Choroby tropikalne to grupa schorzeń występujących głównie w regionach tropikalnych i subtropikalnych, położonych między Zwrotnikiem Raka a Zwrotnikiem Koziorożca¹. Obejmują one zarówno choroby zakaźne, jak i niezakaźne, zaburzenia genetyczne oraz schorzenia spowodowane niedoborami żywieniowymi lub warunkami środowiskowymi, takimi jak wysoka temperatura i wilgotność¹. Szacuje się, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi z powodu tych chorób, a około 15 milionów osób rocznie umiera z ich powodu¹.

Warto wiedzieć, że choroby tropikalne nie ograniczają się już tylko do krajów tropikalnych. Rosnąca migracja międzynarodowa, podróże lotnicze, turystyka i wyjazdy służbowe do regionów tropikalnych przyczyniły się do zwiększonej częstości występowania tych chorób w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Europie¹. Dodatkowo zmiany klimatyczne i globalne ocieplenie mogą powodować rozprzestrzenianie się chorób tropikalnych i ich wektorów na obszary wcześniej wolne od tych zagrożeń¹. Szczególnie narażone na ciężki przebieg chorób tropikalnych są osoby po transplantacjach, ponieważ leki immunosupresyjne osłabiają ich układ odpornościowy¹. W krajach zachodnich coraz częściej obserwuje się przypadki chorób tropikalnych przenoszonych przez przeszczepione organy¹.

Jakie są najczęstsze objawy chorób tropikalnych, na które należy zwrócić uwagę?

Objawy chorób tropikalnych mogą być bardzo zróżnicowane, ale istnieją pewne typowe sygnały ostrzegawcze, które powinny wzbudzić naszą czujność. Do najczęstszych objawów należą: gorączka, ból głowy, bóle stawów i mięśni, nudności, wymioty, biegunka oraz wysypki skórne². Niektóre choroby tropikalne, takie jak malaria, charakteryzują się objawami występującymi w regularnych odstępach czasu, podczas gdy inne rozwijają się nagle i gwałtownie². Szczególną uwagę należy zwrócić na krew w moczu, która może wskazywać na schistosomatozę³. Przewlekłe zmęczenie jest często pomijanym objawem wielu chorób tropikalnych i może utrzymywać się przez długi czas po powrocie z podróży³.

Szczególnie niepokojące jest to, że wiele chorób tropikalnych może ujawnić się dopiero po tygodniach lub miesiącach od zakażenia². Na przykład malaria może pozostawać w organizmie przez wiele tygodni, a nawet miesięcy, zanim pojawią się pierwsze objawy³. Dlatego tak ważne jest, aby po powrocie z podróży do krajów tropikalnych monitorować swój stan zdrowia i poinformować lekarza o wszystkich odwiedzonych miejscach, nawet jeśli podróż miała miejsce rok wcześniej³. Charakterystyczne dla niektórych infekcji bakteryjnych są problemy jelitowe z “dobrymi i złymi dniami” – gdy objawy pojawiają się i ustępują naprzemiennie, co często wskazuje na zakażenie bakteriami takimi jak Cryptosporidium³.

Osobnym problemem są objawy skórne, które mogą pojawić się po powrocie z tropików. Larwy much mogą rozwijać się pod skórą, tworząc bolesne zmiany przypominające czyraki³. Ważne jest, aby nie wyciskać takich zmian, ponieważ może to zabić larwę i doprowadzić do zakażenia. Zamiast tego należy użyć wazeliny, która zablokuje dostęp powietrza i zmusi larwę do wyjścia na powierzchnię, gdzie można ją łatwiej usunąć³.

Które tropikalne choroby zakaźne są najbardziej rozpowszechnione?

Wśród najbardziej rozpowszechnionych tropikalnych chorób zakaźnych znajduje się malaria, która dotyka ponad 300 milionów ludzi rocznie i powoduje od 1 do 3 milionów zgonów⁴. Jest wywoływana przez pasożyty z rodzaju Plasmodium, przenoszone przez samice komarów widliszków. Choroba charakteryzuje się cyklami dreszczów, gorączki i pocenia się, które występują gdy pasożyty niszczą czerwone krwinki⁴.

Gorączka denga to kolejna groźna tropikalna choroba zakaźna przenoszona przez komary Aedes, występująca w tropikalnych i subtropikalnych regionach Ameryk, Afryki, Azji i Australii⁴. Charakteryzuje się objawami grypopodobnymi, w tym silnym bólem głowy, oczu, mięśni i stawów. U niektórych pacjentów, szczególnie niemowląt i dzieci, może rozwinąć się gorączka krwotoczna denga, która jest ciężką i czasami śmiertelną odmianą choroby⁴. Żółta febra, również przenoszona przez komary Aedes, charakteryzuje się gorączką, dreszczami, bólem głowy, a w ciężkich przypadkach uszkodzeniem wątroby i krwawieniami⁴. Na szczęście istnieje bezpieczna i skuteczna szczepionka przeciwko żółtej febrze, która może całkowicie uchronić przed zachorowaniem⁴.

Inne znaczące choroby tropikalne to leiszmanioza, dotykająca około 12 milionów osób na świecie, schistosomatoza będąca drugą najważniejszą chorobą pasożytniczą po malarii z 200 milionami zakażonych, oraz filarioza limfatyczna, na którą cierpi około 90 milionów ludzi¹. Każda z tych chorób ma swoje specyficzne objawy i sposoby przenoszenia, ale wszystkie mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, jeśli nie są odpowiednio leczone¹. Choroba Chagasa, przenoszona przez pluskwy nazywane “całującymi” ze względu na ich zwyczaj gryzienia w okolice twarzy, może przez lata przebiegać bezobjawowo, a następnie prowadzić do poważnego uszkodzenia serca i układu pokarmowego⁴. Dotyka ona około 18 milionów ludzi, głównie w Ameryce Łacińskiej⁴.

Nie można zapominać o HIV/AIDS, który w regionach tropikalnych stanowi szczególnie poważny problem. W Afryce Subsaharyjskiej żyje ponad 13 milionów dorosłych zakażonych HIV, co stanowi około 60% globalnej liczby zakażonych⁴. Zakażenie HIV dodatkowo zwiększa podatność na inne choroby tropikalne i może prowadzić do cięższego ich przebiegu⁴.

W jakich regionach świata występuje największe ryzyko zachorowania?

Obszary największego ryzyka zachorowania na choroby tropikalne obejmują kraje położone na północ i południe od równika, w tym Tajlandię, Indonezję, Wietnam, Brazylię i Kenię². W Afryce szczególnie rozpowszechnione są malaria, żółta febra i afrykańska trypanosomiaza (śpiączka afrykańska)². Ameryka Południowa i Środkowa to regiony endemicznego występowania malarii, gorączki denga i zakażeń wirusem Zika².

Azja Południowo-Wschodnia jest obszarem wysokiego ryzyka zachorowania na gorączkę denga, malarię i gorączkę chikungunya². Niektóre części Oceanii również są zagrożone występowaniem gorączki denga i chorób wywoływanych przez wirusa Zika². Warto pamiętać, że obszary występowania chorób tropikalnych mogą się szybko zmieniać, dlatego przed podróżą należy zawsze sprawdzić aktualne informacje dotyczące sytuacji epidemiologicznej w danym regionie².

Szczególnie niepokojące jest to, że konflikty zbrojne i kryzysy humanitarne mogą znacząco zwiększać ryzyko rozprzestrzeniania się chorób tropikalnych. Na przykład w Sudanie, gdzie trwa konflikt, istnieje wysokie ryzyko wybuchu epidemii leiszmaniozy trzewnej ze względu na masowe przemieszczenia ludności i zniszczenie infrastruktury medycznej⁵. Podobne zagrożenia występują w innych regionach dotkniętych wojnami czy klęskami żywiołowymi¹.

Jak możemy się chronić przed chorobami tropikalnymi podczas podróży?

Ochrona przed chorobami tropikalnymi wymaga kompleksowego podejścia obejmującego zarówno szczepienia, jak i przestrzeganie zasad profilaktyki. Jednym z najważniejszych kroków jest konsultacja z lekarzem medycyny podróży na co najmniej 4-6 tygodni przed wyjazdem². Podczas takiej wizyty lekarz oceni indywidualne ryzyko i zaleci odpowiednie szczepienia, które mogą obejmować szczepienia przeciwko żółtej febrze, tyfusowi, cholerze, zapaleniu wątroby typu A i B oraz wściekliźnie². Niezwykle ważne jest również wykupienie kompleksowego ubezpieczenia podróżnego, które pokryje koszty leczenia chorób tropikalnych oraz ewentualną repatriację medyczną². Leczenie niektórych chorób tropikalnych może być bardzo kosztowne, a ubezpieczenie zapewni dostęp do najlepszej opieki medycznej bez obaw o finanse².

Niezwykle istotna jest ochrona przed ukąszeniami owadów, które są głównymi wektorami wielu chorób tropikalnych. Należy nosić długie rękawy, długie spodnie i zamknięte buty, szczególnie o zmierzchu i świcie, gdy komary są najbardziej aktywne². Stosowanie wysokiej jakości repelentów zawierających DEET (dietylotoluamid) na odkrytą skórę znacznie zmniejsza ryzyko ukąszeń². W nocy warto spać pod moskitierą, najlepiej impregnowaną środkami owadobójczymi².

Równie ważne jest przestrzeganie zasad higieny żywieniowej. Należy unikać picia wody z kranu i używać tylko butelkowanej wody, nawet do mycia zębów². Jedzenie powinno być dokładnie ugotowane, a surowe potrawy należy unikać. Owoce i warzywa powinny być obrane przed spożyciem². Należy również zachować ostrożność w kontakcie z naturalnymi zbiornikami wodnymi, które mogą być siedliskiem pasożytów wywołujących schistosomatozę².

Jakie są szczególne zagrożenia, o których rzadko się mówi?

Jednym z najbardziej niedocenianych zagrożeń w tropikach są ukąszenia węży. To właśnie one są największym zabójcą spośród wszystkich zaniedbanych chorób tropikalnych⁵. Problem polega nie tylko na samym ukąszeniu, ale przede wszystkim na braku dostępu do surowic przeciwjadowych. Większość ofiar ukąszeń węży mieszka zbyt daleko od placówek medycznych, które mogłyby mieć antidotum, a nawet jeśli dotrą do kliniki, często nie stać ich na wysoki koszt leczenia⁵. Surowice są produkowane w małych ilościach i dostosowane do konkretnych regionów, a ich skuteczność bywa niska, co wymaga podania wielu fiolek⁵.

Kolejnym często pomijanym zagrożeniem są problemy skórne spowodowane przez pasożyty. Larwy much w tropikach mogą składać jaja na ubraniach, a po wykluciu się larwy wgryzają się w skórę, gdzie rosną przez około tydzień³. Pierwszym objawem jest tworzenie się bolesnej zmiany przypominającej czyrak. Absolutnie nie należy próbować wyciskać takiej zmiany, ponieważ może to zabić larwę i doprowadzić do zakażenia. Skuteczną metodą jest zastosowanie wazeliny, która blokuje dostęp powietrza i zmusza larwę do wyjścia na powierzchnię³.

