Metamizol, jak i ibuprofen to bardzo popularne leki, kupowane na co dzień w aptekach. Nic dziwnego, ponieważ obydwie substancje są często pierwszym wyborem w leczeniu bólu oraz gorączki. Metamizol i ibuprofen wchodzą w skład wielu powszechnie znanych preparatów handlowych, w których występują pojedynczo lub w skojarzeniu z innymi lekami [1,2].

Metamizol a ibuprofen – czym się różnią?

Ibuprofen jest zaliczany do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) – działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie.  Metamizolu nie zalicza się do grupy NLPZ ze względu na słaby efekt przeciwzapalny. W lecznictwie wykorzystuje się głównie działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, a także rozkurczające mięśnie gładkie ścian naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego oraz dróg moczowych. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że metamizol ulega w organizmie przekształceniu do aktywnej formy – MAA, czyli 4-N-metyloaminoantypiryny.

Choć mechanizm działania ibuprofenu i metamizolu jest odmienny, można zauważyć pewne podobieństwa. Mianowicie, obydwa leki działają na enzym cyklooksygenazę (COX) występujący w różnych izoformach (COX-1, COX-2, COX-3), jednak odbywa się to w różnym stopniu. To skutkuje obniżeniem poziomu prostaglandyn, które są odpowiedzialne za powstawanie bólu i stanu zapalnego. 

Ibuprofen to, w porównaniu do metamizolu, słabszy lek przeciwbólowy, ale działający silniej przeciwzapalnie. Metamizol sodowy jest z kolei mocniejszym środkiem przeciwbólowym i rozkurczowym (co jest związane m.in. z dodatkowym wpływem na układ kannabinoidowy), ale znacznie słabiej redukuje stan zapalny [1,2].

Jakie skutki uboczne ma ibuprofen i metamizol?

Choć krótkotrwałe leczenie ibuprofenem i metamizolem jest uważane za bezpieczne, przewlekłe stosowanie może powodować wystąpienie działań niepożądanych. 

Ibuprofen może niekorzystnie wpływać na:

• przewód pokarmowy – nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia, a także nadżerki i owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego to typowe dla NLPZ, ale występujące niezbyt często lub rzadko skutki uboczne; 
• nerki – lek zmniejsza działanie ochronne prostaglandyn na nerki, co może prowadzić do uszkodzenia tego narządu, aczkolwiek ryzyko jest niewielkie;
• układ sercowo-naczyniowy – lek zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia tzw. incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak np. zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu [1,3].

Metamizol może negatywnie oddziaływać na:

• szpik kostny – agranulocytoza to rzadki, ale możliwy skutek uboczny długotrwałego stosowania metamizolu sodowego. Polega na obniżeniu liczby granulocytów (jest to jeden z kilku rodzajów białych krwinek) we krwi, co może doprowadzać do infekcji, sepsy, a w skrajnych przypadkach do zgonu. Lek może również doprowadzać do trombocytopenii (niska liczba trombocytów, czyli płytek krwi) oraz pancytopenii (niska liczba płytek krwi, białych krwinek – leukocytów oraz czerwonych krwinek – erytrocytów);
• wątrobę – lek może wywoływać tzw. polekowe uszkodzenie wątroby, co jest rzadkim, ale możliwym powikłaniem, które występuje z reguły od kilku dni do kilku miesięcy po rozpoczęcia leczenia;
• układ sercowo-naczyniowy – spadek ciśnienia tętniczego jest dość częstym działaniem niepożądanym po dożylnym zastosowaniu metamizolu. Wynika to z mechanizmu rozkurczającego ściany naczyń krwionośnych [2,4].

Kiedy stosować ibuprofen, a kiedy metamizol?

Ibuprofen jest wskazany w leczeniu bólu różnego pochodzenia, o małym bądź umiarkowanym nasileniu. Dotyczy to m.in. bólu głowy (w tym bólu migrenowego i napięciowego), bólu zębów, bólu w obrębie mięśni, stawów oraz kości, a także bólu i gorączki pojawiających się podczas przeziębienia i grypy. 

Ibuprofen możesz stosować również w celu złagodzeniu bólu menstruacyjnego [3]. Metamizol sodowy jest skuteczny w terapii bólu o dużym nasileniu oraz gorączki. Możesz po niego sięgnąć także wtedy, gdy stosowanie innych leków (np. paracetamolu, ibuprofenu) nie daje efektu lub jest przeciwwskazane [4].

Dawkowanie i czas działania 

Ibuprofen

Dawkowanie ibuprofenu jest zależne od wieku oraz masy ciała. Jest to ważne we wszystkich grupach wiekowych, a szczególnie u niemowląt od 3. miesiąca życia oraz dzieci do 6. roku życia, u których najczęściej stosuje się preparaty w postaci zawiesin doustnych lub czopków. W tym przedziale wiekowym podawaj maksymalnie 20-30 mg ibuprofenu na dobę w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Tę ilość rozdziel na 2-3 dawki, zachowując pomiędzy nimi ok. 8-godzinny odstęp. 

U dzieci od 6. roku życia (powyżej 20 kg) możesz stosować zawiesiny doustne, czopki oraz tabletki: 

• 6-9 lat: dawka jednorazowa 200 mg, maksymalna dawka dobowa 600 mg;
• 9-12 lat: dawka jednorazowa 200 mg, maksymalna dawka dobowa 800 mg.

Dzieci od 12. roku życia (powyżej 40 kg) i dorośli mogą zażywać jednorazowo od 200 do 400 mg ibuprofenu (wyższe dawki nie działają silniej przeciwbólowo!). Maksymalna dawka dobowa wynosi wówczas 1200 mg. Zachowaj przynajmniej 4-godzinny odstęp pomiędzy kolejnymi dawkami [3,5].

W przypadku dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, preparaty doustne z ibuprofenem zażywaj podczas posiłku [3].

Metamizol

Metamizol w postaci kropli doustnych (dostępne jedynie na receptę) może być stosowany zarówno u dzieci, jak i dorosłych, przy czym zalecana dawka jednorazowa wynosi 8-16 mg/kg masy ciała. Należy zachować od 6 do 8 godzin odstępu pomiędzy kolejnymi dawkami [6]. Postać tabletkową stosuj od 15. roku życia (powyżej 53 kg). Jednorazowa dawka wynosi wówczas 500-100 mg. Możesz ją powtarzać co 6-8 godzin, nie przekraczaj natomiast 4000 mg na dobę [4]. Leki doustne z metamizolem stosuj w trakcie lub po posiłku i popijaj je wodą [4].

Porównanie profili bezpieczeństwa: 

Bez porozumienia z lekarzem możesz stosować ibuprofen maksymalnie przez 3 dni, natomiast metamizol nie dłużej niż 3-5 dni. Choć te leki są uważane za względnie bezpieczne*, ryzyko wystąpienia działań niepożądanych rośnie, gdy przyjmujesz je długotrwale i przekraczasz zalecane dawki. Unikaj stosowania ibuprofenu jeśli masz obecnie wrzody żołądka lub dwunastnicy, miałaś/eś je w przeszłości lub leczysz się z powodu zakażenia Helicobacter pylori. Co więcej, ibuprofen może podwyższać ciśnienie tętnicze – zarówno u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, jak i zdrowych osób. Ibuprofen jest przeciwwskazany w przebiegu ospy, ponieważ istnieje ryzyko nasilenia dolegliwości i rozwoju nadkażeń skórnych.

Jeśli zażywasz metamizol długotrwale lub przyjmujesz wysokie dawki tego leku (co powinno się odbywać pod kontrolą lekarza!), przeprowadzaj okresowe badania krwi. Dzięki temu możesz monitorować parametry krwi w celu wykrycia ewentualnej agranulocytozy, trombocytopenii lub pancytopenii. Agranulocytozę po zastosowaniu metamizolu odnotywywano z reguły po upływie ok. 7-13 dni od rozpoczęcia leczenia [1-4].

Stosowanie u kobiet w ciąży

Stosowanie ibuprofenu do 20. tygodnia ciąży jest co prawda obarczone niskim ryzykiem uszkodzenia płodu i poronienia, jednak lekiem pierwszego wyboru w leczeniu bólu i gorączki jest paracetamol. Zażywanie ibuprofenu po 20. tygodniu ciąży jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia małowodzia (jest to rzadkie powikłanie). Lek jest natomiast definitywnie przeciwwskazany w III trymestrze ciąży, ponieważ może doprowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego (Botalla), co bezpośrednio zagraża życiu dziecka [7-9].

Zażywanie metamizolu w czasie ciąży jest przeciwwskazane, chyba że lekarz uzna to za konieczne [4].

Stosowanie u karmiących piersią

Ibuprofen uznaje się za lek kompatybilny i bezpieczny w czasie laktacji (o ile jest stosowany w najniższych skutecznych dawkach). Aby zminimalizować ryzyko ewentualnego przedostania się substancji do organizmu dziecka, warto zażywać lek po karmieniu [10].

Metamizol sodowy nie jest zalecany podczas karmienia piersią. Jeśli jednak lekarz uzna to za konieczne, karmienie piersią możesz wznowić po upływie ok. 48 godzin od doraźnego zażycia leku [10].

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Omawiane leki nie osłabiają koncentracji i nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów. Należy jednak pamiętać o tym, aby przyjmować je krótkotrwale i w zalecanych dawkach [3,4].

