Nowy rok to zawsze czas zmian – również w świecie medycyny. W styczniu 2025 roku na rynku pojawiło się wiele nowych leków, które mogą pomóc pacjentom lepiej kontrolować swoje choroby. Są to oczywiście zamienniki już dostępnych substancji, ale im większy wybór, tym lepiej. Pacjent i lekarz mają wtedy większe możliwości co do doboru konkretnego preparatu, np. pod względem ceny lub dostępności albo formy podania. Zaczniemy od leków dostępnych bez recepty, które kupisz w każdej aptece. Następnie zobaczymy co nowego słychać w kwestii leków stosowanych w chorobach sercowo-naczyniowych, urologicznych, oddechowych, a nawet tak poważnych schorzeniach jak stwardnienie rozsiane. Wspomnimy także o nowych preparatach dostępnych wyłącznie w szpitalach. Sprawdźmy, co nowego przyniósł początek roku!

Leki bez recepty – nowości, które warto znać

Na początek zacznijmy od styczniowych nowości bez recepty. Niektóre dolegliwości można leczyć samodzielnie, bez konieczności wizyty u lekarza. Jeśli szukasz czegoś na przeziębienie, bóle zatok lub chrypkę, warto sprawdzić nowe opcje dostępne bez recepty. Masz podrażnione gardło? Herbion Porost Islandzki (suchy wyciąg z porostu islandzkiego) pomoże złagodzić ból i chrypkę, przynosząc ulgę podczas infekcji. Zatkane zatoki? Ibunoven ZATOKI (ibuprofen + pseudoefedryna) łączy działanie przeciwbólowe i udrażniające nos, co ułatwia oddychanie i pomaga szybciej wrócić do formy. A jeśli potrzebujesz środka do odkażania ran, Symplisept (octenidyna + fenoksyetanol) to nowy preparat w formie żelu, który skutecznie dezynfekuje i przyspiesza gojenie drobnych urazów.

Zdrowe serce i lepsze krążenie – nowe leki dla pacjentów kardiologicznych

Nadciśnienie, zaburzenia lipidowe i inne choroby sercowo-naczyniowe to niestety plaga dzisiejszych czasów. Nazywa się je chorobami cywilizacyjnymi. Jednak pocieszający jest fakt, że lekarze dysponują szerokim wachlarzem możliwości leczenia tych schorzeń. Dla pacjentów z podwyższonym cholesterolem dostępne są nowe zamienniki klasycznych leków. Atorvastatin Teva B.V. (atorwastatyna) obniża poziom złego cholesterolu, pomagając chronić serce, natomiast Coatoris (ezetymib + atorwastatyna) łączy dwa składniki i działa na dwa sposoby – zmniejszając wchłanianie oraz produkcję cholesterolu. Osoby z nadciśnieniem mogą skorzystać z nowej terapii skojarzonej – Nesyrgy (nebiwolol + amlodypina), która skuteczniej obniża ciśnienie krwi. Dla pacjentów po zawale serca pojawił się także Tiscard (tikagrelor), zmniejszający ryzyko kolejnych problemów sercowo-naczyniowych.

Cukrzyca – nowe opcje dla lepszej kontroli

Kolejna choroba cywilizacyjna to cukrzyca. Niestety coraz częściej się ją diagnozuje. Po części wynika to z naszego stylu życia. Nie dbamy o siebie, jemy śmieciowe jedzenie, nie ćwiczymy. Oczywiście czasami nawet pomimo idealnego stylu życiu możemy zapaść na cukrzycę, ale warto pamiętać, że to jak żyjemy, ma ogromny wpływ na rozwój choroby. A co słychać w kwestii zamienników, które pojawiły się w styczniu 2025? Pacjenci z cukrzycą typu 2 mogą teraz sięgnąć po Diptivil (wildagliptyna), który wspiera naturalne mechanizmy regulujące poziom cukru we krwi. Alternatywą jest Jamesi Novum (sitagliptyna + metformina), które łączy dwie dobrze znane substancje, wspierając skuteczniejszą kontrolę glikemii.

Ulga w oddychaniu – nowe inhalatory dla astmatyków i pacjentów z POChP

Nie zabrakło także nowości związanych z leczeniem chorób układu oddechowego. Osoby z astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc mają do dyspozycji nowe preparaty. Airiam (beklometazon + formoterol) otwiera drogi oddechowe i redukuje stan zapalny, natomiast Bromiduo (fenoterol + ipratropium) działa szybko, przynosząc ulgę w duszności. Długotrwałe wsparcie zapewnia Nuodil (tiotropium), który poprawia komfort oddychania przez cały dzień.

Problemy z pęcherzem i prostatą – nowe rozwiązania

Jakie nowości przyniósł styczeń w kwestiach urologicznych? Pacjenci cierpiący na nadreaktywny pęcherz mogą skorzystać z Mirabegron Teva (mirabegron), który pomaga kontrolować częstomocz i nagłe parcia na mocz. To dobrze, że pojawia się coraz więcej zamienników tej substancji, gdyż do tej pory nie było ich dużo. Niestety preparat oryginalny ma dość dużą cenę, co dla niektórych stanowiło poważną przeszkodę. Mężczyźni zmagający się z objawami powiększonej prostaty mogą natomiast sięgnąć po Tamsulosin Medical Valley (tamsulozyna), który ułatwia oddawanie moczu i łagodzi dolegliwości.

Zdrowie psychiczne – nowe leki na depresję, lęki i inne schorzenia

Choroby układu nerwowego to bardzo szeroka i skomplikowana dziedzina medycyny. Z tego też względu gama nowo wprowadzanych zamienników popularnych substancji rośnie z miesiąca na miesiąc. Dla osób z depresją dostępne są nowe preparaty, takie jak Abrix (wortioksetyna), który stosuje się w ciężkiej depresji z zaburzeniem koncentracji oraz Bucidar (bupropion), który ma podobne wskazania. W terapii stanów lękowych może pomóc Alprazolam Grindeks (alprazolam), który działa szybko, ale wymaga ostrożności, gdyż może uzależniać.

W kwestii zaburzeń układu nerwowego coraz częściej słyszy się o ADHD. Dotyka ona dzieci jak i dorosłych. Wzrost diagnozy tego schorzenia wynika pewnie z samoświadomości pacjentów i chęci uzyskania poprawnej diagnozy. Jednak niestety wpływa to na wzrost popytu na konkretne leki, za czym nie idzie wzrost podaży. Z tego powodu w aptekach coraz częściej można spotkać braki w lekach na ADHD. Dobrze, że pojawiają się nowe zamienniki. Dzieci powyżej 6. roku życia z ADHD mogą teraz skorzystać z preparatu Kamaptin (atomoksetyna), który poprawia koncentrację i zmniejsza nadpobudliwość, ułatwiając funkcjonowanie w codziennym życiu.

Pojawiły się także zamienniki dotyczące terapii u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. Pacjenci z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS) mogą skorzystać z Dimethyl fumarate Sandoz (fumaran dimetylu), który zmniejsza częstość rzutów i spowalnia postęp choroby. Natomiast osoby z rzutowo-ustępującą postacią (RRMS) mogą sięgnąć po Teriflunomide Aurovitas (teryflunomid), który pomaga kontrolować chorobę.

Nowości dotyczące innych leków

Oprócz powyższych pojawiło się także sporo nowych leków z innych grup. Dla pacjentów z jaskrą pojawił się Dorzolamidum+Timololum Misom Labs (dorzolamid + tymolol), skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe i chroniący nerw wzrokowy przed dalszym uszkodzeniem. Kobiety starające się o dziecko mogą teraz sięgnąć po Prolutex (progesteron), który wspiera organizm w terapii wspomaganego rozrodu, zwiększając szanse na powodzenie leczenia. Osoby cierpiące na alergie mogą wypróbować Bellix Allergy (bilastyna), który działa szybko i nie powoduje senności. Alternatywnie LECIX (lewocetyryzyna) sprawdzi się zarówno w alergiach sezonowych, jak i przewlekłych. Pacjenci cierpiący na neuropatię lub bóle nerwowe mogą teraz skorzystać z Invitaxon (benfotiamina + pirydoksyna + cyjanokobalamina), który wspiera układ nerwowy i pomaga łagodzić dolegliwości bólowe.

Nowe leki w szpitalach – skuteczniejsze leczenie w lecznictwie zamkniętym

Na sam koniec warto wspomnieć o preparatach stosowanych w sytuacjach krytycznych i wysoce zaawansowanej diagnostyce. Można je podawać jedynie w lecznictwie zamkniętym. W szpitalach pojawiły się dwa istotne nowe leki. Argipressin Farmak (argipresyna) jest stosowany w leczeniu ciężkiego niedociśnienia u pacjentów w stanie krytycznym, natomiast Radelumin 2000 MBq/ml (radioznacznik PSMA) wspiera diagnostykę nowotworów prostaty, umożliwiając precyzyjne obrazowanie zmian nowotworowych.

Podsumowanie

Początek roku przyniósł wiele nowości, które mogą znacząco wpłynąć na komfort życia pacjentów. Jeśli któryś z tych leków brzmi jak rozwiązanie dla Ciebie, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby dowiedzieć się, czy będzie odpowiedni. Nowe możliwości leczenia to krok w stronę lepszej kontroli zdrowia i większej wygody dla pacjentów!

Choroby zakrzepowo-zatorowe, takie jak zakrzepica żył głębokich czy zatorowość płucna, wymagają skutecznych rozwiązań. Bardzo dobrze, że na rynku pojawia się coraz więcej produktów ze skutecznymi substancjami leczniczymi od nowych producentów. Avoclod, zawierający apiksaban w dawkach 2,5 mg i 5 mg, jest doskonałym wyborem zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu tych powikłań. Lek pomaga również pacjentom z migotaniem przedsionków, zmniejszając ryzyko udarów.