Kleszcze stanowią problem nie tylko w tropikach, ale także w lasach i na łąkach w wielu regionach świata. Mogą przenosić groźne choroby jak tyfus, gorączkę powrotną i boreliozę³. Podobnie jak w przypadku larw much, kleszcze można usunąć używając wazeliny – gdy zabraknie im tlenu, same odpadną. Nie należy wyrywać ich siłą, ponieważ można pozostawić fragment kleszcza w skórze³.

Jakie są najnowsze osiągnięcia w walce z chorobami tropikalnymi?

Mimo licznych wyzwań, ostatnie lata przyniosły znaczące osiągnięcia w walce z chorobami tropikalnymi. Jednym z największych sukcesów jest prawie całkowita eliminacja śpiączki afrykańskiej w wielu krajach. W ciągu ostatnich 25 lat nastąpił 97% spadek liczby osób cierpiących na tę chorobę, co doprowadziło do jej wyeliminowania jako problemu zdrowia publicznego w Gwinei Równikowej, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Beninie, Togo, Ugandzie i Czadzie⁵.

Ważnym krokiem było również dodanie nomy do oficjalnej listy zaniedbanych chorób tropikalnych WHO w 2023 roku⁵. Ta choroba, która dosłownie “pożera” tkankę twarzy, dotyka głównie dzieci i bez leczenia jest śmiertelna w 90% przypadków⁵. Włączenie jej do listy oznacza większą widoczność i potencjalnie więcej inwestycji w badania nad jej przyczynami i leczeniem⁵.

Kolejnym przełomem jest uruchomienie przez organizację Gavi ambitnego programu poprawy dostępu do szczepionki przeciwko wściekliźnie po ugryzieniach zwierząt⁵. Wścieklizna jest jedyną chorobą tropikalną, której można zapobiec poprzez szczepienie, ale w wielu ze 150 krajów, gdzie stanowi ona zagrożenie, zapasy szczepionek są bardzo ograniczone, a ich koszt wysoki⁵. Dzięki programowi Gavi ministerstwa zdrowia będą mogły zaopatrywać się w szczepionki i bezpłatnie szczepić osoby pogryzionego przez zwierzęta⁵.

Podsumowanie

Choroby tropikalne to schorzenia występujące głównie w rejonach o ciepłym i wilgotnym klimacie, ale z powodu migracji i zmian klimatu pojawiają się też w innych częściach świata. Ich objawy obejmują gorączkę, bóle mięśni, wysypki i zaburzenia jelitowe. Szczególną ostrożność powinni zachować podróżujący oraz osoby z obniżoną odpornością. Profilaktyka, jak szczepienia, repelenty i higiena, znacząco ogranicza ryzyko zakażenia. Wczesna diagnostyka i świadomość objawów chorób tropikalnych są kluczowe dla skutecznego leczenia.

Co nazywamy witaminą A?

Witamina A to termin obejmujący grupę związków takich jak retinol, jego pochodne oraz beta-karoten (prekursor witaminy A). Substancje te są rozpuszczalnymi w tłuszczach składnikami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wszystkie formy witaminy A mają podobną budowę i mogą być zaliczane do retinoidów [1-3]. 

Za co odpowiada witamina A?

Witamina A pełni bardzo wiele funkcji w naszym organizmie, dzięki swoim różnym formom biologicznym. Retinol jest ważną cząsteczką biorącą udział w reakcjach enzymatycznych czy regulacji ekspresji genów. Zatem witamina A jest odpowiedzialna m.in. za:

• prawidłowe widzenie (widzenie w ciemności, rozwój rogówki i  spojówki);
• wzrost i różnicowanie komórek;
• funkcjonowanie układu odpornościowego;
• rozwój płodu (szczególnie kości oraz tworzenie ośrodkowego układu nerwowego);
• prawidłowe funkcjonowanie serca, płuc i innych organów;
• utrzymanie kondycji skóry (w tym leczenie ran) i włosów;
• działanie przeciwutleniające, przynoszące korzyści w chorobach sercowo-naczyniowych i cukrzycy;
• działanie przeciwnowotworowe [1-5].

Skóra i włosy 

Czy suplementacja witaminy A jest korzystna w dbaniu o skórę i włosy? Witamina A jest niezbędna do utrzymania zdrowej skóry i włosów. Pochodne retinolu (kwas retinowy i retinal) regulują komórki macierzyste mieszków włosowych, wpływając na funkcjonowanie cyklu włosowego, gojenie się ran, różnicowanie i podziały komórek macierzystych komórek barwnikowych skóry (melanocytów). Poziom retinoidów spada po narażeniu skóry na promieniowanie ultrafioletowe [6].

Układ odpornościowy

Za co odpowiada witamina A w układzie odpornościowym? Badania wykazały, że kluczowe dla układu odpornościowego narządy (np. grasica) wymagają stałego źródła witaminy A. Pochodne retinolu biorą udział w różnicowaniu, dojrzewaniu i funkcjonowaniu najważniejszych komórek układu immunologicznego jak makrofagi czy neutrofile. Witamina A wspiera zarówno odporność wrodzoną jak i nabytą. Ma udowodnione działanie lecznicze w przypadku odry, zapalenia płuc czy biegunki zakaźnej u dzieci [1].

Działanie antynowotworowe

Jak wygląda suplementacja witaminy A w kwestii profilaktyki nowotworowej? Badania wykazały, że suplementacja w populacjach z niedoborem witaminy A, np. w grupach niedożywionych lub uzależnionych od tytoniu, może zmniejszyć częstość występowania nowotworów. Oznacza to, że niedobór witaminy A może powodować rozwój raka. Retinoidy mogą odgrywać ważną rolę w zapobieganiu takim nowotworom jak rak jajnika, piersi, szyjki macicy czy skóry. Ponadto mogą mieć pozytywny wpływ na leczenie nowotworów. Jednak w tej kwestii konieczne są dalsze badania [2-5]. 

Jaka jest dzienna dawka witaminy A?

Wiemy już, co daje witamina A. W takim razie, jaka jest jej dzienna dawka? Jak w przypadku wszystkich witamin, zarówno zbyt mała podaż jak i zbyt duża może być szkodliwa dla organizmu. Według polskich wytycznych, dzienne zapotrzebowanie na witaminę A dla osoby dorosłej to średnio 800 mikrogramów. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) podaje rekomendowane dzienne zapotrzebowanie dla kobiet 650 mikrogramów, a dla mężczyzn 750 mikrogramów. Zapotrzebowanie dla dzieci na witaminę A wynosi między 250 a 750 mikrogramów, w zależności od wieku. Suplementacja witaminy A powinna być rozważna, ze względu na rozpuszczalność witaminy w tłuszczach, a tym samym łatwą kumulację w organizmie [7].

Niedobór witaminy A

Co może spowodować niedobór witaminy A? Można wyróżnić grupy osób szczególnie narażonych na niewystarczającą ilość witaminy A w organizmie. Są to: wcześniaki, niemowlęta i małe dzieci, kobiety w ciąży i karmiące piersią, szczególnie w krajach ubogich i rozwijających się (suplementacja powinna być konsultowana z lekarzem), chorzy na mukowiscydozę, choroby zapalne jelit lub celiakię. Najczęstszym objawem niedoboru witaminy A jest kseroftalmia. Jest to niezdolność widzenia w słabym świetle, która może prowadzić do ślepoty, jeśli nie jest leczona. Długotrwały niedobór witaminy A może również prowadzić do zwiększonego ryzyka chorób układu oddechowego i różnych infekcji (np. zapalenie płuc czy odra). Może również powodować też anemię, czyli niedobór czerwonych krwinek [8]. 

Co powoduje nadmiar witaminy A? 

Podaż większych dawek witaminy A niż zalecane może powodować toksyczność. W wyniku jednorazowego czy krótkotrwałego przyjmowania zbyt dużych dawek tej witaminy możemy spodziewać się objawów takich jak:

• ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, niewyraźne widzenie;
• wysypka;
• ból brzucha, biegunki [5]. 

Przewlekłe przyjmowanie za wysokich dawek witaminy A może powodować m.in.:

• uszkodzenie wątroby;
• ból kości i stawów, zwiększone ryzyko złamań;
• przewlekły ból głowy, zmęczenie, rozdrażnienie, splątanie; 
• suchość skóry, pękające usta, wypadanie włosów;
• toksyczność dla płodu u kobiet w ciąży (np. wady serca czy deformację kończyn) [5].

Podsumowanie

Witaminy to składniki pożywienia, które zarówno w przypadku niedoboru jak i dostarczane w zbyt dużej ilości mogą być szkodliwe dla organizmu. Dlatego ważne jest, aby przyjmować ich odpowiednie dawki. Rozważna suplementacja witaminy A może zapewnić nam prawidłowe funkcjonowanie skóry i włosów, układu odpornościowego, właściwy rozwój płodu u kobiet w ciąży, poprawne widzenie. Jednak niedobory witaminy A obserwowane są głównie w krajach ubogich i rozwijających się, dlatego konieczność suplementacji, szczególnie w takich stanach jak ciąża czy karmienie piersią powinna być konsultowana z lekarzem.

Choroby autoimmunologiczne cechują się tym, że nasz układ odpornościowy zaczyna atakować swoje własne struktury. Istnieje wiele takich chorób i niestety coraz większa część społeczeństwa na nie choruje. Jedną z tytułowych dolegliwości jest Reumatoidalne Zapalenie Stawów (RZS). To schorzenie, które kojarzy się z osobami starszymi, ale również młodsi na nie cierpią. RZS objawia się rozwojem stanu zapalnego w obrębie stawów, które stają się bolesne, obrzęknięte i sztywnieją. To bardzo poważna choroba, która może prowadzić do kalectwa. Jednymi z leków, które stosuje się w leczeniu RZS jest sulfasalazyna i metotreksat, jednak te substancje mają także inne wskazania. Czy wspomniane leki na reumatoidalnego zapalenie stawów są skuteczne? Który lek na RZS jest lepszy: sulfasalazyna czy metotreksat? Czy sulfasalazyna to steryd [1].

Jak działa sulfasalazyna i metotreksat?

Metotreksat to lek immunosupresyjny, czyli taki, który wycisza niepotrzebną aktywność naszego układu odpornościowego, który atakuje własne komórki. Czy metotreksat jest sterydem? Nie, ma inny mechanizm działania. Dwa główne wskazania obejmuję leczenie nowotworów i chorób autoimmunologicznych. Jeśli chodzi o choroby nowotworowe, to metotreksat wnika do namnażających się komórek, m.in. nowotworowych. Tam blokuje pewien proces, który odpowiada za powstawanie aktywnej formy kwasu foliowego. Ta substancja jest niezbędna do produkcji DNA komórki. W wyniku jej braku komórka nie może funkcjonować prawidłowo i dochodzi do jej śmierci [2,3].