Interakcje z alkoholem 

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania jakichkolwiek leków z alkoholem. Może to osłabić ich działanie lub wywołać skutki uboczne, np. silne podrażnienie przewodu pokarmowego.

Warto podkreślić, że łączne stosowanie ibuprofenu oraz alkoholu zwiększa ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego. Jest to szczególnie istotne dla osób, które zmagają się z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy lub innych dolegliwości ze strony jelit [3,4].

Stosowanie u seniorów

Z reguły nie ma konieczności zmiany dawkowania ibuprofenu u ogólnie zdrowych seniorów. Inaczej jest w przypadku metamizolu – zaleca się zmniejszenie dawkowania w tej grupie wiekowej, co jest spowodowane możliwym wydłużeniem czasu eliminacji leku z organizmu [3,4].

Stosowanie przy zaburzeniach czynności nerek i wątroby

Zarówno ibuprofen, jak i metamizol należy stosować ostrożnie w przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby. Jeśli zmagasz się z jakąkolwiek chorobą obejmującą te narządy, przed użyciem tych leków skonsultuj się z lekarzem [3,4].

Dostępność leków

Ibuprofen jest dostępny w postaci doustnej (zawiesiny, tabletki, kapsułki), doodbytniczej (czopki), przeznaczonej do stosowania na skórę (kremy, żele, aerozole, plastry), a także w postaci roztworów dożylnych.

Metamizol występuje w formie doustnej (krople, tabletki, granulat do sporządzania roztworu) oraz roztworów do wstrzykiwań [11].

Zamienniki ibuprofenu i metamizolu sodowego

Na polskim rynku farmaceutycznym znajdziesz mnóstwo preparatów z ibuprofenem. Oto przykładowe leki, które zawierają tę substancję:

• zawiesiny doustne – Nurofen dla dzieci forte, Ibuprom dla dzieci forte, Ibum dla dzieci, Axoprofen forte;
• tabletki – Ibuprom, Nurofen, Iburapid;
• kapsułki – Ibuprom Sprint Caps, Nurofen Express Forte;
• czopki – Ibufen, Ibum dla dzieci;
• kremy – Dolgit;
• żele – Nurofen mięśnie i stawy, Ibuprom Effect żel;
• aerozole – Ibuprom Sport spray;
• plastry – Nurofen mięśnie i stawy;
• roztwory do wstrzykiwań – Pedea.

Ponadto dostępnych jest również wiele preparatów, które stanowią połączenie ibuprofenu z substancjami takimi jak: pseudoefedryna (Ibuprom zatoki, Infex zatoki), kodeina (Nurofen Plus), paracetamol (Metafen), mentol (Dip Rilif) czy fenylefryna (Ibuprom zatoki Tabs).

Preparatów z metamizolem jest nieco mniej, są to głównie:

• krople doustne – Pyralgin;
• tabletki – Pyralgina, MaxAlgina;
• granulat do sporządzania roztworu doustnego – Pyralgina Ból i Gorączka;
• roztwór do wstrzykiwań – Metamizol-SF, Metamizole Kabi.

Dostępne są również preparaty zawierające połączenie metamizolu z innymi substancjami: hioscyną (Scopolan compositum), kofeiną i tiaminą (Benlek), kofeiną i drotaweryną (Vemonis Femi), a także pitofenonem i fenpiweryną (Spasmalgon) [11].

Podsumowanie

Choć obydwa omawiane leki wykazują efekt przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, ich mechanizmy działania są odmienne. Z założenia można więc je łączyć, jednak zaleca się, aby rozpocząć terapię od ibuprofenu (który działa słabiej przeciwbólowo i przeciwgorączkowo), natomiast jeśli pożądany efekt nie zostanie osiągnięty,  w ostateczności sięgnąć po metamizol. Warto w takiej sytuacji odczekać z zastosowaniem tego drugiego, ponieważ oba leki mogą podrażniać błonę śluzową przewodu pokarmowego [1,2].

Pamiętaj, aby przed zastosowaniem danego preparatu dokładnie przeczytać ulotkę, ponieważ zarówno ibuprofen, jak i metamizol mogą wchodzić w niekorzystne interakcje z innymi lekami. Przykładowo, metamizol zwiększa toksyczność metotreksatu, zmniejsza skuteczność m.in. bupropionu i cyklosporyny, a także nasila działanie niektórych leków przeciwcukrzycowych i przeciwzakrzepowych. Ibuprofenu natomiast nie należy łączyć z innymi lekami z grupy NLPZ, ponieważ zwiększa się w ten sposób ryzyko wystąpienia skutków ubocznych [1-4].

*Metamizol sodowy, ze względu na potencjalne ryzyko uszkodzenia szpiku kostnego, został wycofany w niektórych krajach, m.in. Szwecji, Danii, Norwegii, Stanach Zjednoczonych czy Irlandii. Państwa takie jak Grecja, Włochy, Szwajcaria, Niemcy czy Hiszpania dopuszczają sprzedaż metamizolu jedynie na receptę.

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną skóry dotyczącą około 1–3% populacji ogólnej. U około 30% pacjentów w trakcie trwania choroby występują również objawy łuszczycowego zapalenia stawów (ŁZS). Łuszczyca jest chorobą istotnie obniżającą jakość życia, wpływającą negatywnie na wszystkie aspekty życia codziennego i relacje z innymi ludźmi. Powoduje poczucie stygmatyzacji i nierzadko przyczynia się do powstania zaburzeń lękowych, depresji i nałogów. Zwraca się także uwagę, że łuszczyca predysponuje nie tylko do rozwoju ŁZS, lecz także szeregu innych schorzeń ogólnoustrojowych, w tym powikłań sercowo-naczyniowych, zaburzeń gospodarki lipidowej i ostatecznie może doprowadzić do zespołu metabolicznego. Wyróżnia się dwa podstawowe typy łuszczycy: typ I, który rozpoczyna się zwykle przed 40 rokiem życia oraz typ II, który ma swój początek między 50 a 70 rokiem życia [1].

Jak rozpoznać łuszczycę?

Pierwotny wykwit łuszczycy przypomina grudkę o barwie czerwonobrunatnej, która złuszcza się drobnymi płatami. Jeśli chodzi o późniejsze (bardzo rozwinięte wykwity), to osiągają one wielkość kilku centymetrów i są pokryte tak zwanymi blaszkami łuszczycowymi o dużych rozmiarach. Zmiany mogą być umiejscowione w różnych obszarach ciała, ale najczęściej pojawiają się w okolicy kolan, łokci i skóry głowy. W niektórych przypadkach (jak wspomniano wyżej) łuszczyca może obejmować stawy – są to jedyne narządy wewnętrzne, które mogą zostać zaatakowane przez chorobę [2].

Jak leczy się łuszczycę?

Przede wszystkim, w razie wystąpienia niepokojących zmian należy zgłosić się do dermatologa. W przypadkach kiedy łuszczyca obejmuje mniej niż 10 procent powierzchni ciała, stosuje się leczenie miejscowe. W tym celu stosuje się [3]:

• kwas salicylowy i mocznik – powodują zmniejszenie ilości łusek, poprawiając przenikanie innych środków leczniczych;
• cygnolina;
• pochodne witaminy D (kalcypotriol, takalcytol);
• miejscowe glikokortykosteroidy – mają właściwości przeciwzapalne i powodują istotną poprawę, jednak ich długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia nieodwracalnych działań niepożądanych, takich jak zaniki skóry;
• leki biologiczne;
• leki z grupy inhibitorów kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) – znajdują się w maściach na łuszczycę, które stosuje się na zmiany zlokalizowane na twarzy.

W cięższych przypadkach łuszczycy, oprócz leczenia miejscowego, stosuje się również leczenie uogólnione, które obejmuje: fototerapię, fotochemioterapię, metotreksat, cyklosporynę, leki z grupy retinoidów.

Jakie maści na łuszczycę bez recepty?

Najważniejszy w leczeniu jest odpowiednio dopasowany lek – robi to oczywiście dermatolog. Konieczne jest także zadbanie o właściwą pielęgnację skóry, poprzez stosowanie maści i kremów na łuszczycę, które dostępne są bez recepty.

Mediderm, krem

Linomag, maść

Hasceral, maść

Podsumowanie

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą, która niestety nawraca. Nie ma na dzień dzisiejszy możliwości całkowitego jej wyleczenia. Jednak zachowanie odpowiedniego trybu życia, stosowanie maści na łuszczycę i właściwej pielęgnacji skóry może znacząco przedłużyć okres bez zaostrzeń choroby. 

Potas to kluczowy elektrolit odpowiadający za prawidłową pracę serca i mięśni. W przypadku hipokaliemii – spowodowanej np. długotrwałymi wymiotami, biegunką, zaburzeniami wchłaniania lub żywieniem pozajelitowym – niezbędna jest natychmiastowa suplementacja. Coraz częściej podkreśla się, że utrzymanie prawidłowego stężenia potasu we krwi pomaga zapobiegać i leczyć nadciśnienie, a jego niedobór sprzyja arytmiom. Pacjenci przyjmujący leki hipotensyjne powinni jednak uważnie monitorować poziom potasu oraz możliwe interakcje z terapią. Dlatego decyzję o tym, kiedy przyjmować preparaty potasu – rano czy wieczorem, przed snem czy łącznie z magnezem – najlepiej podjąć wspólnie z lekarzem, biorąc pod uwagę wszystkie stosowane leki i suplementy, w tym zioła wpływające na poziom tego pierwiastka [1].

