratadynę (Hitaxa Fast Junior, Aleric Deslo Active 2,5 mg) są dostępne w postaci syropu (Aleric) oraz tabletek do rozpuszczania w jamie ustnej (Hitaxa Fast Junior, Aleric). Można go stosować u dzieci powyżej 6 roku życia.

Czy podawać wapno?

Przeciwalergiczne działanie wapna zostało obalone. Wg najnowszych doniesień nie ma żadnej różnicy w efekcie leczniczym między przyjmowaniem wapna a placebo. Niestety firmy farmaceutyczne reklamując swoje produkty jako skuteczne w terapii alergii, nie pomagają obalić mitu dotyczącego wapna. W związku z powyższym podawanie ich dzieciom na pokrzywkę jest bezcelowe [3].

Czy z pokrzywką można wychodzić na dwór?

Postać przewlekła pokrzywki może trwać nawet do 10 lat, w związku z tym kategoryczny zakaz wychodzenia na zewnątrz byłoby ciężki do wyegzekwowania. Długa ekspozycja na promieniowanie słoneczne nie jest zdrowa, w dodatku należy do jednych z czynników powodujących występowanie pokrzywki. Niemniej jednak zastosowanie ochrony słonecznej przynajmniej SPF 50 powinno uchronić dziecko przed jego szkodliwym działaniem.

Cetyryzyna oraz loratadyna to substancje przeciwalergiczne. Należą do grupy leków przeciwhistaminowym II generacji. Reakcja alergiczna związana jest z pobudzeniem receptorów histaminowych (H) przez histaminę, co odpowiada za rozwój powszechnie znanych objawów alergii, np. kataru, kichania czy pokrzywki. Cetyryzyna i loratadyna blokują te receptory. Dodatkowo działają konkretnie na receptory H1, nie przechodzą do układu nerwowego, dlatego nie powinny powodować uczucia senności i otumanienia. Skoro teoretycznie są to podobne substancje, to zapewne pojawia się pytanie: “Co jest lepsze? Cetyryzna czy loratadyna?”. Sprawdzimy to poniżej.

Leki na alergię bez recepty

Zarówno cetyryzyna, jak i loratadyna są skuteczne w łagodzeniu objawów alergii i są dostępne w lekach bez recepty. Przedstawiamy je poniżej.

Cetyryzna bez recepty

W aptekach cetyryzyna dostępna jest bez recepty, ale także w formie leków na receptę. O różnicy decyduje tutaj ilość tabletek w opakowaniu. Działanie przeciwalergiczne po zażyciu leku rozpoczyna się już po około 20 minutach i trwa nawet do 24 godzin [1,2]!

Cetyryzyna bez recepty może być podawana dzieciom już od 2. roku życia! Ze względu na wiek preferowaną formą jest płynna postać leku. Cetyryzyna bez recepty dostępna jest w syropie Duozinal. Znajduje się także w lekach na receptach, np. kroplach lub syropie Allertec bądź kroplach Zyrtec. Dostępna jest także w formie klasycznych tabletek, jednak one zalecane są dopiero od 6. roku życia.

Jak zażywać cetyryzynę?

Dawkowanie cetyryzyny uzależnione jest od wieku pacjenta. Lek można zażywać niezależnie od posiłku, jednak podawanie go na czczo może nieco opóźnić efekt działania. W zależności od wieku cetyryzynę przyjmuje się 1 lub 2 razy na dobę, co przedstawia poniższa tabela [2].

Tabela 1. Dawkowanie cetyryzyny [2].

W jakich lekach jest cetyryzyna?

Tabela 2. przedstawia wybrane leki z cetyryzynę oraz kategorię ich dostępności.

Tabela 2. Wybrane leki z cetyryzyną.

Loratadyna bez recepty

Druga substancja przeciwalergiczna to loratadyna, która dostępna jest bez recepty jak i na receptę. To lek przeciwhistaminowy II generacji. Mechanizm działania loratadyny jest podobny jak cetyryzyny. Substancja redukuje nieprzyjemne objawy alergii, ale jednocześnie nie powinna wywoływać senności i otumanienia [3].