Nieco inaczej wygląda działanie metotreksatu w chorobach immunologicznych. Jako lek na reumatoidalne zapalenie stawów blokuje metabolizm, czyli rozpad adeniny i guaniny. Ich nadmiar wywiera silny efekt przeciwzapalny. Dochodzi też do zwiększenia produkcji innych komórek o działaniu przeciwzapalnym. W efekcie zostaje zmniejszony odczyn zapalny charakterystyczny dla RZS i pacjent doświadcza mniejszych objawów choroby [2].

Drugą omawianą substancją jest sulfasalzyna. Czy sulfasalazyna to steryd? Jest to silny lek o działaniu przeciwzapalnym, ale sulfalsazyna nie jest sterydem. Związek ten działa także immunosupresyjnie i przeciwzapalnie. Dokładny mechanizm tego leku nie został dokładnie poznany. Sulfasalzyna to bardzo duża cząsteczka, która raczej nie może zostać wchłonięta po połknięciu. Pod wpływem bakterii jelitowych ulega rozpadowi do innych związków (m.in. mesalazyny i innych pochodnych) i w przypadku leczeniu chorób zapalnych jelit, uważa się, że to te związki faktycznie działają. W kwestii działanie jako lek na reumatoidalne zapalenie stawów istnieje wiele teorii. Niektóre mówią, że sulfasalazyna hamuje aktywność różnych procesów i komórek o działaniu prozapalnym [4,5].

Porównanie skutków ubocznych

Największym skutkiem ubocznym po stosowaniu metotreksatu może być uszkodzenie wątroby. Łatwo jemu przeciwdziałać poprzez suplementację dużych dawek kwasu foliowego. Zdarza się także podwyższenie enzymów wątrobowych, ale powikłania takie jak marskość zdarzają się bardzo rzadko. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Pacjenci skarżą się na nudności, wymioty i spadek apetytu. Problemy te zwykle pojawiają się na początku terapii i potem znikają. Istnieje również ryzyko zwiększonego rozwoju wrzodów i nadżerek żołądka i dwunastnicy [2,3].

Po stosowaniu sulfasalazyny najczęściej pojawiają się nudności, wymioty, zaburzenia trawienia, <a href=”https://leki.pl/poradnik/jakie-sa-najmocniejsze-tabletki-przeciwbolowe-bez-recepty/”>ból głowy i zawroty, zaburzenia smaku, szumy uszne, kaszel, oraz wysypka. Wysypki mogą przybierać różne formy, ale charakterystyczne jest pojawienie się niebieskich zmian. Notowano także zmniejszenie płodności u mężczyzn, ale jest to skutek uboczny całkowicie odwracalny. Zwykle ustępuje do 3. miesięcy po zaprzestaniu terapii. Inne działania niepożądane to podwyższenie enzymów wątrobowych, obniżenie płytek krwi i białych oraz czerwonych krwinek lub gorączka. Pojawiają się one dość rzadko [4,5].

Kiedy stosować sulfasalazynę i metotreksat

Metotreksat stosuje się jako lek modyfikujący przebieg choroby w RZS. Inne wskazania do stosowania to leczenie łuszczycowego zapalenia stawów, łuszczycy, sarkoidozy, tocznia rumieniowatego i chorób zapalnych jelit. Metotreksat można stosować jako lek immunosupresyjny po przeszczepach. Związek ten znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu wielu nowotworów, np. raka piersi, głowy, szyi, pęcherza moczowego, białaczki limfoblastycznej, chłoniaków i innych [2,3].

Kiedy stosować sulfasalazynę? Sulfasalazyna to również lek na reumatoidalne zapalenie stawów z grupy modyfikujących przebieg choroby. Oprócz tego stosuje się ją w młodzieńczym, idiopatycznym zapaleniu stawów i chorobach zapalnych jelit, np. wrzodziejącym zapaleniu jelit. Sulfasalazyna może być stosowana także w innych jednostkach chorobowych off-label, takich jak:

• choroba Leśniowskiego-Crohna;
• łuszczycowe zapalenie stawów;
• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa [4,5].

Dawkowanie i czas działania

Metotreksat najczęściej podaje się podskórnie lub doustnie, ale możliwe jest stosowanie dożylne lub nawet dooponowe. Zwykle lek aplikuje się 1 raz w tygodniu. W niektórych przypadkach dawkę jednorazową można podzielić na 3 mniejsze, podawane co 8 godzin w tym samym dniu, ale praktykuje się to bardzo rzadko. Stosuje się dawki od 2,5 mg do 30 mg w zależności od stopnia zaawansowania choroby, odpowiedzi i stanu pacjenta. Na docelowe efekty leczenia trzeba zwykle poczekać od 4 do 8 tygodni od pierwszego podania. Ze względu na mocne obniżenie kwasu foliowego w organizmie, podczas leczenia metotreksat stosuje się kwas foliowy w dawkach od 5 mg do 15 mg [2,3].

Sulfasalazynę podaje się doustnie. Dawkowanie zależy od jednostki chorobowej. W RZS stosuje się najczęściej od 500 mg do 1 g leku na dobę (podzielonego na dwie dawki) na początku leczenia. Maksymalnie można stosować 3 g substancji, ale zwykle podaje się 1 g rano i 1 g wieczorem. Podobnie dawkuje się lek w łuszczycowym zapaleniu stawów i młodzieńczym, idiopatycznym zapaleniu stawów [4].

Dawkowanie w chorobach zapalnych jelit jest nieco inne. w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelit dawka początkowa to 3 g lub 4 g podzielone maksymalnie na 3 dawki dobowe. Po ustabilizowaniu objawów można zejść do 2 g na dobę w podobnym schemacie. W przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna podaje się od 3 g do 6 g sulfasalazyny na dobę w podzielonych dawkach. Taka terapie trwa najczęściej 16 tygodni [4].

Bezpieczeństwo sulfasalazyny i metotreksatu

Metotreksatu nie wolno podawać kobietom w ciąży. Jeśli kobieta jest w wieku, w którym może zajść w ciążę, to podczas leczenia wymagana jest podwójna antykoncepcja. Sulfasalazyna nie jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży, jak metotreksat, ale należy ją podawać tylko, jeśli zaistnieje bezwzględna konieczność. Sulfasalazyna przechodzi przez łożysko i może mieć wpływ na płód. Jeśli istnieje konieczność stosowania, to należy suplementować kwas foliowy, bo dochodzi wtedy do spadku jego stężenia [2-5].

Metotreksatu nie można stosować podczas karmienia piersią, bo niesie to ryzyko uszkodzenia płodu. Sulfasalazyna jest dopuszczona do stosowania w trakcie karmienia piersią, gdyż praktycznie nie przenika do mleka matki [2-5].

Oba leki można stosować podczas prowadzenia pojazdów. Jedynym przeciwwskazaniem jest występowanie zawrotów głowy [2-5].

Picie alkoholu, szczególnie w dużych ilościach, nie jest wskazane u osób, które stosują metotreksat, gdyż może zwiększyć to ryzyko uszkodzenia wątroby. W przypadku sulfasalazyny nie ma takich wskazań i nie istnieją interakcję, ale również należy zachować ostrożność [2-5].

Pacjenci w podeszłym wieku mają większe ryzyko niedoborów kwasu foliowego, dlatego należy zachować ostrożność podczas stosowania metotreksatu i rozważyć zwiększenie suplementacji. Wiek nie stanowi przeciwwskazania, ale wraz z wiekiem zwiększa się ryzyko niewydolności wątroby i nerek, więc wtedy należy rozważyć modyfikację dawek. U osób w podeszłym wieku, które stosują sulfasalazynę dochodzi do jej dłuższego przebywania w organizmie. Z tego względu konieczna może być modyfikacja dawek [2-5].

Jeśli pacjent cierpi na niewydolność wątroby lub nerek to konieczna może być modyfikacji dawki przy stosowaniu metotreksatu. Niewydolność wątroby nie jest przeciwwskazaniem do stosowania sulfasalazyny, ale należy zachować ostrożność. Sama niewydolność nerek nie jest przeciwwskazaniem do stosowania tego leku, ale zwiększa się ryzyko rozwoju kamicy nerkowej, która może doprowadzić do stanów zapalnych i niewydolności. Z tego względu należy dbać o nawodnienie i kontrolować stan nerek [2-5].

Dostępne leki i drogi podania

Metotreksat dostępny jest w formie produktów do podawania doustnego. Możemy tu wyróżnić roztwory i tabletki. Lek można podawać także pozajelitowo i tu mamy dostępne gotowe ampułko-strzykawki oraz koncentraty do sporządzania roztworu do infuzji, np. dożylnej.

Sulfasalazyna występuje jedynie w formie tabletek dojelitowych do podawania doustnego.

Zamienniki sulfasalazyny i metotreksatu

Dostępne zamienniki metotreksatu oraz ich dawki przedstawiamy w Tabeli 1.

Dostępne zamienniki sulfasalazyny oraz ich dawki przedstawiamy w Tabeli 2.

Podsumowanie

Choroby autoimmunologiczne wymagają długiego leczenia. Jednymi z leków na reumatoidalne zapalenie stawów jest metotreksat i sulfasalazyna. Metotreksat wykorzystuje się także w leczeniu nowotworów. Sulfasalazynę często podaje się w terapii chorób zapalnych jelit. Co jest lepsze: sulfasalazyna czy metotreksat? Oba leki są skuteczne. Wydaje się, że sulfasalazyna jest nieco bezpieczniejsza, gdyż w szczególnych przypadkach można podawać ją podczas ciąży i karmienia piersią. Czy sulfasalazyna jest sterydem? Czy metotreksat jest sterydem? Ona jak i metotreksat nie są lekami sterydowymi.

Nerki to fasolowate organy, które leżą pod żebrami po obu stronach kręgosłupa z tyłu naszego ciała. Ich główną rolą jest filtracja krwi. W naszym organizmie zachodzi mnóstwo reakcji chemicznych i przemian metabolicznych, które generują niepotrzebne i szkodliwe związki. Przez nerki przepływa krew, z której usuwana jest nadmierna ilość wody i niepotrzebne składniki. W efekcie prowadzi to do powstania moczu. Oczywiście to tylko jedno z zadań nerek. W nerkach powstają również hormony, dzięki którym utrzymywane jest prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi lub możliwa jest produkcja czerwonych krwinek. Co może się stać, gdy nasze nerki przestaną prawidłowo pracować? Poniżej prezentujemy listę wybranych problemów zdrowotnych, które mogą mieć związek ze źle działającymi nerkami:

• nadciśnienie tętnicze krwi;
• zawał mięśnia sercowego;
• udar mózgu;
• inne choroby sercowo-naczyniowe;
• uszkodzenie nerwów (neuropatie);
• anemia [1].

Co może wskazywać na chore nerki?