Z czym nie łączyć potasu?

Poniżej wymieniamy najważniejsze grupy leków, których nie należy łączyć z potasem, ponieważ może to prowadzić do hiperkaliemii – niebezpiecznie wysokiego stężenia potasu we krwi.

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA) to leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego krwi. Blokują konwersję angiotensyny I w II. Oprócz zmniejszenia ilości angiotensyny II dochodzi też do spadku poziomu aldosteronu. Aldosteron powoduje reabsorpcję sodu i wody, przez co potas wydala się z moczem. Zmniejszenie jego ilości powoduje odwrotny proces i wzrost stężenia potasu, dlatego suplementów i leków z potasem nie łączymy z IKA [2,3].

Przykładowe IKA wraz z wybranymi lekami to:

• Enalapril (Enarenal, Benalapril);
• Perindopril (Prenessa, Vidotin, Prestarium);
• Ramipril (Piramil, Ampril, Axtil, Vivace);
• Lisinopril (Lisiprol, Prinivil, Ranopril);
• Kaptopril (Captopril Jelfa, Captopril Polfarmex).

Blokery receptora angiotensyny II – sartany

Pozostając w temacie nadciśnienia i angiotensyny, należy wspomnieć o sartanach, czyli blokerach receptora angiotensyny II. Tutaj mechanizm jest inny. Substancja blokuje receptor dla angiotensyny II (a nie przemianę), przez co osiągamy podobny efekt. Mechanizm zwiększenia poziomu potasu w surowicy jest podobny, jak powyżej [4].

Przykładowe sartany to:

• Walsartan (Valsacor, Valzek, Vanatex);
• Telmisartan (Actelsar, Micardis, Polsart, Telmix, Telmizek, Tezeo);
• Olmesartan (Revival);
• Losartan (Lorista, Lozap, Xartan).

Diuretyki oszczędzające potas

W leczeniu nadciśnienia stosuje się też leki moczopędne określane jako diuretyki oszczędzające potas. Nie wolno łączyć ich z doustnymi preparatami potasu, ponieważ takie zestawienie może spowodować niebezpieczny wzrost jego stężenia we krwi. Do tej grupy możemy zaliczyć:

• antagonistów aldosteronu (spironolakton, eplerenon, finerenon, kanrenoinian potasu), które blokując receptor aldosteronowy zmniejszają wydalanie potasu;
• leki blokujące kanały sodowe (amiloryd i triamteren), które bezpośrednio hamują wchłanianie sodu w dalszym nefronie oraz nadmierne wydalanie potasu.

Oba mechanizmy prowadzą do zmniejszenia wydalania potasu z moczem, a w konsekwencji do możliwego wzrostu jego stężenia w surowicy, zwłaszcza gdy pacjent jednocześnie suplementuje potas lub spożywa dietę bogatą w ten elektrolit [5].

Przykładowe leki z tej grupy to:

• Spironolakton (Spironol, Verospiron, Finospir);
• Eplerenon (Eplenocard, Espiro, Inspra, Nonpres);
• Amilorid (Tialorid, Tialorid mite);
• Finerenon (Kerendia);
• Kanrenoinian potasu (Aldactone).

Bezpośrednie inhibitory reniny

W leczeniu nadciśnienia wykorzystuje się również leki z grupy bezpośrednich inhibitorów reniny. Inhibitor reniny powoduje zablokowanie przemiany angiotensynogenu do angiotensyny I. To pociąga za sobą zmniejszenie ilości angiotensyny II, co podobnie jak w IKA powoduje spadek poziomu aldosteronu i w efekcie zwiększone stężenie potasu [6].

Inhibitorem reniny jest aliskiren. Występuje w preparatach, takich jak Rasilez i Rasilez HCT. Niestety nie są aktualnie dostępne.

Beta blokery

Wzrostu poziomu potasu w surowicy krwi obserwuje się także w trakcie terapii beta blokerami, czyli lekami beta adrenolitycznymi. Co prawda większe ryzyko zachodzi w przypadku beta blokerów nieselektywnych, np. propranolol (Propranolol Accord, Propranolol WZF), sotalol (np. Biosotal), ale istnieją podobne przypadki kliniczne, np. po metoprololu (Beto ZK, Betaloc ZOK, Metocard ZK). W tym wypadku również należy być ostrożnym w trakcie suplementacji potasu i badać poziom surowicy we krwi [2,7,8].

Inhibitory pompy protonowej

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to kolejna grupa leków, które mogą wywołać wzrost stężenia potasu w surowicy krwi. Z tego powodu lepiej nie łączyć z nimi potasu. Wynika to z tego, że IPP mogą zmniejszyć syntezę hormonów kory nadnerczy – w tym aldosteronu. Bywa to obserwowane szczególnie przy długotrwałej terapii dużymi dawkami. Należy wtedy ostrożnie podchodzić do suplementacji potasem [9].

Przykładowe leki z grupy IPP to:

• Pantoprazol (Anesteloc, Contix, Controloc, Nolpaza, Ozzion, Panzol);
• Omeprazol (Bioprazol, Helicid, Polprazol);
• Esomeprazol (Helides, Emanera, Texibax, Mesopral);
• Lanzoprazol (Lanzul S, Zalanzo);
• Rabeprazol (Zulbex).

Inne leki

Z suplementacją potasu trzeba uważać również przy innych lekach stosowanych w chorobach serca i układu krążenia:

• Glikozydy nasercowe (np. digoksyna) – hamują pompę sodowo-potasową w błonie komórkowej, co zaburza wymianę jonów i może podnieść stężenie potasu w surowicy; podczas terapii digoksyną (preparat Digoxin Teva) poziom potasu należy regularnie kontrolować [10].
• Heparyna i heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna – Clexane, Neoparin) – mogą osłabiać działanie aldosteronu, co sporadycznie prowadzi do retencji potasu; choć dowody na dużą istotność kliniczną są ograniczone, podczas leczenia warto okresowo oznaczać stężenie potasu [11].
• Cyklosporyna (Euoral, Cyclaid) – zwiększa ryzyko nadmiernej retencji potasu; w czasie terapii suplementację potasu zwykle się odstawia lub ogranicza [2].

W każdej z powyższych sytuacji decyzję o przyjmowaniu preparatów potasu należy podejmować wspólnie z lekarzem, uzależniając ją od aktualnych wyników badań laboratoryjnych i oceny ryzyka hiperkaliemii.

Potas – z czym nie łączyć oprócz leków?

Kiedy jeszcze rozważyć zaprzestanie suplementacji potasem? Dotyczy to diety bogatej w produkty obfite w potas. Należą do nich banany, pomidory, sok pomarańczowy, ale również rośliny, np. liście i korzenie mniszka lekarskiego. Ten ostatni często występuje w innych suplementach, dlatego należy zwrócić na to uwagę [2]. Przed rozpoczęciem suplementacji potasem zawsze warto zrobić kontrolne badania krwi (głównie elektrolitów) i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Podsumowanie

Suplementuj potas głównie wtedy, gdy jego niedobór (hipokaliemia) wynika z wymiotów, biegunki lub problemów z wchłanianiem, bo niski poziom zaburza pracę serca i mięśni. Nie łącz preparatów potasu z lekami na nadciśnienie, takimi jak inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, diuretyki oszczędzające potas ani aliskiren, a także z niektórymi β-blokerami i inhibitorami pompy protonowej. Zachowaj ostrożność przy digoksynie, heparynie oraz cyklosporynie, które również mogą podnieść stężenie potasu. Uważaj na dietę obfitującą w banany, pomidory, sok pomarańczowy i zioła z mniszkiem lekarskim, bo one też zwiększają poziom tego elektrolitu. Przed rozpoczęciem suplementacji wykonaj badanie krwi i ustal dawkę z lekarzem. Regularnie kontroluj stężenie potasu, by uniknąć zarówno niedoboru, jak i groźnej hiperkaliemii.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekłe, nieswoiste zapalenie błony śluzowej jelita grubego, charakteryzujące się między innymi owrzodzeniami jelita oraz krwawieniami. Choroba ta jest spowodowana przez połączenie czynników genetycznych, zaburzeń odporności i czynników środowiskowych, choć konkretna jej przyczyna pozostaje nieznana. Objawami choroby są m.in. biegunki z domieszką krwi, bóle brzucha, nudności oraz utrata masy ciała. Powikłania choroby mogą obejmować perforację jelita, toksyczne rozszerzenie jelita grubego lub rak jelita grubego.

Jak wyleczyć wrzodziejące zapalenia jelita grubego?

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (Colitis Ulcerosa) to rozlany, przewlekły i nieswoisty stan zapalny, który może obejmować całą okrężnicę, najczęściej lokalizującym się w odbytnicy i lewej okrężnicy (80% przypadków), w którym proces zapalny jest ograniczony do błony śluzowej i powierzchniowych warstw błony podśluzowej i charakteryzuje się ciągłością, a u części chorych powstawaniem owrzodzeń [1]. Choroba może mieć różny przebieg (od łagodnego do ciężkiego) w zależności od stopnia nasilenia stanu zapalnego oraz jego rozległości. Celem leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest uzyskanie remisji i podtrzymanie remisji bez stosowania glikokortykosteroidów. W tym celu w farmakoterapii stosowane są [2,3] poniższe grupy leków.