Kolejna nowość jest wykorzystywana w leczeniu pierwotnej małopłytkowości immunologicznej ważnym przełomem jest Eltrombopag Krka, który wspiera produkcję płytek krwi i zmniejsza ryzyko krwawień. Dzięki dawkom 25 mg, 50 mg i 75 mg można precyzyjnie dostosować terapię do potrzeb pacjenta. Podobną skuteczność w zapobieganiu i leczeniu zakrzepicy wykazuje Rivaroxaban Polpharma, dostępny w dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg.

Nie można pominąć Ticagrelor Olpha, leku z tikagrelorem w dawkach 60 mg i 90 mg, który stosowany z kwasem acetylosalicylowym pomaga pacjentom po ostrym zespole wieńcowym lub zawale serca, zmniejszając ryzyko kolejnych zdarzeń sercowych.

Nowe leki w listopadzie w 2024 działające na układ nerwowy

Pacjenci zmagający się z depresją czy stanami lękowymi często potrzebują leków, które pomagają im wrócić do codziennej aktywności. Citalopram Medreg to sprawdzony preparat wykorzystywany w leczeniu depresji, który dzięki dawce 20 mg stabilizuje nastrój i łagodzi objawy lękowe. Z kolei osoby cierpiące na zaburzenia lękowe, fobie społeczne czy ciężką depresję mogą skorzystać z Sertraline Medical Valley, dostępnego w dawkach 50 mg, 100 mg i 150 mg. Nowe produkty z klasycznymi substancjami leczniczymi zwiększają dostępność preparatów dla pacjentów.

Jeśli chodzi o inne schorzenia, to listopad 2024 przyniósł nowy preparat stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. To Dimethyl fumarate MSN, kapsułki dojelitowe w dawkach 120 mg i 240 mg, które zmniejszają nasilenie rzutów choroby i wspierają pacjentów w kontrolowaniu objawów. Z kolei Pregabalin Medreg, dostępny w dawkach 75 mg i 150 mg, pomaga osobom z bólem neuropatycznym, lękiem uogólnionym oraz padaczką.

Nowe możliwości w onkologii i immunologii

Leczenie zaawansowanego raka prostaty zyskało nowoczesne wsparcie w postaci Enzalutamide STADA, dostępnego w dawkach 40 mg i 80 mg. Lek ten stanowi przełom w terapii nowotworów opornych na tradycyjne metody i w ostatnich miesiącach coraz więcej producentów decyduje się na poszerzenia swojego portfolio o ten lek.

W przewlekłej białaczce szpikowej z chromosomem Philadelphia zastosowanie znalazł Nilotinib Viatris, kapsułki w dawkach 50 mg, 150 mg i 200 mg, które pomagają kontrolować przebieg choroby.

Pacjenci z opornym na leczenie szpiczakiem mnogim mogą skorzystać z preparatów takich jak Pomalidomide Grindeks i Pomalidomide Sandoz w dawkach od 1 mg do 4 mg. Te leki wspierają układ odpornościowy w walce z nowotworem.

Leczenie nadciśnienia i chorób serca

Nadciśnienie to choroba cywilizacyjna, jednak najnowsze metody terapii pozwalają zminimalizować jej negatywne skutki. W walce z nadciśnieniem ważną nowością jest IPAM, łączący peryndopryl, indapamid i amlodypinę. To kompleksowe rozwiązanie umożliwia skuteczne obniżenie ciśnienia i ochronę układu sercowo-naczyniowego. Kolejną opcją jest Jospiten, zawierający lerkanidypinę w dawkach 10 mg i 20 mg, który pomaga pacjentom skutecznie kontrolować ciśnienie krwi.

W grupie nowych leków na nadciśnienie pojawiły się także preparaty łączące w sobie różne substancje czynne. Kanpiduo, łączący kandesartan (8 mg lub 16 mg) z indapamidem (2,5 mg), to innowacyjny lek, który skutecznie obniża ciśnienie krwi. Tolurindo, zawierający telmisartan (40 mg lub 80 mg) oraz indapamid (1,5 mg), jest kolejną opcją dla pacjentów wymagających kompleksowego podejścia w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Uzupełnieniem terapii jest Nebivolol Medreg, dostępny w dawce 5 mg, który wspiera funkcjonowanie serca poprzez zmniejszenie szybkości jego bicia, zapewniając jednocześnie skuteczne obniżenie ciśnienia.

Wsparcie w cukrzycy i chorobach przewodu pokarmowego

Cukrzyca typu 2, jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń metabolicznych, wymaga precyzyjnej kontroli. IRUKA, metformina w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (500 mg, 750 mg, 1000 mg), pomaga pacjentom utrzymać właściwy poziom glukozy we krwi. Dodatkowe wsparcie zapewnia Jazeta Novum, zawierająca sitagliptynę w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, która wspiera regulację glikemii.

Dla osób cierpiących na chorobę wrzodową czy refluks dostępny jest Pantoprazol PHARMLINE, który w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań w dawce 40 mg szybko łagodzi objawy i wspiera regenerację przewodu pokarmowego.

Nowe terapie okulistyczne

Problemy ze wzrokiem, takie jak jaskra czy stany zapalne, są coraz lepiej leczone dzięki nowoczesnym preparatom. Tipifree Combi, krople łączące trawoprost i tymolol, skutecznie obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe, chroniąc nerw wzrokowy przed uszkodzeniem. Infladrop, zawierający bromfenak, działa przeciwzapalnie, przynosząc ulgę pacjentom z różnymi dolegliwościami okulistycznymi.

Inne ważne nowości

Rok 2024 przyniósł także nowe rozwiązania dla pacjentów z problemami wątroby i alergiami. Hepadetox, zawierający tymonacyk w dawce 200 mg, wspiera regenerację wątroby, szczególnie w przypadkach stłuszczenia czy uszkodzenia toksycznego. Flazena, spray do nosa z azelastyną i flutikazonem, przynosi ulgę w alergicznym nieżycie nosa, a Elfluelda – szczepionka przeciw grypie – jest szczególnie polecana dla seniorów.

Nie zabrakło także nowości w medycynie estetycznej. Relfydess, toksyna botulinowa typu A, znalazła zastosowanie w wygładzaniu zmarszczek oraz terapii niektórych schorzeń neurologicznych.

Leki bez recepty (OTC)

Dla osób szukających ulgi w codziennych dolegliwościach pojawiły się nowe preparaty bez recepty. Diclofenac Dr.Max, żel z diklofenakiem, łagodzi ból i obrzęki w przypadku urazów miejscowych. Levosol, krople doustne z lewodropropizyną, skutecznie działają przeciwkaszlowo. Natomiast Sedistress Forte, tabletki powlekane z wyciągiem z ziela męczennicy, oferują naturalne wsparcie w stanach napięcia nerwowego i stresu.

Podsumowanie

Nowe leki wprowadzone w 2024 roku stanowią istotny krok naprzód w leczeniu wielu chorób. Od terapii zakrzepicy i chorób przewlekłych, przez wsparcie w onkologii i neurologii, aż po nowoczesne preparaty okulistyczne i leki OTC – każdy z tych produktów zwiększa szanse na lepsze życie pacjentów. Innowacje te nie tylko poprawiają skuteczność leczenia, ale także dają nadzieję na jeszcze bardziej zaawansowane terapie w przyszłości.

Bigetra i Dabigatran Etexilate Adamed, zawierające dabigatran, dostępne w formie kapsułek twardych o dawkach 75 mg, 110 mg i 150 mg, są stosowane w profilaktyce udarów i zakrzepów u pacjentów z migotaniem przedsionków. Dabigatran jest bezpośrednim inhibitorem trombiny, który pomaga zapobiegać tworzeniu się zakrzepów krwi.

Pojawiły się także leki z rywaroksabanem, Rivaroxaban LEK-AM i Rivaroxaban OLIMP, które są dostępne w formie tabletek powlekanych o dawkach 10 mg, 15 mg i 20 mg. Rywaroksaban jest inhibitorem czynnika Xa, stosowanym w profilaktyce zakrzepów i udarów.

Z kolei Ticagrelor Teva, zawierający tikagrelor, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 60 mg i 90 mg. Tikagrelor jest stosowany w profilaktyce zakrzepów i zawałów serca, działając jako inhibitor agregacji płytek krwi.

Nowością jest także lek na nadciśnienie – Rilmenidine Grindeks zawierający rilmenidynę w postaci tabletek 1 mg. Rilmenidyna jest stosowana w leczeniu nadciśnienia tętniczego, działając poprzez zmniejszenie aktywności układu współczulnego, co prowadzi do obniżenia ciśnienia krwi.

Leki okulistyczne

Carteol LP 2% Preservative Free, zawierający chlorowodorek karteololu, to nowe krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu (20 mg/ml), stosowane w leczeniu jaskry. Karteolol zmniejsza ciśnienie wewnątrzgałkowe, co pomaga chronić nerw wzrokowy przed uszkodzeniem.

Leki przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne

Czerwiec 2024 przyniósł także nowości w leczeniu infekcji. Dalbavancin Accord i Dalbavancin Reig Jofre, zawierające dalbawancynę, są dostępne jako proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji (500 mg). Dalbawancyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych skóry i tkanek miękkich.

Leki przeciwnowotworowe

Nowością jest także Fulvestrant Cipla, zawierający fulwestrant, który jest dostępny jako roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce (250 mg). Fulwestrant jest stosowany w leczeniu raka piersi, działając poprzez blokowanie receptorów estrogenowych.

Z kolei Pazopanib Viatris, zawierający pazopanib, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 200 mg i 400 mg. Pazopanib jest stosowany w leczeniu raka nerki, działając poprzez hamowanie angiogenezy i wzrostu guza.