Loratadyna występuje w postaci tabletek powlekanych, kapsułek miękkich, zawiesiny doustnej i syropy. Loratadyna bez recepty dostępna jest jako kapsułki miękkie lub tabletki powlekane.

Dawkowanie loratadyny

Loratadyna może być podawana dzieciom od 2. roku życia. W tym przypadku zalecane są postacie leku, takie jak zawiesina i syrop, gdyż dawkowanie zależy od masy ciała dziecka. Tabletki podaje się dzieciom od 6. roku życia oraz ważących więcej niż 30 kg. Lżejszym dzieciom, pomimo wieku, należy podawać syrop [3,4].

Dokładne dawkowanie loratadyny prezentuje Tabela 3.

Tabela 3. Dawkowanie loratadyny [3,4].

Dostępne leki z loratadyną

Tabela 4. prezentuje najczęściej spotykane leki z loratadyną bez recepty i na receptę w aptekach.

Tabela 4. Wybrane leki z loratadyną.

Co jest lepsze – loratadyna czy cetyryzyna?

Z powyższego porównania wynika, że oba leki na alergię bez recepty, loratadyna i cetyryzyna, są podobne do siebie. Obie nie powinny powodować senności. Można je stosować w szerokim zakresie wieku. Występują w różnych postaciach leku – w formie płynnej i stałej. W takim razie co jest lepsze? Loratadyna czy cetyryzyna?

Jedno z badań miało porównać efektywność loratadyny i cetyryzyny w stosunku do placebo w kwestii redukcji objawów alergicznego nieżytu nosa. Badanie wykazało, że obie substancje działają dobrze. Stwierdzono trochę lepsze działanie cetyryzyny, jednak wyniki nie były znaczące statystycznie, więc można stwierdzić, że obie substancje działają podobne [5].

Kolejne badanie porównywało efektywność leczenia alergicznego nieżytu nosa u dzieci w wieku od 13. do 16. lat. Podobnie jak w poprzednim badaniu, obie substancje dobrze redukowały objawy alergii, jednak nie było statystycznie znaczącej różnicy w ich działaniu pomiędzy nimi. Zauważono jedynie, że grupa przyjmująca cetyryzynę doświadczyła mniej działań niepożądanych, np. bólu głowy niż ta stosująca loratadynę [6].

W innym badaniu porównano skuteczność donosowej azelastyny względem cetyryzyny i loratadyny. Wyniki wskazywały, że najlepszą redukcję objawów alergii osiągnięto po donosowym podaniu azelastyny. Co ciekawe, skuteczność tej terapii była porównywalna do cetyryzyny i znacznie lepsza niż loratadyny. Z tego wynika, że cetyryzyna nieco lepiej poradziła sobie w redukcji objawów alergii niż loratadyna [7].

Jeszcze inne badanie potwierdziło, że cetyryzyna jest efektywniejsza w redukcji objawów alergicznego nieżytu nosa niż loratadyna [8]. Natomiast metaanaliza, w której porównywano efektywność działania leków przeciwhistaminowych w stosunku do pokrzywki, nie wykazała statystycznej różnicy pomiędzy loratadyną i cetyryzyną [9].

Jakie są inne leki na alergie bez recepty?

Oprócz loratadyny i cetyryzyny na rynku farmaceutycznym znajdziemy inne substancje dostępne bez recepty. Jedną z nich jest desloratadyna, która jest bezpośrednim metabolitem loratadyny. Wykazuje wszystkie jej właściwości. Efekt przeciwhistaminowy jest nieco szybszy ze względu na to, że nie musi się już rozkładać do aktywnych metabolitów. Desloratadyna jest odpowiednia już dla dzieci powyżej 1. roku życia w dawce 1,25 mg dziennie [11]. 