Preparaty kwasu aminosalicylowego

Przedstawicielami są mesalazyna oraz sulfasalazyna. Preparaty te w monoterapii stosowane są w łagodnej postaci choroby. Ze względu na negatywny wpływ na płodność sulfasalazyna nie powinna być stosowana u młodych mężczyzn.

Glikokortykosteroidy (GKS)

Przykładem jest prednizon. Stosowane najczęściej w umiarkowanym i ciężkim rzucie choroby w celu indukcji remisji.

Leki immunosupresyjne/immunomodulujące

M.in. jest to azatiopryna, 6-merkaptopuryna. Leki te stosowane są w celu podtrzymania remisji i w przypadku steroidooporności, steroidozależności lub w przypadku nietolerancji GKS. Jedynym lekiem immunosupresyjnym stosowanym w celu indukcji remisji u pacjentów z ciężkim rzutem jest cyklosporyna.

Leczenie biologiczne

Wśród leków biologicznych można wyróżnić infliksymab (Flixabi, Zessly, Remsima), adalimumab (Humira), wedolizumab (Entyvio) Wykazuje skuteczność zarówno w indukcji remisji, jak i jej podtrzymaniu, a jednym ze wskazań jest aktywne wrzodziejące zapalenie jelita grubego nieodpowiadające na leczenie GKS i/lub lekami immunomodulującymi.

Leczenie chirurgiczne

Celem takiego leczenia jest chirurgiczne usunięcie całego jelita grubego.

Jakie są nowe leki biologiczne na wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Od września 2020 r. w wykazie leków refundowanych obecny jest nowy lek biologiczny – tofacytynib (Xeljanz). Leczenie tym lekiem jest możliwe u pacjentów, którzy ukończyli 18 rok życia z rozpoznaną ciężką postacią wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, u których leczenie cyklosporyną jest niewskazane lub przeciwwskazane, z niedostateczną odpowiedzią na standardowe leczenie, w tym na leczenie kortykosteroidami i 6-merkaptopuryną lub azatiopryną. Lek ten dostępny jest w formie tabletek powlekanych, przyjmowanych doustnie, 2 razy dziennie, niezależnie od posiłku. W przypadku pacjentów w podeszłym wieku, którzy mają trudność z połykaniem, tabletki Xeljanz można rozkruszyć i podawać z wodą.

Kolejnym nowym lekiem biologicznym dostępnym w ramach programu leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest ustekinumab (Stelara). Program lekowy dopuszcza zamianę leków infliksymab, wedolizumab, tofacytynib lub ustekinumab w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, lub częściowej nieskuteczności terapii. Innym nowym lekiem zarejestrowanym najpierw przez Amerykańską Agencję  Żywności i Leków (FDA), a później Europejska Agencja Leków (EMA) jest ozanimod (Zeposia). Lek jest wskazany w leczeniu dorosłych pacjentów z czynnym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, u których wystąpiła niewystarczająca odpowiedź, utrata odpowiedzi albo nietolerancja leczenia konwencjonalnego lub biologicznego. Postać leku to kapsułka, którą pacjent przyjmuje doustnie, raz na dobę, niezależnie od posiłku.

5 praktycznych wskazówek dla pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego

Oto kilka praktycznych porad dla pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego:

1. Zwracaj uwagę na swoją dietę: Unikaj lub ogranicz produkty mleczne, takie jak mleko, jogurt, ser i lody, ponieważ mogą one zwiększać objawy biegunki, bólu brzucha i gazów. Jeśli błonnik jest dla Ciebie problematyczny, unikaj również wysokobłonnikowych pokarmów, takich jak świeże owoce, warzywa i pełnoziarniste produkty zbożowe;
2. Utrzymuj regularne nawodnienie: Spożywaj odpowiednią ilość płynów, aby uniknąć odwodnienia, szczególnie podczas okresów zaostrzenia choroby;
3. Zadbaj o zdrowie psychiczne: Staraj się zredukować stres, który może przyczyniać się do zaostrzeń choroby. Wypróbuj techniki relaksacyjne, takie jak joga, medytacja lub oddychanie głębokie;
4. Regularnie bądź pod kontrolą lekarza: Przestrzegaj zaleceń lekarza dotyczących regularnych wizyt kontrolnych oraz badań diagnostycznych, aby monitorować stan choroby i wprowadzać odpowiednie dostosowania w leczeniu;
5. Znajdź wsparcie społeczne: Poszukaj grup wsparcia dla osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Często spotkanie się z innymi pacjentami może pomóc w wymianie doświadczeń, rad i emocjonalnego wsparcia;

Pamiętaj, że każda osoba może mieć indywidualne potrzeby i zalecenia lekarza mogą się różnić. Ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem specjalistą w celu uzyskania spersonalizowanych porad dotyczących zarządzania wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Potas jest bardzo ważnym pierwiastkiem, koniecznym do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, mięśni i serca. Potas do organizmu jest dostarczany wraz z pożywieniem i pokarmami, a jego prawidłowe stężenie we krwi jest regulowane przez nerki. Prawidłowe stężenie potasu we krwi powinno znajdować się w zakresie 3,5–5,5 mmol/l. O  łagodnej hiperkaliemia można mówić przy stężeniu potasu 5,6–6,5 mmol/l, 6,6–7,5 mmol/l oznacza umiarkowaną hiperkaliemię, a ciężka to stężenie potasu powyżej 7,5 mmol/l [1].

Co powoduje nadmiar potasu?

• upośledzone wydalanie potasu przez nerki z moczem np. w przebiegu uszkodzenia nerek, niedoczynności nadnerczy lub w sytuacji stosowania leków, które zmniejszają wydalanie potasu przez nerki, takich jak inhibitory konwertazy angiotensyny np. enalapryl czy kaptopryl, blokery receptora angiotensynowego np. losartan czy walsartan, diuretyki oszczędzające potas, takie jak np. spironolakton czy amiloryd, niesteroidowe leki przeciwzapalne np. diklofenak czy ibuprofen, leki immunosupresyjne np. cyklosporyna i leki przeciwdrobnoustrojowe np. ketokonazol;
• zbyt duża podaż potasu z pokarmu lub suplementów diety, ale połączona z niewydolnością nerek lub przyjmowaniem leków, które hamują wydalanie potasu z moczem;
• może być spowodowany uwolnieniem dużych ilości potasu z komórek, chociażby w przypadku rozpadu guza nowotworowego, hemolizy, rozpadu dużych krwiaków czy kwasicy cukrzycowej lub metabolicznej [2].

Jakie są objawy hiperkaliemii?

Objawy hiperkaliemii najczęściej dają o sobie znać, gdy stężenie potasu we krwi zaczyna się szybko zwiększać. Z reguły łagodna hiperkaliemia przebiega bezobjawowo. Najczęściej występującymi objawami są:

• osłabienie mięśni, które może objawiać się nawet problemami ze wstawaniem z pozycji siedzącej czy wchodzeniem po schodach;
• porażeniem mięśni, szczególnie w kończynach dolnych;
• osłabieniem organizmu i szybkim męczeniem się (osłabione mięśnie oddechowe);
• duszności;
• bradykardia (wolne tętno);
• zdezorientowanie;
• mrowienie;
• w skrajnych przypadkach zatrzymanie pracy serca i nagłego zgonu [1,2].

Jak wygląda leczenie niewielkiego nadmiaru potasu?

Najważniejsze w leczeniu hiperkaliemii jest usunięcie przyczyny jej wystąpienia. Oprócz znalezienia i wyeliminowania przyczyny podaży zbyt dużej ilości potasu ważne jest również usunięcie jego nadmiaru, który stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. W przypadkach łagodnej hiperkaliemii lekarz z reguły zmienia leki lub ich dawkowanie, jeśli to one spowodowały jej wystąpienie oraz zaleca unikanie produktów spożywczych bogatych w potas, takich jak ziemniaki, pomidory, owoce itd. Nie podaje się również płynów dożylnych zawierających potas ani leków zawierających potas [2,3].

Zaawansowana hiperkaliemia — jak wygląda leczenie?

• gdy w przebiegu hiperkaliemii stwierdza się zmiany w EKG lub stanowi zagrożenie dla pacjenta, konieczna jest hospitalizacja;
• usunąć potas z organizmu można przy pomocy żywic jonowymiennych podawanych doustnie lub doodbytniczo;
• u pacjentów z groźnymi uszkodzeniami nerek najskuteczniejszą metodą usunięcia potasu z organizmu są dializy, najczęściej stosuje się hemodializę;
• stosuje się również leki wymienione w kolejnym akapicie;
• podczas leczenia regularnie kontroluje się stężenie potasu we krwi, aby ocenić skuteczność leczenia i odpowiednio go pokierować [2,3].

Jakie leki stosować na obniżenie potasu?

