Zapoznaj się z etykietą kontaktów z osobami niewidomymi

Jak zachowywać się wobec osób niewidomych?

Spotykasz osobę, która jest niewidoma bądź ma inne problemy ze wzrokiem i nie wiesz, jak zachować się w takiej sytuacji? Nie jesteś pewien, co wypada, a co nie? Nie chcesz urazić tej osoby i zastanawiasz się, co powinieneś zrobić, aby wasz kontakt nie był sztuczny?
Jak zachowywać się wobec osoby niewidomej? (fot. Canva)

Pierwszy kontakt z osobą niewidomą

Jeśli spotykasz osobę niewidomą, to z jednej strony powinieneś traktować ją normalnie, ale z drugiej strony musisz pamiętać o pewnych podstawowych zasadach, aby kontakt między wami był jasny i bezproblemowy.

Podczas interakcji rozpocznij rozmowę pierwszy. Przedstaw się i powiedz, kim jesteś, jakie są okoliczności. Jeśli osoba niewidoma wyciągnie rękę na przywitanie, to odwzajemnij gest, jednak nie wychodź z taką inicjatywą pierwszy. Jeśli znajdujemy się w tłumie, gdzie panuje gwar i hałas, wtedy witając się z osobą niewidomą, możemy lekko dotknąć jej ramienia.

Jeśli osoba niewidoma wejdzie do pomieszczenia, w którym już jesteś, to również jej to zakomunikuj i przywitaj się niezwłocznie. Nawet jeśli znasz tę osobę, to nie zawsze może być ona w stanie rozpoznać cię po głosie. Może to być szczególnie utrudnione, np. w miejscu publicznym bądź innym miejscu przepełnionym różnymi odgłosami. Nie bój się przedstawić przy każdym kontakcie. Rozpoznanie głosu bywa trudniejsze niż twarzy. Jeśli kończysz rozmowę lub opuszczasz pomieszczenie, to również wyraź to słowami, aby nie doszło do sytuacji, że osoba niewidoma będzie rozmawiać z powietrzem.

Jak rozmawiać, aby nie popełnić faux-pas?

Zastanawiacie się pewnie, jak rozmawiać z osobą niewidomą, aby nie popełnić gafy i jej nie urazić? Czy trzeba wystrzegać się pewnych słów? Rozwiązanie jest bardzo proste – należy rozmawiać normalnie. Podczas dialogu nie powinniśmy obawiać się używania słów związanych z widzeniem, np. “popatrz”, “zerknij” lub “spójrz”. Funkcjonują one normalnie w codziennej mowie i ich używanie nie jest uznawane jako obraźliwe.

Natomiast nie używaj pejoratywnych określeń dotyczących faktu niepełnosprawności. Stosowanie takich określeń jak: niewidomy, osoba niewidoma lub słabowidząca jest normalne i często osoby niewidome same tak o sobie mówią, ale używanie słów typu: ślepiec, ociemniały lub oślepły jest niekulturalne.

Pamiętaj też, aby podczas rozmowy zachowywać normalny kontakt z osobą niewidomą. Jeśli nie będziesz mówił konkretnie do danej osoby, np. będziesz rozmawiał zza pleców bądź patrzył się w trakcie rozmowy gdzie indziej, to osoba niedowidząca może odnieść wrażenie, że słowa nie są kierowane do niej. Zwróć także uwagę na pozycję podczas dialogu. Jeśli osoba niewidoma siedzi, to warto również usiąść, aby wrażenia z rozmowy były podobne.

Jak pomagać?

Pewnie wielu z nas po spotkaniu osoby niedowidzącej będzie chciało od razu zaoferować jej pomoc. To oczywiście dobra reakcja, jednak pamiętajmy o poszanowaniu przestrzeni osobistej danej osoby. Być może nie potrzebuje ona w tym momencie naszej pomocy. Przed zaoferowaniem swoich usług, zapytaj się po prostu o to. Nie narzucaj się.

Jeśli chęć pomocy zostanie zaakceptowana, to najlepiej podać osobie niewidomej ramię, tak aby mogła cię chwycić nad łokciem. Zakomunikuj zawsze ten fakt i przybliż swoją rękę, aby osoba niedowidząca nie szukała jej. Podczas prowadzenia należy iść pół kroku przed osobą niewidzącą, ale nie tak, aby czuła się ona  przez ciebie ciągnięta.

Pokonywanie niecodziennych przeszkód, np. przechodzenie przez drzwi, omijanie zawiłych przeszkód lub wsiadanie do samochodu może być ciężkie podczas pomagania. W przypadku schodów warto poinformować osobę niewidzącą, czy prowadzą w górę bądź w dół, gdyż od kierunku zależy sposób pomocy. Staraj się zawsze jak najdokładniej opisywać przestrzeń wokół was. Wszystkie czynności wykonuj powoli, tak aby umożliwić osobie niewidomej zaadaptowanie się do zmian.

Jeśli mijasz ciasne przestrzenie, np. drzwi lub korytarz, to jeśli jest to możliwe, powinieneś lekko cofnąć ramię, które trzyma osoba niewidoma, tak abyś pierwszy przeszedł przez przeszkodę, a osoba niewidoma podążała blisko za tobą. Należy iść wtedy “gęsiego”.