Z leków nowej generacji znajdziemy również:

• feksofenadynę (Allegra)

Jest to substancja, która wykazuje działanie przeciwalergiczne już po godzinie od podania i utrzymuje je nawet do 24h. Słabo przenika przez barierę krew-mózg, dzięki czemu nie wykazuje działania nasennego. Feksofenadynę można podawać dzieciom powyżej 6. roku życia [12].

• bilastynę (Bilastyna Hitaxa, Clatra Allergy)

Bardzo długo działająca substancja antyhistaminowa. Nie powoduje senności. Warto zwrócić uwagę, że spożywanie pokarmów przy podaniu doustnym leku znacznie obniża jego wchłanianie. W związku z tym zawsze należy przyjmować 1 h przed posiłkiem, lub 2 h po posiłku. Bilastynę można podawać dzieciom powyżej 6. roku życia [13].

Podsumowanie

Podsumowując, cetyryzyna i loratadyna skutecznie redukują objawy alergii w każdej grupie wiekowej. Niektóre badania wykazują przewagę cetyryzyny nad loratadyną, jednak metaanaliza leczenia objawów pokrzywki tego nie potwierdza. Według niej efektywność obu leków jest podobna. Biorąc pod uwagę, czyste dane farmakokinetyczne można stwierdzić, że cetyryzyna będzie nieco szybciej i nieco dłużej działać niż loratadyna. Ostatecznie wiele może zależeć od różnic osobniczych i powinniśmy zażywać ten lek, który będzie lepiej na nas działał [10].

 W aptece pacjenci często zadają pytanie “Czym smarować wysypkę?”. Dobór odpowiedniego preparatu będzie zależał od kilku czynników, należy w związku z tym odpowiedzieć sobie na poniższe pytania:

• Czy wysypkę ma dziecko, czy osoba dorosła? – Konkretne problemy dermatologiczne często związane są z różnymi okresami życia. Wysypka u dzieci może być objawem atopowego zapalenia skóry, z kolei czerwone plamy na skórze noworodka mogą wskazywać na dermatozę Leinera-Moussous. U starszych dzieci wysypkę wywołuje liszajec lub choroby zakaźne wieku dziecięcego (np. ospa), a u osób dorosłych może być związana z zachorowaniem na różę. W każdym wieku wysypka może być spowodowana przez pokrzywkę;
• Jak wygląda wysypka? – Wysypka przybiera różne kształty. Należy zwrócić uwagę na to, czy na skórze występują plamy, grudki, pęcherzyki czy guzki oraz czy dochodzi do powstawania strupów;
• W jakich okolicznościach pojawiła się wysypka? – Bardzo ważnym krokiem w doborze preparatu jest znalezienie przyczyny wysypki. Dlatego warto odpowiedzieć na pytania które pozwolą nam to ustalić (np. czy mieliśmy ostatnio kontakt z jakimś alergenem? czy nasze dziecko miało kontakt z innym dzieckiem chorym na ospę?).

W przypadku każdej grupy wiekowej zdecydowanie najczęściej będziemy mieli do czynienia z pokrzywką [1].

Jakie preparaty łagodzące świąd skóry warto stosować w pokrzywce?

W aptece dostępne są preparaty łagodzące świąd skóry przede wszystkim w postaci tabletek, maści i płynów. Niektóre z nich, takie jak hydroksyzyna (działająca przeciwświądowo i uspokajająco), są dostępne jedynie z przepisu lekarza. 

Co to jest pokrzywka? 

Pokrzywka charakteryzuje się nagłym pojawieniem się różowych bąbli pokrzywkowych i/lub rumieni obrzękowych, wyczuwalnych przy dotyku. Zmianom towarzyszy silny świąd. Przyczynami pokrzywki mogą być: 

• pokarmy – np. wędliny, ser, ryby, owoce morza i jaja;

• leki – np. aspiryna oraz niektóre antybiotyki i przeciwzapalne;

• kontakt z roślinami parzącymi, zwierzętami, owadami latającymi, pyłkami i pleśnią.

Pokrzywka jest najczęstszą chorobą z objawami świądu [1].