• w nagłych przypadkach stosuje się dożylny wlew glukozy i insuliny, dzięki czemu potas z krwi zostaje przetransportowany do komórek, co, mimo że nie prowadzi do zmniejszenia jego ilości w organizmie, zmniejsza ryzyko zatrzymania akcji serca;
• salbutamol podawany w nebulizacji np. Aspulmo czy Ventolin ma działanie zbliżone do wlewu glukozy, czy insuliny, transportując nadmiar potasu z krwi do komórek;
• wapń podawany w formie dożylnej np. Calcium chloratum WZF 10% nie zmniejsza stężenia potasu we krwi, ale chroni serce i znacznie zmniejsza ryzyko jego zatrzymania;
• przydatne są leki moczopędne zwiększające wydalanie potasu z moczem jak, chociażby furosemid (np. Furosemidum Polpharma czy Furosemidum Polfarmex) lub torasemid (np. Diuver czy Toramide) [2,3].

Podsumowanie

Hiperkaliemia najczęściej jest spowodowana zaburzeniami czynności nerek lub stosowaniem leków. W większości przypadków, gdy nerki pracują prawidłowo. Hiperkaliemia, jeśli występuje, to nie daje żadnych objawów i nie wymaga hospitalizacji. Jednak w przypadku, gdy jest zaawansowana i można zauważyć zmiany w odczycie EKG, to może stanowić nawet stan zagrożenia życia i wymaga hospitalizacji. Leczenie polega na eliminacji jej przyczyny oraz zmniejszenia podaży potasu. Jako leki sprawdzają się m.in. leki moczopędne czy salbutamol w postaci wziewów. Stosowane są również wlewy dożylne glukozy, insuliny lub zawierające jony wapnia. W każdym przypadku, jeżeli występuje podejrzenie hiperkaliemii, warto zbadać poziom potasu we krwi i udać się do lekarza.

Cholesterol jest steroidem, występującym w błonach komórkowych. Jest prekursorem syntezy ważnych dla komórki i organizmu związków organicznych m.in. hormonów steroidowych i kwasów żółciowych. Oprócz tego bierze udział w syntezie i przetwarzaniu witaminy D, a także jest składnikiem osłonek mielinowych, chroniących włókna nerwowe przed uszkodzeniem.

Jaki jest prawidłowy poziom cholesterolu?

Prawidłowy poziom cholesterolu w ludzkim organizmie nie powinien przekraczać 200 mg/dl, z kolei u pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym nie powinien być większy niż 175 mg/dl. W przypadku frakcji HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości, tzw. “dobry cholesterol”), u kobiet powinna wynosić powyżej 45 mg/dl, a u mężczyzn powyżej 40 mg/dl.

Czym grozi wysoki poziom cholesterolu?

Wysoki poziom cholesterolu, a szczególnie jego frakcji LDL (lipoprotein o małej gęstości), który wynosi powyżej 100-115 mg/dl, jest przyczyną wielu chorób cywilizacyjnych. Może on prowadzić do miażdżycy, a w konsekwencji do choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego, nadciśnienia tętniczego czy udaru mózgu. Z koeli nadwaga i otyłość, wraz z wysokim poziomem LDL, mogą być przyczyną cukrzycy typu II i prowadzić do jej licznych powikłań.

Jakie są leki bez recepty na cholesterol?

Najbardziej popularna wśród pacjentów i lekarzy jest monakolina K, pozyskiwana w procesie fermentacji czerwonego ryżu (zwana też naturalną statyną). 10 mg monakoliny K odpowiada dawce 5 mg lowastatyny. Obecnie na rynku polskim można ją spotkać w suplementach diety (np. Armolipid, Lipiforma Plus), w maksymalnej dawce 3 mg. Stosuje się ją raz dziennie, zwykle wieczorem po kolacji.

Inną, również naturalną substancją, obniżającą poziom cholesterolu jest bergamota. Jest to owoc rośliny występującej na południu Włoch (rejon Kalabrii). Znana jest ona z obniżania poziomów cholesterolu i glukozy we krwi. Zawiera cenne flawonoidy oraz wykazuje działanie antyoksydacyjne. Dodatkowo chroni naczynia krwionośne przed uszkodzeniami. Produktem zawierającym bergamotę jest np. suplement diety Berimal Forte.

Jakie są klasyczne leki na receptę na cholesterol?

W przypadku leczenia hipercholesterolemii, do najczęściej stosowanych leków na receptę można zaliczyć statyny, fibraty i ezetymib, które skutecznie obniżają poziom cholesterolu we krwi.

Statyny

To najlepiej poznana grupa leków obniżająca poziom cholesterolu. Działają one w wątrobie, hamując syntezę cholesterolu. Wpływają na enzym reduktazę HMg Co A, która bierze udział w przemianach różnych substancji do cholesterolu. Skutkiem działania tych leków jest zmniejszenie syntezy cholesterolu endogennego i obniżenie jego poziomu we krwi.

Do najnowocześniejszych i najnowszych leków z grupy statyn należy rosuwastatyna. Ma ona większą siłę działania niż inni przedstawiciele tej grupy. Wpływa na obniżenie cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL. Można ją stosować niezależnie od posiłku. Dawką początkowa to od 5 do 10 mg, stosowana raz na dobę. Przeciwwskazaniami do stosowania leku jest przewlekła niewydolność wątroby, niewydolność nerek, miopatia i jednoczesne stosowanie cyklosporyny, która zwiększa stężenie rozuwastatyny w surowicy krwi poprzez wpływ na zahamowanie metabolizmu leku.  Ponadto kobiety w ciąży i karmiące piersią nie powinny stosować leku, a kobietom w wieku rozrodczym zaleca się skuteczne metody antykoncepcji z powodu możliwego działania teratogennego. Działania niepożądane w trakcie stosowania statyn mogą pojawić się w formie osłabienia i  bólu mięśni, zwłaszcza dużych partii mięśniowych oraz wzrostu poziomu transaminaz wątrobowych. Rzadziej dochodzi do miopatii, czyli uszkodzenia komórek mięśniowych, bądź ich rozpadu (rabdomioliza).

Statyny są tematem licznych badań klinicznych i dużych metaanaliz, świadczących o ich wysokiej skuteczności i potwierdzonym bezpieczeństwie. Najważniejsze z nich to badania z tzw. twardymi punktami końcowymi, a więc zmniejszające ryzyko nagłych zgonów sercowych. Statyny są nazywane lekami przedłużającymi życie.

Przykładowe preparaty zawierające statyny to Roswera, Zahron, Suvardio czy Rosutrox.

Fibraty

Do leków z grupy fibratów można zaliczyć takie substancje jak fenofibrat i ciprofibrat. Są one wskazane do stosowania jako dodatek do diety i innych terapii niefarmakologicznych, takich jak ćwiczenia fizyczne i utrata masy ciała, w następujących przypadkach: leczenie ciężkiej hipertriglicerydemii z niskim poziomem frakcji HDL lub bez; leczenie mieszanej hiperlipidemii, jeżeli stosowanie statyn jest przeciwwskazane lub nie są one tolerowane oraz leczenie mieszanej hiperlipidemii u pacjentów należących do grupy wysokiego ryzyka wystąpienia schorzeń sercowo-naczyniowych, jako dodatek do leczenia statynami, jeżeli stężenia triglicerydów oraz frakcji HDL nie są w wystarczającym stopniu kontrolowane.

Działanie fibratów polega głównie na aktywacji receptorów jądrowych typu alfa (PPARα). Aktywacja tych receptorów prowadzi do zwiększonego rozkładu triglicerydów oraz zmniejszonej biosyntezy cholesterolu. W rezultacie dochodzi do obniżenia poziomu frakcji VLDL i LDL (“złego cholesterolu”) oraz zwiększenia poziomu frakcji HDL. Dodatkowo, fibraty mają działanie obniżające poziom kwasu moczowego we krwi, co jest korzystne dla pacjentów z dyslipidemią i hiperurykemią. Pomimo tych korzyści, fibraty nie wykazują istotnego wpływu na zmniejszenie ogólnej śmiertelności w pierwotnej i wtórnej profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.

Fibraty mogą być stosowane w terapii skojarzonej wraz ze statynami (symwastyna, prawastatyna), jednak nie powinny być używane w połączeniu ze sobą (czyli fibrat + fibrat). Przeciwwskazania do stosowania fibratów obejmują nadwrażliwość na substancję czynną, ciężką niewydolność wątroby, ciężką niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min), objawowe schorzenia pęcherzyka żółciowego oraz uczulenie na światło lub reakcje fototoksyczne podczas stosowania fibratów lub ketoprofenu. Jeżeli chodzi o działania niepożądane to fibraty najczęściej prowadzą do zaburzeń trawiennych, żołądkowych i jelitowych.

Przykładowe preparaty zawierające fibraty to Lipanor, Biofibrat i Fenardin.

Ezetymib

Ezetymib jest zalecany w pierwotnej i wtórnej hipercholesterolemii (w monoterapii), a także w zapobieganiu incydentom sercowo-naczyniowym pierwotnym oraz po przebyciu ostrego zespołu wieńcowego, czyli po zawale mięśnia sercowego. Stosowany jest ze statyną, jako wzmocnienie jej działania.  Ezetymib działa w jelicie, wiążąc się z komórkami rąbka szczoteczkowego enterocytów i hamując wchłanianie cholesterolu. Wobec innego mechanizmu działania lek może być stosowany łącznie ze statynami, jeśli obniżenie cholesterolu samą satyną jest niewystarczające.