Początkowe objawy nieprawidłowo funkcjonujących nerek nie są oczywiste. Chory może nie być świadomy, że ten ważny organ pracuje nieprawidłowo, bo objawy można pomylić, chociaż by ze zwykłym przemęczeniem. Poniższe symptomy mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie nerek:

• przewlekłe zmęczenie;
• nadmierna męczliwość;
• zwiększone pragnienie;
• nadmierne oddawania moczu;
• obrzęki ciała (głównie kończyny i oczy);
• trudności w oddawaniu moczu;
• pienienie się moczu;
• obecność krwi w moczu.

Jeśli rozpoznajesz u siebie nawet jeden z powyższych objawów, to należy udać się do lekarza.

Które badania ocenią zdrowie nerek?

Dobrym pomysłem, aby kontrolować zdrowie swoich nerek, jest wykonywanie rutynowych, np. corocznych badań krwi i moczu. Istnieją pewne wskaźniki, które pozwolą ci kontrolować stan swoich nerek i szybko rozpoznać ewentualne nieprawidłowości, z którymi należy udać się do lekarza. Pamiętaj, aby wszystkie wyniki skonsultować ze swoim lekarzem.

Badanie krwi pozwoli określić wartość GFR, czyli wskaźnika filtracji kłebuszkowej. GFR pokazuje, jak dobrze nerki filtrują krew. Prawidłowe wartości dla dorosłych powinny wynosić powyżej 90 ml/min/1,73 m2. Drugim wskaźnikiem kondycji nerek jest poziom kreatyniny. Warto też kontrolować poziom kwasu moczowego. Hiperurykemia, czyli nadmiar kwasu moczowego we krwi, może prowadzić do powstawania złogów nerkowych i być wskaźnikiem rozwoju chorób nerek.

Dane o zdrowiu nerek dostarcza także badanie ogólne moczu. Najważniejszą rzeczą, która interesuje nas w badaniu moczu w kontekście chorób nerek, jest białko. Obecność protein w moczu może wskazywać na problemy z tym narządem i taki wynik powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Pierwsze kroki w dbaniu o nerki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, aby uniknąć przewlekłych chorób, to pierwsze kroki są dość proste. Nie wymagają one skomplikowanych procedur i przyjmowania dziwnych suplementów – wręcz przeciwnie! Podstawowym krokiem, który zapewni nerkom prawidłowe funkcjonowanie, jest prowadzenie zdrowego stylu życia. Chodzi tutaj o aktywność fizyczną i zróżnicowaną dietę.

Ruch i zdrowe pożywienie

Codzienna aktywność fizyczna jest kluczowa do zapewnienia zdrowia naszemu organizmowi. Wedle wszelkich zaleceń powinniśmy przeznaczać minimum 150 minut tygodniowo na ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, np. bieganie, siłownia, pływanie lub fitness. Pamiętaj, że jeśli zaczynasz przygodę z ruchem, to nawet spacer będzie dobrym wyborem. Dobrze, gdybyś codziennie pokonywał od 5000 do 10000 kroków. Postaraj się, aby aktywność fizyczna była rutyną w twoim życiu. Wybieraj to, co lubisz, aby nie wykonywać ćwiczeń na siłę. Umiarkowany wysiłek pozwoli zadbać ci o nerki, ale również o prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Aktywność fizyczna skutecznie obniża ryzyko zachorowania na choroby metaboliczne, jak np. cukrzyca [2-4].

Zdrowa dieta to także klucz do zdrowia. Nie chodzi tutaj, aby skrupulatnie liczyć kalorie i dobierać produkty żywnościowe. Takie podejście może być ciekawe przez kilka tygodni, ale chodzi o to, żeby zmienić swoje nawyki żywieniowe na całe życie. Warto wybrać dietę, która dostarcza zdrowe tłuszcze, błonnik i odpowiednie ilości białka. W prewencji chorób sercowo-naczyniowych poleca się głównie dietę DASH, która będzie dobra do utrzymania zdrowia nerek. Należy pamiętać, aby spożywać warzywa i owoce oraz ograniczać czerwone i tłuste mięso w diecie [2].

Utrzymuj prawidłową masę ciała

Celem wprowadzenia aktywności fizycznej do swojego życia oraz zdrowej diety jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Jeśli jesteś otyły lub masz nadwagę, to warto skonsultować się z dietetykiem w celu dobrania odpowiedniej i zdrowej metody redukcji. Nadmierne kilogramy przyczyniają się do rozwoju cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz przewlekłych chorób nerek.

Wyeliminuj używki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, to powinieneś wyeliminować ze swojego życia wszelkie używki. Chodzi tutaj o papierosy, alkohol i narkotyki. W wyjściu z nałogu nikotynowego może pomóc ci lekarz lub farmaceuta poprzez zastosowanie Nikotynowej Terapii Zastępczej. Alkohol to także związek, który niszczy zdrowie. Żadna ilość alkoholu nie jest bezpieczna dla twojego organizmu.

Jak uniknąć chorób nerek?

Nerki pełnią ważne funkcje w organizmie, dlatego, żeby o nie dbać, należy dbać tak naprawdę o całe ciało. Istnieje wiele czynników ryzyka, które prowadzą do przewlekłych chorób nerek. Na część z nich nie mamy wpływu, ale są i takie, które – chociaż częściowo – zależą od nas:

• nadciśnienie tętnicze krwi;
• cukrzyca;
• choroby sercowo-naczyniowe;
• otyłość;
• przewlekłe infekcje układu moczowego;
• przewlekłe stosowanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych;
• kamienie nerkowe;
• podeszły wiek.

Kontroluj choroby przewlekłe

Prewencja chorób nerek opiera się na kontrolowaniu innych chorób przewlekłych. Jeśli cierpisz na nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę, masz podwyższony profil lipidowy bądź chorujesz na inne choroby sercowo-naczyniowe, to musisz być pod stałą opieką lekarzy i powinieneś przyjmować zalecane leki. Utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi, poziomu glukozy lub profilu lipidowego jest niezbędne do prewencji chorób nerek. Nawet jeśli teraz nie cierpisz na wspomniane choroby, ale występują one u ciebie w rodzinie, to już jesteś narażony na przewlekłą chorobę nerek. Powinieneś kontrolować te parametry, np. raz do roku.

Nie nadużywaj leków

Wszelkie przyjmowane leki powinny być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą. Jednym z czynników ryzyka wystąpienia chorób nerek jest nadużywanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych. Niestety w większości są one dostępne bez recepty. To substancje, takie jak:

• diklofenak (np. Voltaren Express Forte);
• ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Mig);
• meloksykam (np. Mel, Moilec, Opokan);
• naproksen (np. Naxii, Aleve);
• kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin, Polopiryna S) [5].

Nie znaczy to, że są one przeciwwskazane u zdrowych osób. Chodzi o to, aby ich nie nadużywać i nie stosować jednocześnie. Jeśli występują u ciebie wskazania do stosowania NLPZ, np. cierpisz na ból lub masz gorączkę, to powinieneś je brać przez jak najkrótszy czas.

Pij odpowiednią ilość wody

W gonitwie dnia codziennego często zapominamy o zdrowym odżywianiu, ale i piciu odpowiedniej ilości płynów. Jedna herbata do posiłku i dwie kawy w ciągu dnia to zdecydowanie za mało. Z drugiej strony nie ma też uniwersalnego wzoru na zalecaną ilość wody w ciągu dnia. Zwykle określa się, że powinniśmy przyjmować od 1,5l do 2l wody dziennie. Najlepszym wskaźnikiem jest kolor moczu. Powinien być jasnożółty – to świadczy o prawidłowym nawodnieniu. Ciemnożółta lub brązowa barwa moczu wskazuje na odwodnienie. Jeśli mocz jest bezbarwny, to znak, że jesteś zbyt mocno nawodniony.

Co może się stać, gdy pijesz za mało? Bardzo częsty objaw to ból głowy. Pijemy mało, boli nas głowa, sięgamy po leki (NLPZ) i zwiększa się ryzyko ich przedawkowania, co źle wpływa na nerki. Z drugiej strony zbyt mocno stężony mocz, to w niektórych przypadkach czynnik ryzyka rozwoju drobnych złogów nerkowych (tzw. piasku nerkowego) i kamieni, które mogą uszkodzić nerki.

Gdzie szukać pomocy?

Obecnie istnieją liczne organizacje pacjenckie, zajmujące się chorobami nerek i wspieraniem pacjentów i ich rodzin. Jedną z nich jest Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki.

­­Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki (OSMN) zrzesza osoby z chorobami nerek na różnym etapie rozwoju choroby. Wspiera pacjentów z Przewlekłą Chorobą Nerek oraz ich bliskich, pomaga uporać się z przeciwnościami, jakie niesie konieczność leczenia. Służy dobrym słowem, radą i pomocą w znajdowaniu rozwiązań problemów zdrowotnych. Promuje badania profilaktyczne nerek oraz ideę transplantacji jako najlepszą metodę ratowania życia ciężko chorych osób.

Podsumowanie

Jeśli chcesz uniknąć chorób nerek, to powinieneś zapamiętać kilka ważnych i prostych zasad. Najważniejszy jest zdrowy styl życia. Dbaj o regularną aktywność fizyczną i zdrową dietę. Wyeliminuj wszelkie używki. Staraj się unikać stresu. Pamiętaj też o regularnych badań kontrolnych. Najważniejsze rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę to ciśnienie tętnicze krwi, poziom glukozy, profil lipidowy, kreatynina, GFR i badanie moczu. Jeśli którekolwiek wyniki będą poza normami lub cokolwiek cię zaniepokoi, to niezwłocznie zgłoś się do lekarza. Jeśli już chorujesz na pewne choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę lub hipercholesterolemię, to musisz przyjmować leki, aby twoje wyniki pozostawały w normie. Nieleczone choroby przewlekłe prędzej czy później doprowadzą do przewlekłej choroby nerek.

Witamina B2 to inaczej ryboflawina. Należy do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jako substancja chemiczna to żółty, a wręcz kanarkowo-żółty proszek. Z tego względu często jest używana jako barwnik w przemyśle spożywczym (określana jako E101) [1].

Na co jest witamina B2?

Zastanawiasz się na co pomaga witamina B2? Otóż ryboflawina prezentuje szereg prozdrowotnych właściwości, dlatego warto dbać o jej dostarczanie wraz z dietą. Poniżej omawiamy krótko kilka najważniejszych cech witaminy B2.

Ryboflawina jako antyoksydant

Stres oksydacyjny i wolne rodniki mogą szkodzić naszemu organizmowi, uszkadzając komórki. Powoduje to zaburzenia, które mogą być groźne dla zdrowia. Witamina B2 pomaga w działaniu enzymu, który chroni komórki przed szkodliwym utlenianiem i stresem oksydacyjnym [1].

Witamina B2 na malarię

Malaria to choroba wywoływana przez pasożyty, np. Plasmodium falciparum. W trakcie infekcji dochodzi do szeregu procesów, które generują duże ilości wolnych rodników. Prowadzi to do zaburzeń strukturalnych erytrocytów, co w efekcie je destabilizuje i niszczy [1].