Leki przeciwbólowe

Na rynku pojawił się także nowy lek przeciwbólowy dostępny na receptę. Exbol, zawierający chlorowodorek tramadolu i paracetamol, jest dostępny w formie tabletek (75 mg + 650 mg). Ten lek jest stosowany w leczeniu bólu umiarkowanego do silnego, łącząc działanie opioidowe tramadolu z przeciwbólowym działaniem paracetamolu.

Leki na układ oddechowy

Nowości nie ominęły także pulmonologii. Gartior, zawierający tiotropium, jest dostępny jako proszek do inhalacji w kapsułce twardej (18 mcg/dawkę odmierzoną). Tiotropium jest stosowane w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), pomagając rozszerzyć oskrzela i ułatwić oddychanie.

Natomiast Tussifortin, zawierający dekstrometorfan, jest dostępny w formie pastylek twardych (10 mg). Dekstrometorfan jest stosowany w leczeniu kaszlu, działając jako środek przeciwkaszlowy, który hamuje odruch kaszlowy.

Leki przeciwcukrzycowe

Czerwiec 2024 przyniósł także nowe możliwości w leczeniu cukrzycy. Metformin hydrochloride Biofarm, zawierający chlorowodorek metforminy, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 500 mg, 850 mg i 1000 mg. Metformina jest stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2, pomagając kontrolować poziom cukru we krwi.

Leki na choroby psychiczne i uzależnienia

NiQuitin MINI Citrus, zawierający nikotynę, to nowość do leczenia uzależnienia od papierosów. Jest dostępny w formie tabletek do ssania o dawkach 2 mg i 4 mg. Ten lek jest stosowany w terapii zastępczej nikotyny, pomagając zmniejszyć objawy odstawienia nikotyny u osób rzucających palenie.

Z kolei Pratyria, zawierająca paliperydon, jest dostępna jako zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu w ampułko-strzykawce o dawkach 75 mg, 100 mg, 150 mg oraz kombinacja 100 mg + 150 mg. Paliperydon jest stosowany w leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych.

Inne leki

Warto wspomnieć także o leku Stygmistanon, zawierającym bromek pirydostygminy, który jest dostępny w formie tabletek powlekanych (60 mg). Pirydostygmina jest stosowana w leczeniu miastenii, pomagając poprawić przekazywanie impulsów nerwowych do mięśni.

Nowością jest także Auricid zawierający allopurynol, dostępny w formie tabletek o dawkach 100 mg i 300 mg. Jest on stosowany w leczeniu dny moczanowej. Allopurynol działa poprzez hamowanie oksydazy ksantynowej, co pomaga zmniejszyć produkcję kwasu moczowego w organizmie.

Clatra Allergy Fast zawiera bilastynę w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (20 mg). Bilastyna jest lekiem przeciwhistaminowym stosowanym w leczeniu objawów alergii, takich jak katar sienny i pokrzywka, działając poprzez blokowanie receptorów histaminowych.

Nowy lek Minoxidil Doppelherz dla mężczyzn, zawierający minoksydyl, będzie dostępny jako piana na skórę (50 mg/g). Minoksydyl stymuluje wzrost włosów poprzez poprawę przepływu krwi do mieszków włosowych, co pomaga w leczeniu łysienia androgenowego.

Naromiast Devikap z cholekalcyferolem, jest dostępny w formie kapsułek miękkich o dawkach 20 000 IU i 50 000 IU. Cholekalcyferol, czyli witamina D3, wspomaga wchłanianie wapnia i fosforu oraz utrzymanie prawidłowej mineralizacji kości.

Podsumowanie

Te nowo zarejestrowane leki oferują szeroką gamę terapii, które mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów cierpiących na różne schorzenia. Wprowadzone leki obejmują innowacyjne rozwiązania w leczeniu chorób przewlekłych, jak również nowoczesne terapie onkologiczne i antybiotykowe. Znaczące są również nowe opcje w zakresie terapii przeciwbólowej, przeciwwirusowej oraz wspomagającej rzucanie palenia. Dzięki tym nowym lekom, pacjenci mają większy wybór w skutecznym zarządzaniu swoimi dolegliwościami, co przekłada się na lepszą kontrolę chorób i poprawę ogólnego stanu zdrowia.

Światowy Dzień Jaskry obchodzony 12 marca to wspólna inicjatywa Światowego Towarzystwa Jaskrowego oraz Światowego Stowarzyszenia Chorych na Jaskrę. Głównym celem tego wydarzenia jest zachęcenie pacjentów do profilaktycznych badań okulistycznych i podjęcia ewentualnych działań zabezpieczających przed konsekwencjami tej choroby.

Rozpoznanie choroby

W początkowych stadiach jaskry zazwyczaj nie występują żadne łatwe i oczywiste do interpretacji objawy. Jeśli zatem pacjent w odpowiednim czasie nie przebada się u okulisty, zauważy on u siebie chorobę dopiero po pojawieniu się znaczących ubytków w polu widzenia. W związku z tym niezwykle ważną rolę odgrywają regularne badania u lekarza specjalisty. Niewątpliwie, wykrycie jaskry w początkowych etapach znacząco hamuje jej progresję [5].

Czynniki ryzyka

• zwiększone ciśnienie śródgałkowe,
• podeszły wiek (powyżej 40. roku życia),
• zaburzenia ukrwienia nerwu wzrokowego i siatkówki,
• obciążenia genetyczne,
• wahania ciśnienia tętniczego krwi lub zbyt wysokie ciśnienie tętnicze krwi,
• przyjmowane leki: kortykosteroidy lub chlorochina (Arechin) stosowana między innymi w leczeniu malarii
  czy reumatoidalnego zapalenia stawów,
• duża krótkowzroczność,
• stosowanie antykoncepcji hormonalnej,
• czarny kolor skóry.

Jedynym czynnikiem, który można modyfikować jest wartość ciśnienia wewnątrzgałkowego. Zakres jego prawidłowej wartości wynosi od 10 do 21 mm Hg.

W zależności od pory dnia może wahać się nie więcej niż o 5 mm Hg, przy czym najwyższe występuje rano.

Jednakże u wielu osób z podwyższonym ciśnieniem wewnątrz gałki ocznej jaskra się nie rozwija. Z drugiej strony, choroba ta może pojawiać się również u pacjentów, u których ciśnienie mieści się w granicach normy. Mówimy wtedy o jaskrze z normalnym ciśnieniem śródgałkowym. Przyczyną tej postaci prawdopodobnie może być zaburzenie ukrwienia nerwu wzrokowego spowodowane m.in. zbyt niskim ciśnieniem tętniczym krwi [2].

Typy jaskry

Jaskra pierwotna i wtórna

Kiedy jaskra wystąpi bez poprzedzających ją chorób oczu, mamy wtedy do czynienia z jaskrą pierwotną. Wtórna natomiast jest następstwem uprzednio występującej lub istniejącej choroby ogólnej, lub stanu zapalnego wewnątrz gałki ocznej.

Jaskra z otwartym i zamkniętym kątem przesączania

Typ jaskry można różnicować również w zależności od stopnia produkcji cieczy wodnistej do jej odpływu (jaskra z otwartym lub zamkniętym kątem przesączania). Ta druga wersja jest najrzadziej występującym typem (jak również najbardziej niebezpiecznym) i stanowi mniej niż 10% wszystkich przypadków. Objawia się zaczerwienioną, bolesną gałką oczną. Choroba ta może mieć nagły początek i co jest bardzo charakterystyczne — z reguły zaczyna się w godzinach popołudniowych lub wieczornych. Najczęstszym objawem jest bardzo silny jednostronny ból oka. Połączony jest on z bólem głowy po tej samej stronie (możliwy do pomylenia z migreną). Oko jest wtedy bardzo mocno zaczerwienione i może wydawać się zamglone. Obraz jest zamazany, dlatego chory może widzieć otoczki (halo) wokół źródeł światła. Często mogą wystąpić również wymioty spowodowane wzrostem ciśnienia śródczaszkowego. Stan ten bezsprzecznie wymaga natychmiastowego skierowania do szpitala [5].

Diagnostyka

Po przeprowadzeniu wywiadu i rozmowy z pacjentem lekarz mierzy ciśnienie wewnątrz gałki ocznej. Bada również
kąt przesączania gałki ocznej i stan tarczy nerwu wzrokowego oraz przeprowadza pomiar pola widzenia. Po otrzymanych wynikach lekarz ordynuje odpowiedni sposób leczenia [4].

Metody leczenia

• farmakoterapia;
• laseroterapia;
• chirurgia.

W leczeniu jaskry stosuje się pięć grup leków:

• Sympatykomimetyki — wpływają na produkcję cieczy wodnistej oraz na sposób jej odpływu. Są bardzo dobrze tolerowane — do miejscowych działań niepożądanych można zaliczyć uczucie pieczenia czy przekrwienie spojówek (np.: Alphagan, Combigan).
• Blokery receptorów beta-adrenergicznych — zmniejszają ilość wytwarzanej cieczy wodnistej.
  Powinny być stosowane dwa razy dziennie. Przy czym wieczorna dawka musi być podana najpóźniej 2 godziny przed snem ze względu na obniżoną skuteczność działania leku w nocy (np.: Timoptic, Oftensin, Betoptic).
• Inhibitory anhydrazy węglanowej — upośledzają wydzielanie cieczy wodnistej (np.: Azopt, Rozalin, Trusopt). Dostępne także w postaci tabletek doustnych. Jednak ich silny efekt hipotensyjny (obniżający ciśnienie tętnicze krwi) powoduje, że najczęściej stosuje się je okresowo — nie w przewlekłej terapii np. po operacjach okulistycznych lub w atakach jaskry (np. Diuramid).
• Analogi prostaglandyn — są to najczęściej leki pierwszego rzutu. Są długodziałające, dlatego wystarczy je podawać raz na dobę, najczęściej wieczorem (np.: Monoprost, Xaloptic, Xalatan, Lumigan, Travatan).  Leki te mogą stopniowo zmieniać kolor oka poprzez zwiększenie ilości brązowego pigmentu w tęczówce oraz powodować nadmierny wzrost
  rzęs [4].