Leku nie powinni stosować pacjenci z czynną chorobą wątroby i wysokimi wartościami transaminaz wątrobowych, których to przyczyny nie są znane. Stosowanie leku  u kobiet w ciąży jest możliwe tylko wówczas gdy korzyści przewyższają ryzyko. U kobiet karmiących piersią jego stosowanie nie jest zalecane.  Działania niepożądane leku są zwykle łagodne i przemijające. Należą do nich: zmęczenie, osłabienie, bóle głowy, wzdęcia, uczucia pełności, gazy i biegunka. Rzadko dochodzi do znacznego osłabienia siły mięśni i ich bólu. Notowano jednak podwyższone wartości transaminaz wątrobowych i fosfatazy kreatynowej (jej 10 krotnie wyższe stężenie świadczy o uszkodzeniu komórek mięśniowych).

Przykładowe preparaty zawierające ezetymib to Ezehron, Ezen i Rosulip Plus.

Jakie są leki na cholesterol nowej generacji?

Leki na cholesterol nowej generacji obejmują innowacyjne terapie, takie jak inhibitory PCSK9, które w znaczący sposób poprawiają zarządzanie poziomem lipidów we krwi.

Inhibitor PCSK9 (alirokumab)

Alirokumab to przeciwciało monoklonalne grupy IgG, które wiąże się z konwertazą subtylizyny, wpływając na gospodarkę lipidową organizmu, poprzez zwiększenie degradacji receptorów dla LDL w wątrobie. W konsekwencji dochodzi do zwiększonego usuwania z krwi lipoprotein o małej gęstości i obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego i LDL. Lek znalazł zastosowanie w pierwotnej i mieszanej hipercholesterolemii, a także w leczeniu miażdżycowej choroby sercowo-naczyniowej.

Stosuje się go raz na 2-4 tygodnie, podskórnie, w udo lub brzuch. Dawkę lekarz dobiera indywidualnie, natomiast nie ma potrzeby korygowania jej ze względu na podeszły wiek pacjenta, a także w przypadku umiarkowanej niewydolności wątroby i nerek.

Statyny i inne leki hipolipemizujące zwiększają produkcję białka, które jest punktem uchwytu dla alirokumabu. Wobec powyższego lek może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z innymi lekami hipolipemizującymi (statynami), gdy dotychczasowe leczenie jest niewystarczające. Ze względu na brak danych o bezpieczeństwie lek nie jest zalecany u kobiet w ciąży i matek karmiących.

Alirokumab jest dostępny w preparacie Praluent.

Ewolokumab

To również przeciwciało monoklonalne, łączące się z białkiem PCSK9. Połączenie to uniemożliwia łączenie białka z receptorami dla LDL na powierzchni hepatocytów. Zapobiega to rozkładowi LDL za pomocą białka PCSK9 i prowadzi do zwiększenia gęstości receptorów dla LDL i tym samym zwiększonego ich wykorzystania, a co za tym idzie spadku wartości cholesterolu w surowicy krwi.

Lek znalazł zastosowanie w hipercholesterolemii pierwotnej, a także w dyslipidemii mieszanej. Stosuje się go najczęściej w skojarzeniu ze statynami i innymi lekami obniżającymi poziom cholesterolu oraz w monoterapii, gdy stosowanie statyn jest przeciwwskazane.  Zaobserwowano zwiększenie efektywności hipolipemizującej przy łącznym stosowaniu leku ze statyną. Klirens statyny w osoczu zwiększa się o 20%, dochodzi bowiem do wzrostu stężenia białka PCSK9. Jednocześnie nie ma konieczności zmniejszania dawki stosowanej satyny. Nie zaobserwowano niekorzystnego działania leku u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Nie ma także konieczności dostosowywania dawki u osób w podeszłym wieku. Forma podania i częstość dawkowania leku jest zbliżona do tej dla alirokumabu.

Lek dostępny jest w preparacie Repatha.

Podsumowanie

Leczenie wysokiego poziomu cholesterolu powinno być rozpoczęte w momencie, gdy dieta i wysiłek fizyczny nie są w stanie obniżyć jego poziomu. Istotna jest zdrowa dieta, zawierająca nieprzetworzone produkty oraz bogata w warzywa i zdrowy tłuszcz (nienasycone kwasy tłuszczowe), który to z kolei pomoże obniżyć poziom triglicerydów. Jeżeli jednak istnieją czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, należy systematycznie stosować leki zlecone przez lekarza, przy jednoczesnym prowadzeniu zdrowego styl życia.

Na rynku aptecznym mamy zarówno dostęp do skutecznych suplementów diety, jak i leków, które wspomogą leczenie. Nowymi lekami wprowadzonymi niedawno na rynek są przeciwciała monoklonalne, wpływające na gospodarkę lipidową organizmu. Obecnie nie są refundowane, znajdują zastosowanie w leczeniu ciężkich postaci hipercholesterolemii, wysokim ryzyku zdarzeń sercowo-naczyniowych, związanych z miażdżycą oraz wtedy gdy stosowanie statyn i innych leków jest przeciwwskazane. Istotne jest wykonywanie badań profilaktycznych i kontrolnych, które w porę wykażą nieprawidłowości.

Pokrzywka charakteryzuje się obecnością wysypki, najczęściej w postaci bąbli, na twarzy. Bąble są ostro odgraniczone od reszty skóry i otoczone są rumieniem. Zmianom skórnym może towarzyszyć zaczerwienienie i obrzęk. Pokrzywka na twarzy najczęściej dość mocno swędzi. Pacjenci mogą doświadczać także uczucia bólu lub pieczenia w obrębie zmian [1,2]

Wysypka na twarzy i jej rodzaje

Wysypkę na twarzy możemy podzielić na dwa rodzaje:

1. Spontaniczna pokrzywka, którą dzieli się na kolejne dwa rodzaje:

• Ostra pokrzywka – bąble pokrzywkowe pojawiają się spontanicznie przez okres nie dłuższy niż 6. tygodni.
• Przewlekła pokrzywka – zmiany skórne pojawiają się przynajmniej przez 2 dni w tygodniu przez okres dłuższy niż 6. tygodni.

1. Pokrzywka indukowana czynnikami zewnętrznymi [1,2].

Zmiany w formie bąbli zwykle pozostają na skórze około doby, natomiast obrzęk może towarzyszyć nawet do 3 dni [1].

Jakie są przyczyny wysypki na twarzy?

Wysypka na twarzy może być odzwierciedleniem różnego rodzaju dolegliwości. Może pojawić się w przebiegu następujących chiró i dolegliwości:

Choroby alergiczne

Wysypka występuje w formie pokrzywki z małymi pęcherzykami, zaczerwienieniem i świądem. Przyczyną może być alergia na pyłki, alergia spożywcza, lub uczulenie na składnik produktu do pielęgnacji skory twarzy.

Łojotokowe zapalenie skóry

Nadreaktywność gruczołów łojowych w obrębie twarzy doprowadza do wzmożonej aktywności bakterii beztlenowych. Wskutek tego pojawiają się wypryski skórne. Mają różną postać w zależności od stanu skóry.

Poparzenie słoneczne

Poparzenie słoneczne twarzy mogą wyglądać jak mocno zaczerwieniona wysypka. Warto pamiętać o stosowaniu filtrów SPF przed przebywaniem na słońcu.

Choroby wirusowe

Wirus opryszczki oraz ospy często daje objawy w postaci wysypki skórnej. Zmiany są bardzo charakterystyczne i najczęściej łatwo je rozpoznać.

Reakcja na leki

Niektóre leki oprócz alergii na substancje czynne, która również objawia się wysypką, mogą dawać objawy zaczerwienienia skory twarzy. Przykładem takiego leku jest witamina PP, której jednym z działań niepożądanych jest tak zwany efekt  flash, charakteryzujący się rumieniem w obrębie twarzy [1,2].

Jak leczyć pokrzywkę na twarzy?

Unikaj czynników indukujących

Często pokrzywka na twarzy może mieć konkretną przyczynę, np. pojawiać się po spożyciu pewnych pokarmów i napojów lub zażyciu leków. Czasami wysypka na twarzy pojawia się po kontakcie z pewnym alergenem. Wtedy najlepiej unikać kontaktu z czynnikami wyzwalającymi. Jednak co zrobić, jeśli nie można ich uniknąć lub jeśli pokrzywka już się pojawiła [1]?

Leki przeciwhistaminowe

Lekami I wyboru w leczeniu pokrzywki na twarzy, jak i na innych częściach ciała są leki przeciwhistaminowe. Najczęściej poleca się leki przeciwhistaminowe II generacji, gdyż powodują sedacji, czyli uśpienia u pacjenta. W terapii wykorzystuje się substancje, takie jak:

• lewocetyryzyna,
• cetyryzyna,
• desloratadyna,
• rupatadyna,
• bilastyna,
• ebastyna,
• feksofenadyna [1,2].

Warto pamiętać, że w ciężkich przypadkach pokrzywki lekarz może zalecić zwiększenie dawki leku przeciwhistaminowego nawet do 4-krotności standardowej dawki [2].

Cezera, tabletki powlekane

Xyzal, roztwór doustny

Allertec,  tabletki powlekane

Zyrtec, roztwór doustny

Duozinal, syrop

Aerius, tabletki

Hitaxa, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

Aerius, roztwór doustny

Clatra, tabletki

Allegra, tabletki

Czym smarować pokrzywkę na twarzy?

