Bez czarny pospolity surowiec zielarski

Bez czarny znany jest pod łacińską nazwą Sambucus nigra. W Polsce występuje pospolicie i jest wykorzystywany jako roślina lecznicza, kosmetyczna, ozdobna i jadalna. Jego owoce i kwiaty należą do jednych z najcenniejszych surowców zielarskich. Owoce zawierają m.in. garbniki, pektyny, glikozydy antocyjanowe, kwasy owocowe, witaminy czy minerały. Sok z owoców czarnego bzu wykazuje właściwości moczopędne, napotne, przeciwbólowe czy przeczyszczające [1].

Czy czarny bez jest bezpieczny?

W surowych owocach czarnego bzu zawarte są pewne składniki takie jak sambunigryna, których spożycie może spowodować zatrucie pokarmowe. Jednakże w dostępnych w aptece preparatach znajdują się napary, soki z kwiatów lub owoców, które poddawane są obróbce termicznej. Sposób ich przyrządzenia powoduje, że takie preparaty są bezpieczne. Są one pozbawione szkodliwych substancji, jednocześnie zapewniając szereg korzystnych właściości [2,3]. 

Jakie są przeciwwskazania do stosowania bzu czarnego?

  • nie powinno się go stosować na surowo-zawiera sambunigrynę (rozkłada się podczas obróbki termicznej);
  • sambunigryna powoduje zawroty głowy, nudności, i wymioty;
  • produktów zawierających bez czarny nie powinny stosować osoby uczulone na ten surowiec;
  • kobiety w ciąży nie powinny stosować preparatów z bzem czarnym;
  • dwa tygodnie przed planowaną operacją nie należy stosować preparatów zawierających bez czarny;
  • pacjenci cierpiący na choroby autoimmunologiczne, czarny bez może nasilić ich objawy [1,3].

Działania niepożądane preparatów zawierają bez czarny

  • reakcje alergiczne np. katar, kichanie, duszności;
  • zaburzenia ze strony układu pokarmowego np. biegunki i bóle brzucha;
  • zbyt duże spożycie powoduje wymioty [2,3].

Czarny bez – właściwości i zastosowanie 

  • przeciwgorączkowe;
  • napotne;
  • wykrztuśne;
  • przeciwbólowe;
  • pomocniczo w migrenie;
  • oczyszcza organizm;
  • reguluje pracę układu pokarmowego i nerek;
  • obniża poziom cukru we krwi;
  • przeciwnowotworowe;
  • wzmacnia odporność, immunostymulujące;
  • przeciwwirusowe;
  • moczopędne [2,3].

Czarny bez na infekcję i wzmocnienie odporności 

Badania naukowe, razem z tradycją stosowania wskazują, że czarny bez jest pomocny w leczeniu infekcji oraz wzmocnieniu odporności. Należy pamiętać, że może być on stosowany jedynie pomocniczo w przypadku infekcji i nie może zastąpić terapii zleconej przez lekarza. Często jest wykorzystywany jako środek profilaktyczny w okresie jesienno-zimowym, kiedy występuje zwiększona szansa złapania infekcji [1,4]. 

REKLAMA
REKLAMA

W jakich postaciach występuje bez czarny?

  • sok – najczęściej spotykana forma, można go dodawać do herbaty lub rozcieńczać wodą;
  • syrop  – bardziej stężony od soku;
  • tabletki lub kapsułki – jako dodatek do tabletek lub kapsułek witaminowych;
  • herbatki – mogą być stosowane do picia, inhalacji lub płukania gardła.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu 

Warto dokładnie przyjrzeć się, jaki skład ma dany preparat. W niektórych wykorzystywany jest sok, a czasami ekstrakt z soku. Nie wszystkie preparaty zawiera jednak standaryzowane ekstrakty. W takich przypadkach ciężko określić ile tak naprawdę składników czynnych jest w danym preparacie. 