Pokrzywka — tabletki bez recepty 

Do tej grupy preparatów należą leki przeciwhistaminowe, blokujące reakcję organizmu na alergen (np. pyłki, kurz lub inne substancje uczulające), co prowadzi do zmniejszenia natężenia objawów. Do powyższych leków można zaliczyć np. cetyryzynę (Cetip, Allertec WZF, Amertil Bio) desloratadynę (Dasergin, AlergoTeva) i loratadynę (Claritine Allergy, Flonidan Control).

W przypadku dzieci warto rozważyć zastosowanie innej postaci leku. Starszemu dziecku można podać leki przeciwhistaminowe w formie tabletek rozpuszczających się w jamie ustnej (Hitaxa) lub syropu (Aleric Deslo Activ, Duozinal). U małych dzieci sprawdza się lek w postaci kropli doustnych (Fenistil). 

Pokrzywka — maści łagodzące świąd skóry 

Jednymi z najczęściej stosowanych preparatów na świąd skóry są preparaty zawierające dimetynden w formie żelu (Fenistil, Foxxil). Hamują one reakcję alergiczną po kontakcie z alergenem, co prowadzi do złagodzenia swędzenia i zaniku czerwonych plam. Innym preparatem skutecznym w leczeniu pokrzywki są maści dostępne bez recepty, zawierające hydrokortyzon (Maxicortan). Jest to lek z grupy glikokortykosteroidów, wykazujący działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe oraz obkurczające naczynia krwionośne. Należy pamiętać o tym, aby maści z hydrokortyzonem nie stosować u dzieci poniżej 12 roku bez konsultacji lekarza [2].

Innym rozwiązaniem może być lek Pudroderm w postaci zawiesiny. W jego skład wchodzą: chłodzący lewomentol, benzokaina działająca znieczulająco oraz tlenek cynku, który wysusza zmiany skórne.

Jakie maści na swędzącą wysypkę stosować w trakcie ospy wietrznej?

Ospa wietrzna to choroba zakaźna, dotykająca przede wszystkim dzieci. Wywoływana jest przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Towarzyszy jej charakterystyczna wysypka w postaci pęcherzy wypełnionych płynem surowiczym. Wysypce towarzyszy silne swędzenie skóry, dlatego ważne jest zastosowanie odpowiednich preparatów, które pozwolą złagodzić świąd, zmniejszając tym samym ryzyko rozdrapania pęcherzy przez dzieci, co może prowadzić do powstawania blizn. W przypadku ospy wietrznej, przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu, należy skonsultować to z lekarzem.

PoxClin CoolMousse, pianka do skóry 

PoxClin CoolMousse to wyrób medyczny, zalecany do stosowania u dzieci chorujących na ospę wietrzną. W jego składzie znajdują się takie substancje jak pantenol, alantoina, betaina, wyciąg z kwiatów rumianku pospolitego i wyciąg z ziela lawendy. Preparat PoxClin CoolMousse łagodzi swędzenie oraz chłodzi, dzięki czemu powstrzymuje od drapania i tym samym zapobiega powstawaniu blizn. Oprócz tego wykazuje działanie kojące i nawilżające na skórę.

Virasoothe, żel w spray’u

Kolejnym preparatem łagodzącym świąd skóry jest Virasoothe. Jest to wyrób medyczny dostępny w formie chłodzącego żelu w spray’u na skórę. Przeznaczony jest do łagodzenia objawów ospy wietrznej i podobnie jak PoxClin, będzie wykazywał działanie chłodzące. W jego skład wchodzą: poliakrylan sodu, PEG-8, gliceryna, woda oczyszczona, glikol kaprylowy, wodorotlenek sodu i karbomer [3].

Podobnie jak w przypadku pokrzywki, w łagodzeniu objawów wysypki w ospie wietrznej sprawdzi się również Pudroderm.  

Jakie są domowe sposoby na swędzenie skóry?

Świąd skóry może być spowodowany różnymi czynnikami, począwszy od reakcji alergicznej, oparzeń słonecznych i ugryzień owadów, po choroby skóry takie jak grzybica czy łupież. W celu całkowitej eliminacji świądu zawsze warto skonsultować się z lekarzem, ponieważ tylko eliminacja przyczyny może zagwarantować pełne wyzdrowienie.