Badania wykazały, że dodatkowe stosowanie ryboflawiny w trakcie klasycznego leczenia może blokować lub zmniejszać intensywność rozwoju pasożytów, które już zaatakowały erytrocyty [1].

Witamina B2 na migrenę

Istnieją pojedyncze badania kliniczne, które wskazują na korzystny wpływ suplementacji witaminy B2 w prewencji ataków migreny. Naukowcy tłumaczą to jej zdolnościami antyoksydacyjnymi i zwiększeniem aktywności mózgowych mitochondriów. Ryboflawina nie wykazuje efektu w leczeniu ataku migreny, jednak może zmniejszać częstotliwość ich występowania [1-3].

Witamina B2 na zaćmę

Zaćma to choroba związana z mętnieniem soczewki, co spowodowane jest nagromadzeniem specyficznych białek. Badania pokazują, że zwiększenie podaży witaminy B2, np. z diety wykazuje korzystny wpływ na zmniejszenie ryzyka zmętnienia soczewki. Jednak trzeba zaznaczyć, że pozytywne efekty obserwowane przy suplementacji witaminy B2 na poziomie 400 mg dziennie, co jest dość dużą ilością. Chociaż tutaj nie wszystkie badania są zgodne, bo istnieją informację o korzystnym wpływie już nawet 15 mg ryboflawiny dziennie [1,2].

Witamina B2 na anemię

Witamina B2 jest niezbędna do prawidłowej erytropoezy, czyli tworzenia erytrocytów. Wspomaga także wchłanianie żelaza z układu pokarmowego. Z tego powodu niedobory witaminy B2 mogą powodować zaburzenia związane z ilością czerwonych krwinek [1,2].

Gdzie występuje witamina B2?

Wiemy już, że witamina B2 jest dobra zdrowia, jednak gdzie występuje? Najwięcej ryboflawiny można znaleźć w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak:

• mleko;
• jajka;
• sery;
• wątroba cielęca;
• orzechy;
• ryby i owoce morza;
• rośliny strączkowe;
• ciemnozielone warzywa;
• grzyby [1].

Co ciekawe, witamina B2 nie jest wrażliwa na ciepło, ale dość łatwo ulega rozpadowi pod wpływem promieni słonecznych [1].

Niedobór witaminy B2 i jego przyczyny

Witamina B2 jest bezpieczna dla naszego organizmu nawet w dość wysokich dawkach. Z racji tego, że jest rozpuszczalna w wodzie, to jej nadmiar usuwany jest z moczem. Niestety ludzie (jak i inne kręgowce) niezbyt dobrze magazynują ryboflawinę, dlatego jej suplementacja (głównie z diety) powinna być brana pod uwagę przy układaniu zdrowej i zbilansowanej diety [1].

Witamina B2 jest wchłaniania głównie w jelicie cienkim, ale również w żołądku, dwunastnicy, okrężnicy i odbytnicy. Choroby tych części układu pokarmowego mogą być przyczyną niedoborów ryboflawiny [4]. Co powoduje niedobór witaminy B2? Pacjenci z aryboflawinozą, czyli niedoborem witaminy B2 będą skarżyć się na:

• pękanie kącików ust, czyli zajady;
• ból języka;
• zapalenie gardła;
• obrzęk i zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i gardła;
• zaczerwienienie i pieczenie oczu;
• wypadanie włosów;
• wysypkę (głównie na narządach płciowych) [5].

Ile brać witaminy B2?

Tabela 1. prezentuje zalecane, dziennie spożycie (RDA) ryboflawiny dla poszczególnych grup wiekowych. W większości przypadków dzienne spożycie witaminy B2 jest znacznie większe i jej niedobory występują rzadko. Ile zatem witaminy B2 powinniśmy brać? Spójrzmy na poniższe zestawienie.

Tabela 1. Zalecane, dziennie spożycie witaminy B2 [5].

Jaka jest najlepsza witamina B2?

Jeśli chcesz zwiększyć spożycie ryboflawiny, to pewnie zastanawiasz się, jaka witamina B2 jest najlepsza? Zawsze polecam najpierw wprowadzić do diety więcej produktów bogatych w ryboflawinę. Kolejnym krokiem powinien być zakup leków z witaminą B2, a dopiero na końcu polecamy suplementy z ryboflawiną. W Tabeli 2. przedstawiamy wybrane leki i suplementy diety z witaminą B2.

Tabela 2. Wybrane leki i suplementy diety z witaminą B2.

 Podsumowanie

Witamina B2 (ryboflawina) pełni kluczową rolę w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, wspomaga produkcję czerwonych krwinek i wchłanianie żelaza. Jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, a jej niedobór może prowadzić do problemów skórnych, zapalenia błon śluzowych i anemii. Najlepszym źródłem ryboflawiny są produkty zwierzęce, ale można ją również uzupełniać suplementami diety.

Skąd się bierze żółtaczka u noworodka?

Okres noworodkowy to jedyny okres w życiu człowieka, w którym rozpoznajemy żółtaczkę fizjologiczną. Stanowi ona formę adaptacji naszego organizmu do życia pozapłodowego. Dzieci rodzą się z większą ilością czerwonych krwinek, niż jest im potrzebna. Nierozwinięta jeszcze wątroba noworodkowa nie daje sobie rady z nadmiarem bilirubiny, w wyniku czego nadmiar żółtego pigmentu odkłada się w skórze i daje żółty odcień skóry. Ta typowa żółtaczka noworodkowa pojawia się po ukończeniu 24 h życia, osiąga szczyt w 3-4 dobie życia i utrzymuje się nie dłużej niż do 10.-12. doby życia. Optymalne stężenie bilirubiny dla noworodka zdrowego donoszonego nie powinno przewyższać 15 mg. Występuje ona u ok. 60% noworodków donoszonych.

Jakie są objawy żółtaczki u noworodka?

U noworodka podczas żółtaczki może pojawić się:

•  ospałość,
•  obniżone napięcie mięśniowe,
•  niechęć do ssania,
• zmniejszona aktywność,
• zmniejszony przyrost masy ciała lub jej ubytek.

Po czym poznać żółtaczkę u noworodka? Diagnostyka

Wystąpienie żółtaczki ocenia się pod względem zażółcenia powłok skórnych według schematu Kramera. W diagnostyce hiperbilirubinemii bardzo pomocna jest nieinwazyjna metoda oznaczenia bilirubiny — przeskórnie bilirubinometrem. Przy stężeniach > 15 mg/dl konieczne jest wykonanie oznaczenia w surowicy krwi.  Jeśli w trakcie pierwszych 72 godzin poziom bilirubiny we krwi przekroczy 12,9 mg%, stan ten wymaga leczenia.

Jak wygląda leczenie żółtaczki noworodkowej?

Wyróżnia się kilka metod leczenia żółtaczki: fototerapię, farmakoterapię oraz transfuzję wymienną krwi.

Fototerapia jest najczęstszym sposobem leczenia tego stanu. Do fototerapii służą lampy fluorescencyjne, lampy punktowe, koce lub podkładki. Metoda ta jest bezpieczna. Polega na naświetlaniu skóry noworodka za pomocą różnych rodzajów światła, np. świetlówek lub żarówek halogenowych. Pod wpływem fali światła bilirubina zmienia się w związki rozpuszczalne w wodzie, które wydalane są wraz z żółcią lub moczem.

W trakcie terapii dziecko układa się w inkubatorze zamkniętym, otwartym bądź łóżeczku. Istotne jest, aby podczas kuracji szczelnie zabezpieczyć oczy noworodkowi specjalnymi okularami i odkryć jak największy obszar ciała. U chłopców osłonić narządy płciowe. Ciągłe stosowanie fototerapii jest efektywne, ale można robić przerwy na karmienie. Czas, jaki jest przeznaczony na leczenie, zależny jest od stanu noworodka, stężenia bilirubiny oraz zlecenia lekarskiego.

Przedłużająca się żółtaczka u noworodka

Najczęstszą jednak w przypadku  przedłużającej się żółtaczki przyczyną jest wyłączne karmienie piersią. Według piśmiennictwa zażółcenie powłok skórnych może utrzymywać się nawet do 12. tygodnia życia. Należy wtedy obserwować i okresowo kontrolować stężenie bilirubiny.

Nie zaleca się pasteryzowania pokarmu, odstawiania od piersi na 24-48 godzin, pojenie wodą lub glukozą. Takie postępowanie może doprowadzić do zaburzenia laktacji i zaniechania karmienia naturalnego.

Jak pozbyć się żółtaczki u noworodka w domu? Co robić po wypisie ze szpitala?

Noworodek z żółtaczką fizjologiczną:

• powinien być jak najczęściej przystawiany do piersi (ok. 8-12 razy na dobę.). Karmienie przyspiesza perystaltykę i pasaż smółki, co powoduje zmniejszenie krążenia jelitowo-wątrobowego bilirubiny,
• powinien znajdować się w miejscu z jak największą ilością światła (przy oknie, wieczorem w dobrze oświetlonym pokoju),
• nie powinien być dopajany wodą,
• w razie potrzeby powinien być dokarmiany mlekiem modyfikowanym z butelki,
• co dwa dni powinien mieć wykonane kontrolne badania poziomu bilirubiny we krwi,
• dobrym rozwiązaniem jest ustalenie wczesnej wizyty patronażowej położnej środowiskowej,
• jego skóra nie powinna być natłuszczana kremami oraz emulsjami ochronnymi,
• nie powinien mieć kontaktu ze szkodliwymi czynnikami środowiskowymi (dym tytoniowy, chemikalia).

Czy żółtaczka u noworodka jest niebezpieczna?

Nietypowa żółtaczka – hemolityczna zazwyczaj rozwija się wcześniej, w ciągu 24 godzin po narodzinach. Ten rodzaj żółtaczki jest efektem nadmiaru zbyt szybko rozpadających się czerwonych krwinek. Jeżeli zbyt wielka ilość bilirubiny jest w ten sposób uwalniana do organizmu, to jej nadmiar może uszkodzić ośrodkowy układ nerwowy. Następstwem tego może być encefalopatia bilirubinowa lub żółtaczka jąder podkomorowych. Jest to przyczyna nieprawidłowego rozwoju psychoruchowego dziecka, a w skrajnych przypadkach nawet śmierci, co przy współczesnym poziomie profilaktyki i leczenia zdarza się rzadko.  Nawet ta nietypowa żółtaczka  prawie nigdy nie powoduje uszczerbku na zdrowiu u urodzonego o czasie zdrowego dziecka. Dużo większe zagrożenie powoduje u wcześniaków lub chorych noworodków.

Podsumowanie

Jeśli twoje dziecko będzie miało żółtaczkę, a tak jest w większości przypadków, z pewnością lekarz wyjaśni ci, jaki to typ żółtaczki i czy jest się czym martwić. Doświadczenie personelu medycznego pokazuje, że poziom niepokoju rodziców jest zawsze wyższy niż poziom bilirubiny u dzieci. W leczeniu żółtaczki noworodków ważne jest, aby zarówno poziom niepokoju rodziców, jak i poziom bilirubiny u dzieci były właściwie zdiagnozowane i leczone.