Czy pokrzywkę na twarzy powinno się czymś smarować? W rekomendacjach leczenia pokrzywki nie ma informacji o miejscowym leczeniu schorzenia. Bazuje się na lekach przeciwhistaminowych. W opornych przypadkach włącza się nawet montelukast, cyklosporynę, omalizumab czy leki sterydowe. Jednak te terapie nie znalazły szerokiego potwierdzenia. Są drogie i często nieskuteczne [1,2].

Ważne jest natomiast odpowiednie nawilżenie skóry. Tutaj idealnie sprawdzą się preparaty emolientowe – bez konserwantów i niepotrzebnych dodatków, np.:

• Mediderm,
• Eloderm,
• Cetaphil.
• Bepanthen Sensiderm.

Czy istnieją domowe sposoby na pokrzywke na twarzy?

Oto kilka domowych sposobów, które mogą pomóc w łagodzeniu pokrzywki na twarzy:

1. 1. Łagodne produkty do pielęgnacji skóry: Unikaj używania produktów do pielęgnacji skóry zawierających silne substancje chemiczne, które mogą podrażnić skórę. Wybierz łagodne mydło i delikatny krem nawilżający bez dodatków zapachowych i konserwantów.
2. Zimne okłady: Zastosowanie zimnych okładów na obszarze pokrzywki może pomóc złagodzić swędzenie i obrzęk. Możesz użyć zimnej ściereczki lub kostki lodu owiniętej w cienką tkaninę i delikatnie przyłożyć do obszaru dotkniętego pokrzywką.
3. Kąpiele w owsiance: Kąpiele w mleku owsianym mogą pomóc w łagodzeniu swędzenia i podrażnienia skóry. Dodaj płatki owsiane do kąpieli lub użyj specjalnych produktów do kąpieli z owsianką.
4. Unikanie potencjalnych alergenów: Staraj się zidentyfikować i unikać czynników wywołujących pokrzywkę, takich jak określone pokarmy, kosmetyki czy leki, jeśli jesteś na nie uczulony.
5. Ograniczenie stresu: Stres może być jednym z czynników wywołujących pokrzywkę. Praktykowanie technik relaksacyjnych, takich jak joga czy medytacja, może pomóc w łagodzeniu objawów.

Pamiętaj, że skuteczność domowych środków może różnić się w zależności od indywidualnych reakcji organizmu. Jeśli objawy pokrzywki utrzymują się lub nasilają, ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, który może zalecić odpowiednie leczenie.

Prawidłowy poziom glukozy we krwi żylnej na czczo wynosi od 70 do 99 mg/dL (3.9 do 5.5 mmol/L). Wzrost poziomu glukozy do wartości 100-125 mg/dL (5.6-6.9 mmol/L) może oznaczać stan przedcukrzycowy. Z kolei dwa pomiary, w których wartość ta jest wyższa niż 126 mg/dL (7.0 mmol/L), może świadczyć o cukrzycy [1].

Wzrosty poziomu glukozy we krwi jest procesem normalnym i fizjologicznym. Zależy od przyjmowanych posiłków i występowania innych czynników. W cukrzycy organizm traci kontrolę nad regulacją poziomu glukozy we krwi, co może prowadzić do wielu powikłań. Dlatego warto wiedzieć, w jaki sposób utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi [2].

Jak dieta wpływa na poziom cukru?

Najważniejszym czynnikiem odpowiedzialnym za utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi jest prawidłowa i zbilansowana dieta. Najbardziej niekorzystnie na prawidłowy poziom glukozy wpływa nadmierne spożycie węglowodanów, spożywanie nieregularnych oraz zbyt obfitych posiłków. Należy unikać spożywania jasnego i słodkiego pieczywa oraz makaronu z białej mąki. Również spożywanie ryżu białego, kaszy manny oraz słodyczy czy miodu, podnosi poziom cukru we krwi. Cukier można zastąpić słodzikami, które nie są cukrami i nie podnoszą tego poziomu [1-2].

Warzywa, pomimo że zawierają węglowodany i mogą podnosić poziom cukru we krwi, są zalecane w zbilansowanej diecie, nawet u cukrzyków. Należy jednak zachować umiar przy niektórych z nich, takich jak kukurydza konserwowa, groszek czy dynia. Podobnie sytuacja wygląda z owocami, które zawierają cukry proste. Najbardziej niekorzystnie na poziom glukozy we krwi wpływają banany, melony czy arbuzy oraz wszystkie owoce przetworzone, kandyzowane, w postaci syropów, czy słodzonych soków. Natomiast można spokojnie spożywać grejpfruty, poziomki czy czarną porzeczkę [2-3].

Co podwyższa poziom cukru?

Do produktów żywnościowych, podnoszących poziom cukru, należą:

• słodycze, takie jak czekolada, batony czekoladowe, cukierki, ciastka, ciasta i torty czy lody;
• produkty przetworzone z jasnej mąki np. białe bułki czy chleb, bułki maślane, drożdżówki, biały ryż, jasny makaron;
• warzywa np. kukurydza konserwowa, groszek, ziemniaki, bób;
• owoce np. melon, banan, arbuz, ananasy z puszki, owoce kandyzowane czy w syropie oraz przetworzone takie jak dżemy, czy marmolady;
• słodkie napoje gazowane i soki owocowe [1,4].

Czy istnieje związek między aktywnością fizyczną a poziomem cukru?

Zbyt duża lub zbyt mała aktywność fizyczna może powodować podwyższony poziom cukru we krwi. Problem pojawia się również w przypadku nadmiernego spożywania pożywienia, któremu towarzyszy niewystarczająca aktywność fizyczna. W takim przypadku występuje problem z zamianą glukozy w glikogen, który jest dla organizmu źródłem energii. Z tego względu dla każdego polecany jest umiarkowany i co najważniejsze regularny wysiłek fizyczny. Co kryje się pod tym terminem? Według zaleceń lekarzy jest to co najmniej 40 minut aktywności 3 razy w tygodniu. Może to być szybki marsz, bieganie, pływanie czy jazda na rowerze. Warto zacząć nawet od 10 minut dziennie, stopniowo wydłużając aktywność. W przypadku problemów z prawidłowym poziomem cukru we krwi niektóre sporty mogą być przeciwwskazane. Paralotniarstwo, szybownictwo, nurkowanie, wspinaczka górska czy skoki ze spadochronu należy skonsultować z lekarzem. Wynika to z naturalnej reakcji organizmu na stres. Dochodzi do wydzielenia adrenaliny, kortyzolu i innych hormonów związanych ze stresem, co może chwilowo zwiększyć poziom cukru we krwi. U zdrowej osoby zostanie to praktycznie natychmiastowo wyrównane, ale np. jeśli ktoś choruje na cukrzycę typu 1, to musi już to wziąć pod uwagę [1-3].

Jak stres wpływa na poziom cukru?

Podwyższony poziom glukozy we krwi występuje również podczas silnego stresu. Hormony stresu oddziaływają na wydzielanie oraz wrażliwość organizmu na insulinę. Zostało to nazwane hiperglikemią stresową. W niektórych przypadkach podwyższony poziom cukru we krwi może być również skutkiem występowania infekcji organizmu [2].

Jakie leki podwyższają poziom cukru we krwi?

Poziom cukru we krwi może się również podwyższyć w przypadku stosowania niektórych leków. Są to m.in.;

• preparaty przeciwpsychotyczne, stosowane w leczeniu schizofrenii — olanzapina (np. Olzapin czy Zolafren) i klozapina (np. Klozapol, czy Clopizam);
• leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego z grupy β-adrenolityków, takie jak propranolol (np. Propranolol WZF czy Propranolol Accord), metoprolol (np. Metocard czy Betaloc ZOK), hydrochlorotiazyd (np. Hydrochlorothiazidum Polpharma) oraz atenolol (np. Atenolol Sanofi);
• preparaty używane w transplantologii, zapobiegające odrzuceniu przeszczepu, takie jak cyklosporyna (np. Cyclaid czy Equoral), takrolimus (np. Advagraf czy Prograf) oraz syrolimus (np. Rapamune);
• glikokortykosteroidy stosowane w astmie czy reumatoidalnym zapaleniu stawów, takie jak deksametazon (np. Pabi-Dexamethason czy Dexamethasone Krka) [1,3].

Pod żadnym pozorem nie wolno samemu przerywać terapii zaleconych przez lekarza. Można regularnie kontrolować poziom glukozy we krwi i następnie wyniki skonsultować z lekarzem. Lekarz na tej podstawie może ocenić ryzyko i zaproponować inną terapię, jeżeli jest ona możliwa [4].

Leki immunosupresyjne oddziaływują na układ immunologiczny w taki sposób, aby hamować jego reakcje. Najbardziej skuteczne byłyby leki skierowane bezpośrednio na wybiórcze hamowanie tylko niektórych procesów. Niestety jednak leki immunosupresyjne upośledzają działanie układu immunologicznego, z czym wiążą się działania niepożądane obserwowane po terapii. W przypadku chorób autoimmunologicznych leki stosujemy praktycznie przez całe życie, przez co ich działanie może być dotkliwe [1].

Jak działają leki immunosupresyjne?

Leki immunosupresyjne mają za zadanie hamowanie mechanizmów odporności nabytej, czyli:

• hamowanie wytwarzania limfocytów T i B;
• hamowanie produkcji białek biorących udział w procesie zapalnym;
• hamowanie działanie Interleukin;
• hamowanie przekazywania sygnałów wewnątrz organizmu o antygenach;
• hamowanie przylegania do śródbłonka komórek wywołujących zapalenie [1].