Pierwsze kroki, które przyniosą znaczną ulgę, możemy wykonać samodzielnie w domu. Swędzący obszar skóry warto mocno schłodzić, przykładając zimne okłady. W tym celu możemy zmoczyć mały ręcznik i go zamrozić, a następnie wykonać okład.

W domowej walce ze świądem możemy sięgnąć po zioła lecznicze:

• okłady z naparu z rumianku oraz szałwii mają właściwości przeciwzapalne;
• kąpiel z zastosowaniem olejku z drzewa herbacianego będzie działało przeciwgrzybiczo;
• dodatek olejku miętowego do kremu skutecznie znieczuli skórę, ze względu na obecność mentolu.

Czy warto stosować sodę oczyszczoną na swędzenie skóry?

Soda oczyszczona to inaczej wodorowęglan sodu, który przede wszystkim znajduje zastosowanie w kuchni. Jest to związane z tym, że w podwyższonej temperaturze dochodzi do wydzielania się gazu, co świetnie się sprawdza się np. w pieczeniu ciast. Związek ma właściwości alkalizujące, przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Stosowanie roztworów sody oczyszczonej na skórę może przynieść ulgę. Warto jednak pamiętać, że naturalny odczyn pH na powierzchni skóry jest kwaśny, co gwarantuje nam ochronę przed czynnikami zewnętrznymi. Długotrwałe stosowanie sody zmienia ten odczyn, pozbawiając nas naturalnej ochrony. Podsumowując, można stosować doraźnie sodę na swędzenie skóry, jednak nie jest to środek idealny i warto sięgać po sprawdzone preparaty z apteki.

Jakie preparaty bez recepty stosować w przypadku swędzącej skóry?

Swędząca skóra może być niezwykle uciążliwa i wpływać na codzienny komfort. Oprócz domowych sposobów, istnieje wiele preparatów dostępnych bez recepty, które mogą przynieść ulgę i wspomóc regenerację skóry. Wśród nich można wyróżnić takie jak:

• A-Derma Dermalibour+, krem – W składzie zawiera związki miedzi i cynku oraz wyciąg z owsa Rhealba®. Preparat regeneruje podrażniony i osłabiony naskórek. Jest niezawodny, gdy skóra jest zaczerwieniona, swędzi lub piecze;
• Bepanthen Sensiderm, krem – Preparat zawiera glicerynę, oliwę z oliwek, masło Shea oraz dekspantenol. Krem hamuje świąd i zaczerwienienie skóry w przebiegu atopowego zapalenia skóry, egzemy czy skórnych reakcji alergicznych;
• Emotopic, łagodzący krem na egzemę – Może być stosowany już od 1. dnia życia. Preparat bardzo dobrze sprawdza się w łagodzeniu swędzenia skóry, a także profilaktycznie w celu zapobiegania częstym nawrotom choroby. W jego skład wchodzą ceramidy, wosk z oliwek, olej konopny, olej canola i masło Shea;
• Inne propozycje – Dobrym wyborem są także preparaty serii A-Derma, Emolium, Mediderm i Atoperal. 

Podsumowanie

Dobór odpowiedniego preparatu na wysypkę zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjenta, wygląd wysypki i okoliczności jej pojawienia się. W przypadku pokrzywki skuteczne mogą być leki przeciwhistaminowe, takie jak cetyryzyna, desloratadyna czy loratadyna. Maści łagodzące świąd, zawierające dimetynden czy hydrokortyzon, również przynoszą ulgę. W trakcie ospy wietrznej pomocne mogą być preparaty takie jak PoxClin CoolMousse czy Virasoothe, które łagodzą swędzenie i chłodzą skórę. Dodatkowo, domowe sposoby, takie jak okłady z rumianku czy zastosowanie sody oczyszczonej, mogą przynieść ulgę w przypadku swędzącej skóry.