Śledziona jest narządem, który ma za zadanie filtrację krwinek. Jest swego rodzaju kontrolerem jakości, który wychwytuje i niszczy uszkodzone krwinki, wysyłając tym samym sygnał do organizmu o konieczności produkcji nowych krwinek. Ponadto w śledzionie magazynowane są czerwone krwinki i płytki krwi. Magazyn jest potrzebny, aby w razie krwotoku można było uwolnić do krwiobiegu niezbędne do życia krwinki. W śledzionie dojrzewają komórki układu odpornościowego, a dzięki obecności makrofagów wyłapywane są oprócz uszkodzonych krwinek także wirusy, czy inne drobnoustroje chorobotwórcze [1,2].

Czy śledziona boli?

Śledziona jest unerwiona poprzez nerwy odchodzące od splotu trzewnego. Jest on odpowiedzialny za kontrolę nad pracą narządów w obrębie jamy brzusznej. W tej części układu nerwowego nie ma precyzyjnego czucia. Jest to z jednej strony dobre, ponieważ czulibyśmy ruchy jelit oraz całą pracę układu trawiennego, wydzielniczego, moczowego. Z drugiej strony w przypadku występowania zmian, czy chorób w obrębie jamy brzusznej odczuwamy ból zlokalizowany w obszarze narządu, jednak nie jesteśmy w stanie dokładnie powiedzieć, w którym miejscu się znajduje. Na pytanie „jak boli śledziona?” można odpowiedzieć, że ból pojawia się zazwyczaj przy jej powiększeniu i manifestuje się w lewej, górnej części nadbrzusza. Może promieniować do pleców czy barku [1,2].

Powiększona śledziona — jak ją wyczuć?

Prawidłowych rozmiarów śledziona całkowicie chora się pod żebrami, przez co nie jest wyczuwalna. W przypadku jej powiększenia można ja wyczuć palpacyjnie, co najczęściej robią lekarze w celu diagnostyki. Jest wyczuwalna przy lewym łuku żebrowym. Jeśli możemy ją wyczuć, oznacza to, że jest powiększona 1,5 raza. W diagnostyce liczy się odległość od łuku żebrowego. Czasami może ona sięgać nawet 10 cm od żeber, co zazwyczaj wskazuje na chorobę układu krwiotwórczego [1,2].

Dlaczego śledziona się powiększa?

Powiększenie śledziony może być spowodowane przez bardzo wiele schorzeń, należą do nich:

• Nowotwory układu chłonnego (białaczki, chłoniaki);
• Choroby autoimmunologiczne (reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza);
• Nadciśnienie wrotne spowodowane marskością wątroby;
• Niedrożność żyły śledzionowej;
• Zakażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi: bakteryjne (gruźlica, dur brzuszny), wirusowe (mononukleoza, cytomegalia, wirusowe zapalenie wątroby), pierwotniakowe (malaria) [1,2].

Jak złagodzić ból śledziony?

Przede wszystkim w przypadku powiększenia śledziony powinniśmy poddać się diagnostyce lekarskiej w celu wyeliminowania przyczyn występowania bólu. Jeśli tego nie zrobimy, a sami uśmierzymy sam ból, to możliwe, że choroba, która spowodowała powiększenie śledziony, się rozwinie. Jeśli jesteśmy już zdiagnozowani, a nie mamy przeciwwskazań, pomoc w uśmierzaniu bólu śledziony stanowią leki przeciwbólowe ze wskazaniem na paracetamol [1,2].

Anemia to inaczej niedokrwistość. Dolegliwość charakteryzuje się obniżeniem poziomu hemoglobiny w organizmie. Może przebiegać z towarzyszącą zmniejszoną ilością czerwonych krwinek, ale nie jest to reguła. Hemoglobina jest białkiem, który występuje w czerwonych krwinkach. Białko to odpowiedzialne jest za transport tlenu po całym organizmie [1].

Kiedy mówimy o anemii?

Anemię diagnozujemy, kiedy w wynikach laboratoryjnych poziom hemoglobiny u dzieci powyżej 15. roku życia i dorosłych spada do wartości:

• u mężczyzn poniżej 13 g/dl
• u kobiet poniżej 12 g/dl [1]

Jakie są przyczyny niedokrwistości, czyli anemii?

Do przyczyn anemii należą:

• zbyt niska produkcja hemoglobiny.

Czerwone krwinki zawierające hemoglobinę są produkowane w szpiku kostnym. Najczęstszą przyczyną ich niedoboru jest brak substancji niezbędnych do produkcji, takich jak kwas foliowy, żelazo, witamina B12. Innym powodem może być zaburzenie funkcji szpiku kostnego. Wtedy ilość składników jest wystarczająca, a mimo to krwinki nie są produkowane.

• utrata czerwonych krwinek.

Anemia może być spowodowana nagłą utratą dużej ilości krwi, na przykład w wyniku wypadku, lub rozpadem krwinek na skutek ich nieprawidłowej budowy, lub działania leków. Do leków, które mogą powodować zaburzenia hematologiczne, należą leki cytostatyczne, immunosupresyjne czy też niesteroidowe leki przeciwzapalne dostępne bez recepty [1].

Dobry lek na anemię bez recepty — jaki wybrać?

Anemia jest groźnym stanem dla każdego człowieka. W skrajnych przypadkach grozi nawet śmiercią. W związku z tym niezwykle istotne jest wdrożenie odpowiedniej terapii. Najistotniejsza jest diagnostyka przyczyn wystąpienia anemii. Tylko prawidłowa diagnoza może wskazać, jakie leki na anemię można podać. W leczeniu każdego rodzaju anemii dąży się do eliminacji przyczyny jej wystąpienia. Do najczęściej występujących niedokrwistości, które leczymy lekami dostępnymi zarówno na receptę jak i bez należą:

Niedokrwistość z niedoboru żelaza

W przypadku jej wystąpienia stosujemy preparaty zawierające żelazo. Są one dostępne zarówno na receptę jak i bez. Dobry lek na anemię bez recepty będzie charakteryzował się formą dwuwartościową żelaza, która ma szansę się wchłonąć. W organizmie utlenia się do formy trójwartościowej, która wchłania się bardzo słabo. W celu zapobiegnięcia temu procesowi do preparatów z żelazem dodaje się witaminę C, która hamuje proces przemiany żelaza. Witamina C jest zawarta w preparatach Biofer Folic, Olimp Chela-Ferr Forte, czy Szelazo SR. Jeśli w składzie nie ma witaminy C, zaleca się jej dodatek przy zażywaniu. Bardzo popularnym lekiem bez recepty zawierającym samo żelazo jest Ascofer.

W wyniku suplementacji żelaza często dochodzi do dolegliwości układu pokarmowego. Niestety jest to całkowicie naturalne, w celu złagodzenia objawów można stosować żelazo po posiłku. Co prawda obniża to jeszcze bardziej wchłanianie, aczkolwiek dolegliwości żołądkowe często są przyczyną niestosowania się pacjentów do zaleceń i tym samym braku efektów terapeutycznych [1,2,3].

Niedokrwistość megaloblastyczna

Występuje na skutek niedoboru witaminy B12 i/lub kwasu foliowego. Warto skupić się na przyczynie wystąpienia niedoboru i jej eliminacji. Dodatkowo podaje się doustnie, lub w iniekcjach brakujące elementy.

Witamina B12 w suplementach diety i lekach najczęściej występuje w formie cyjanokobalaminy, czyli stosunkowo dobrze przyswajalnej postaci. Mimo to jej wchłanianie zachodzi jedynie w ograniczonym stopniu. Z tego względu zawartość witaminy B12 w preparatach często znacznie przekracza dzienne normy spożycia. Dzienne zapotrzebowanie osoby dorosłej wynosi 2,4 μg/dobę. W dostępnych preparatach obserwujemy między innymi następujące dawki:

• 1000 μg — Vitaminum B12 Energamma (lek)
• 700 μg — Olimp B12 MAX
• 500 μg — Olimp B12 Forte
• 250 μg — Molekin B12
• 100 μg — DiaB12
• 10 μg — Witamina B12 Polfa Łódź, MAX VitaB12
• 5 μg — Vegevit B12 [1,4,5].

Dieta w anemii. Co jeść, aby zwiększyć poziom hemoglobiny?

Dieta w anemii powinna być bogata w składniki odżywcze, które pomagają zwiększyć poziom hemoglobiny i czerwonych krwinek, zwłaszcza jeśli anemia jest spowodowana niedoborem żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego. Oto ogólne zalecenia dotyczące diety w anemii.

1. Żelazo: Produkty bogate w żelazo powinny być częścią diety osób z niedokrwistością spowodowaną niedoborem żelaza. Źródła żelaza hemowego (łatwiej przyswajalnego przez organizm) to mięso, drób i ryby. Żelazo niehemowe (trudniej przyswajalne) znajduje się w produktach roślinnych, takich jak rośliny strączkowe (np. fasola, soczewica), ziarna pełnoziarniste, orzechy i nasiona. Aby zwiększyć przyswajalność żelaza niehemowego, można spożywać je w towarzystwie produktów bogatych w witaminę C (np. pomarańcze, kiwi, truskawki).
2. Witamina B12: Jeśli niedokrwistość wynika z niedoboru witaminy B12, warto spożywać produkty zwierzęce, takie jak mięso, ryby, jaja i produkty mleczne, które są bogatym źródłem tej witaminy.
3. Kwas foliowy: Kwas foliowy (folacyna) jest ważny w produkcji czerwonych krwinek. Produkty bogate w kwas foliowy to m.in. warzywa liściaste (szpinak, boćwina, sałata), brokuły, cytrusy, orzechy i nasiona, a także produkty zbożowe wzbogacone w ten składnik (np. chleb pszenny wzbogacony w kwas foliowy).
4. Witaminy i minerały: Upewnij się, że dostarczasz organizmowi odpowiednią ilość witamin i minerałów, zwłaszcza witaminy C (pomaga we wchłanianiu żelaza) oraz witamin grupy B, które są ważne dla produkcji czerwonych krwinek.
5. Unikaj potencjalnych inhibitorów: Ogranicz spożycie herbaty i kawy podczas posiłków, ponieważ zawierają one substancje, które mogą hamować wchłanianie żelaza. Unikaj również nadmiernego spożycia białka sojowego, które może hamować wchłanianie witaminy B12.

Jeśli masz anemię, zawsze najlepiej jest skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, aby dostosować dietę do swoich indywidualnych potrzeb. Leczenie niedokrwistości może również wymagać suplementacji żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego, w zależności od przyczyny i stopnia niedokrwistości. Regularne badania krwi pomogą monitorować postępy w leczeniu.