Jeżeli wszelkie możliwości farmakologiczne zostaną wyczerpane, pacjent nie stosuje regularnie leków lub jeśli stopień zaawansowania choroby jest wysoki, lekarz okulista może zlecić zabieg chirurgiczny lub laseroterapię.

Na jaskrę można stosować także preparaty dostępne bez recepty – głównie są to krople. Warto posiłkować się produktami, zawierającymi kwas hialuronowy, które są przeznaczone do stosowania w przypadku zmian jatrogennych takiej powierzchni (zmiany jatrogenne to uszkodzenia lub zaburzenia zdrowotne powstałe w wyniku działań medycznych, takich jak zabiegi, operacje lub stosowanie leków.) Przykładem takiego preparatu jest np. Iridium A Free.

Iridium A Free, krople

O produkcie

• nie zawiera konserwantów;
• można stosować przy soczewkach kontaktowych;
• skuteczny przy zmianach jatrogennych;
• zawiera wysokocząsteczkowy kwas hialuronowy o klasie farmaceutycznej, który skutecznie nawilża błonę śluzową w oku;
• zawiera również aminokwasy oraz wyciąg z jeżówki;
• łagodzi schorzenia spowodowane stosowanymi miejscowo lekami okulistycznymi.

Dla skuteczności terapii ważne jest przestrzeganie poniższych zasad:

1. Praktycznie każde krople oczne stosowane w jaskrze należy wyrzucić 28-30 dni po otwarciu.
2. Przed aplikacją leku powinno się dokładnie umyć ręce.
3. Jeśli stosowane są co najmniej dwa rodzaje kropli, aplikację powinno się rozdzielić
   w czasie i stosować w odstępie około 15-minutowym. Należy pamiętać, że istnieją również krople zawierające w swoim składzie dwie substancje czynne.
4. Po aplikacji kropli może wystąpić chwilowe zaburzenie widzenia, dlatego nie należy podawać leku
   m.in. przed prowadzeniem samochodu.
5. Bez wątpienia, wiele leków przyjmowanych bez recepty może pogarszać przebieg choroby m.in. te stosowane
   przy chorobie lokomocyjnej (difenhydramina), przy przeziębieniu (pseudoefedyna, feniramina) czy przy stanach skurczowych i bólach brzucha (bromowodorek skopolaminy).
6. Przy jednoczesnym stosowaniu soczewek kontaktowych należy zdjąć je przed aplikacją kropli i ponownie założyć po około 20 minutach.
7. Ze względu na to, że efekt terapeutyczny jest bardzo ciężko mierzalny przez pacjenta, istnieje ryzyko nieregularnego stosowania leku. [3]

Więcej na temat prawidłowych zasad stosowania leków ocznych znajdziesz w tym artykule: Leki oczne — zasady prawidłowego stosowania.

Przy jednoczesnym występowaniu zespołu suchego oka, lekarz powinien ordynować krople, które nie zawierają w swoim składzie środków konserwujących, mogących uszkodzić mikrostrukturę rogówki.

Z drugiej strony, środek konserwujący zwiększa biodostępność preparatu leczniczego. Więc pacjent, przyjmując preparat pozbawiony tego środka, musi liczyć się z obniżoną skutecznością terapeutyczną. [2]

Podsumowanie

Początkowo, rozwój jaskry jest praktycznie niezauważalny przez pacjentów, dlatego niezwykle istotne są regularne badania okulistyczne: co 2-3 lata pomiędzy 40. a 65. roku życia, a u osób starszych co 1-2 lata.

Podsumowując, jeżeli choroba występuje w bliskiej rodzinie, konieczne są dokładniejsze i wcześniejsze kontrole. Dlatego warto zadbać o regularne wizyty u okulisty!

Mroczki przed oczami przez wielu pacjentów są określane jako „muszki”, „pajęczyny”, „plamki”, „męty”, „błyski” czy „punkty”. Są to ubytki występujące w polu widzenia, ciemne lub czarne, które przesuwają się wraz z ruchami gałki ocznej. Najczęściej pojawiają się w chwili skierowania wzroku w jasne miejsce, np. na białą ścianę. Często tzw. mroczkom przed oczami towarzyszą inne dolegliwości np. swędzenie czy ból oka, spadek ostrości widzenia lub zawroty głowy [1].

Mroczki przed oczami — przyczyny. Skąd się biorą?

W przypadku pojawiania się tego typu dolegliwości nie należy od razu panikować. Nie zawsze są one oznaką poważnej choroby, a mogą być spowodowane chociażby zmęczeniem. Również u starszych osób dochodzi z czasem do kurczenia i rozpadania się ciała szklistego, a pływające w cieczy szklistej odłamki zmniejszają ilość światła, które dociera do siatkówki, co powoduje wystąpienie mroczków przed oczami. Mogą być one również objawem niektórych chorób, takich jak np.:

• guz wewnątrzgałkowy, który naciska na nerw wzrokowy i powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego;
• nadciśnienie tętnicze — mroczkom mogą towarzyszyć kołatanie serca, szumy uszne czy zawroty głowy;
• migrena — przed atakiem migreny może dochodzić do tzw. błysków;
• cukrzyca — jeżeli dojdzie do retinopatii cukrzycowej, mogą się one pojawić wraz z postępującym upośledzenie wzroku;
• siatkówka oka w przypadku oderwania się od naczyniówki, prowadzi do przedostawania się do ciała szklistego komórek krwi objawiających się jako mroczki przed oczami [2,3].

Oprócz powikłań po wymienionych chorobach mroczki mogą się pojawić również w przypadku obecności ciała obcego w oku. Jednocześnie może pojawić się łzawienie, ból, zaburzenie pola widzenia czy podrażnienie oka [3].

Jak się pozbyć mroczków przed oczami?

Jeżeli mroczki przed oczami utrzymują się przez dłuższy czas, to koniecznie należy udać się do lekarza. Mogą być one spowodowane przez groźne choroby, dlatego należy wykluczyć taką ewentualność. Z reguły lekarz zleca badanie pola widzenia, ostrości wzroku, dna oka oraz pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Z kolei w przypadku podejrzenia, że mroczki mogą mieć podłoże neurologiczne, wykonuje się tomografię komputerową, rezonans głowy czy USG tętnic szyjnych [1,3].

Nie istnieje leczenie objawowe, z tego względu kluczowe jest prawidłowe rozpoznanie ich przyczyny i następnie zaordynowanie odpowiedniego leczenia. Może być konieczna np. operacja, w przypadku gdy mroczki przed oczami są powodowane przez jaskrę czy guz wewnątrzgałkowy. Jeżeli są one objawem powikłań cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego, to stosuje się przede wszystkim leki mające na celu ustabilizowanie tych schorzeń. W wielu innych przypadkach może wystarczyć zmiana trybu życia, diety czy zwiększenie aktywności fizycznej. Z kolei gdy występują zmiany w ciele szklistym bez znanej etiologii, nie stosuje się żadnego leczenia [1,2].

Jakie są domowe sposoby na mroczki przed oczami?

Jak wspomniano, nie ma bezpośredniego sposobu pozbycia się mroczków przed oczami. Wszystko zależy od przyczyny ich powstawania. Niemniej jednak w wielu przypadkach, pomocna może być zmiana trybu życia. Odpowiednio zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna pozwolą na poprawę stanu zdrowia. Jako że mroczki przed oczami często są związane z zaburzeniami widzenia, to warto rozważyć suplementację odpowiednich preparatów poprawiających wzrok czy odpowiednich kropli do oczu [1,2].

Jakie są tabletki na mroczki przed oczami?

Mroczki przed oczami są z reguły związane z problemami z ciałem szklistym lub siatkówką i mogą powodować różnego rodzaju zaburzenia widzenia. Z tego względu warto skonsultować z lekarzem, czy nie warto suplementować produktów wspomagających pracę wzroku i działających antyoksydacyjne, np. zawierających witaminę A, witaminę E, luteinę, zeaksantynę czy kwasy omega-3 np. Resvega, Nutrof Total czy Super Optic [1,2].

Jakie są krople na mroczki przed oczami?

Tak jak w przypadku wymienionych powyżej preparatów doustnych, tak samo i krople do oczu nie będą bezpośrednio pomocne w pozbyciu się mętów pod oczami. Pewną ulgę w przypadku odczuwania dyskomfortu mogą dać krople typu Iana, Zabak czy HialEye [1,2].

Podsumowanie

Niestety w przypadku mroczków przed oczami nie istnieje żadne leczenie objawowe. Jeżeli są one związane z niedoborami żywieniowymi, stosuje się odpowiednio zbilansowaną dietę, jeżeli spowodowane są jaskrą, to konieczna może być nawet operacja. W każdym przypadku wystąpienia mroczków pod oczami warto udać się do lekarza, aby poszukać ich przyczyny. W niektórych przypadkach mogą być spowodowane groźnymi chorobami, dlatego nie warto czekać z diagnostyką.

Bimatoprost to składnik stosowany w leczeniu jaskry, czyli choroby oczu związanej z wysokim ciśnieniem wewnątrz oka. Znajduje się w kroplach do oczu i działa tak, że pomaga odprowadzać nadmiar płynu z oka, co obniża ciśnienie. Oprócz leczenia jaskry, bimatoprost wykorzystuje się też w kosmetyce – dodaje się go do odżywek, które wspomagają wzrost rzęs [1].

Dlaczego bimatoprost występuje w odżywkach do rzęs?