Przegląd preparatów z czarnym bzem

Standaryzowane ekstrakty 

Blu Kid syrop powyżej 3 roku życia 150 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 297 mg soku z owoców czarnego bzu, 66,66 mg podwójnie standaryzowanego ekstraktu z owoców czarnego bzu na 4,1 mg polifenoli i 2,46 mg antocyjanów, 8 mg witaminy C, 1,8 mg bioflanoidów cytrusowych i 0,15 mg cynku;
  • dzieci od 3 do 12 roku życia stosują 2 łyżeczki 3 razy dziennie;
  • preparat nie zawiera syropu glukozowego oraz ma podwójnie standaryzowany ekstrakt- duży plus [5].

 

Blu Junior syrop powyżej dla dzieci od 12 roku życia i dorosłych 150 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 166,6 mg soku z owoców aronii, 125 mg soku z owoców czarnego bzu, 66,66 mg podwójnie standaryzowanego ekstraktu z owoców czarnego bzu na 4,1 mg polifenoli i 2,46 mg antocyjanów, 5 mg ekstraktu z kwiatu lipy, 8 mg witaminy C, 1,8 mg bioflanoidów cytrusowych i 0,3 mg cynku;
  • dzieci powyżej 12 roku życia i dorośli stosują 2 łyżeczki 3 razy dziennie;
  • preparat nie zawiera syropu glukozowego oraz ma podwójnie standaryzowany ekstrakt- duży plus [6].

 

Sambucol Baby 12 saszetek, suplement diety

  • 1 saszetka zawiera 12,2 mg standaryzowanego ekstraktu z owoców bzu czarnego (w tym 1,98 mg polifenoli i 1,52 mg antocyjanów), 32,5 mg witaminy C i 5 μg witaminy D;
  • dzieci powyżej 6 miesiąca życia stosują 1 saszetka dziennie, pomiędzy 3 a 12 rokiem życia 1 saszetkę 2 razy dziennie, a powyżej 12. roku życia i dorośli stosują 1 saszetka 3 razy dziennie [7].

 

Sambucol Extra strong 30 kapsułek, suplement diety

  • 1 kapsułka zawiera 127 mg standaryzowanego ekstraktu z owoców bzu czarnego (w tym 32 mg polifenoli i 8 mg antocyjanów), 200 mg witaminy C i 6 mg cynku;
  • dorośli stosują 2 kapsułki dziennie [7].

 

Zatogrip Baby 1+ syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 400 mg owoców czarnego bzu standaryzowany na 2 mg polifenoli, 9,6 mg ekstraktu z owoców aceroli standaryzowany na 2,4 mg witaminy C, 3 mg ekstraktu z korzenia pelargonii afrykańskiej, 0,3 mg cynku, 1 μg witaminy D;
  • dzieci powyżej 1 roku życia stosują łyżeczkę dwa razy dziennie;
  • niestety zawiera syrop glukozowy [8].

 

Zatogrip Kids 3+ syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 400 mg owoców czarnego bzu standaryzowany na 2 mg polifenoli, 9,6 mg ekstraktu z owoców aceroli standaryzowany na 2,4 mg witaminy C  5 mg ekstraktu z kwiatu czarnego bzu, 3 mg ekstraktu z korzenia pelargonii afrykańskiej, 3 mg ekstraktu z ziela werbeny, 2 mg ekstraktu z kwiatu dziewanny, 1 mg cynku, 1 μg witaminy D;
  • dzieci powyżej 3 roku życia stosują łyżeczkę dwa razy dziennie;
  • niestety zawiera syrop glukozowy [8].

 

Zatogrip Kids 6+ syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 400 mg owoców czarnego bzu standaryzowany na 2 mg polifenoli, 9,6 mg, 20 mg porostu islandzkiego, 5 mg ekstraktu z  korzenia pierwiosnka lekarskiego,  5 mg ekstraktu z kwiatu czarnego bzu, 3 mg ekstraktu z korzenia pelargonii afrykańskiej, 3 mg ekstraktu z ziela werbeny, 2 mg ekstraktu z kwiatu dziewanny, 1 mg cynku, 1 μg witaminy D;
  • dzieci powyżej 6 roku życia stosują łyżeczkę dwa razy dziennie,
  • niestety zawiera syrop glukozowy [8].