Witaminy musujące to suplementy diety dostępne bez recepty, które zawierają praktycznie wszystkie niezbędne do życia witaminy i minerały, a często i inne składniki dodatkowe. Mają postać tabletek musujących, które należy rozpuścić w szklance z wodą. Rozpuszczanie jest szybkie – zwykle trwa maksymalnie kilkadziesiąt sekund. Po tym otrzymujemy przyjemny w smaku napój do wypicia. Często określa się je jako „plusz witaminy” lub witaminy w pluszu.

Jednak czy takie multiwitaminy do picia faktycznie są nam potrzebne w codziennym funkcjonowaniu? Czy warto je stosować prewencyjnie?

Multiwitamina do picia – co w sobie zawiera?

Witaminy z grupy B

Większość witamin musujących zawiera witaminy z grupy B, głównie:

• tiamina – B1,
• ryboflawina – B2,
• niacyna – B3,
• kwas pantotenowy – B5,
• pirydoksyna – B6,
• biotyna – B7 (H),
• kobalamina – B12.

Witaminy z grupy B mają wszechstronny wpływ na organizm. Wzmacniają układ immunologiczny, dzięki czemu sprawiają, że jesteśmy bardziej odporni. Witaminy są niezbędne do prawidłowego działania mózgu i zachodzących w nim procesów. Niedobory witamin z grupy B wiązały się z istnieniem zaburzeń poznawczych, trudniejszym myśleniem i problemami z koncentracją [1,4].

Jednak trzeba być ostrożnym z takimi sloganami, że witaminy to remedium na wszystkie nasze bolączki. Powyższe zdania są prawdziwe i nawet mają swoje oparcie w pomniejszych badaniach, jednak często wyniki dotyczą badań in-vitro lub skomplikowanych procesów metabolicznych. Witaminy nie działają jak złoty środek na wszystko. Nie sprawią, że momentalnie odżyjemy i będziemy wulkanem energii!

Witamina C

W witaminach plusz nie brakuje również witaminy C. Co prawda jej ilości nie są zbyt duże, bo zwykle są to okolice 100 mg w 1 tabletce, ale to akurat dobrze, gdyż długotrwałe przyjmowanie dużych dawek witaminy C (1000 mg) nie jest zalecane. Witamina C, podobnie jak inne witaminy, to znany antyoksydant [5].

Witamina A

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego widzenia, bierze udział w produkcji czerwonych krwinek oraz w wielu procesach układu immunologicznego. Potrzebna jest również do prawidłowego wzrostu komórek, a więc i organizmu. Naturalnie nasz organizm nie produkuje witaminy A, dlatego jej suplementacja wydaje się być rozsądna [6].

Witamina D

Witamina D to kolejna witamina, którą powinniśmy suplementować. Co prawda nasz organizm produkuje ją pod wpływem promieni słonecznych. Teoretycznie wystarczy przebywać na słońcu z odkrytymi ramionami i nogami w godzinach okołopołudniowych, aby wytworzyć jej odpowiednią ilość, jednak w rzeczywistości niedobory witaminy D w naszej populacji są ogromne. Z tego powodu rozsądna będzie suplementacja nawet przez cały rok!

W przypadku witaminy D nie możemy się niestety opierać na witaminach musujących, gdyż jest jej tam bardzo mało – zwykle 200 jednostek. Dorosły człowiek powinien przyjmować dziennie aż 10 razy więcej, czyli 2000 jednostek!

Witamina E

Witamina E bywa określana witaminą “młodości i piękności”. Podobnie jak inne, jest  niezbędna w naszym organizmie. Odpowiada za wiele ważnych procesów związanych, np. z układem immunologicznym. To również związek, który niszczy wolne rodniki – działa antyoksydacyjnie. Witamina E jest potrzebna do funkcjonowania procesów odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego [5,7].

Minerały w witaminach musujących

Multiwitaminy do picia oprócz witamin mają również minerały. Najczęściej możemy znaleźć tutaj cynk, żelazo, wapń, selen, jod lub miedź.

Inne składniki dodatkowe

Oprócz klasycznych witamin i minerałów multiwitaminy do picia zawierają także inne składniki, np.:

• Kofeinę i ekstrakty z roślin takich jak guarana, yerba mate, które mają na celu zwiększyć naszą energię.
• Ekstrakty z żeń-szenia, który poprawia witalność, koncentrację, dodaje energii.
• Składniki poprawiające kondycję włosów, skóry i paznokci, np. kolagen lub ekstrakt ze skrzypu polnego.

Jakie witaminy musujące znajdziemy w aptekach?

W aptekach znajduje się mnóstwo multiwitamin musujących. Podstawowy skład zwykle jest podobny. Poszczególne tabletki musujące różnią się w niewielkim stopniu rodzajem witamin i minerałów oraz ich zawartością. Często znajdziemy w nich również inne substancje, które mają za zadanie polepszyć nasze codzienne funkcjonowanie.

Plusz witaminy – a dokładniej to Plusssz

Szeroką gamę witamin musujących ma w swojej ofercie producent Polski Lek. Pacjenci często proszą o witaminy rozpuszczalne w formie pluszu, ale w tym przypadku jest to nazwa produktów. Multiwitaminy do picia Plusssz mają taki sam rdzeń składników w każdym preparacie, który wygląda tak, jak poniżej. Jakie konkretnie dodatki posiadają poszczególne wersje produktów? Łatwo je rozpoznać, gdyż nazwa składa się z Plusssz 100% Multiwitamina + człon świadczący o dodatkowych składnikach:

• Potas – 300 mg.
• Magnez – 187,5 mg – niestety magnez w formie węglanu, który jest gorzej przyswajalny niż cytrynian, glukonian lub mleczan.
• Żelazo – 7 mg.
• Kobieta Complex – dodatkowy ekstrakt ze skrzypu polnego, który wpływa pozytywnie na stan włosów, skóry i paznokci.
• Energy Complex – multiwitamina musująca o działaniu pobudzającym z 200 mg kofeiny i ekstraktami z guarany, bakopy i yerba mate.
• Elektrolity – z dodatkiem potasu, chloru, wapnia, magnezu i sodu.
• Żeń-szeń – zawiera ekstrakt z korzenia żeń-szenia właściwego (3,6 mg ginsenozydów).
• Minerały – dodatkowo ma wapń, magnez, cynk, miedź, selen.

Plusssz Elektrolity + 100% Multiwitamina, tabletki musujące

Olimp Gold-Vit Complex

Olimp Labs to firma, która ma w swojej oferty witaminy musujące. Wyróżniamy tutaj dwa produkty: Olimp Gold-Vit Complex + Żelazo, Olimp Gold-Vit Complex + Żeń-szeń.

Olimp Gold-Vit Complex+żeń-szeń, tabletki musujące

Oprócz klasycznych witamin produkty zawierają witaminę A, E i D. Multiwitamina do picia występuje także w formie jednodawkowych shotów.

Bodymax i witaminy musujące

Kolejny przykład tabletek musujących z witaminami to preparaty Bodymax.

Tabela 2. Charakterystyka multiwitamina do picia Bodymax.

Bodyma Pełna Koncentracja, tabletki musujące

Supradyn Intensia Energy

Ciekawym wyborem może być Supradyn Intensia Energy. To witaminy musujące, które zawierają bardzo różnorodne witaminy i minerały w dużych ilościach. Są to jedne z najbardziej wieloskładnikowych preparatów na rynku.

Supradyn Intensia Energy, tabletki musujące

Witaminy musujące dla dzieci

Dla najmłodszych również znajdziemy multiwitaminy musujące. Co prawda nie są w formie tabletek, ale proszku do rozpuszczenia. Przykładowe preparaty to:

• Vibovit Bobas (od 2. do 4. roku życia).
• Vibovit Junior (od 4. do 12. roku życia).
• Visolvit Junior (od 3. roku życia).
• Sanostol (od 4. roku życia – tabletki musujące do ssania).

Dawkowanie witamin musujących

Praktycznie większość powyższych multiwitamin musujących ma podobne dawkowanie, czyli 1 tabletka dziennie.

Jakie multiwitaminy musujące wybrać?

Multiwitamin musujących jest bardzo dużo na rynku aptecznym. Ciężko wskazać idealny preparat. Większość z nich posiada podobny skład i różnią się tylko substancjami dodatkowymi. Wybór najlepiej opierać właśnie o dodatkowe składniki.

Czy warto stosować tabletki musujące?

Witaminy są potrzebne naszemu organizmowi, jednak w pierwszym rzędzie powinniśmy przyjmować je z pożywienia. Zdrowa, różnorodna i zbilansowana dieta zapewni nam niezbędne witaminy i minerały i wtedy multiwitaminy do picia będą niepotrzebne.

Inaczej sprawa wygląda, jeśli mamy faktycznie niedobory. Wtedy zażywanie preparatów witaminowych może okazać się zasadne. Jednak dobrze najpierw wykonać badania kontrolne, aby mieć pewność czego, brakuje naszemu organizmowi. Nie zawsze trzeba pić jedynie multiwitaminy musujące. Jeśli okaże się, że brakuje tylko kilku witamin, to lepiej wybrać witaminy lub minerały w formie leku.

Witaminy musujące mogą stanowić jedynie dodatek do zdrowego stylu życia. Nie mogą zastąpić warzyw i owoców! Zawartość witamin i minerałów w tabletkach musujących jest tak dobrana, że stosując zalecaną dzienną ilość, czyli 1 tabletkę, mamy pewność, że nie przedawkujemy żadnego ze składników.

Czy witaminy musujące są zdrowe?

Witaminy musujące są popularnym suplementem diety, ale czy są zdrowe? Zależy to od kilku czynników. Musujące witaminy zawierają różne witaminy i minerały, które są niezbędne dla organizmu. Dostarczają one ważne składniki odżywcze takie jak witaminy A, D, E, K, B1, B2, B6, B12 i wiele innych, a także minerały takie jak potas, wapń, magnez, jod, cynk, mangan, żelazo i chrom. Musujące witaminy mogą być użyteczne, zwłaszcza w przypadku osób mających niedobór określonych witamin i minerałów. Jednak warto pamiętać, że pierwszym źródłem witamin i minerałów powinna być różnorodna i zrównoważona dieta. W większości przypadków, zdrowa i zrównoważona dieta zapewnia nam wystarczającą ilość wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

Dlatego też, jeśli prowadzisz zdrowy tryb życia i spożywasz różnorodne pokarmy, musujące witaminy mogą być niepotrzebne. Ważne jest również, aby przed rozpoczęciem suplementacji jakimkolwiek środkiem zawsze skonsultować się z lekarzem, który może ocenić, czy takie suplementy są odpowiednie dla twojej sytuacji zdrowotnej. Podsumowując, mimo że musujące witaminy mogą dostarczać niektóre niezbędne składniki odżywcze, w większości przypadków najlepszym źródłem witamin i minerałów jest zrównoważona dieta.