Jasne! Oto uproszczona wersja tego tekstu:

Jednym z głównych skutków ubocznych stosowania bimatoprostu jest szybki i intensywny wzrost rzęs. To bardzo częsty efekt – może wystąpić nawet u 1 na 10 osób. Podobnie działa inny lek z tej samej grupy, czyli latanoprost, który także jest dostępny w kroplach do oczu. On również może powodować wzrost rzęs, ale bimatoprost daje zazwyczaj silniejszy efekt. Pojawia się więc pytanie: czy bimatoprost znajduje się w odżywkach do rzęs i czy naprawdę działa? [1]

Czy bimatoprost działa na porost rzęs, brwi i włosów?

Zobaczmy, co mówią badania na temat działania bimatoprostu na wzrost rzęs i włosów. Substancja ta pobudza uśpione mieszki włosowe, czyli te, które przestały rosnąć, do ponownego działania. Dzięki temu może pomóc w odrastaniu rzęs, które wypadły [2].

Jedno z badań pochyliło się nad problemem łysienia spowodowanego chemioterapią lub łysieniem plackowatym u dzieci. Zbadano tam wpływ bimatoprostu na porost rzęs i jego bezpieczeństwo. Z badania wynika, że aplikacja 0,03% roztworu bimatoprostu jest skuteczna i bezpieczna. Preparat nanosi się codziennie wieczorem na powiekę w obszarze rzęs. Efekty były badane po 4. miesiącach terapii i były lepsze niż stosowanie placebo. Pierwsze pożądane wizualne zmiany pojawiały się już w 1. miesiącu terapii. Co więcej, efekt utrzymywał się nadal w kolejnym miesiącu. Bimatoprost zwiększył długość i grubość rzęs [2].

Do podobnych wniosków doszli badacze w innym eksperymencie. Tam badano wpływ bimatoprostu na odbudowę rzęs po chemioterapii. Obserwowano zadowalające efekty, nawet jeśli zaczęto stosować preparat z bimatoprostem kilka miesięcy po terapii [3].

Jakie są skutki uboczne bimatoprostu?

Czy bimatoprost ma skutki uboczne? Niestety tak. Najczęściej pacjenci skarżą się na miejscowe reakcje, takie jak swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie lub obrzęk powiek. Czasami doświadczano także przekrwienia lub zapalenia spojówek. Często dochodziło do podrażnień oczu lub rozwoju zespołu suchego oka. Nie obserwowano natomiast hiperpigmentacji tęczówki, ale czasami doświadczano zmiany zabarwienia skóry w miejscu aplikacji [2,4].

Wyżej wymienione skutki uboczne bimatoprostu były najczęściej łagodne w przebiegu i nie trwały długo. Wzrost długości, grubości i zwiększona pigmentacja rzęs jest pożądana, ale czasami pogrubione rzęsy mogą nie rosnąć prawidłowo. Niestety często bywa tak, że rosną one pod większym kątem niż normalnie. W efekcie mogą zawijać się pod powiekę lub podrażniać oko i niezbędne będzie ich usunięcie [5].

Jak stosować bimatoprost na rzęsy?

Preparaty z bimatoprostem na rzęsy powinno stosować się codziennie wieczorem na oczyszczoną skórę powiek. Odżywkę do rzęs nanosi się na górną powiekę i lekko wciera w okolice rzęs. Należy uważać, aby preparat nie dostał się do oczu. Rano należy dokładnie umyć oczy i brzegi powiek, najlepiej specjalistycznym preparatem do higieny. Pierwsze efekty osiąga się już po około miesiącu stosowania.

Jakie są najlepsze odżywki z bimatoprostem bez recepty?

Niestety w Polsce nie istnieje preparat bez recepty zarejestrowany typowo w celu pielęgnacji rzęs z wiadomą ilością bimatoprostu jako substancją czynną. Istnieją natomiast kosmetyki, które posiadają w swoim składzie bimatoprost i inne składniki wpływające na porost rzęs i włosów. Niestety producenci nie udostępniają informacji o dokładnym stężeniu bimatoprostu w kosmetykach. Jedyne co wiadomo to, że znajdują się on w składzie. Przykładowe preparaty z bimatoprostem w formie odżywek do rzęs to:

• Long 4 Lashes, serum przyspieszające wzrost brwi;
• Biotebal rzęsy XXL;
• Flos-Lek Laboratorium Revive Lashes, Eyelash Enhancing Serum, stymulujace serum do rzęs;
• L`Biotica Active Lash, serum przyspieszające wzrost rzęs;
• Kerabione, wzmacniające serum do rzęs.

Odżywka do rzęs z bimatoprostem za granicą

Inaczej sytuacja wygląda za granicą, np. w USA. Tam już w 2008 roku FDA dopuściło do użytku 0,03 % roztwór bimatoprostu o nazwie Latisse. Jest to preparat zarejestrowany w celach kosmetycznych do wzmocnienia porostu rzęs [6].

Podsumowanie

Bimatoprost, substancja czynna stosowana w leczeniu jaskry, znalazła zastosowanie również w odżywkach do rzęs, dzięki swojemu efektowi stymulującemu wzrost rzęs. Badania potwierdzają skuteczność bimatoprostu w zwiększaniu długości, grubości i pigmentacji rzęs, ale jego stosowanie może wiązać się z pewnymi skutkami ubocznymi, takimi jak podrażnienia oczu czy zmiany zabarwienia skóry wokół oczu. Chociaż preparaty zawierające bimatoprost są dostępne za granicą, w Polsce są one zazwyczaj dostępne tylko na receptę.

Odżywki — co jest w nich złego?

Bimatoprost to substancja aktywna dobrze znana osobom cierpiącym na jaskrę lub ciśnienie wewnątrzgałkowe. Występuje w postaci kropli do oczu, które pacjenci muszą regularnie aplikować. Jaki ma to związek z tytułowymi odżywkami? Taki, że jednym z działań niepożądanych bimatoprostu jest nadmierny wzrost długości rzęs. Fakt ten został rychło wykorzystany przez producentów kosmetyków [1,2].

Odżywki z bimatoprostem — co pomogą spowodować?

Bimatoprost to lek, a każdy lek posiada także działania niepożądane. Choć nasilony wzrost rzęs wydaje się niezbyt groźnym skutkiem ubocznym, a wręcz przeciwnie — nawet pożądanym, to na tym nie kończy się lista potencjalnych konsekwencji. Lek ten może także spowodować:

• przekrwienie spojówek;
• świąd;
• stany zapalne rogówki i spojówki;
• uczucie pieczenia;
• podrażnienie oczu i łzawienie;
• pogorszenie ostrości widzenia;
• ból oka i głowy;
• wzmożoną pigmentację tęczówki oraz skóry wokół oczu [1,2]. (Czytaj także: Jak zadbać o oczy?)
  

Kosmetyk a lek

W związku z tym, że odżywki z bimatoprostem nie są lekami, producenci nie muszą podawać informacji dotyczących ich potencjalnych działań niepożądanych. W przypadku tak intensywnych skutków ubocznych, jakie może wywołać bimatoprost, byłoby to jednak bardzo wskazane.

Chociaż stężenie bimatoprostu w odżywkach jest niższe niż w leczniczych kroplach do oczu, to efekt porostu rzęs jest mimo wszystko zazwyczaj bardzo wyraźny. Rzęsy rzeczywiście rosną szybciej, ale warto dodać, że często nie dzieje się to tak, jakbyśmy tego oczekiwali. Nierzadko rosną one w różnych kierunkach — nawet w stronę gałki ocznej. Mogą rosnąć także w kącikach oczu, nad linią rzęs, wewnątrz powiek i wszędzie tam, gdzie niechcący mogliśmy zaaplikować odżywkę [1,2].

Analogi prostaglandyn

Bimatoprost jest analogiem prostaglandyn — szerokiej grupy ludzkich hormonów, wykazujących zbliżone działanie. Analizując składy poszczególnych odżywek, faktycznie możemy się natknąć na sam bimatoprost, jednak często preparaty mogą zawierać właśnie jego analogi. Czerwona lampka powinna nam się zapalić, gdy w składzie znajdziemy również:

• • Trifluoromethyl Dechloro Ethylprostenolamide;
  • Isopropyl Cloprostenate;
  • Dechloro Dihydroxy Difluoro Ethylcloprostenolamide;

• 17-Phenyl Trinor Prostaglandin E2 Serinol Amide;

• Methylamido Dihydro Noralfaprostal.

Są to związki zbliżone budową i działaniem to bimatoprostu — mogą zatem wywołać podobne działania niepożądane.

Chociaż producenci odżywek z bimatoprostem deklarują, że są one przebadane i uznane przez specjalistów za bezpieczne, to nie można zapomnieć również o tym, że okolice oczu są wysoko wrażliwe, a my, aplikując jakikolwiek preparat, nie zawsze robimy to zgodnie z wytycznymi.

Jakie są odżywki do rzęs bez bimatoprostu?

Większość odżywek do rzęs dostępnych w aptekach zawiera bimatoprost, aczkolwiek znajdą się także pozycje bez tego składnika.

Regenerum do rzęs i brwi

• Zawiera lipooligopeptydy, ekstrakt ze świetlika, aloes, witaminę E, olejek rycynowy, witaminę B5 ;
• Produkt przeznaczony do pielęgnacji i wspomagania wzrostu rzęs;
• W opakowaniu znajduje się serum w postaci eyelinera oraz serum ze szczoteczką;
• Po zmyciu makijażu należy nałożyć serum w postaci eyelinera na linie rzęs, a następnie serum ze szczoteczką nałożyć na rzęsy i brwi;
• Stosować codziennie przed snem. Po uzyskaniu zadowalających efektów można stosować raz lub dwa razy w tygodniu;
• Produkt bezpieczniejszy niż pozostałe dostępne na rynku;
• Dobra cena.