Bez standaryzacji 

Sambucol Kids syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 190 mg soku z owoców bzu czarnego i 6,5 mg witaminy C;
  • dzieci od 3 do 6 roku życia stosują 1 łyżeczka dziennie, dzieci powyżej 6 roku życia 2 łyżeczki dziennie, a dorośli 4 łyżeczki dziennie;
  • zawiera syrop glukozowy, co jest minusem preparatu, obok braku standaryzacji [7].

 

Sambucol Junior syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 380 mg soku z owoców bzu czarnego, 11 mg witaminy C oraz 0,26 mg cynku;
  • dzieci powyżej 6 roku życia 2 łyżeczki dziennie, dorośli 4 łyżeczki dziennie;
  • zawiera syrop glukozowy, co jest minusem preparatu, obok braku standaryzacji [7]i.

 

Sambucol Immuno Forte syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 380 mg soku z owoców bzu czarnego, 11 mg witaminy C oraz 0,26 mg cynku;
  • dzieci powyżej 12 roku życia 2 łyżeczki dziennie, dorośli 4 łyżeczki dziennie;
  • zawiera syrop glukozowy, co jest minusem preparatu, obok braku standaryzacji;
  • co ciekawe, preparat ma dokładnie taki sam skład jak Sambucol Junior [7].

 

Sambucol Oryginal formula syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 380 mg;
  • dzieci powyżej 12 roku życia i dorośli 4 łyżeczki dziennie;
  • zawiera syrop glukozowy, co jest minusem preparatu, obok braku standaryzacji [7]i.

 

Sambucol Extra strong syrop 120 ml, suplement diety 

  • 1 ml syropu zawiera 380 mg, 8,33 μg witaminy A, 14,53 mg witaminy C,  600 j.m. witaminy D, 0,14 mg witaminy B6, 20 μg kwasu foliowego,  1,5 mg cynku, 0,1 mg miedzi i 10 μg selenu;
  • dorośli 3 łyżeczki dziennie;
  • zawiera syrop glukozowy, co jest minusem preparatu, obok braku standaryzacji;
  • na plus napewno dodatek witamin i minerałów [7].

 

Sanostol Immuno płyn 150 ml, suplement diety 

  • 1 ml płynu zawiera 8 mg wyciągu z owocu bzu czarnego, 12 mg standaryzowanego wyciągu z owoców dzikiej róży (4 mg witaminy C) i 0,3 mg cynku;
  • dzieci powyżej 3 roku życia 1-2 razy dziennie łyżeczkę.

 

Zatogrip Forte 12+ 15 tabletek, suplement diety 

  • 1 tabletka zawiera 150 mg ekstraktu z korzenia imbiru, 60 mg ekstraktu z ziela werbeny pospolitej, 60 mg ekstrakt z kwiatu dziewanny, 50 mg ekstraktu z korzenia pelargonii, 50 mg ekstraktu z pierwiosnka lekarskiego, 50 mg ekstraktu z kwiatu czarnego bzu, 10 mg cynku oraz 15 µg witaminy D;
  • dzieci powyżej 12 roku życia i dorośli stosują 1 tabletkę dziennie [8].

Podsumowanie 

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających bez czarny. Można znaleźć preparaty w postaci syropów, saszetek do rozpuszczania czy tabletek. Poza przeznaczeniem dla różnych grup wiekowych preparaty mogą się różnić również dodatkami. Najczęściej są to witamina C i cynk. Jednakże dodatki są zdecydowanie mniej istotne, niż jakość ekstraktu z bzu czarnego. Nie wszystkie preparaty są standaryzowane na zawartości antocyjanów lub polifenoli. Warto na to zwrócić uwagę przy wyborze odpowiedniego preparatu.