Bądź precyzyjny w słowach

Zdarzają się też oczywiście sytuacje, w których nie ma czasu na pytania, bo występuje zagrożenie. Najczęściej może to zdarzyć się to w przestrzeni publicznej, gdy osoba niewidoma porusza się sama. Pamiętaj, że podczas dawania wskazówek i rad nie możesz polegać na wskazaniach typu: “Uważaj!”. Staraj się zawsze doprecyzować swoje wskazówki, np.: “Uważaj, po twojej prawej stronie jest wystający element.”, “Na chodniku przed tobą znajduje się tymczasowa barierka z uwagi na prace remontowe.”.

Podobnie jeśli opisujesz otoczenie, to rób to obrazowo. Używaj wyrażeń, np.: “Po lewej.”, “Po prawej.”, “Za tobą.”. Pozwoli to osobie niewidomej na zorientowanie się w przestrzeni.

Przy opisywaniu trasy dobrze używać określeń, takich jak: “Idź prosto 10 kroków, potem skręć w prawo…”.

Podczas opisywania przestrzeni jak i np. tego co znajduje się na talerzu, warto skorzystać z określeń i odniesień do zegara i jego wskazówek, np.:  “Na 12 znajduje się biurko, przy którym usiądę, proszę usiąść na  krześle, które znajduje się na 3”.

Szanuj przestrzeń osobistą osoby niewidomej

Poszanowanie przestrzeni osobistej osoby niewidomej jest bardzo ważne w każdej sytuacji. Nawet jeśli pomagasz jej w poruszaniu się, to dostosuj prędkość i kierunek do chęci i możliwości tej osoby. Nigdy nie wywieraj nacisku poprzez pospieszanie, szturchanie czy ciągnięcie tej osoby. Nigdy też nie chwytaj osoby niedowidzącej za ramię i nie staraj się jej prowadzić.

Oprócz szanowania przestrzeni osobistej ważne jest nienaruszenie przestrzeni wokół osoby niewidomej, np. w pokoju. Nie przestawiaj mebli i innych rzeczy bez zgody osoby zainteresowanej. Osoba niewidoma pamięta ustawienie pokoju i dzięki temu łatwiej jest się jej poruszać po mieszkaniu. Przesunięcie krzesła, przestawienie stolika lub nawet przeniesienie zwykłej książki, lub talerza z miejsca, w którym zwykle się znajdował, może przysporzyć wiele problemów osobie niewidomej.

Nie dotykaj laski osoby niewidomej. To bardzo ważna zasada! Jeżeli osoba niewidoma położy gdzieś laskę, nie przekładaj jej, uprzedzaj jedynie wtedy, jeżeli może stanowić ona przeszkodę. Biała laska to jeden z najważniejszych atrybutów osoby niewidomej. To właśnie dzięki niej może ona samodzielnie się przemieszczać. Podczas poruszania się osoba niewidoma używa jej w celu badania przestrzeni znajdującej się przed nią i  pozwala jej rozpoznać teren oraz bezpiecznie przebyć drogę, omijając przeszkody.

Pies przewodnik to nie zabawka

Niektóre osoby niewidome mają swojego psa przewodnika, który pomaga im w codziennych czynnościach. Z pewnością zwierzę jest słodkie i nie jeden ma ochotę się z nim pobawić i pogłaskać, jednak nie rób tego. Pies przewodnik w trakcie towarzyszenia osobie niewidomej jest w trakcie wykonywania odpowiedzialnej pracy i nie możesz go rozpraszać. Podobnie jeśli towarzyszy osobie niewidomej, np. w spacerze, podczas którego korzysta z psa przewodnika, to nigdy nie poruszaj się w polu widzenia psa. W takim momencie idź po przeciwnej stronie i nie zachodź mu drogi.

Jeśli czegoś nie wiesz, zapytaj się

Na sam koniec pamiętaj o jednej zasadzie. Jeśli nie jesteś czegoś pewny, to się po prostu o to zapytaj. W żaden sposób nie urazisz wtedy osoby niewidomej, a dzięki pytaniu uzyskasz konkretną odpowiedź, dzięki której zachowaj się tak, jak powinieneś w danej sytuacji.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele grup pwacjenckich, które zajmują się normalizowaniem wielu niepełnosprawności. Jedną z nich jest fundacja Brak Barier.

Fundacja Brak Barier to organizacja powstała w 2018, a od 2021 posiadająca status organizacji Pożytku Publicznego. Misją jest likwidacja podziału społeczeństwa na osoby “pełnosprawne” i “niepełnosprawne”, poprzez integrowanie osób z niepełnosprawnością ze społeczeństwem.

Fundacja organizuje m.in treningi i zawody crossfitu na wózkach, obozy, wydarzenia integracyjne, a także szkolenia dotyczące m.in savoir-vivre w stosunku do osób z niepełnosprawnościami oraz zagadnień dostępności.

Bibliografia

Omawiane substancje

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych substancji.

Omawiane schorzenia

W tym poradniku nie omawiamy konkretnych schorzeń.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: .