Olejek rycynowy z aplikatorem

• Czysty olejek rycynowy;
• Odżywia rzęsy, pozwalając im szybciej rosnąć;
• Można stosować codziennie na linie rzęs i całe rzęsy nakładając przy pomocy szczoteczki;
• Bezpieczny produkt;
• Najtańszy z dostępnych;
• Posiada aplikator ułatwiający aplikację produktu.

Od czego rosną rzęsy?

Rzęsy tak samo jak inne włosy na ciele mają naturalną tendencję do wypadania oraz posiadają cykle wzrostu. Na kondycję wzrostu i stanu rzęs wpływa ogólny stan zdrowia organizmu oraz niedobory witaminowe.  Znaczny wpływ ma pielęgnacja okolic oczu. Nadmierne wypadanie może być spowodowane używaniem kosmetyków niskiej jakości, lub zbyt rzadkim zrywaniem makijażu.

Są to suszone kwiatostany żeńskich niezapylonych roślin z gatunku Cannabis sativa L. (przeważnie odmiana indica — konopie indyjskie) z ewentualną domieszką liści. Ludzie od tysiącleci używali jej jako środka psychoaktywnego, rozluźniającego, odprężającego, czy uśmierzającego ból. Wbrew pozorom i powszechnej opinii nie powoduje uzależnienia fizycznego, głównie psychiczne. Współcześnie uznawana jest za narkotyk miękki, w wielu krajach nielegalny pod względem posiadania, hodowania i dystrybucji [1,2].

Poznajmy bliżej rodzaj Cannabis

Wyróżniamy 2 główne podgatunki konopii o właściwościach psychoaktywnych: sativa i indica, różniące się nieco morfologią oraz działaniem na organizm człowieka. Odmiana sativa jest wyższa i smuklejsza (nawet powyżej 3 metrów wysokości). Przypisuje się jej działanie pobudzające i energetyzujące, poprawiające nastrój i zwiększające apetyt. Indica jest niższa i bardziej rozkrzewiona (nie więcej niż 1,5 metra). Powoduje rozluźnienie i wyciszenie. Obecnie rzadko spotyka się czyste odmiany. Zazwyczaj stosowane są krzyżówki, łączące cechy obu gatunków. Wyróżnia się kilka chemotypów na podstawie zawartości konkretnych kannabinoidów [1].

Najsłynniejszy z kannabinoidów — THC

Działanie marihuany na organizm ludzki możemy wytłumaczyć występowaniem w niej różnych substancji czynnych, a przede wszystkim kannabinoidów. Są to związki chemiczne, występujące prawie wyłącznie w konopiach. Wiele z nich nie zostało jeszcze zbadane. Powodują pobudzenie specyficznych receptorów w organizmie człowieka, należących do tzw. układu endokannabinoidowego. Dlatego możemy obserwować efekty ich działania. Niektóre mają właściwości psychoaktywne (poprawa nastroju, wyostrzenie zmysłów, zrelaksowanie). Najważniejszym z nich jest Δ9-tetrahydrokannabinol, zwany THC, wyizolowany w 1964 roku. W badaniach przedklinicznych i klinicznych wykazano, że działa on również:

1. przeciwbólowo,
2. przeciwzapalnie (silniej od aspiryny),
3. neuroprotekcyjnie,
4. przeciwwymiotnie,
5. antyspastycznie (np. w stwardnieniu rozsianym — SM),
6. spazmolitycznie (rozszerzająco oskrzela) [3-6].

Nie gorszy kannabidiol

Drugim najistotniejszym fitokannabinoidem jest kannabidiol (CBD). Ma szereg korzystnych właściwości farmakologicznych, jednak pozbawiony jest efektu psychostymulującego. Przeciwnie — CBD obniża efekt psychoaktywny powodowany przez THC. Dodatkowo badania kliniczne udowodniły jego terapeutyczne działanie:

1. przeciwbólowe (ból nowotworowy, neuropatyczny),
2. przeciwdrgawkowe (w lekoopornej padaczce),
3. antyspastyczne,
4. przeciwzapalne [5,6].

Można wymienić również działania CBD zaobserwowane w badaniach in vitro i z udziałem zwierząt oraz u pewnych grup pacjentów:

• przeciwnowotworowe,
• przeciwwymiotne,
• przeciwdepresyjne,
• przeciwlękowe,
• pobudzające apetyt,
• neuroprotekcyjne,
• antyoksydacyjne,
• antybiotyczne,
• zmniejszające ciśnienie wewnątrzgałkowe,
• regulujące sen [1,3].

Co jeszcze skrywają konopie?

Kannabinoidy nie są jedynymi substancjami Cannabis, które mają wpływ na organizm człowieka. W roślinach tych zidentyfikowano już ponad 500 związków. Wśród tych farmakologicznie czynnych możemy wyróżnić terpeny (np. β-mircen, limonen, α-pinen), a także flawonoidy (m.in. apigenina, kwercetyna, kamferol), związki fenolowe, fitosterole. Co ciekawe, niektóre z nich mogą zmieniać działanie kannabinoidów, wchodząc z nimi w interakcje (tzw. efekt entourage). Szczególnie obecne w olejku eterycznym terpeny wykazują wobec nich albo działanie synergistyczne (wzmocnienie efektu), albo hamujące. Do inhibicji (hamowania) może dochodzić m.in. na drodze zmiany powinowactwa kannabinoidów do receptorów lub utrudnienia transportu z krwi do mózgu. Dlatego efekty lecznicze medycznej marihuany oraz przyjmowania wyselekcjonowanych związków, np. samego CBD, mogą być różne [7].

Czym lecznicza marihuana różni się od niemedycznej?

Każda marihuana zawiera pewną ilość kannabinoidów, w związku z tym może wywoływać efekt leczniczy. Jednak w celu osiągania pożądanych efektów terapeutycznych, dobiera się odpowiednie odmiany i tworzy się krzyżówki konopi, charakteryzujące się określoną proporcją THC i CBD. Kontroluje się warunki uprawy oraz proces pozyskiwania surowca. Wyciągi standaryzuje się na zawartość głównych kannabinoidów, czyli znana jest ich procentowa ilość w suszu czy ekstrakcie.

W pewnych jednostkach chorobowych bardziej istotny może być kannabidiol, a w innych tetrahydrokannabinol. Lekarz ustala jaki stosunek obu związków będzie najkorzystniejszy dla leczenia pacjenta, dobiera rodzaj preparatu, sposób podania i dawkowanie. W Polsce dopuszczono do obrotu już kilka odmian medycznej marihuany w postaci suszu o określonych zawartościach THC i CBD oraz lek Sativex [1,8,9].

Zatem stosując leczniczą marihuanę wiemy dokładnie jakie ilości kannabinoidów przyjmujemy. Wiemy także, że surowiec jest odpowiedniej jakości, bez żadnych domieszek i zanieczyszczeń.

Kolejną różnicą jest forma podania. Najczęstszym sposobem stosowania marihuany “rekreacyjnej” jest palenie. Medyczna może być stosowana też w innych postaciach, np. oleje, czy kapsułki. Zazwyczaj rekomenduje się waporyzację. Metoda ta prowadzi do uwolnienia składników aktywnych marihuany w podwyższonej temperaturze bez doprowadzenia do spalenia materiału. Podgrzewa się susz do temperatury, w której substancje czynne przechodzą z postaci stałej w ciecz, a następnie w gaz, ale jeszcze nie ulegają spaleniu. Pozwala to przyjąć drogą wziewną kannabinoidy w postaci pary (temperatura wrzenia ok. 180-200 °C) bez wdychania niepożądanego dymu, niezalecanego np. przy chorobach płuc. Proces jest możliwy przy użyciu urządzeń zwanych waporyzatorami. Przykładem takiego przyrządu są e-papierosy [1].

Co możemy osiągnąć dzięki marihuanie?

Na wiele chorób nie mamy skutecznych leków. Terapia często opiera się jedynie na zwalczaniu objawów lub opóźnienia postępu choroby. Zdarza się, że stosowane leki są obarczone ryzykiem poważnych lub licznych działań niepożądanych. Marihuana ma tę zaletę, że nie powoduje znanych nam ciężkich efektów ubocznych. Czasem wywołuje pozytywny efekt tam, gdzie inne leki są nieskuteczne (np. padaczka lekooporna). Ponadto może poprawiać stan pacjenta, działając w skojarzeniu z innymi lekami, dzięki czemu można zmniejszyć dawkę stosowanych farmaceutyków.

Korzyści medyczne ze stosowania konopi możemy osiągnąć w wielu jednostkach chorobowych i dolegliwościach. Część efektów leczniczych potwierdzono w badaniach klinicznych, inne zostały zaobserwowane w niewielkich grupach pacjentów, a niektóre sprawdzono jedynie in vitro i na zwierzętach. Wszystkie świadczą o olbrzymim potencjale terapeutycznym tej rośliny i zawartych w niej substancji oraz wymagają przeprowadzenia dalszych badań [1,5,6].

Jednostki chorobowe i dolegliwości, w których kannabinoidy dają nadzieję na skuteczne leczenie

1. Zwalczanie bólu

Jest to jedna z najdawniej zaobserwowanych właściwości konopi. THC osłabia przekaźnictwo nerwowe oraz ma zdolność stymulowania wydzielania pewnego rodzaju endogennych opioidów (tzw. dynorfin), które wywołują efekt przeciwbólowy.

Badania wskazują, że marihuana jest bardziej skuteczna w bólu przewlekłym niż ostrym. Czasem jest efektywna u pacjentów, u których nie działają inne leki, nawet opiaty (np. morfina). Może uśmierzać ból spowodowany stanem zapalnym, spastycznością mięśni, neuropatyczny, nowotworowy, towarzyszący menstruacji, migrenie i fibromialgii. Istnieją też ciekawe doniesienia naukowe mówiące o tym, że wyciąg z całej rośliny działa efektywniej niż pojedyncze kanabinoidy THC i CBD. Warto też wspomnieć, że połączenie marihuany z lekami przeciwbólowymi pozwala obniżyć ich skuteczną dawkę, co zmniejsza nasilenie działań niepożądanych analgetyków [1,5,6].