Zanim zaczniemy podawać nawet najlepsze witaminy dla dzieci, należy uświadomić sobie jedną rzecz: głównym źródłem witamin i minerałów powinna być odpowiednio zbilansowana dieta. Przede wszystkim nie może być monotonna i ograniczać się do kilku produktów, które dziecko lubi. Suplementacja witamin nie powinna być drogą na skróty i usprawiedliwieniem dla złej diety dziecka. Należy pamiętać, że naturalnie występujące w pożywieniu witaminy i minerały są z reguły lepiej przyswajalne, niż te w suplementach. Doświadczające wzrostu i rozwoju dzieci powinny czerpać witaminy i minerały z różnych produktów spożywczych, aby zapewnić sobie zdrową dietę. Oto kilka ważnych źródeł witamin i minerałów, które mogą pomóc zapewnić dzieciom niezbędne składniki odżywcze:

• warzywa i owoce – zaleca się spożywanie dużej ilości warzyw i owoców, ponieważ są one bogate w witaminy, minerały i błonnik. Przykładowe warzywa i owoce, które warto uwzględnić w diecie dziecka, to marchew, brokuły, szpinak, pomidory, jabłka, banany, truskawki itp;
• produkty mleczne – mleko, jogurt i sery są źródłem wapnia, witaminy D i białka. Te składniki są ważne dla wzrostu i rozwoju kości u dzieci;
• mięso i ryby – mięso, jak drób, oraz ryby, takie jak łosoś i tuńczyk, są bogatym źródłem białka, żelaza i witamin z grupy B. Te składniki są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu;
• jaja– jaja są bogate w białko, żelazo, witaminy A i witaminy D. Spożywanie jaj jest ważne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dziecka;
• produkty zbożowe – pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak chleb pełnoziarnisty, kasze, płatki owsiane, są świetnym źródłem błonnika, witamin z grupy B i żelaza;
• orzechy i nasiona – orzechy, takie jak orzechy włoskie, migdały i nasiona słonecznika, są bogate w kwasy omega, błonnik oraz witaminy i minerały, takie jak witamina E, magnez i cynk.

Kiedy warto wdrożyć zestawy dobrych witamin dla dzieci?

Niedobór witamin i minerałów u dziecka nie zawsze związany jest z ich zbyt małą ilość w pożywieniu. Mogą one wynikać np. z zaburzenia wchłaniania danych składników w przewodzie pokarmowym lub nietolerancji pokarmowej, czy zwiększonym zapotrzebowaniem na dany składnik w przebiegu niektórych chorób. Jeżeli pomimo odpowiedniej diety, obserwuje się u dziecka niepokojące objawy, może to świadczyć o hipowitaminozie. Warto udać się wtedy do lekarza pediatry, który zleci odpowiednie badania. Na ich podstawie będzie w stanie określić przyczynę oraz wykluczyć, czy problem nie jest związany z poważniejszymi chorobami.

Jak wybrać dobre witaminy dla dzieci? Gdzie szukać rankingu witamin dla nastolatków? Multiwitaminy dla dzieci są dostępna w całej gamie postaci. Są to syropy, krople, tabletki musujące, pastylki, lizaki czy żelki. Można się w tym łatwo pogubić. Jeżeli stwierdzono niedobór konkretnego składnika, lekarz może pomóc w doborze preparatu. Należy pamiętać, że suplementacja niektórych witamin nie zawsze pomoże, a czasami wręcz zaszkodzi. Dlatego nie warto przyjmować ich na zapas albo na tzw. wszelki wypadek, zwłaszcza jeśli chodzi o kompleks witamin dla dzieci. Przy wyborze preparatu należy kierować się przede wszystkim jego jakością, a nie postacią. Argument, że dziecko chętniej zje lizaka czy żelka, nie powinien być rozstrzygający. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na wiek dziecka. Dzięki temu dowiemy się, np. jakie witaminy dla dzieci w wieku szkolnym są najlepsze [1,2,3].

Ranking witamin dla dzieci – czym kierować się w wyborze?

Na co zwrócić uwagę, wybierając najlepsze witaminy dla dzieci? Czy ma znaczenie wiek dziecka? Zapotrzebowanie na witaminy u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym różni się, a wymagania dotyczące witamin zmieniają się wraz z wzrostem dzieci. Oto niektóre witaminy, które są ważne dla dzieci w różnych grupach wiekowych. Dla dzieci przedszkolnych (w wieku 3-5 lat) zaleca się dostarczenie im zrównoważonej diety, która zawiera przede wszystkim następujące witaminy:

• witamina A – niezbędna dla zdrowia wzroku i funkcji odpornościowej;
• witamina C – ważna dla wzmocnienia układu odpornościowego oraz wchłaniania żelaza z roślinnych źródeł pokarmowych;
• witamina D – niezbędna dla prawidłowego rozwoju kości i wchłaniania wapnia;
• witamina E – pomaga chronić komórki przed uszkodzeniem i wspiera funkcje odpornościowe [1-4].

Jak to wygląda w przypadku starszych? Dla dzieci w wieku szkolnym (6-12 lat) te same wymienione wyżej witaminy pozostają ważne. Dodatkowo, inne witaminy ważne dla ich wzrostu i rozwoju to:

• witaminy z grupy B – witaminy te, w tym B1 (tiamina), B2 (ryboflawina), B3 (niacyna), B6 (pirydoksyna) i B12, odgrywają kluczową rolę w produkcji energii, funkcji mózgu i tworzenia czerwonych krwinek;
• witamina K – niezbędna do krzepnięcia krwi i zdrowia kości [1-4].

Poznaj najlepsze witaminy dla dzieci z apteki

Wybór odpowiednich suplementów może być trudny, dlatego warto poznać najlepsze witaminy dla dzieci dostępne w aptekach. Na rynku znajdziemy szeroką gamę produktów w różnych formach – od witamin w płynie (np. Floradix Kindervital, MultiOmega 3 Junior), syropie (Multi-Sanostol) przez krople (Juvit Multi) i saszetki (Visolvit Junior, Vibovit Bobas), aż po musujące tabletki (Plusssz Junior, Multi-Sanostol) i żelki (Bodymax Bodymisie). Każda z tych opcji ma swoje zalety i wady, dlatego kluczowe jest dobranie preparatu do wieku, preferencji i ewentualnych niedoborów dziecka. Sprawdź, które dobre witaminy dla dzieci warto wybrać!

Floradix Kindervital, płyn

O produkcie

• suplement diety;
• bogaty skład (zawiera najważniejsze witaminy i minerały);
• może być używany już od 3. roku życia;
• po otwarciu należy przechowywać w lodówce i zużyć w ciągu 4. tygodni;
• bez konserwantów, barwników i drożdży;
• produkt bezglutenowy i bezlaktozowy;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian.

Juvit Multi, krople

O produkcie

• produkt leczniczy;
• proste dawkowanie, co jest jego dużą zaletą;
• odpowiedni dla niemowląt;
• kroplomierz, który ułatwia dawkowanie;
• nie zawiera laktozy;
• krople należy przechowywać w lodówce.

Multi-Sanostol, syrop

O produkcie

• rejestracja jako produkt leczniczy;
• po otwarciu butelki należy go zużyć w ciągu 3. miesięcy;
• zawiera dodatek cukru;
• do stosowania od 1. roku życia;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

MultiOmega 3 Junior, płyn

O produkcie

• suplement diety;
• nie ma dodatku cukrów (zawiera naturalnie występujące cukry);
• jest to produkt bezglutenowy i bezlaktozowy;
• może być stosowany od 3. roku życia;
• po otwarciu trzeba go zużyć w ciągu 60. dni;
• smak owoców tropikalnych.

Plusssz Junior, tabletki musujące

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera kompleks 10 witamin;
• smak tropikalny;
• wystarczy 1 tabletka na dobę;
• bez dodatku cukru, ale zawiera substancje słodzące i aromaty;
• zawiera sok owocy w proszku;
• bez dodatku laktozy;
• od 3. roku życia.

Sanostol, tabletki musujące do ssania

O produkcie

• zawiera wapń i witaminy;
• nie zawiera laktozy;
• zawiera aromaty i substancje słodzące;
• do stosowania od 4. roku życia;
• fajna forma podania dzieciom – tabletki musujące do ssania;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Vibovit Bobas, saszetki

O produkcie

• suplement diety;
• zestaw 10 witamin;
• przeznaczony dla dzieci w wieku od 2. do 4. lat;
• nie zawiera laktozy i środków konserwujących;
• waniliowy smak;
• zawiera cukier;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Visolvit Junior, saszetki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera zestaw witamin;
• nie zawiera laktozy;
• zawiera cukier, barwniki i aromaty;
• dwa smaki: truskawkowy i pomarańczowy;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości.

Bodymax Bodymisie, żelki

O produkcie

• suplement diety;
• multiwitamina wspierająca odporność;
• bez cukru i laktozy;
• od 3. roku życia;
• 2 różne smaki: cola i wieloowocowy.

Jak bezpiecznie podawać zestawy witamin dzieciom?

Kiedy chodzi o bezpieczne podawanie suplementów witaminowych dzieciom, istnieje kilka praktycznych wskazówek, które warto zachować:

• konsultuj się z profesjonalistą – przed podaniem jakichkolwiek suplementów witaminowych swojemu dziecku, ważne jest skonsultowanie się z profesjonalistą medycznym, takim jak pediatra lub farmaceuta.
• przestrzegaj zalecanych dawek – kluczowe jest przestrzeganie zalecanych dawek suplementów witaminowych, uwzględniając wiek, wagę i potrzeby żywieniowe Twojego dziecka. Przekraczanie zalecanych dawek może prowadzić do potencjalnych skutków ubocznych lub toksyczności.
• rozważ naturalne źródła – zanim zdecydujesz się na suplementy witaminowe, spróbuj zapewnić zrównoważoną dietę, która zawiera różnorodne owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe i inne bogate w składniki odżywcze jedzenie. Naturalne źródła pokarmowe są często lepiej przyswajane przez organizm w porównaniu do syntetycznych suplementów.
• dokładnie czytaj etykiety – przy zakupie suplementów witaminowych dokładnie czytaj etykiety, aby upewnić się, że produkt jest odpowiedni dla dzieci i aby zrozumieć zalecaną dawkę oraz wszelkie ostrzeżenia lub środki ostrożności.
• przechowuj witaminy w bezpiecznym miejscu – utrzymuj suplementy witaminowe poza zasięgiem dzieci, aby zapobiec przypadkowemu połknięciu. Przechowuj je w suchym i chłodnym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego, aby zachować ich skuteczność.

Podsumowanie

Wybierając zestaw witamin dla dziecka, należy pamiętać, że sztuczne witaminy nie zastąpią dobrze zbilansowanej diety. Często najlepsze efekty poprawy odporności i zdrowia dziecka przynosi zmiana diety dziecka i zwiększona aktywność fizyczna. Najlepiej sprawdzić, czy dziecko faktycznie ma niedobór witamin, czy minerałów. Nadmiar witamin nie spowoduje, że dziecko będzie zdrowsze, wręcz przeciwnie. Dlatego, jak do wielu rzeczy, tak i do stosowania preparatów witaminowych u dzieci, należy podejść ze zdrowym rozsądkiem.