Jakie leki działają immunosupresyjnie?

Leki z tej grupy stanowią bardzo różnorodną grupę zarówno pod względem mechanizmu działania, jak i budowy i ich wykorzystywania w praktyce klinicznej. Leki immunosupresyjne dzielimy na:

Leki cytotoksyczne

Zaliczamy do nich cytostatyki przeciwnowotworowe takie jak: Metotreksat, Azatiopryna, Winkrystyna. Leki są wykorzystywane w zapobieganiu odrzuceniu przeszczepów oraz w nowotworach (najczęściej białaczkach) [1].

Glikokortykosteroidy

Pojęcia leki immunosupresyjne, a sterydy są ze sobą ściśle związane, ponieważ glikokortykosteroidy są grupą leków, która jest najczęściej wykorzystywana w leczeniu. Mają bardzo szeroki zakres działania hamującego na układ immunologiczny, przez co uzyskują aktywność przeciwzapalną [1].

Leki wiążące się z immunofiliną

Leki z tej grupy hamują aktywność układu odpornościowego poprzez działanie na ekspresję genów, które warunkują ich produkcję. Do tej grupy należą: Cyklosporyna, Takrolimus, Pimekrolimus, Sirolimus [1].

Leki przeciwcytokinowe

Ta grupa leków hamuje aktywność cytokin, które są stymulatorem reakcji zapalnej [1].

Przeciwciała

Jest to bardzo liczna grupa leków, których mechanizm działania polega na rozpoznawaniu i niszczeniu konkretnych niechcianych komórek. W kontekście leków immunosupresyjnych są to białka i komórki odpornościowe [1].

Kiedy stosuje się leki immunosupresyjne?

Leki obniżające aktywność układu odpornościowego są używane, kiedy on sam wyrządza krzywdę naszemu organizmowi. Przykładem takiej sytuacji są choroby autoimmunologiczne, kiedy nasz organizm błędnie rozpoznaje zagrożenie i rozpoczyna proces zapalny, co niszczy niektóre tkanki naszego ciała. Do najczęściej występujących chorób autoimmunologicznych, w których wykorzystujemy leki immunosupresyjne, należą:

• reumatoidalne zapalenie stawów;
• toczeń;
• stwardnienie rozsiane;
• twardzina układowa.

Oprócz chorób autoimmunologicznych leki immunosupresyjne znajdują zastosowanie w zabezpieczeniu narządów po przeszczepie przed odrzuceniem go przez własny organizm [1].

Leki immunosupresyjne i ich skutki uboczne

W związku z samym mechanizmem działania oraz faktem, że większość terapii lekami immunosupresyjnymi trwa wiele lat, najbardziej dotkliwym skutkiem ich stosowania jest obniżenie odporności, co się wiąże z podatnością na wszelkiego rodzaju choroby. Przebieg infekcji u osób poddanych leczeniu immunosupresyjnemu zazwyczaj jest dużo cięższy. Ponadto długotrwale stosowane leki z tej grupy mogą zwiększać ryzyko występowania niektórych typów nowotworów oraz chorób takich jak cukrzyca, miażdżyca czy nadciśnienie tętnicze [1].

Substancjami czynnymi wchodzącymi w skład kropli żołądkowych (guttae stomachicae) są:

• nalewka z korzenia kozłka (Valerianae tinctura);
• nalewka z mięty pieprzowej (Menthae piperitae tinctura);
• intrakt z ziela dziurawca (Hyperici intractum);
• nalewka gorzka (Amara tinctura).

Należy pamiętać, że krople żołądkowe zawierają ok. 65-72 % v/v etanolu [1,2].

Na co pomagają krople żołądkowe?

Krople żołądkowe na ból brzucha

Zdecydowanie najczęstszym zastosowaniem kropli żołądkowych jest leczenie niestrawności i innych dolegliwościach ze strony układu pokarmowego. Preparat poprawia trawienie, łagodzi objawy zgagi, pobudza wydzielanie soku żołądkowego i jest pomocny w przypadku wzdęć, kolki wątrobowej, stanów skurczowych czy bólów żołądka. Składniki kropli żołądkowych oddziałują na receptory goryczy, co powoduje uwalnianie hormonów jelitowych powodujących uczucie sytości. Dodatkowo, w przypadku wspomnianych bólów brzucha, pomocne jest rozkurczowe, przeciwbólowe i wiatropędne działanie kropli żołądkowych [1,2].

Krople żołądkowe na porost włosów

Ciekawym i dosyć nietypowym potencjalnym działaniem kropli żołądkowych jest ich wpływ na włosy. Wcierka do włosów z kropli żołądkowych, nałożona jako odżywka na włosy, wzmacnia je, odkaża i łagodzi skórę głowy, działa bakteriobójczo, zapobiega nadmiernemu przetłuszczaniu i wypadaniu włosów, zmniejsza objawy łupieżu. Należy jednak pamiętać, że krople żołądkowe w celu porostu włosów stosuje się zewnętrznie, a nie wewnętrznie. Jest to z pewnością ciekawy sposób wzmocnienia cebulek włosów i ich pobudzenia do wzrostu [3].

Pozostałe zastosowania kropli żołądkowych

Co ciekawe, krople żołądkowe mają również właściwości uspokajające, pomagają zasnąć i zmniejszają napięcie nerwowe. Krople mogą również łagodzić bóle menstruacyjne czy problemy związane z pęcherzykiem żółciowym. Dodatkowo zmniejszają nudności i poprawiają ogólne samopoczucie [1-3].

Jak stosować krople żołądkowe?

Krople żołądkowe są preparatem do stosowania wewnętrznego, doustnie, po rozcieńczeniu w niedużej ilości wody. Z reguły stosuje się 15-30 kropli rozcieńczonych w mniej więcej kieliszku wody. Tak przygotowany roztwór najlepiej wypić ok. pół godziny przed posiłkiem lub doraźnie, w przypadku wystąpienia dolegliwości (dawka może być większa, nawet 30-40 kropli) [1,2].

Wymienione wcześniej działanie na włosy jest zastosowaniem poza oficjalnym wskazaniem preparatu. Z tego względu najlepiej skonsultować je wcześniej z lekarzem. Najczęściej krople żołądkowe są wtedy stosowane poprzez  zmieszanie 5 łyżek wody i 2 łyżek kropli żołądkowych. Taką mieszankę wciera się w skórę głowy i pozostawia na ok. godzinę, po czym myje włosy [3].

Czy dzieci mogą stosować krople żołądkowe?

Zastosowanie kropli żołądkowych u dzieci zależy od rodzaju kropli oraz wieku dziecka. Niektóre krople żołądkowe mogą być stosowane u dzieci zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty, jednak większość z nich nie powinna być stosowana u dzieci.

Kiedy nie można stosować kropli żołądkowych? Przeciwwskazania

Do głównych przeciwwskazań stosowania kropli żołądkowych należą:

• osoby uczulone na jakikolwiek składnik kropli żołądkowych;
• pacjenci z nadkwasotą, chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy;
• nieprawidłowa praca wątroby;
• kierowcy – ze względu na zawartość alkoholu krople żołądkowe mogą być wykrywane przez przyrządy służące pomiarowi alkoholu w wydychanym powietrzu oraz mogą mieć wpływ na prowadzenie pojazdów;
• krople żołądkowe ze względu na zawartość alkoholu nie powinny być również stosowane przez osoby uzależnione od alkoholu lub cierpiące na padaczkę;
• kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować się z lekarzem przed przyjęciem preparatu (należy pamiętać o zawartości alkoholu w kroplach żołądkowych);
• krople żołądkowe dla dzieci — mogą być stosowane od 12. roku życia;
• ze względu na indukcję izoenzymów cytochromu P-450 mogą powodować interakcje z szeregiem leków, takich jak m.in. cyklosporyny, digoksyny, doustne środki antykoncepcyjne, indynawir, teofilina, warfaryna czy inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny [1,2].

Jakie działania niepożądane mogą wywołać? Możliwe skutki uboczne

Potencjalne działania niepożądane po zastosowaniu kropli żołądkowych to:

• mogą powodować nadwrażliwość na światło słoneczne;
• mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle głowy, a w bardzo rzadkich przypadkach tachykardia czy świąd [1,2].

Jakie krople żołądkowe można kupić w aptece?

Na rynku dostępne są krople żołądkowe produkowane przez kilku producentów. Są to:

• Krople żołądkowe T;
• Krople żołądkowe z papaweryną (zawierają dodatkowo papawerynę);
• Krople żołądkowe Aflofarm;
• Krople żołądkowe Forte;
• Apteczka Babuni krople żołądkowe;
• Krople żołądkowe Amara.

Podsumowanie

Krople żołądkowe są popularnym lekiem, dostępnym bez recepty, stosowanym w problemach gastrycznych. Ze względu na zawartość alkoholu mogą być stosowane jedynie przez młodzież od 12 roku życia i osoby dorosłe. Ciekawym zastosowaniem, poza wskazaniami, jest ich stosowanie na porost włosów. Ten sposób należy co prawda skonsultować z lekarzem, ale wielu pacjentów obserwuje efekty takiej kuracji. Ze względu na obecne w preparacie wyciągi roślinne indukujące izoenzymy cytochromu P-450, nie należy ich łączyć z niektórymi lekami.