2. Nowotwory

Kannabinoidy wpływają na różne szlaki apoptozy (programowanej śmierci) komórek rakowych, hamując tempo ich przyrostu. Nie wpływają przy tym na rozwój i rozmnażanie tych zdrowych, co jest bardzo istotne. Działanie to potwierdzono w badaniach in vitro i in vivo w przypadku glejaka, raka piersi, trzustki, prostaty, jelita grubego i płuc oraz chłoniaka. Niestety brak na razie pozytywnych doniesień o skuteczności leczenia nowotworów kannabinoidami u ludzi. Natomiast wiadomo, że u pacjentów terminalnie chorych pozwalają one kontrolować ból, pobudzać apetyt, zmniejszać niepokój oraz poprawiają jakość snu [1,3,5,10].

3. Choroby neurologiczne

1. Padaczka — na około 25% chorych nie działają znane nam leki lub powodują działania niepożądane, uniemożliwiające ich stosowanie. Marihuana już w starożytności przynosiła ulgę w epilepsji i drgawkach, stąd próby zastosowania kannabinoidów u chorych. Rodzice dzieci cierpiących na padaczkę lekooporną zauważyli, że olej bogaty w CBD zmniejsza częstotliwość i nasilenie napadów drgawkowych, co zostało potwierdzone przez randomizowane kontrolowane badania kliniczne [5].
2. Choroba Parkinsona — kannabinoidy (szczególnie CBD) mogą chronić neurony dopaminergiczne przed degradacją m.in. poprzez działanie antyoksydacyjne [1,10].
3. Choroba Alzheimera — THC hamuje odkładanie się w mózgu płytek amyloidalnych, co spowalnia, a nawet zatrzymuje postęp neurodegeneracji. Badania kliniczne potwierdziły łagodzenie objawów choroby [1,7].
4. Stwardnienie rozsiane — znajduje się we wskazaniach leku Sativex, dopuszczonego do obrotu w Polsce [11].
5. Choroby prionowe, np. Creutzfeldta-Jakoba; u zwierząt laboratoryjnych CBD powodował spowolnienie odkładania się prionów w komórkach mózgowych, co skutkowało wydłużonym czasem przeżycia proporcjonalnie do podawanej dawki kannabidiolu [1,10].

4. Problemy układu pokarmowego

1. Nudności i wymioty (pacjenci w trakcie radio- i chemioterapii) — pobudzenie receptorów kannabinoidowych, obecnych w przewodzie pokarmowym i mózgu hamuje odruch wymiotny. Dochodzi do tego zarówno za sprawą THC, CBD, jak i kannabinoidów syntetycznych.
2. Brak apetytu, jadłowstręt — dzięki zmniejszeniu nudności, chorzy mogą jeść bez problemu i nie narażać organizmu na osłabienie.
3. Choroby zapalne jelit, np. choroba Crohna. Kannabinoidy powodują zmniejszenie zapalenia w ścianach jelita, a ponadto wyzwalają proces regeneracji uszkodzonej tkanki [1,5].
4. Zespół jelita drażliwego — związki zawarte w Cannabis spowalniają wzmożoną pracę przewodu pokarmowego poprzez zmniejszenie wydzielania neuroprzekaźników i aktywację receptorów w komórkach nerwowych jelit. Pozwala to ograniczyć biegunki i unormować wypróżnienia [1].

5. Problemy psychiczne

1. Depresja — wykazano, że THC zwiększa stężenie serotoniny w mózgu, podobnie jak jedna z grup leków przeciwdepresyjnych (SSRI).
2. Choroba afektywna dwubiegunowa — marihuana może łagodzić epizody maniakalne lub depresyjne, albo oba. Wykazano w badaniach klinicznych, że u chorych stosujących preparaty z konopi stwierdzono istotną poprawę skupienia uwagi, płynności słownej czy pamięci w tej jednostce chorobowej.
3. Stres pourazowy — w regionach mózgu odpowiedzialnych za emocje i wspomnienia znajduje się duże zagęszczenie receptorów kannabinoidowych. Stąd możliwe działanie marihuany w wymazaniu z pamięci strachu i traumatycznych przeżyć [1].

6. Inne

1. Jaskra — krople zawierające THC mogą obniżać ciśnienie wewnątrzgałkowe nawet o 45%, zależnie od dawki [10].
2. Autyzm.
3. Reumatoidalne zapalenie stawów — w brytyjskich badaniach z użyciem leku Sativex wykazano zmniejszenie bólu w spoczynku oraz przy poruszaniu kończynami zmienionymi chorobowo, zmniejszony obrzęk oraz lepszą jakość snu [1].
4. Astma — zaobserwowano działanie rozkurczające oskrzeli przez roślinny THC, a jego efekt utrzymywał się dłużej niż w porównaniu do leków chemicznych. Ponadto kannabinoidy regulują wydzielanie prozapalnych cytokin, co ma znaczenie w mechanizmie powstawania tej choroby [1].
5. AIDS — chorzy są narażeni na szybki spadek masy ciała, brak łaknienia i osłabienie. Dodatkowo są skazani na leki przeciwretrowirusowe, które mają wiele skutków ubocznych, jak np. zaburzenia snu, neuropatia, nudności, czy biegunka. Marihuana ma zdolność zwalczania tych dolegliwości. Dodatkowo nowe badania wskazują, że kannabinoidy mogą ograniczać o 30-60% rozprzestrzenianie się wirusa HIV w organizmie [1,5,10].

Lekarstwo na wszystko?

Marihuana nie jest cudownym środkiem na wszelkie dolegliwości. Jednak ma swoje wielkie plusy, tj. może działać tam, gdzie nie pomagają inne leki, jest mniej toksyczna od wielu farmaceutyków stosowanych długotrwale, nie powoduje uzależnienia (w przeciwieństwie do np. leków opioidowych) oraz trudno ją przedawkować. Jest nadzieja, że wielu pacjentów dzięki marihuanie i kannabinoidom będzie mogło zwiększyć komfort swojego życia w przypadku ciężkich przewlekłych chorób czy chronicznego bólu. Niezbędne do tego będzie przeprowadzenie dalszych badań klinicznych, które pozwolą określić bezpieczne i skuteczne dawki THC i CBD w konkretnych wskazaniach, możliwe działania niepożądane oraz potencjalne interakcje z innymi lekami. Minie też trochę czasu zanim więcej leczniczych preparatów z Cannabis będzie zarejestrowane oraz łatwiej dostępne w Polsce.

Porównywane substancje czynne: latanoprost, bimatoprost i tafluprost

W leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego najczęściej stosuje się analogi prostaglandyn, do których należą latanoprost, bimatoprost i tafluprost¹²³. Wszystkie te substancje są dostępne głównie w postaci kropli do oczu i są przeznaczone do stosowania miejscowego. Ich podstawową rolą jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co pomaga zapobiegać postępowi jaskry i utracie wzroku¹²³.

Substancje te łączy podobny mechanizm działania i główne wskazania, ale różnią się pod względem siły działania, profilu bezpieczeństwa, a także możliwości stosowania w szczególnych grupach pacjentów. Wszystkie wymienione leki należą do grupy analogów prostaglandyn F2α, które działają poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej z oka, prowadząc do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego⁴⁵⁶.

Wskazania terapeutyczne i stosowanie u różnych grup pacjentów

Latanoprost, bimatoprost i tafluprost są wskazane głównie do leczenia jaskry z otwartym kątem przesączania oraz nadciśnienia wewnątrzgałkowego¹²³. Latanoprost jest dodatkowo zatwierdzony do stosowania u dzieci i młodzieży z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz jaskrą wieku dziecięcego¹. Bimatoprost i tafluprost nie mają potwierdzonej skuteczności ani bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży, dlatego nie są zalecane w tej grupie wiekowej⁷⁸.

• Latanoprost można stosować zarówno u dorosłych, jak i dzieci (z wyjątkiem wcześniaków i dzieci poniżej 1 roku życia, gdzie dane są ograniczone)¹.
• Bimatoprost i tafluprost przeznaczone są dla dorosłych pacjentów i nie zaleca się ich stosowania u osób poniżej 18 lat⁷⁸.
• Tafluprost jest szczególnie polecany pacjentom, którzy nie tolerują konserwantów zawartych w innych kroplach do oczu³.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje czynne działają poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej z oka, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego⁴⁵⁶. Latanoprost oraz tafluprost są selektywnymi agonistami receptorów FP dla prostaglandyn, natomiast bimatoprost jest syntetycznym prostamidem, który nie działa przez żaden ze znanych receptorów prostaglandyn, ale naśladuje działanie tzw. prostamidów⁵.

• Latanoprost zwiększa głównie odpływ naczyniówkowo-twardówkowy, ale także nieznacznie ułatwia odpływ przez siateczkę beleczkowatą⁴.
• Bimatoprost działa dwutorowo: zwiększa odpływ cieczy wodnistej zarówno przez siateczkę beleczkowatą, jak i przez naczyniówkę i twardówkę⁵.
• Tafluprost ma bardzo wysokie powinowactwo do receptora FP i, według badań, jest skuteczny nawet u pacjentów, którzy nie tolerują konserwantów⁶.

Różnice farmakokinetyczne między tymi lekami są niewielkie. Wszystkie działają przez co najmniej 24 godziny, dlatego podaje się je raz dziennie, najczęściej wieczorem⁹⁷⁸. Latanoprost i tafluprost osiągają maksymalne stężenie w oku po około 2 godzinach od podania, bimatoprost – około 10 minut po podaniu¹⁰¹¹¹².

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Pod względem przeciwwskazań i środków ostrożności, substancje te mają pewne cechy wspólne, ale także istotne różnice:

• Wszystkie są przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub inne składniki leku¹³¹⁴¹⁵.
• Latanoprost może być stosowany ostrożnie u pacjentów z astmą, choć zgłaszano pojedyncze przypadki zaostrzenia objawów¹⁶.
• Bimatoprost i tafluprost nie były badane u pacjentów z ciężką astmą ani u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, dlatego w tych grupach powinny być stosowane ze szczególną ostrożnością⁷⁸.
• Wszystkie leki mogą powodować trwałą zmianę koloru tęczówki i wzrost pigmentacji – efekt ten może być bardziej nasilony u osób z mieszanym kolorem oczu¹⁷¹⁸¹⁹.
• Podczas leczenia może wystąpić wzrost długości i liczby rzęs oraz zmiana ich koloru²⁰¹⁸¹⁹.
• Bimatoprost i tafluprost nie są zalecane u pacjentów z pewnymi chorobami serca (np. blok serca, niewyrównana niewydolność serca) – dotyczy to zwłaszcza preparatów złożonych z tymololem²¹²².

Różnice w przeciwwskazaniach

Latanoprost i tafluprost mogą być stosowane u osób z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby z zachowaniem ostrożności, natomiast bimatoprostu nie zaleca się w tych przypadkach bez wcześniejszej konsultacji lekarskiej⁷⁸. Dodatkowo, bimatoprost oraz tafluprost są przeciwwskazane u osób z potwierdzoną reakcją niepożądaną na benzalkoniowy chlorek¹⁴²³.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Podczas wyboru terapii ważne jest uwzględnienie bezpieczeństwa stosowania u różnych grup pacjentów:

• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: żaden z leków nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne, ponieważ mogą one mieć szkodliwy wpływ na płód²⁴²⁵²⁶. Nie zaleca się także stosowania tych leków podczas karmienia piersią²⁴²⁵²⁶.
• Dzieci i młodzież: latanoprost jest jedynym lekiem z tej grupy, który można stosować u dzieci i młodzieży, choć w przypadku niemowląt i wcześniaków dane są ograniczone¹. Bimatoprost i tafluprost nie są zalecane w tej grupie wiekowej⁷⁸.
• Osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: latanoprost i tafluprost mogą być stosowane z ostrożnością, natomiast bimatoprost wymaga zachowania szczególnej ostrożności i monitorowania pacjenta⁷⁸.
• Kierowcy i obsługujący maszyny: po podaniu każdego z tych leków może wystąpić przemijające zamglenie widzenia, dlatego nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn do czasu powrotu pełnej ostrości widzenia²⁷²⁸²⁹.

Podsumowanie: latanoprost, bimatoprost i tafluprost – podobieństwa i różnice

Wybór odpowiedniego leku zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, tolerancji na składniki preparatu oraz obecności innych chorób. Latanoprost jest uniwersalnym lekiem o szerokim zastosowaniu, także u dzieci, podczas gdy bimatoprost i tafluprost przeznaczone są dla dorosłych i mają szczególne zalety w określonych sytuacjach, np. przy nietolerancji konserwantów lub potrzebie silniejszego działania. W każdej sytuacji decyzję o wyborze leku powinien podjąć lekarz, biorąc pod uwagę wszystkie indywidualne czynniki.

Substancje czynne stosowane w leczeniu jaskry – co je łączy?

Dorzolamid, acetazolamid oraz brynzolamid to leki należące do grupy inhibitorów anhydrazy węglanowej. Ich głównym zadaniem jest obniżanie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co ma szczególne znaczenie w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego¹²³. Wszystkie te substancje ograniczają produkcję cieczy wodnistej w oku poprzez blokowanie aktywności enzymu anhydrazy węglanowej. Zmniejszając ilość cieczy wodnistej, przyczyniają się do spadku ciśnienia w gałce ocznej⁴⁵.

Podobieństwo między tymi lekami polega także na tym, że są one wykorzystywane w terapii jaskry z otwartym kątem przesączania, nadciśnienia ocznego oraz – w przypadku acetazolamidu – również w innych schorzeniach, takich jak obrzęki czy padaczka². Różnią się jednak postacią leku oraz sposobem podania: dorzolamid i brynzolamid to najczęściej krople do oczu, a acetazolamid jest stosowany doustnie w formie tabletek⁶⁷⁸.

Wskazania do stosowania – kiedy sięga się po dorzolamid, acetazolamid i brynzolamid?

• Dorzolamid w postaci kropli do oczu jest wskazany głównie w leczeniu nadciśnienia ocznego, jaskry z otwartym kątem oraz jaskry torebkowej. Może być stosowany samodzielnie lub jako lek wspomagający, szczególnie u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować beta-adrenolityków lub gdy takie leczenie jest niewystarczające¹⁹.
• Acetazolamid to lek doustny, wykorzystywany nie tylko w jaskrze, ale także w leczeniu obrzęków (np. w niewydolności serca), padaczki oraz ostrej choroby wysokościowej. W przypadku jaskry stosuje się go zarówno w formie przewlekłej, jak i doraźnie przed zabiegami².
• Brynzolamid jest również stosowany w formie kropli do oczu w leczeniu nadciśnienia ocznego i jaskry z otwartym kątem. Może być używany samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami przeciwjaskrowymi, np. z beta-adrenolitykami lub analogami prostaglandyn³.

Warto podkreślić, że acetazolamid ma najszersze zastosowanie, a jego postać doustna umożliwia leczenie również innych schorzeń poza jaskrą. Natomiast dorzolamid i brynzolamid są wybierane głównie w leczeniu schorzeń okulistycznych, a ich działanie jest ograniczone do oka, co zmniejsza ryzyko działań ogólnoustrojowych¹⁰¹¹.

Stosowanie u dzieci i dorosłych

Dorzolamid i brynzolamid mogą być stosowane u dzieci, jednak dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności są ograniczone. W badaniach dorzolamid był stosowany u dzieci już od 1 tygodnia życia, natomiast brynzolamid nie jest zalecany poniżej 18 roku życia¹²¹³. Acetazolamid można stosować u dzieci w leczeniu padaczki, jednak dawki muszą być ściśle dostosowane do wieku i masy ciała⁸.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje działają przez hamowanie anhydrazy węglanowej, co prowadzi do zmniejszenia ilości wydzielanej cieczy wodnistej w oku i obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego⁴¹⁴⁵.

• Dorzolamid i brynzolamid są podawane miejscowo do oka, co pozwala na uzyskanie działania głównie w obrębie gałki ocznej, przy minimalnej ekspozycji ogólnoustrojowej¹⁰¹¹.
• Acetazolamid działa ogólnoustrojowo po podaniu doustnym. Oprócz wpływu na ciśnienie w oku, wywiera także efekt moczopędny, może wpływać na równowagę elektrolitową i kwasowo-zasadową organizmu¹⁴.

Pod względem farmakokinetycznym, dorzolamid i brynzolamid gromadzą się w krwinkach czerwonych i są wydalane głównie przez nerki, co może mieć znaczenie u osób z zaburzeniami czynności nerek¹⁰¹¹. Acetazolamid również jest wydalany przez nerki, ale jego ogólnoustrojowe działanie sprawia, że wpływa na gospodarkę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową całego organizmu¹⁵.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

Wszystkie trzy substancje mogą wywoływać działania niepożądane typowe dla sulfonamidów, takie jak reakcje alergiczne czy zaburzenia ze strony skóry¹⁶¹⁷¹⁸. Przeciwwskazania i środki ostrożności różnią się jednak w zależności od substancji i postaci leku:

• Dorzolamid i brynzolamid nie powinny być stosowane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), kwasicą hiperchloremiczną oraz w przypadku nadwrażliwości na sulfonamidy¹⁹²⁰. Zachować ostrożność należy u osób z uszkodzeniem rogówki oraz podczas stosowania soczewek kontaktowych.
• Acetazolamid jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami elektrolitowymi, ciężkimi chorobami nerek i wątroby, niewydolnością nadnerczy, kwasicą oraz w ciąży (szczególnie w I trymestrze)¹⁷.

Wspólnym przeciwwskazaniem dla wszystkich leków jest nadwrażliwość na substancję czynną lub sulfonamidy. Dodatkowo, stosowanie dwóch różnych inhibitorów anhydrazy węglanowej jednocześnie nie jest zalecane ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych²¹²²²³.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania tych leków u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią, kierowców oraz osób z zaburzeniami nerek lub wątroby, można zauważyć istotne różnice:

• Dzieci: Dorzolamid może być stosowany u dzieci od 1 tygodnia życia, choć dane są ograniczone¹². Brynzolamid nie jest zalecany u dzieci. Acetazolamid stosuje się u dzieci głównie w leczeniu padaczki, ale wymaga to ostrożnego dawkowania⁸.
• Kobiety w ciąży: Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane lub niezalecane w ciąży, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i możliwość działania teratogennego wykazaną w badaniach na zwierzętach²⁴²⁵²⁶.
• Karmienie piersią: Brak danych dotyczących przenikania dorzolamidu i brynzolamidu do mleka ludzkiego, ale nie zaleca się ich stosowania w okresie karmienia piersią²⁴²⁶. Acetazolamid przenika do mleka w niewielkich ilościach – decyzję o kontynuacji leczenia należy podejmować indywidualnie²⁵.
• Kierowcy: Wszystkie leki mogą powodować przemijające zaburzenia widzenia, zawroty głowy lub senność, co wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów²⁷²⁸²⁹.
• Osoby z zaburzeniami nerek lub wątroby: Wszystkie substancje są przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością nerek. Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami wątroby wymaga ostrożności lub jest niewskazane³⁰¹⁷¹⁸.

Podsumowanie – podobieństwa i różnice między dorzolamidem, acetazolamidem i brynzolamidem